CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÊ HOAT ĐỘNG GIAO NHẬN HANG HÓA XUẤT KHẨU BẰNG ĐƯƠNG BIỂN 1. Tổng quan về dịch vụ giao nhận hàng hóa 1. Khái niệm Theo quy tắc mẫu của FIATA về dịch vụ giao nhận: “Dịch vụ giao nhận được định nghĩa như là bất kỳ loại dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng như các dịch vụ tư vấn có liên quan đến các dịch vụ trên, kể cả các vấn đề về hải quan, tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hóa”. Theo luật Thương mại Việt Nam năm 2005 “ Giao nhận hàng hoá là hành vi thương mại, theo đó người làm dịch vụ giao nhận hàng hoá nhận hàng từ người gửi, tổ chức vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm các thủ tục giấy tờ và các dịch vụ khác có liên quan để giao hàng cho người nhận theo sự uỷ thác của chủ hàng, của người vận tải hoặc của người giao nhận khác”.
Như vậy, giao nhận hàng hóa là sự kết hợp giữa nhiều dịch vụ để vận chuyển hàng hóa từ điểm này đến điểm khác, từ nhà cung cấp nguyên vật liệu đến nhà sản xuất, từ nhà sản xuất đến nơi tiêu thụ, từ nhà phân phối đến khách hàng,….bao gồm các dịch vụ liên quan như vận chuyển, bốc xếp, lưu kho, đóng gói và phân phối hàng hóa. Ngày nay, trong xu hướng toàn cầu hóa, dịch vụ giao nhận ngày càng phát triển và mở rộng theo nhu cầu của thị trường bằng nhiều hình thức, phương thức khác nhau. Trong đó dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu không chỉ thực hiện các nghiệp vụ truyền thống mà còn mở rộng các dịch vụ tư vấn như đặt tàu, xác định tuyến đường vận tải, tư vấn luật hải quan,… 1. Phân loại Hiện nay, do sự phát triển kinh tế thế giới ngày càng cao, các hoạt động giao thương buôn bán ngày càng rầm rộ với quy mô cực kì lớn.
Trước kia, việc giao nhận hàng hóa chỉ do người gửi hàng và người nhận hàng đứng ra tổ chức, thực hiện tiến hành việc giao 1 nhận vận tải và thuê người chuyên chở để vận chuyển hàng hóa đến điểm đích. Tuy nhiên, với xu thế toàn cầu hóa, việc buôn bán giao thương hàng hóa ngày càng nhiều trong nước lẫn quốc tế. Do đó, dịch vụ giao nhận ra đời với mức độ chuyên môn hóa cao, riêng biệt từng loại hình dịch vụ đảm bảo nhu cầu đa dạng của từng khách hàng khác nhau. Về việc phân loại giao nhận, có nhiều cách phân loại dựa vào các tiêu thức, tiêu chí để phân biệt các hình thức giao nhận.
Căn cứ theo nghiệp vụ giao nhận Giao nhận chuyên nghiệp: là hình thức của một tổ chức, công ty đứng ra chuyên kinh doanh hoạt động giao nhận, là bên trung gian tiếp nhận hàng hoá của chủ hàng, đảm bảo quá trình giao nhận hàng hóa diễn ra an toàn đúng yêu cầu của khách hàng. Giao nhận riêng: là hình thức giao nhận do người xuất khẩu hay nhập khẩu đứng ra tự tổ chức đảm bảo hàng hóa của mình đến nơi an toàn. Căn cứ theo phạm vi hoạt động Giao nhận vận tải nội địa: là phương thức giao nhận hàng hóa ở phạm vi trong vùng lãnh thổ của một quốc gia. Là nhu cầu vận chuyển cơ bản của các đơn vị kinh doanh của một nước.
