Khóa luận: Đánh giá bồi thường giải phóng mặt bằng đường Khau Ra - Quang Trung, Bình Gia, Lạng Sơn

Luận văn phân tích công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng dự án nâng cấp đường Khau Ra - Quang Trung, huyện Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn.

• Tác giả: Dương Văn Giáp
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đàm Xuân Vận
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Địa chính Môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Công Tác Bồi Thường Và Giải Phóng Mặt Bằng Dự Án Cải Tạo Nâng Cấp Đường Khau Ra - Quang Trung, Huyện Bình Gia, Tỉnh Lạng Sơn
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. Phần 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích của đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.3. Yêu cầu của đề tài
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 1.4.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.4.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Khái quát về công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng
• 2.2. Các khái niệm cơ bản
• 2.2.1. Bồi thường
• 2.2.2. Hỗ trợ
• 2.2.3. Giải phóng mặt bằng
• 2.2.4. Tái định cư
• 2.3. Đặc điểm của quá trình bồi thường và GPMB
• 2.3.1. Tính đa dạng
• 2.3.2. Tính phức tạp
• 2.4. Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường và GPMB
• 2.5. Cơ sở pháp lý của đề tài
• 2.5.1. Những văn bản của Chính phủ và cơ quan Trung Ương
• 2.5.2. Những văn bản của địa phương
• 3. Phần 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Đánh giá về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của khu vực xây dựng dự án
• 3.5. Đánh giá kết quả công tác bồi thường GPMB của dự án cải tạo, nâng cấp đường Khau Ra - Quang Trung, huyện Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn
• 3.5.1. Tổng quan về dự án
• 3.5.2. Đánh giá kết quả bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất
• 3.5.3. Đánh giá kết quả chính sách hỗ trợ sau khi GPMB
• 3.5.4. Đánh giá công tác GPMB của dự án thông qua ý kiến của người dân
• 3.5.5. Những thuận lợi, khó khăn và một số giải pháp trong công tác bồi thường GPMB
• 3.5.6. Giải pháp trong công tác bồi thường GPMB
• 3.6. Phương pháp nghiên cứu
• 3.6.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.6.2. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
• 3.6.3. Phương pháp điều tra thu thập số liệu sơ cấp
• 3.6.4. Phương pháp xử lý thông tin, số liệu
• 3.6.5. Phương pháp phân tích số liệu
• 3.6.6. Phương pháp phân tích, so sánh
• 3.6.7. Phương pháp thống kê
• 4. Phần 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Vị trí địa lý
• 4.1.3. Địa hình địa mạo
• 4.1.4. Khí hậu, thủy văn
• 4.1.5. Các nguồn tài nguyên khác
• 4.1.6. Hiện trạng sử dụng đất của huyện
• 4.1.7. Điều kiện kinh tế - xã hội của thành huyện Bình Gia
• 4.1.7.1. Về kinh tế
• 4.1.8. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội
• 4.1.8.1. Những thuận lợi
• 4.1.8.2. Những hạn chế
• 4.2. Đánh giá kết quả công tác bồi thường GPMB của dự án cải tạo, nâng cấp đường Khau Ra - Quang Trung, huyện Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn
• 4.2.1. Vài nét về dự án
• 4.2.2. Diện tích, loại đất bị ảnh hưởng trong công tác BT & GPMB của Dự án
• 4.2.3. Tổng số hộ bị ảnh hưởng
• 4.2.4. Đánh giá kết quả bồi thường về đất và các tài sản gắn liền với đất tại khu vực giải phóng mặt bằng
• 4.2.4.1. Diện tích thu hồi các loại đất
• 4.2.4.2. Đánh giá kết quả bồi thường đất
• 4.2.4.3. Đánh giá kết quả BT cây cối và hoa màu
• 4.2.4.4. Đánh giá kết quả BT về tài sản, vật kiến trúc
• 4.2.5. Đánh giá kết quả chính sách hỗ trợ sau khi GPMB
• 4.2.5.1. Đánh giá về các chính sách hỗ trợ
• 4.2.5.2. Kinh phí bồi thường dự án
• 4.2.6. Đánh giá công tác GPMB của dự án thông qua ý kiến của người dân
• 4.2.7. Những thuận lợi, khó khăn và một số giải pháp trong công tác bồi thường GPMB
• 4.2.8. Đề xuất một số giải pháp có tính khả thi và rút ra bài học kinh nghiệm trong công tác bồi thường GPMB
• 5. Phần 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Dự Án Đánh Giá Bồi Thường Khau Ra Quang Trung

Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá và là yếu tố quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa (CNH-HĐH) đất nước. Nhu cầu sử dụng đất cho các mục đích phát triển kinh tế - xã hội ngày càng tăng. Việc thu hồi đất và bồi thường cho người dân bị ảnh hưởng là vấn đề nhạy cảm, đòi hỏi sự công bằng và dứt điểm. Giải quyết không thỏa đáng quyền lợi của người dân có thể dẫn đến khiếu kiện và ảnh hưởng đến an ninh trật tự. Hiện nay, một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến việc các dự án triển khai chậm là do công tác bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB) gặp nhiều khó khăn. Các chính sách bồi thường GPMB cần được hoàn thiện và thực hiện một cách minh bạch, hiệu quả. Cần có giải pháp hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp cho người bị thu hồi đất. Đề tài "Đánh giá công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng dự án cải tạo nâng cấp đường Khau Ra - Quang Trung, huyện Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn" được thực hiện nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp.

1.1. Mục Tiêu Đánh Giá Bồi Thường Dự Án Khau Ra Quang Trung

Mục tiêu của đề tài là tìm hiểu rõ quy trình, cách thức tổ chức thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của dự án cải tạo nâng cấp đường Khau Ra - Quang Trung. Nghiên cứu các phương án bồi thường GPMB, ưu nhược điểm của các phương án. Đề xuất các giải pháp có tính khả thi cho công tác bồi thường GPMB của địa phương trong thời gian tới. Đề tài này tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của công tác bồi thường và đề xuất các giải pháp cải thiện quy trình.

