HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ĐẶNG AN THẠCH ĐÁNH GIÁ DƯ LƯỢNG THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT VÀ RỦI RO TỚI MÔI TRƯỜNG TẠI ĐIỂM TỒN LƯU THUỘC CÔNG TY CỔ PHẦN NICOTEX THANH THÁI, HUYỆN CẨM THỦY, TỈNH THANH HÓA Chuyên ngành: Khoa học môi trường Mã số: 60.01 Người hướng dẫn khoa học: TS. Trịnh Quang Huy NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Đặng An Thạch i LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến TS. Trịnh Quang Huy đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Công nghệ môi trường, Khoa Môi trường - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo Viện Môi trường Nông nghiệp đã cho phép tôi tham gia thực hiện dự án: “Đánh giá hiện trạng ô nhiễm môi trường tại Công ty CP Nicotex Thanh Thái” và sử dụng một phần kết quả để thực hiện luận văn tốt nghiệp của mình.
Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, các cán bộ làm việc tại Trung tâm Phân tích và Chuyển giao công nghệ môi trường, Viện Môi trường nông nghiệp đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Đặng An Thạch ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.
iii Danh mục viết tắt. v Danh mục bảng. vi Danh mục hình. vii Trích yếu luận văn.
viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Giả thuyết khoa học. Mục tiêu nghiên cứu.
Phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Thời gian và không gian nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn.
Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Tình trạng tồn lưu thuốc BVTV tại Việt Nam.
Tồn lưu thuốc BVTV tại các kho thuốc cũ. Tồn lưu thuốc BVTV do hoạt động kinh doanh, sản xuất thuốc BVTV và sử dụng trong nông nghiệp. Thuốc BVTV và ảnh hưởng của chúng đến con người và sinh vật. Thuốc trừ sâu.
Thuốc trừ bệnh. Thuốc trừ cỏ. Ảnh hưởng của thuốc BVTV đến sức khỏe con người. Tổng quan đánh giá rủi ro môi trường.
Một số khái niệm cơ bản. Khái quát về tình hình thực hiện đánh giá rủi ro môi trường. Quy trình đánh giá rủi ro môi trường. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu.
Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. 27 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Nội dung nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội khu vực nghiên cứu. Hiện trạng tồn lưu thuốc BVTV trong đất, nước ngầm tại Công ty CP Nicotex Thanh Thái và khu vực lân cận. Đánh giá rủi ro của dư lượng thuốc BVTV tới môi trường tại khu vực nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp khảo sát thực địa. Phương pháp thống kê dữ liệu. Phương pháp điều tra, phỏng vấn.
Phương pháp lấy mẫu và bảo quản mẫu. Chỉ tiêu và phương pháp phân tích. Phương pháp so sánh. Phương pháp tính toán hệ số rủi ro.
Xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận. Điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội khu vực nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên.
Điều kiện kinh tế - xã hội xung quanh Công ty CP Nicotex Thanh Thái. Lịch sử hoạt động của điểm tồn lưu thuốc BVTV tại Công ty CP Nicotex Thanh Thái. Hiện trạng tồn lưu thuốc BVTV trong đất, nước ngầm tại Công ty CP Nicotex Thanh Thái. Hiện trạng tồn lưu thuốc BVTV trong đất.
Hiện trạng tồn lưu thuốc BVTV trong nước ngầm. Đánh giá rủi ro của dư lượng thuốc BVTV tới môi trường tại Công ty CP Nicotex Thanh Thái. Hệ số rủi ro tại mỗi điểm tồn lưu đối với từng nhóm thuốc BVTV. Hệ số rủi ro tổng hợp đối với từng điểm tồn lưu thuốc BVTV.
Cảnh báo nguy cơ ảnh hưởng đến con người, sinh vật và các giải pháp phòng tránh. Kết luận và kiến nghị. 61 Tài liệu tham khảo. 65 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVTV Bảo vệ thực vật CDI Chronic Daily Intake CP Cổ phần EPA Environmental Protection Agency IRIS Intergrated Risk Information System International Union of Pure and IUPAC Applied Chemistry LADD Life Average Daily Dose Measured environmental MEC concentration NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn PNEC Predicted no-effect concentration RfD Reference Dose RQ Risk quotient SF Slope factor TN&MT Tài nguyên và môi trường XLMT Xử lý môi trường UBND Ủy ban nhân dân v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 2.
Lượng thuốc BVTV nhập khẩu qua các năm. Thời gian bán phân hủy trong đất (DT50) và tính tan trong nước của một số hoạt chất thuộc nhóm Clo hữu cơ. Độc tính của một số hoạt chất Clo hữu cơ đến sinh vật. Thời gian bán phân hủy trong đất (DT50) và tính tan trong nước của một số hoạt chất thuộc nhóm Lân hữu cơ.