Tùy thuộc vào nhu cầu khách hàng, tính chất hàng hóa mà có thể sử dụng nhiều phương thức vận tải khác nhau như đường bộ, đường biển, đường sắt, đường sông, đường hàng không,… Trong đó, việc giao nhận nội địa sử dụng phương thức đường bộ là chủ yếu, sử dụng các phương tiện như xe tải, xe đầu kéo, xe máy, xe bồn. Với thời gian vận chuyển nhanh, cực kì linh hoạt, mật độ giao nhận cực kì cao giúp đảm bảo nhu cầu vận chuyển buôn bán trong nước. Giao nhận vận tải quốc tế: là dịch vụ giao nhận hàng hóa xuyên các quốc gia, từ quốc gia này sang quốc gia khác, từ cảng biển / cảng hàng không nước này sang cảng biển / cảng hàng không nước khác và có thể quá cảnh trong quá trình giao nhận hàng hóa. Với sự phát triển kinh tế thế giới, nhu cầu giao nhận vận tải quốc tế diễn ra cực kì nhiều, cùng với đó là sự phát triển khoa học kĩ thuật giúp việc giao nhận hàng hóa giữa các quốc gia với nhau dễ dàng hơn, đảm bảo an toàn, sức vận chuyển cực kì lớn và ít chi phí hơn.
Cũng giống như vận tải đường bộ, giao nhận hàng hóa quốc tế cũng sử dụng đa dạng các phương thức từ đường bộ, đường biển, đường hàng không,…. Tuy nhiên, trong hình thức 2 giao nhận này chỉ tập trung sử dụng đường biển và hàng không là chủ yếu còn các phương thức khác chỉ kết hợp và hỗ trợ hai phương thức trên. Căn cứ theo phương thức vận tải Giao nhận vận tải bằng đường bộ: là hình thức ra đời sớm nhất và cơ bản nhất hiện nay giúp việc vận chuyển hàng hóa diễn ra nhanh chóng và cực kì thuận tiện. Với ưu điểm cực kì linh hoạt về thời gian, đa dạng về tuyến vận chuyển, có thể đi đến nơi nào miễn xe có thể đến được, đảm bảo hàng hóa có thể đến tận tay khách hàng.
Tuy nhiên, phương thức này chỉ phù hợp với khối lượng hàng hóa nhỏ và chủ yếu phục vụ trong thị trường nội địa và hỗ trợ vận chuyển cho các phương thức khác. Giao nhận vận tải bằng đường biển: được ra đời vào thế kỷ thứ V trước công nguyên, con người trong thời kì này đã tận dụng để giao lưu, buôn bán hàng hóa giữa các khu vực trong nước lẫn quốc tế. Cho đến nay, với sự phát triển của khoa học kĩ thuật, con người đã chế tạo ra những con tàu với kích thước lớn có thể chống chọi với thời tiết và sức chuyên chở cực kì cao. Vì thế, việc giao nhận hàng hóa bằng đường biển được sử dụng vô cùng rộng rãi và được coi là phổ biến nhất trong giao thương quốc tế.
Với mức chuyên chở cực kì lớn, các tuyến vận chuyển đa dạng trên khắp thế giới, không bị giới hạn về số lượng cũng như các loại mặt hàng đảm bảo đáp ứng được nhu cầu đa dạng của khách hàng. Giao nhận vận tải bằng đường sông: là hình thức giao nhận hàng hóa phục vụ chủ yếu nhu cầu ở trong nước bằng các phương tiện như tàu thuyền, sà lan, phà,… Một số các loại hàng hóa sử dụng các phương thức này là hàng rời, hàng bao như xi măng, trái cây, than, tro bay,… Giao nhận vận tải bằng đường sắt: được vận hành bởi các đầu máy và các toa xe để vận chuyển hàng hóa. Từ đó đến nay, dù ra đời từ rất lâu và không còn là sự lựa chọn tối ưu nhất so với các phương thức vận tải khác. Nhưng phương thức này dường như không thể thiếu trong hoạt động giao nhận hàng hóa.