1.2. Yêu Cầu Nghiên Cứu Bồi Thường GPMB Khau Ra Quang Trung

Yêu cầu của đề tài là nắm chắc Luật Đất đai, các Thông tư, Nghị định, văn bản dưới luật, các quy định có liên quan đến công tác bồi thường thiệt hại và GPMB. Các số liệu, tài liệu, khảo sát điều tra phải đảm bảo tính trung thực, chính xác, phản ánh đúng hiện trạng và tình hình thực tế của các dự án đã lựa chọn để nghiên cứu. Áp dụng đúng đối tượng, đúng mục đích và đúng phạm vi cần nghiên cứu từ đó đánh giá được những tồn tại, khó khăn và tìm hiểu nguyên nhân. Đề xuất các phương án, giải pháp trên cơ sở các Nghị định, Quy định, kết quả nghiên cứu phù hợp với thực tế của địa phương và mang tính khả thi.

II. Vấn Đề Bồi Thường GPMB Thách Thức Dự Án Khau Ra Quang Trung

Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất để xây dựng các công trình mang tính đa dạng và phức tạp. Mỗi dự án được tiến hành trên một vị trí địa lý khác nhau có điều kiện tự nhiên kinh tế, xã hội dân cư khác nhau. Quyền sử dụng đất là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng trong đời sống, sản xuất và sinh hoạt đối với mọi người dân. Việc thu hồi đất nông nghiệp làm ảnh hưởng không nhỏ đến việc làm của người dân nên đồng thời với việc thu hồi đất nhà nước cần quan tâm đến chuyển đổi nghề cho người bị thu hồi đất. Khi nhà nước thu hồi đất ở phải gắn với việc xây dựng khu tái định cư cho người bị thu hồi đất. Tình trạng lấn chiếm đất đai xây nhà trái phép diễn ra làm khó khăn trong việc xác định nguồn gốc sử dụng đất ở để làm cơ sở xác định đối tượng và điều kiện bồi thường.

2.1. Yếu Tố Tác Động Bồi Thường GPMB Dự Án Khau Ra Quang Trung

Quá trình bồi thường và GPMB nhanh hay chậm phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, tuy nhiên một số yếu tố chính mà chúng ta cần quan tâm trong khâu tổ chức thực hiện công tác bồi thường và GPMB là: Công tác quản lý Nhà nước về đất đai, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, việc ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật về quản lý và sử dụng đất tác động đến công tác bồi thường và GPMB, công tác giao đất, cho thuê đất, đăng ký đất đai, lập và quản lý hồ sơ địa chính, quản lý hợp đồng sử dụng đất, thống kê, kiểm kê, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thanh tra chấp hành các chế độ, thể lệ quản lý và sử dụng đất, giải quyết tranh chấp đất đai, khiếu nại, tố cáo các vi phạm trong quản lý và sử dụng đất đai, nhận thức và thái độ của người dân bị thu hồi đất, công tác tuyên truyền, vận động người dân thực hiện theo chính sách pháp luật Nhà nước.

2.2. Cơ Sở Pháp Lý Bồi Thường GPMB Dự Án Khau Ra Quang Trung

Cơ sở pháp lý của đề tài bao gồm các văn bản của Chính phủ và cơ quan Trung Ương như Luật Đất đai năm 2003, Nghị định 181/2004/NĐ-CP, Nghị định 197/2004/NĐ-CP, Nghị định 188/2004/NĐ-CP, Nghị định số 69/NĐ-CP ngày 13 tháng 8 năm 2009, Nghị định 84/2007/NĐ-CP, Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT, Nghị định số 47/2014/NĐ-CP, Nghị định số 44/2014/NĐ-CP. Các văn bản của địa phương như Quyết định số 04/2012/QĐ-UBND ngày 24/02/2012 của UBND tỉnh về việc: Ban hành quy định đơn giá cây trồng, vật nuôi áp dụng trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh lạng sơn, Quyết định số 03/2013/QĐ-UBND t...

III. Phương Pháp Đánh Giá Bồi Thường GPMB Khau Ra Quang Trung

Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu khác nhau để thu thập và phân tích dữ liệu. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp bao gồm việc thu thập thông tin từ các báo cáo, văn bản pháp luật, và tài liệu liên quan đến dự án. Phương pháp điều tra thu thập số liệu sơ cấp bao gồm việc phỏng vấn người dân bị ảnh hưởng bởi dự án, cán bộ địa phương, và các chuyên gia trong lĩnh vực bồi thường GPMB. Phương pháp xử lý thông tin, số liệu bao gồm việc sử dụng các phần mềm thống kê để phân tích dữ liệu thu thập được. Phương pháp phân tích, so sánh được sử dụng để so sánh các phương án bồi thường GPMB khác nhau và đánh giá hiệu quả của từng phương án. Phương pháp thống kê được sử dụng để tổng hợp và phân tích dữ liệu định lượng.

3.1. Đối Tượng và Phạm Vi Nghiên Cứu Dự Án Khau Ra Quang Trung

Đối tượng nghiên cứu là công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng của dự án cải tạo, nâng cấp đường Khau Ra - Quang Trung, huyện Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn. Phạm vi nghiên cứu bao gồm địa điểm và thời gian tiến hành dự án, nội dung nghiên cứu liên quan đến đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của khu vực xây dựng dự án, đánh giá kết quả công tác bồi thường GPMB của dự án, đánh giá kết quả chính sách hỗ trợ sau khi GPMB, đánh giá công tác GPMB của dự án thông qua ý kiến của người dân, và những thuận lợi, khó khăn và một số giải pháp trong công tác bồi thường GPMB.

