Đặt vấn đề Đất đai là sản phẩm của tự nhiên, là điều kiện để tồn tại và phát triển của con người và các sinh vật khác trên Trái đất. Nói về tầm quan trọng của đất đai, Các Mác viết: “Đất là tài sản mãi mãi với loài người, là điều kiện cần để sinh tồn, là điều kiện không thể thiếu được để sản xuất, là tư liệu sản xuất cơ bản trong nông - lâm nghiệp. Đất đai có đặc tính cố định không di chuyển được, số lượng có hạn trên phạm vi toàn cầu và phạm vi từng quốc gia bởi đất đai được tạo ra từ quá trình phong hóa hàng triệu năm của đá mẹ. Việc sử dụng đất đai sao cho vừa phải đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, phát triển các ngành kinh tế vừa phải bảo vệ môi trường đất, môi trường sinh thái do đó công tác quản lý đất đai phải thật hợp lý và hiệu quả.
Hiện nay quá trình sử dụng đất còn xảy ra nhiều hiện tượng vi phạm như: lấn chiếm đất, sử dụng đất sai mục đích, chuyển nhượng sử dụng đất trái phép, giao đất trái thẩm quyền, không thực hiện nghĩa vụ của người sử dụng đất… Chính vì vậy đã xảy ra quá trình khiếu nại, tố cáo về đất đai giữa các chủ sử hữu đất. Do đó, để quản lý nhà nước về đất đai cho chặt chẽ hơn, tuân thủ quy định của pháp luật tạo điều kiện ổn định tình hình chính trị, kinh tế - xã hội thì công tác giải quyết các đơn thư khiếu nại, tố cáo đất là việc làm hết sức cần thiết. Giải quyết khiếu nại và tố cáo đất đai là một trong những chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước và việc giải quyết khiếu,nại tố cáo đất đai hiện nay trở thành vấn đề bức xúc của toàn xã hội, được nhiều ngành, nhiều cấp quan tâm. Ba Chẽ là một đơn vị hành chính cấp huyện của tỉnh Quảng Ninh, trong những năm gần đây công tác quản lí nhà nước về đất đai đạt được một số kết quả, góp phần vào việc phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Song bên cạnh đó vẫn còn tồn tại nhiều khó khăn trong quá trình quản lí và sử dụng đất đai, việc giải quyết các đơn thư liên quan đến đất đai luôn là vẫn đề được quan tâm hàng đầu. h 2 Xuất Phát Từ những yêu cầu trên em tiến hành nghiên cứu đề tài: “ Đánh giá công tác giải quyết đơn thư về đất đai trên địa bàn huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2015 – 2017”. Mục tiêu của đề tài - Đánh giá được thực trạng giải quyết đơn thư về đất đai trên địa bàn huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2015- 2017. - Đánh giá theo ý kiến của người dân về công tác giải quyết đơn thư về đất đai trên địa bàn huyện Ba chẽ, tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2015- 2017.
- Rút ra được khó khăn, tồn tại và đề xuất được giải pháp giải quyết đơn thư về đất đai. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập - Củng cố kiến thức những môn học đã được học trong nhà trường và áp dụng vào thực tế công việc. - Học hỏi được những kinh nghiệm, cách giao tiếp làm việc trong quá trình thực tập tại địa phương.
- Cơ hội tìm hiểu thêm những vấn đề liên quan đến quản lý nhà nước về đất đai nói chung và công tác giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo đất đai nói riêng. Ý nghĩa trong thực tiễn - Đánh giá thực trạng công tác giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo về đất đai nói riêng. - Rút ra bài học kinh nghiệm trong công tác giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo về đất đai. - Góp phần đề xuất các giải pháp thực hiện công tác giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo về đất đai để công tác quản lý nhà nước về đất đai ngày càng có hiệu quả hơn.
h 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học 2. Cơ sở lí luận của đề tài Luật Đất đai đầu tiên của nước ta ra đời vào những năm đầu của tiến trình đổi mới đất nước. Chỉ vài năm sau khi triển khai, sự nghiệp đổi mới đòi hỏi phải xây dựng Luật Đất đai mới nhằm tạo hành lang pháp lý cho quan hệ đất đai phục vụ phát triển nền kinh tế nông nghiệp hàng hóa và xây dựng hạ tầng cho kinh tế nông nghiệp và dịch vụ.
