ĐẶT VẤN ĐỀ Đất đai là nguồn tài nguyên sẵn có mà thiên nhiên đã ban tặng cho con người. Có vai trò quan trọng trong đời sống, mọi hoạt động kinh tế - xã hội của con người. Đất đai là nguồn tài nguyên hữu hạn, không thể tái tạo được, có vị trí cố định trong không gian, không thể di chuyển theo ý muốn chủ quan của con người, đối với mỗi quốc gia nếu xét về mặt diện tích thì nó bị giới hạn bởi đường biên giới giữa các quốc gia, là vấn đề liên quan đến tình hình ổn định chính trị, kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia nói chung và Việt Nam nói riêng. Trong những năm gần đây tình hình kinh tế xã hội của phường đang có những chuyển biến mạnh mẽ, dẫn đến tình hình sử dụng đất đai của các ngành, cá nhân tăng nhanh về mọi mặt.
Trong khi nguồi tài nguyên về đất đai vẫn chưa được sử dụng hợp lý. Để quản lý chặt chẽ và sử dụng hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả nguồn tài nguyên này thì Nhà nước ta đã sớm ban hành và hoàn thiện các văn bản luật về đất đai: như các Luật Đất đai năm 1987, 1993 và mới đây nhất là Luật Đất đai năm 2003. Cùng với quá trình phát triển kinh tế của xã hội của đất nước và đặc biệt là trong những năm đổi mới các mối quan hệ trong quản lí và sử dụng đất đai cũng luôn biến động. Sự biến động này tác động đến quyền , lợi ích hợp pháp của người sở hữu cũng như người sử dụng đất đai.
Điều đó cũng là nguyên nhân gây ra khiếu nại về đất đai. Hằng năm các ban ngành đã phải trập trung giải quyết trên dưới 80% tổng số vụ khiếu nại nói chung và khiếu kiện nói riêng, để bảo lợi ích chính đáng về lợi ích hợp pháp của nhà nước, tập thể và cá nhân, thu hồi lại đất đại và trả lại tiền cũng như đất đai theo đúng pháp luật. Tuy nhiên, trên thực tế công tác giải quyết khiếu nại tố cáo còn rất nhiều khó khăn và phức tạp. Mặc dù Luật khiếu nại, tố cáo đã ban hành và có hiệu lực, nhiều văn bản về hướng dẫn để chỉ đạo giải quyết được ban hành song vẫn còn nhiều hạn chế, vướng mắc trong quá trình thực thi, bên cạnh đó còn rất nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan.
n 2 Xuất phát từ thực tiễn, tầm quan trọng của những vấn đề trên, được sự nhất trí của Ban giám hiệu trường Đại học Nông Lâm, ban chủ nhiệm khoa Quản lí tài nguyên và đặc biệt dưới sự hướng dẫn tận tình của cô giáo T.S Vũ Thị Quý em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai trên địa bàn phường Trưng Vương thành phố Thái Nguyên trong giai đoạn 2011- 2013’’. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI Đánh giá thực trạng công tác giải quyết khiếu nại tố cáo, tranh chấp đất đai tại Phường Trưng Vương trong giai đoạn 2011-2013 nhằm xác định những thuận lợi và khó khăn trong công tác giải quyết khiếu nại tố cáo, tranh chấp đất đai. Từ đó, đề xuất một số giải pháp giải quyết những khó khăn trong tác giải quyết khiếu nại tố cáo và tranh chấp đất đai. YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI - Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của Phường Trưng Vương giai đoạn 2011-2013.
- Phân tích, đánh giá tình hình quản lí và sử dụng đất đai của Phường Trưng Vương. - Đánh giá công tác giải quyết khiếu nại tố cáo, tranh chấp đất đai trong giai đoạn 2011-2013. - Những thuận lợi, khó khăn và đề xuất một số giải pháp nhằm khắc phục khó khăn trong công tác giải quyết khiếu nại tố cáo và tranh chấp đất đai. Ý NGHĨA - Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học: Giúp sinh viên vận dụng được những kiến thức đã học vào thực tế.
- Ý nghĩa trong thực tiễn: Việc đánh giá kết quả giải quyết khiếu nại tố cáo, tranh chấp đất đai sẽ giúp sinh viên hiểu rõ hơn về công tác quản lý Nhà nước về đất đai tại địa phương, từ đó có thể đưa ra nhưng giải pháp khả thi để giải quyết những khó khăn và hoàn thiện công tác quản lý Nhà nước về đất đai trong thời gian tiếp. n 3 Phần 2 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI TỐ CÁO VÀ TRANH CHẤP VỀ ĐẤT ĐAI 2. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN 2. Khiếu nại và giải quyết khiếu nại Ở đây chúng ta chỉ đề cập đến khiếu nại các giải quyết hành chính và hành vi hành chính trong quá trình quản lý và sử dụng đất đai.1 Khái niệm khiếu nại Theo luật khiếu nại, tố cáo thì: “Khiếu nại là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ đề nghị cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại các quyết định hành chính, hành vi hành chính của các cơ quan này khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, nhàm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Vậy khiếu nại liên quan đến đất đai là việc của công dân, tổ chức, cơ quan đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét lại các quyết định, hành vi hành chính của các cơ quan, tổ chức cá nhân đó trong quá trình quản lý sử dụng đất đai. Giải quyết khiếu nại Là việc cơ quan nhà nước, cá nhân có thẩm quyền tiếp nhận, xem xét đơn, thư khiếu nại của công dân về quyết định hành chính hay hành vi hành chính của cơ quan đó. Sau đó tổ chức thanh tra, kiểm tra, thu thập chứng cứ, đối thoại với các bên có liên quan và đi đến kết luận cuối cùng về tính đúng, sai của quyết định hay hành vi hành chính đó và bảo vệ lợi ích hợp pháp của các bên liên quan, xác định rõ trách nhiệm đó thuộc về ai hợp tình hợp lý và đảm bảo các yêu cầu của công công tác quản lý. Tố cáo và giải quyết tố cáo 2.