3.2. Nội Dung Đánh Giá Bồi Thường GPMB Khau Ra Quang Trung

Nội dung nghiên cứu bao gồm đánh giá về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của khu vực xây dựng dự án. Đánh giá kết quả công tác bồi thường GPMB của dự án cải tạo, nâng cấp đường Khau Ra - Quang Trung, huyện Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn. Tổng quan về dự án. Đánh giá kết quả bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất. Đánh giá kết quả chính sách hỗ trợ sau khi GPMB. Đánh giá công tác GPMB của dự án thông qua ý kiến của người dân. Những thuận lợi, khó khăn và một số giải pháp trong công tác bồi thường GPMB. Giải pháp trong công tác bồi thường GPMB.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Đánh Giá Bồi Thường Khau Ra Quang Trung

Kết quả nghiên cứu cho thấy điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Bình Gia có những thuận lợi và hạn chế nhất định ảnh hưởng đến công tác bồi thường GPMB. Về kinh tế, huyện đang phát triển nhưng vẫn còn nhiều khó khăn. Đánh giá kết quả công tác bồi thường GPMB của dự án cải tạo, nâng cấp đường Khau Ra - Quang Trung cho thấy diện tích, loại đất bị ảnh hưởng trong công tác bồi thường và GPMB của Dự án. Tổng số hộ bị ảnh hưởng. Đánh giá kết quả bồi thường về đất và các tài sản gắn liền với đất tại khu vực giải phóng mặt bằng. Diện tích thu hồi các loại đất. Đánh giá kết quả bồi thường đất. Đánh giá kết quả bồi thường cây cối và hoa màu. Đánh giá kết quả bồi thường về tài sản, vật kiến trúc.

4.1. Đánh Giá Chính Sách Hỗ Trợ Sau GPMB Khau Ra Quang Trung

Đánh giá kết quả chính sách hỗ trợ sau khi GPMB. Đánh giá về các chính sách hỗ trợ. Kinh phí bồi thường dự án. Đánh giá công tác GPMB của dự án thông qua ý kiến của người dân. Những thuận lợi, khó khăn và một số giải pháp trong công tác bồi thường GPMB. Đề xuất một số giải pháp có tính khả thi và rút ra bài học kinh nghiệm trong công tác bồi thường GPMB.

4.2. Thuận Lợi và Khó Khăn Bồi Thường GPMB Khau Ra Quang Trung

Công tác bồi thường GPMB luôn đối mặt với những thuận lợi và khó khăn riêng. Thuận lợi có thể đến từ sự đồng thuận của người dân, chính sách hỗ trợ tốt từ nhà nước, và sự phối hợp hiệu quả giữa các ban ngành. Khó khăn thường gặp là sự phức tạp trong xác định giá trị đất đai, tài sản, sự thiếu thông tin và hiểu biết của người dân về chính sách, và các vấn đề liên quan đến tái định cư. Việc giải quyết hài hòa các yếu tố này là chìa khóa để đảm bảo tiến độ và hiệu quả của dự án.

V. Giải Pháp Bồi Thường GPMB Tối Ưu Dự Án Khau Ra Quang Trung

Để tối ưu hóa công tác bồi thường GPMB, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, vận động để người dân hiểu rõ về chính sách và quyền lợi của mình. Cần có cơ chế xác định giá trị đất đai, tài sản một cách minh bạch, công bằng, và phù hợp với giá thị trường. Cần có chính sách hỗ trợ tái định cư hiệu quả, đảm bảo người dân có cuộc sống ổn định và tốt hơn sau khi bị thu hồi đất. Cần tăng cường sự phối hợp giữa các ban ngành, địa phương để giải quyết kịp thời các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp Bồi Thường GPMB Khau Ra Quang Trung

Đề xuất các giải pháp cụ thể như: Nâng cao năng lực cán bộ làm công tác bồi thường GPMB, tăng cường kiểm tra, giám sát quá trình thực hiện, xây dựng cơ chế giải quyết khiếu nại, tố cáo hiệu quả, và tạo điều kiện cho người dân tham gia vào quá trình ra quyết định liên quan đến bồi thường GPMB. Cần có sự đổi mới trong tư duy và cách tiếp cận để công tác bồi thường GPMB trở nên minh bạch, công bằng, và hiệu quả hơn.

5.2. Bài Học Kinh Nghiệm Bồi Thường GPMB Khau Ra Quang Trung

Rút ra bài học kinh nghiệm từ các dự án tương tự, cả thành công và thất bại, để áp dụng vào dự án Khau Ra - Quang Trung. Bài học có thể liên quan đến việc lựa chọn phương án bồi thường, cách thức tổ chức thực hiện, và giải quyết các vấn đề phát sinh. Việc học hỏi kinh nghiệm giúp tránh lặp lại sai lầm và nâng cao hiệu quả công tác bồi thường GPMB.

VI. Kết Luận Hiệu Quả Bồi Thường Dự Án Khau Ra Quang Trung

Đánh giá hiệu quả của công tác bồi thường GPMB dự án cải tạo nâng cấp đường Khau Ra - Quang Trung, huyện Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn. Đề xuất các kiến nghị để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường GPMB trong tương lai. Cần có sự quan tâm và đầu tư hơn nữa vào công tác bồi thường GPMB để đảm bảo quyền lợi của người dân và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Công tác bồi thường GPMB cần được xem là một nhiệm vụ quan trọng và cần được thực hiện một cách chuyên nghiệp, minh bạch, và hiệu quả.

6.1. Kiến Nghị Nâng Cao Hiệu Quả Bồi Thường GPMB

Kiến nghị các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường GPMB, như: Hoàn thiện hệ thống pháp luật về đất đai, tăng cường công tác quản lý đất đai, nâng cao năng lực cán bộ, và tăng cường sự tham gia của người dân vào quá trình ra quyết định. Cần có sự đổi mới trong tư duy và cách tiếp cận để công tác bồi thường GPMB trở nên minh bạch, công bằng, và hiệu quả hơn.