Ngay từ ngày dành độc lập năm 1945, Đảng và Nhà nước ta đã quan tâm ngay tới việc quản lý và sử dụng các loại đất. Với sự ra đời của Luật cải cách ruộng đất năm 1953, Luật Đất đai 1987, Luật Đất đai 1993, Luật Đất đai 2003 và gần đây nhất là Luật Đất đai 2013 [1]. Cùng- với sự thay đổi liên tục nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về đất đai để phát triển, đổi mới đất nước và phù hợp với tình hình thực tế về kinh tế, văn hóa, xã hội, chính trị nên đã phát sinh ra nhiều mâu thuẫn trong quan hệ đất đai. Các mâu thuẫn đó thể hiện thông qua các vụ tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai.
Sau 10 năm thi hành Luật Đất đai 2003 thì quy định của Luật đã bộc lộ nhiều vướng mắc, bất cập như UBND là cơ quan hành chính nhà nước nhưng lại phải đồng thời làm nhiệm vụ của cơ quan giải quyết tranh chấp (theo thống kê của các cơ quan nhà nước thì hàng năm có khoảng 70% đơn thư khiếu nại, khiếu kiện đến UBND là các vụ việc liên quan đến đất đai). Bên cạnh đó, việc trao thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai cho UBND vừa là cơ quan quản lý, vừa thực hiện giải quyết tranh chấp sẽ dễ dẫn đến tình trạng thiếu khách quan, công bằng trong quá trình giải quyết, đặc biệt trong trường hợp tranh chấp có liên quan từ các quyết định hành chính của cơ quan hành chính. Hoặc việc giải quyết tại UBND không được tiến hành theo một quy trình tố tụng và đánh giá chứng cứ một cách toàn diện như việc giải quyết tại Tòa án, dẫn đến kết quả giải quyết thiếu tính thuyết phục. h 4 Từ những bất cập, hạn chế của Luật Đất đai 2003.
Ngày 29/11/2013, Quốc hội khóa XIII, kỳ họp thứ 6 đã thông qua Luật Đất đai năm 2013 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2014, đã mở rộng hơn nữa quyền của công dân trong việc yêu cầu các cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp liên quan đến đất đai, khi các bên sử dụng đất mâu thuẫn, không thống nhất với nhau trong quá trình sử dụng đất. Luât Đất đai năm 2013 cũng quy đinh theo hương tăng cường hơn sự theo dõi, giám sát, đánh giá của Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức thành viên của Mặt trận và nhân dân về việc quản lý và sử dụng đất đai, giám sát, thanh tra, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về đất đai.Mặc dù Luật Đất đai 2013 ra đời đã khắc phục, giải quyết được những tồn tại, hạn chế phát sinh trong quá trình thi hành Luật Đất đai năm 2003. Song tính phức tạp của tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai vẫn còn kéo dài không chỉ bắt nguồn từ những xung đột gay gắt về lợi ích kinh tế, của sự quản lý bất hợp lý của cơ quan công quyền và thiếu đồng bộ của hệ thống chính sách pháp luật đất đai mà còn do nhiều nguyên nhân có tính lịch sử trong quản lý và sử dụng đất đai qua các thời kỳ. Số lượng công dân đến khiếu nại trực tiếp tại phòng tiếp công dân của các địa phương, các cơ quan vẫn còn nhiều, nội dung đơn tập trung nhiều vào các các vấn đề lấn chiếm đất, đòi lại đất, ranh giới đất, về quyền sử dụng đất… Tình hình trên nếu không được xử lý kịp thời sẽ rất phức tạp, gây tâm lý hoang mang, thiếu tin tưởng vào chính quyền, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất và lợi ích quốc gia.
Giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai là một trong những nội dung quản lý Nhà nước về đất đai đã được quy định trong Luật Đất đai 1993, Luật Đất đai 2003, Luật Đất đai 2013. Giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai với ý nghĩa là một nội dung của công tác quản lý nhà nước đối với đất đai, là hoạt động của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm giải quyết các bất đồng, mâu thuẫn trong nội bộ các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân tham gia quan hệ đất đai để tìm ra các giải pháp đúng đắn trên cơ sở pháp luật nhằm phục hồi lại các quyền lợi bị xâm phạm, đồng thời truy cứu trách nhiệm pháp lý đối với các hành vi vi phạm Luật Đất đai (Nguyễn Khắc Thái Sơn, 2007)[8].