Độc tính của một số hoạt chất thuộc nhóm Lân hữu cơ đến sinh vật. Thời gian bán phân hủy trong đất (DT50) và tính tan trong nước của một số hoạt chất thuộc nhóm Carbamate. Độc tính của một số hoạt chất thuộc nhóm Carbamate đến sinh vật. Thời gian bán phân hủy trong đất (DT50) và tính tan trong nước của một số hoạt chất thuộc nhóm Pyrethroid.
Độc tính của một số hoạt chất thuộc nhóm Pyrethroid đến sinh vật. Thời gian bán phân hủy trong đất (DT50) và tính tan trong nước của một số hoạt chất thuộc nhóm Avermectin. Độc tính của một số hoạt chất thuộc nhóm Avermectin đến sinh vật. Thời gian bán phân hủy trong đất (DT50) và tính tan trong nước của một số hoạt chất thuộc thuốc trừ cỏ.
Độc tính của một số hoạt chất thuộc nhóm thuốc trừ cỏ đến sinh vật. Biểu hiện lâm sàng và các triệu chứng nhiễm độc thuốc BVTV. Phân cấp mức độ rủi ro do tồn lưu thuốc BVTV tới môi trường. Đặc tính lý, hóa của các hoạt chất BVTV đã được phát hiện.
Độc tính của các hoạt chất BVTV đã được phát hiện đến sức khỏe con người. Kết quả phân tích mẫu nước ngầm. Những nhóm thuốc BVTV có mức độ rủi ro cao nhất tại từng điểm tồn lưu. 57 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC HÌNH Hình 3.
Sơ đồ lấy mẫu đất, nước ngầm tại Công ty CP Nicotex Thanh Thái và khu vực lân cận. Mặt cắt Tây - Đông. Sơ đồ dây chuyền công nghệ gia công sang chai, đóng gói. Tỷ lệ % các nhóm thuốc BVTV được sử dụng trong năm 2013.
Tỷ lệ % các nhóm thuốc có trong sản phẩm thương mại tính đến năm 2013. Số lượng hoạt chất BVTV phát hiện tại các điểm tồn lưu thuốc BVTV. Tần suất xuất hiện của các nhóm thuốc BVTV trong các mẫu đất phát hiện dư lượng thuốc BVTV (Đơn vị: %). Tần suất vượt ngưỡng của các hoạt chất BVTV tại các điểm tồn lưu.
Khoanh vùng khu vực tồn dư thuốc BVTV tại Công ty CP Nicotex Thanh Thái. Hệ số RQ của từng nhóm thuốc BVTV tại vị trí hố chôn sau xưởng sản xuất. Hệ số RQ của từng nhóm thuốc BVTV tại vị trí xưởng sản xuất. Hệ số RQ của từng nhóm thuốc BVTV tại vị trí bể gia nhiệt.
Hệ số RQ của từng nhóm thuốc BVTV tại vị trí nhà kho chứa nguyên liệu và dung môi. Hệ số RQ của từng nhóm thuốc BVTV tại vị trí hố chôn phía Nam nhà XLMT. Hệ số rủi ro RQ tổng hợp tại các điểm tồn lưu thuốc BVTV .57 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tóm tắt: Năm 2013, Công ty CP Nicotex Thanh Thái đóng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã bị phát hiện chôn lấp trái phép chất thải nhiễm thuốc BVTV. Hiện nay, Công ty đã tạm dừng hoạt động để tiến hành xử lý ô nhiễm môi trường.
Tuy nhiên, các hố chôn lấp sau khi được xử lý chưa được hoàn thổ và vẫn còn một số điểm nghi ngờ tồn lưu thuốc BVTV tại Công ty CP Nicotex Thanh Thái, rủi ro do tồn lưu thuốc BVTV đến môi trường và nguy cơ ảnh hưởng đến con người, sinh vật vẫn có thể xảy ra. Kết quả đánh giá dư lượng thuốc BVTV cho thấy, phát hiện 10 hoạt chất BVTV tại các hố chôn lấp và khu vực sản xuất trong Công ty CP Nicotex Thanh Thái, hầu hết đều vượt ngưỡng giới hạn cho phép trong môi trường đất. Bên cạnh đó, kết quả đánh giá rủi ro do tồn lưu thuốc BVTV cũng cho thấy, mức độ rủi ro tới môi trường tại vị trí bể gia nhiệt ở mức cao nhất. Tuy nhiên, vị trí khu xưởng sản xuất và nhà kho chứa nguyên liệu và dung môi mới là khu vực có nguy cơ cao ảnh hưởng đến con người và sinh vật.
Từ khóa: Công ty CP Nicotex Thanh Thái, chôn lấp trái phép, đánh giá dư lượng thuốc BVTV, đánh giá rủi ro môi trường. viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com THESIS ABSTRACT Abstract: The Nicotex Thanh Thai JSC in Thanh Hoa province was detected to bury illegaly pesticides wastes in 2013.