Khái niệm tố cáo Luật khiếu nại, tố cáo nêu: “Tố cáo là việc của công dân theo thủ tục tố cáo do Luật khiếu nại, tố cáo quy định báo cáo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của bất cứ cơ quan, tổ chức cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại đến lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức, cơ quan khác. n 4 Có thể hiểu 1 cách đơn giản, tố cáo về đất đai là việc công dân theo thủ tục do pháp luật quy định báo cáo cho cơ quan Nhà nước có thẩm quyền những hành vi vi phạm pháp luật của một đối tượng nào đó trong việc quản lý và sử dụng đất đai 2. Khái niệm giải quyết tố cáo Giải quyết tố cáo về đất đai là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền tiếp nhận đơn tố cáo của công dân, xem xét và tổ chức thanh tra, kiểm tra, thu thập chứng cứ từ đó đi đến kết luận giải quyết tố cáo một cách đúng đắn nhất, hợp tình, hợp lý. Tranh chấp và giải quyết tranh chấp đất đai 2.
Tranh chấp đất đai Các chủ thể khi tham gia quan hệ pháp Luật đất đai không phải lúc nào cũng nhất trí với nhau về tất cả các vấn đề quan hệ pháp luật, vì thế sẽ xuất hiện những ý kiến khác nhau, những mâu thuẫn, những bất đồng nhất định, được thể hiện trên thực tế bằng những hành động cụ thể, người ta gọi đó là hiện tượng tranh chấp. Đi ngược dòng thời gian về trước những năm 1980, khi Nhà nước còn duy trì 3 hình thức sở hữu đối với đất đai: Sở hữu Nhà nước, sở hữu tập thể và sở hữu tư nhân. Do đó, có thể tranh chấp về quyền sở hữu đất đai hoặc tranh chấp về quyền quản lý và sử dụng đối với đất đai. Sau Hiến pháp 1980, Nhà nước trở thành chủ sở hữu duy nhất toàn bộ đất đai trên cả nước, vì thế không thể có tranh chấp về quyền sở hữu đất đai.
Đối tượng của sự tranh chấp đối với đất đai là quyền quản lý và quyền sử dụng một loại tài sản đặc biệt không thuộc quyền sở hữu của các bên tranh chấp mà thuộc quyền sở hữu của Nhà nước 2. Giải quyết tranh chấp đất đai Giải quyết tranh chấp đất đai với ý nghĩa là một nội dung của chế độ quản lý Nhà nước đối với đất đai là hoạt động của các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền nhằm giải quyết các bất đồng, mâu thuẫn trong nội bộ của tổ chức, hộ gia đình và cá nhân để tìm ra giải pháp đúng đắn trên cơ sở pháp luật n 5 nhằm phục hồi các quyền bị xâm hại đồng thời truy cứu trách nhiệm pháp lý đối với các hành vi vi phạm pháp luật. Các loại khiếu nại, tố cáo và tranh chấp về đất đai Các loại khiếu nại hành chính về đất đai gồm: - Khiếu nại về Quyết định giao đất: Giao đất sai thẩm quyền và các vi phạm trong quá trình thực hiện giao đất,. - Khiếu nại về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, sai tên, vị trí,., không cấp giấy, làm hồ sơ, thủ tục chậm,.
- Khiếu nại về quyết định thu hồ đất: thu hồi sai thẩm quyền , diện tích, đối tượng,., khiếu nại về những sai phạm trong quá trình thực hiện thu hồi đất. - Khiếu nại về xử lý những vi phạm hành chính liên quan đến việc quản lý và sử dụng đất đai. - Khiếu nại về quyết định của UBND giải quyết tranh chấp về đất đai. - Khiếu nại về việc thực hiện thủ tục chuyển nhượng quyền sử dụng đất đai.
- Khiếu nại về việc khai thuế, lệ phí và về quản lý sử dụng đất đai. - Khiếu nại về giải tỏa đền bù sử dụng đất đai khi nhà nước thu hồi đất. Ngoài ra còn rất nhiều một số dạng khiếu nại khác. Tố cáo về các hành vi vi phạm pháp luật trong xử lý vi phạm đất đai: - Tố cáo chính quyền địa phương để lại đất công ích vượt quá tỉ lệ quy định.
- Quản lý, sử dụng đất công ích không đúng , có biểu hiện tham nhũng, đấu thầu sai thẩm quyền, sai trình tự thủ tục, thời gian thầu quá dài. - Giao đất kinh doanh cơ sở hạ tầng, tạo điều kiện làm giàu cho một số người trên chính mảnh đất của người dân lao động. - Sử dụng tiền bán đất, cá khoản khác thu từ đất đai không đúng quy định của pháp luật. - Thực hiện các quyết định giao, cấp đất đai không đúng, không khách quan.