6.2. Tương Lai Công Tác Bồi Thường GPMB Khau Ra Quang Trung

Nhìn về tương lai của công tác bồi thường GPMB, cần có sự đầu tư vào công nghệ và hệ thống thông tin để quản lý dữ liệu đất đai một cách hiệu quả hơn. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ban ngành, địa phương, và người dân để giải quyết các vấn đề phát sinh một cách nhanh chóng và hiệu quả. Công tác bồi thường GPMB cần được xem là một nhiệm vụ quan trọng và cần được thực hiện một cách chuyên nghiệp, minh bạch, và hiệu quả.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đất đai là nguồn tài nguyên quốc gia quý giá, tư liệu sản xuất đặc biệt và là địa bàn phân bố dân cư, phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật, kinh tế và xã hội. Trong tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa, nhu cầu chuyển đổi mục đích sử dụng đất để xây dựng hạ tầng giao thông nông thôn, kết nối liên vùng tại các tỉnh miền núi phía Bắc ngày càng gia tăng. Việc thu hồi đất và giải phóng mặt bằng là khâu then chốt nhưng cũng phức tạp và nhạy cảm nhất trong chu kỳ đầu tư xây dựng cơ bản. Nếu quyền lợi của người dân có đất bị thu hồi không được giải quyết thỏa đáng, tranh chấp và khiếu kiện có thể phát sinh, làm gián đoạn tiến độ thi công, ảnh hưởng đến an ninh trật tự và giảm sút sinh kế lâu dài của người dân địa phương.

Trên địa bàn huyện Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn, tuyến đường Khau Ra – Quang Trung là trục giao thông huyết mạch phục vụ nhu cầu đi lại, vận chuyển nông - lâm sản của đồng bào các dân tộc trong vùng. Dự án "Cải tạo nâng cấp đường Khau Ra - Quang Trung" được triển khai trong khuôn khổ Dự án Phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn bền vững các tỉnh miền núi phía Bắc, sử dụng nguồn vốn vay của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB). Để triển khai thi công, công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các quy định pháp luật của Nhà nước Việt Nam, quyết định của UBND tỉnh Lạng Sơn và khung chính sách an toàn xã hội bắt buộc của nhà tài trợ ADB.

Mục đích của đề tài là đánh giá toàn diện công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng của dự án cải tạo nâng cấp đường Khau Ra – Quang Trung, chỉ ra những kết quả đạt được, các mặt thuận lợi, khó khăn vướng mắc; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng cho địa phương trong giai đoạn tiếp theo.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể gồm:

1. Tìm hiểu rõ và nắm chắc quy trình, cách thức tổ chức thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của dự án cải tạo nâng cấp đường Khau Ra - Quang Trung, huyện Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn nói riêng và các dự án trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn nói chung.
2. Tìm hiểu các phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng, phân tích ưu điểm và nhược điểm của từng phương án đã áp dụng.
3. Đề xuất các giải pháp có tính khả thi cho công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng của địa phương trong thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Kết quả thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng tại dự án cải tạo nâng cấp đường Khau Ra - Quang Trung.
• Phạm vi không gian: Tuyến đường chạy từ khu vực đèo Khau Ra vào đến trung tâm xã Quang Trung, thuộc địa bàn huyện Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn.
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu được thực hiện từ ngày 05/01/2015 đến ngày 30/04/2015, thu thập và kế thừa các chuỗi số liệu quản lý đất đai giai đoạn 2010 – 2014 tại Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Bình Gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên nền tảng lý luận về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Bồi thường khi thu hồi đất được hiểu là việc Nhà nước hoàn trả lại giá trị quyền sử dụng đất, tài sản, vật kiến trúc, cây cối hoa màu gắn liền với đất cho người bị thu hồi theo giá trị xác định tại thời điểm thu hồi. Hỗ trợ là chính sách trợ cấp bằng tiền hoặc thông qua đào tạo nghề, chuyển đổi việc làm nhằm giúp người sử dụng đất ổn định đời sống và sản xuất. Tái định cư là quá trình di chuyển, bố trí chỗ ở mới cho các hộ gia đình phải di dời nhà cửa, nhằm giảm thiểu tối đa tác động xáo trộn tiêu cực về kinh tế và xã hội.

Hệ thống cơ sở pháp lý và văn bản điều hành được tác giả trích dẫn gồm:

• Văn bản pháp luật Trung ương: Luật Đất đai năm 1993, Luật sửa đổi bổ sung năm 2001, Luật Đất đai năm 2003 và Luật Đất đai năm 2013; Nghị định 90/CP, Nghị định 22/1998/NĐ-CP, Nghị định 181/2004/NĐ-CP, Nghị định 197/2004/NĐ-CP, Nghị định 188/2004/NĐ-CP, Nghị định 123/2007/NĐ-CP, Nghị định 84/2007/NĐ-CP, Nghị định 69/2009/NĐ-CP, Nghị định 47/2014/NĐ-CP, Nghị định 44/2014/NĐ-CP; Thông tư 145/1998/TT-BTC, Thông tư 114/2004/TT-BTC, Thông tư 145/2007/TT-BTC, Thông tư 14/2009/TT-BTNMT.
• Văn bản quy phạm pháp luật của tỉnh Lạng Sơn: Quyết định số 04/2012/QĐ-UBND và Quyết định số 03/2013/QĐ-UBND về đơn giá bồi thường cây trồng, vật nuôi; Quyết định số 09/2012/QĐ-UBND về cơ chế bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; Quyết định số 11/2008/QĐ-UBND và Quyết định số 20/2010/QĐ-UBND về trình tự kiểm kê bắt buộc; Quyết định số 12/2011/QĐ-UBND về đơn giá xây dựng mới nhà và vật kiến trúc; Quyết định số 25/2012/QĐ-UBND về lập dự toán và quản lý kinh phí bồi thường; Quyết định số 27/2013/QĐ-UBND ban hành bảng giá các loại đất năm 2014 trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn.
• Văn bản pháp lý trực tiếp của dự án: Quyết định số 2406/QĐ-UBND ngày 26/12/2012 của UBND tỉnh Lạng Sơn phê duyệt kế hoạch đấu thầu tiểu dự án Cải tạo nâng cấp đường Khau Ra - Quang Trung; các Quyết định thu hồi đất số 4100, 4101, 4102/QĐ-UBND ngày 04/12/2013 của UBND huyện Bình Gia; Biên bản thông qua phương án bồi thường ngày 25/01/2014 của Hội đồng Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư huyện.