Với mức độ an toàn và ổn định về thời gian cực kì cao, chi phí thấp và hầu như không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố về thời tiết cũng như các phương thức vận tải khác khi di chuyển. Tuy nhiên, phương thức này chỉ sử dụng vận chuyển trên một tuyến đường cố định và ít sự linh hoạt về thời gian, khó có thể đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng. 3 Giao nhận vận tải bằng đường ống: là quá trình vận chuyển hàng hóa liên tục đi từ điểm xuất phát đến nhiều điểm đích khác nhau bằng cách sử dụng hệ thống đường ống và có thể đi qua các loại địa hình khác nhau. Mặc dù, với chi phí đầu tư ban đầu và chi phí cố định rất cao.
Tuy nhiên, chi phí biến đổi rất thấp và chi phí vận hành không đáng kể, dường như không có sự hao hụt trong quá trình vận chuyển và cực kì an toàn trừ khi có vỡ hay nứt ống. Các loại hàng hóa sử dụng phương thức này như khí gas, dầu, hóa chất. Giao nhận vận tải bằng đường hàng không: là phương thức ra đời trễ nhất so với các phương thức khác, được ra đời vào thế kỉ XIX nhờ sự tiến bộ của khoa học kĩ thuật nhân loại. Trước đó, vận tải hàng không chỉ phục vụ chủ yếu cho nhu cầu chuyên chở hành khách.
Cho đến nay, ngành hàng không đã phát triển rộng rãi và hỗ trợ vận chuyển hàng hóa trong phạm vi nội địa cũng như giữa các quốc gia với nhau. Với thời gian giao nhận cực kì nhanh, đảm bảo an toàn đối với hàng hóa, tuyến vận tải đa đa dạng trên toàn thế giới. Vì thế, hình thức này cực kì phù hợp với các loại hàng hóa có giá trị cao, các mặt hàng có chu kì sống ngắn, yêu cầu vận chuyển nhanh. Giao nhận vận tải đa phương thức: là hình thức sử dụng 2 hay nhiều phương thức vận tải kết hợp với nhau đảm bảo hàng hóa đến nơi nhanh nhất và ít chi phí nhất.
Chẳng hạn như, một kiện hàng được vận chuyển đường bộ ra sân bay, kiện hàng đó được vận chuyển từ sân bay nước nay đi đến sân bay của một nước khác và sau đó lại sử dụng xe tải để vận chuyển kiện hàng đó đến kho của người nhận. Với sự phát triển buôn bán giao thương quốc tế, hàng hóa thường trải qua nhiều công đoạn để đến điểm đến. Vì thế, vận tải đa phương thức cực kì phổ biến và được sử dụng rộng rãi trên thế giới. Căn cứ theo nghiệp vụ kinh doanh Giao nhận thuần túy: là hình thức hoạt động giao nhận cơ bản chỉ gồm việc gửi hàng đi đến tay người nhận thông qua các phương tiện vận tải khác nhau, đảm bảo hàng hóa được vận chuyển an toàn, nhanh chóng Giao nhận tổng hợp: bên cạnh việc giao nhận hàng hóa thuần túy, giao nhận tổng hợp bao gồm thêm các hoạt động bổ trợ như việc lưu kho, xếp dỡ, bảo quản, làm các thủ tục liên quan,… để đảm bảo vận chuyển hàng hóa đa dạng tùy thuộc theo nhu cầu khách hàng đưa ra.
Vai trò Ngày nay, việc giao thương, buôn bán hàng hóa trong nước lẫn quốc tế ngày càng nhiều , nhu cầu ngày càng đa dạng từ mặt hàng lẫn hình thức, dịch vụ vận tải. Vì thế, các công ty kinh doanh hoạt động giao nhận hàng hóa mọc lên rất nhanh, đầu tư lớn để đáp ứng nhu cầu khách hàng và giảm chi phí vận chuyển cho lô hàng. Do đó, công tác giao nhận hàng hóa có vai trò cực kì quan trọng trong việc lưu thông hàng hóa, tăng trưởng kinh tế của một công ty, quốc gia.