Về thực tiễn quốc tế, nghiên cứu tổng thuật kinh nghiệm của Trung Quốc, Australia và chính sách an toàn tái định cư bắt buộc của Ngân hàng Thế giới (WB - OSM 2.33) và Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB - SPS 2009). Điểm nhấn lý luận của đề tài là sự đối chiếu giữa chính sách của ADB và pháp luật Việt Nam:

Tiêu chí so sánh	Chính sách của ADB (SPS 2009)	Quy định của Chính phủ Việt Nam (Nghị định 197, 188, 69)
Thiếu quyền sở hữu hợp pháp đối với tài sản bị ảnh hưởng	Việc không có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không phải là rào cản nhận đền bù. Hộ canh tác, chiếm dụng đất được hỗ trợ tái định cư và phục hồi sinh kế. Bồi thường toàn bộ nhà cửa, công trình theo chi phí thay thế.	Nghị định 69 (Điều 14) quy định phải đủ điều kiện theo Điều 8 Nghị định 197 mới được bồi thường; không đủ điều kiện thì UBND cấp tỉnh xem xét hỗ trợ. Nhà xây trên đất không đủ điều kiện mà không vi phạm quy hoạch được hỗ trợ 80% đơn giá.
Nguyên tắc đền bù	Dựa trên chi phí thay thế theo giá thị trường hiện hành tại thời điểm thu hồi tài sản.	Bồi thường bằng đất cùng mục đích sử dụng hoặc bằng tiền theo bảng giá đất do UBND cấp tỉnh ban hành; trường hợp chênh lệch giá thị trường thì áp dụng hệ số điều chỉnh giá đất.
Hộ kinh doanh nhỏ	Toàn bộ doanh nghiệp và hộ kinh doanh nhỏ bị ảnh hưởng đều đủ điều kiện nhận hỗ trợ.	Chỉ các hộ kinh doanh và doanh nghiệp có đăng ký kinh doanh chính thức mới đủ điều kiện hỗ trợ theo Nghị định 69.
Hỗ trợ ổn định đời sống	Hộ bị di chuyển hoặc mất từ 10% năng lực sản xuất trở lên được hưởng chính sách phục hồi đời sống.	Hộ bị thu hồi từ 30% diện tích đất nông nghiệp trở lên mới thuộc diện hỗ trợ ổn định đời sống và chuyển đổi nghề.
Nhóm dễ bị tổn thương	Đặc biệt ưu tiên nhóm nghèo, không đất, phụ nữ, người già, người dân tộc thiểu số; bảo đảm tham vấn và có Kế hoạch phát triển Dân tộc thiểu số (EMDP).	Trợ cấp chung cho hộ nghèo và một số chính sách ưu đãi cho đồng bào dân tộc thiểu số theo quy định riêng của địa phương.
Giám sát và đánh giá	Bắt buộc thuê chuyên gia độc lập giám sát việc thực hiện EMDP và công khai báo cáo đánh giá.	Cơ quan quản lý nhà nước tự thực hiện thanh tra, kiểm tra theo thẩm quyền hành chính, không bắt buộc giám sát độc lập.

Phương pháp nghiên cứu được áp dụng gồm:

• Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập các báo cáo tổng kết kinh tế - xã hội, hồ sơ kỹ thuật dự án, quyết định thu hồi đất và biên bản kiểm kê tại Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Bình Gia.
• Phương pháp điều tra số liệu sơ cấp: Sử dụng phiếu điều tra và phỏng vấn trực tiếp các hộ gia đình bị thu hồi đất dọc tuyến đường Khau Ra - Quang Trung về mức độ ảnh hưởng, sự đồng thuận và kiến nghị sau giải phóng mặt bằng.
• Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Tổng hợp dữ liệu điều tra trên phần mềm Microsoft Excel, sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích cơ cấu và so sánh đối chiếu giữa đơn giá bồi thường của Nhà nước với giá trị giao dịch thực tế.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh hoàn thiện cơ sở hạ tầng giao thông miền núi gắn liền với công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng; nêu rõ mục đích, mục tiêu, 4 yêu cầu kỹ thuật và ý nghĩa khoa học cũng như thực tiễn của khóa luận đối với công tác quản lý địa chính tại huyện Bình Gia.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa các khái niệm chuyên ngành (bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng, tái định cư bắt buộc); phân tích tính đa dạng theo vùng miền và tính phức tạp của quyền sử dụng đất nông nghiệp, đất ở; khái quát khung pháp luật đất đai qua các thời kỳ (1993–2003 và từ khi có Luật Đất đai 2003 đến thời điểm chuyển tiếp Luật Đất đai 2013); tổng kết kinh nghiệm bồi thường của Trung Quốc, Australia và lập bảng đối chiếu khung chính sách tái định cư bắt buộc giữa ADB và Việt Nam.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xác định đối tượng nghiên cứu là kết quả công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tuyến đường Khau Ra - Quang Trung; giới hạn không gian tuyến và thời gian nghiên cứu tại huyện Bình Gia (05/01/2015 – 30/04/2015); vạch rõ các nội dung đánh giá điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội, kết quả bồi thường đất, hoa màu, vật kiến trúc, chính sách hỗ trợ, ý kiến người dân; chi tiết hóa các phương pháp thu thập số liệu thứ cấp, sơ cấp và phương pháp phân tích thống kê trên Excel.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu

• Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội: Phân tích vị trí địa lý của huyện Bình Gia (tọa độ 21°44’52” – 22°18’52”B, 106°04’12” – 106°32’32”Đ, diện tích tự nhiên 109.352,73 ha, gồm 19 xã và 1 thị trấn); địa hình phân dị thành 4 dạng chính (núi đá chiếm ưu thế ở phía Tây - Tây Nam; núi đất chiếm 70% với độ dốc trên 25–30°; dải thung lũng hẹp chiếm 3,5% diện tích tự nhiên; đồi thoải 15–20°); khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa (nhiệt độ bình quân 20,8°C, lượng mưa 1.540 mm/năm, 134 ngày mưa, số giờ nắng 1.466 giờ/năm); phân bổ 8 nhóm đất chính với 70% tầng dày trên 100 cm; tài nguyên nước với sông Bắc Giang dài trên 50 km và sông Pắc Khuông; khoáng sản than bùn tại Hoàng Văn Thụ, vàng sa khoáng tại Tân Văn - Hồng Phong, đá vôi phục vụ vật liệu xây dựng. Về kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm 2014, tốc độ tăng trưởng kinh tế huyện đạt 10,11%/năm, tổng giá trị sản xuất đạt 472,60 tỷ đồng, GDP bình quân 11,02 triệu đồng/người/năm; cơ cấu kinh tế: nông lâm thủy sản chiếm 45,85%, công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp chiếm 18,52%, thương mại - dịch vụ chiếm 35,63%; dân số toàn huyện tính đến 31/12/2013 là 53.289 người (12.322 hộ), lao động có việc làm đạt 27.xxx người.
• Hiện trạng sử dụng đất huyện Bình Gia (2010 - 2012): Tổng diện tích 109.352,73 ha; trong đó đất nông nghiệp chiếm 89,61% (gồm đất sản xuất nông nghiệp, đất lâm nghiệp 78.xxx ha, đất nuôi trồng thủy sản 108,70 ha, đất cỏ chăn nuôi 119,18 ha); đất phi nông nghiệp chiếm 3,79% (đất ở 636,31 ha gồm đất ở nông thôn 603,99 ha và đất ở đô thị 32,32 ha; đất trụ sở 10,31 ha; đất quốc phòng 21,98 ha; đất an ninh 0,30 ha; đất sản xuất kinh doanh 31,19 ha; đất sông suối mặt nước chuyên dùng 1.136,26 ha; đất tôn giáo 4,05 ha; đất nghĩa trang 11,50 ha); đất chưa sử dụng chiếm 17,61% (đất bằng chưa sử dụng 335,29 ha, đất đồi núi và núi đá không có rừng).
• Đánh giá công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng dự án Khau Ra - Quang Trung: Đánh giá chi tiết diện tích đất thu hồi theo kế hoạch và thực tế; kết quả áp giá bồi thường về đất, bồi thường cây cối hoa màu theo Quyết định 04/2012/QĐ-UBND và 03/2013/QĐ-UBND, bồi thường nhà ở, vật kiến trúc theo Quyết định 12/2011/QĐ-UBND; phân tích kết quả thực hiện các chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, tìm kiếm việc làm, hỗ trợ di chuyển và hỗ trợ hộ gia đình chính sách; tổng hợp kinh phí bồi thường toàn dự án.
• Ý kiến người dân và giải pháp thực hiện: Tổng hợp kết quả điều tra mức độ đồng thuận của nhân dân đối với phương án bồi thường, các thắc mắc về đơn giá và ranh giới thu hồi; chỉ rõ các bài học kinh nghiệm về công tác tuyên truyền, kiểm kê công khai và phối hợp giải quyết khiếu nại tại thực địa.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết toàn bộ kết quả nghiên cứu về quy trình, tiến độ và kinh phí bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án; khẳng định sự phù hợp của chính sách địa phương kết hợp yêu cầu của dự án ADB; đưa ra các kiến nghị đối với UBND tỉnh Lạng Sơn, Sở Tài nguyên và Môi trường và UBND huyện Bình Gia nhằm hoàn thiện công tác quản lý hồ sơ địa chính và cơ chế chi trả bồi thường cho các dự án giao thông tiếp theo.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã phản ánh đầy đủ bức tranh hiện trạng tự nhiên, kinh tế - xã hội và tài nguyên đất đai của huyện Bình Gia, làm rõ căn cứ thực tiễn cho công tác quản lý và thu hồi đất:

Chỉ tiêu kinh tế - xã hội & đất đai	Giá trị số liệu trích xuất từ khóa luận
Tổng diện tích tự nhiên huyện Bình Gia	109.352,73 ha
Cơ cấu nhóm đất chính (2010 - 2012)	Đất nông nghiệp: 89,61%; Đất phi nông nghiệp: 3,79%; Đất chưa sử dụng: 17,61%
Diện tích đất ở toàn huyện	636,31 ha (Đất ở nông thôn: 603,99 ha; Đất ở đô thị: 32,32 ha)
Tốc độ phát triển kinh tế (6 tháng đầu 2014)	10,11%/năm
Tổng giá trị sản xuất	472,60 tỷ đồng
GDP bình quân đầu người	11,02 triệu đồng/người/năm
Cơ cấu các ngành kinh tế	Nông - lâm - ngư nghiệp: 45,85%; CN - TTCN: 18,52%; Dịch vụ: 35,63%
Quy mô dân số (tính đến 31/12/2013)	53.289 người / 12.322 hộ (19 xã, 1 thị trấn)
Đào tạo nghề lao động nông thôn (đầu 2014)	03 lớp với 129 học viên (Hoàng Văn Thụ, Hoa Thám, Minh Khai)

Đối với công tác giải phóng mặt bằng dự án cải tạo nâng cấp đường Khau Ra - Quang Trung, khóa luận đã lượng hóa kết quả bồi thường thiệt hại về đất đai, vật kiến trúc và cây cối hoa màu dựa trên hệ thống văn bản pháp quy của UBND tỉnh Lạng Sơn (Bảng giá đất theo QĐ 27/2013/QĐ-UBND, đơn giá tài sản theo QĐ 12/2011/QĐ-UBND, đơn giá cây trồng theo QĐ 04/2012/QĐ-UBND và QĐ 03/2013/QĐ-UBND). Quá trình lập phương án đã thực hiện đúng trình tự thu hồi đất theo các Quyết định 4100, 4101, 4102/QĐ-UBND của UBND huyện Bình Gia và biên bản hiệp thương ngày 25/01/2014.

Đóng góp thực tiễn của đề tài thể hiện qua việc phân tích sự giao thoa giữa cơ chế bồi thường của Nhà nước với khung chính sách an toàn của ngân hàng tài trợ vốn quốc tế (ADB). Tác giả đã chỉ ra các giải pháp khả thi nhằm tháo gỡ vướng mắc trong khâu kiểm kê hiện trạng, xác minh nguồn gốc đất và triển khai chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, tạo sinh kế mới cho các hộ dân mất đất sản xuất dọc tuyến giao thông miền núi.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có phạm vi khảo sát tập trung tại một tiểu dự án giao thông liên xã (tuyến Khau Ra – Quang Trung), dữ liệu sơ cấp thu thập trong khoảng thời gian từ tháng 01 đến tháng 04 năm 2015. Đây là thời điểm chuyển tiếp giữa các quy định theo Luật Đất đai 2003 (Nghị định 69/2009/NĐ-CP, 197/2004/NĐ-CP) và Luật Đất đai 2013 (Nghị định 47/2014/NĐ-CP, 44/2014/NĐ-CP), do đó một số chính sách mới ban hành năm 2014 chưa được đánh giá sâu qua chu kỳ áp dụng dài hạn.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát đánh giá tác động kinh tế - xã hội sau khi công trình hoàn thành đưa vào vận hành; đo lường mức độ phục hồi thu nhập thực tế của các hộ gia đình bị ảnh hưởng sau khi nhận tiền bồi thường và hỗ trợ chuyển đổi nghề trên địa bàn các xã vùng cao huyện Bình Gia.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên chuyên ngành Quản lý đất đai, Địa chính Môi trường và Quản lý tài nguyên trong việc tiếp cận phương pháp đánh giá thực tiễn công tác giải phóng mặt bằng dự án hạ tầng. Nội dung nghiên cứu cung cấp dữ liệu giá trị cho các cán bộ làm công tác địa chính, giải phóng mặt bằng cấp huyện và các ban quản lý dự án có vốn ODA/vay vốn ngân hàng quốc tế (ADB, WB), đặc biệt là phần so sánh khung chính sách tái định cư bắt buộc và quy trình kiểm kê áp giá đất, tài sản tại khu vực miền núi.

Câu hỏi thường gặp

1. Tiểu dự án cải tạo nâng cấp đường Khau Ra - Quang Trung thuộc chương trình phát triển nào và do cấp nào phê duyệt?
Dự án thuộc dự án Phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn bền vững các tỉnh miền núi phía Bắc, sử dụng nguồn vốn vay của ADB. Kế hoạch đấu thầu tiểu dự án được UBND tỉnh Lạng Sơn phê duyệt tại Quyết định số 2406/QĐ-UBND ngày 26/12/2012; UBND huyện Bình Gia ban hành các quyết định thu hồi đất số 4100, 4101, 4102/QĐ-UBND ngày 04/12/2013.

2. Điểm khác biệt căn bản về điều kiện nhận bồi thường giữa chính sách của ADB và Nghị định 69/2009/NĐ-CP là gì?
Theo chính sách SPS 2009 của ADB, việc không có quyền sử dụng hợp pháp đối với đất không phải là rào cản nhận bồi thường/hỗ trợ; toàn bộ tài sản, nhà cửa bị ảnh hưởng đều được bồi thường theo chi phí thay thế. Trong khi đó, theo Nghị định 69/2009/NĐ-CP và Nghị định 197/2004/NĐ-CP của Việt Nam, người sử dụng đất phải đáp ứng đủ điều kiện về giấy tờ hợp pháp mới được bồi thường đất, các trường hợp không đủ điều kiện chỉ được xem xét hỗ trợ theo quyết định của UBND cấp tỉnh.

3. Đặc điểm tự nhiên của huyện Bình Gia gây ra những trở ngại gì cho công tác quy hoạch hạ tầng và sử dụng đất?
Huyện có địa hình bị chia cắt mạnh bởi núi đất (chiếm 70% diện tích, độ dốc 25–30°) và các khối núi đá vôi dốc đứng. Diện tích thung lũng hẹp chỉ chiếm 3,5% diện tích tự nhiên khiến quỹ đất bằng phẳng rất hạn chế, làm gia tăng suất đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông và gây khó khăn cho việc bố trí các khu dân cư tập trung cũng như quy hoạch vùng chuyên canh nông nghiệp hàng hóa.

4. Khung giá đất và đơn giá bồi thường tài sản áp dụng cho dự án tại thời điểm nghiên cứu dựa trên các văn bản nào của tỉnh Lạng Sơn?
Dự án áp dụng Bảng giá các loại đất năm 2014 theo Quyết định số 27/2013/QĐ-UBND; Đơn giá xây dựng mới nhà, công trình và vật kiến trúc theo Quyết định số 12/2011/QĐ-UBND; và Đơn giá bồi thường cây trồng, vật nuôi theo Quyết định số 04/2012/QĐ-UBND và Quyết định sửa đổi số 03/2013/QĐ-UBND của UBND tỉnh Lạng Sơn.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Dương Văn Giáp đã phản ánh có hệ thống toàn bộ quy trình, cơ sở pháp lý và kết quả thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng tại dự án cải tạo nâng cấp đường Khau Ra - Quang Trung, huyện Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn. Công trình làm nổi bật tính phức tạp của việc áp dụng hài hòa các chính sách bồi thường của Nhà nước Việt Nam với các quy chuẩn an toàn tái định cư bắt buộc từ tổ chức quốc tế ADB. Những số liệu thực địa và phân tích so sánh được trình bày trong đề tài là nguồn tư liệu thực chứng có giá trị phục vụ công tác nghiên cứu học thuật và quản trị địa chính tại các địa bàn miền núi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là nguồn nội lực, nguồn vốn to lớn của đất nước, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh và quốc phòng; có ý nghĩa kinh tế, xã hội sâu sắc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đất nước ta đang trong quá trình CNH-HĐH đất nước, nhu cầu sử dụng đất đai cho các mục đích mở mang phát triển đô thị, xây dựng các khu công nghiệp, khu du lịch - dịch vụ, khu dân cư, các công trình cơ sở hạ tầng kỹ thuật và các công trình khác phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội cũng như đảm bảo quốc phòng, an ninh và nâng cao đời sống nhân dân ngày càng tăng. Việc thu hồi, bố trí, sắp xếp lại đất đai đáp ứng cho những nhu cầu trên một cách khoa học, tạo điều kiện cho sự phát triển lâu dài và bền vững là một vấn đề lớn và cấp thiết. Thực tế hiện nay cho thấy, công tác thu hồi đất của người dân để phục vụ phát triển các dự án đầu tư trong nước, nước ngoài và việc đền bù cho những người bị thu hồi đất là vấn đề hết sức nhạy cảm, đòi hỏi người giải quyết phải công bằng, dứt điểm.

Giải quyết không tốt, không thỏa đáng quyền lợi của người dân có đất bị thu hồi và những người bị ảnh hưởng khi thu hồi đất dẫn đến khiếu kiện, đặc biệt là những khiếu kiện tập thể đông người, sẽ trở thành vấn đề xã hội phúc tạp ảnh hưởng đến vấn đề an ninh trật tự, mất ổn định xã hội và phần nào ảnh hưởng tới lòng tin của người dân đối với chính sách của nhà nước. Nếu việc thu hòi bị lạm dụng, quỹ đất nông nghiệp bị giảm dần, về lâu dài sẽ ảnh hưởng tới an ninh lương thực quốc gia. 2 Hiện nay một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến việc các dự án được triển khai chậm là do công tác bồi thường thiệt hại, GPMB gặp nhiều khó khăn vướng mắc. Nhiều công trình phải “treo” nhiều năm thậm chí hàng chục năm vì không giải phóng được mặt bằng.

Các chính sách bồi thường thiệt hại GPMB, các văn bản hướng dẫn thực hiện của Nhà nước còn chưa đầy đủ, cụ thể hay thay đổi gây nhiều khó khăn cho việc xác định và phân loại mức độ bồi thường, giá bồi thường. Công tác quy hoạch sử dụng đất chưa chú ý đến tính phức tạp của công tác bồi thường thiệt hại GPMB. Việc tuyên truyền, phổ biến các chính sách có liên quan đến công tác này chưa thực hiện tốt. Chưa có giải pháp hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, tạo công ăn việc làm mới cho người bị thu hồi đất một cách cụ thể.

Vì vậy công tác thu hồi đất và phương án bồi thường giải phóng mặt bằng là hết sức khó khăn, phức tạp và nhạy cảm. Trên địa bàn huyện Bình Gia - tỉnh Lạng Sơn trong những năm qua đã tổ chức thực hiện nhiều dự án và công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đã thu được nhiều kết quả tốt. Nhưng bên cạnh đó cũng bộc lộ không ít những khó khăn liên quan đến tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội. Do vậy cần nghiên cứu để làm rõ về cơ sở lý luận và tìm ra giải pháp tháo gỡ trong cơ chế tổ chức và thực hiện.

Xuất phát từ những vấn đề trên được sự đồng ý của Ban Giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa khoa Quản Lý Tài nguyên, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của thầy giáo, PGS.TS Đàm Xuân Vận em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng dự án cải tạo nâng cấp đường Khau Ra - Quang Trung, huyện Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn”. Mục đích của đề tài - Đánh giá công tác BT & GPMB dự án cải tạo nâng cấp đường Khau Ra - Quang Trung, huyện Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn. Từ đó tìm ra những thuận lợi, khó khăn của công tác BT & GPMB của dự án và đề xuất các giải pháp có tính khả thi cho công tác BT & GPMB của dự án trong thời gian tới. Mục tiêu của đề tài Tìm hiểu rõ và nắm chắc qui trình, cách thức tổ chức thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của dự án cải tạo nâng cấp đường Khau Ra - Quang Trung, huyện Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn, nói riêng và các dự án trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn nói chung.

- Tìm hiểu các phương án BT & GPMB, ưu nhược điểm của các phương án. - Đề xuất các giải pháp có tính khả thi cho công tác BT & GPMB của địa phương trong thời gian tới. Yêu cầu của đề tài - Nắm chắc Luật đất đai, các Thông tư, Nghị định, văn bản dưới luật, các quy định có liên quan đến công tác bồi thường thiệt hại và GPMB. - Các số liệu, tài liệu, khảo sát điều tra phải đảm bảo tính trung thực, chính xác, phản ánh đúng hiện trạng và tình hình thực tế của các dự án đã lựa chọn để nghiên cứu.

- Áp dụng đúng đối tượng, đúng mục đích và đúng phạm vi cần nghiên cứu từ đó đánh giá được những tồn tại, khó khăn và tìm hiểu nguyên nhân. - Đề xuất các phương án, giải pháp trên cơ sở các Nghị định, Quy định, kết quả nghiên cứu phù hợp với thực tế của địa phương và mang tính khả thi. Ý nghĩa của đề tài 4 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học.

Đề tài tốt nghiệp là một cơ hội tốt cho mỗi sinh viên có thể hệ thống và củng cố lại kiến thức đã học trong nhà trường và áp dụng vào thực tế công việc, đáp ứng yêu cầu đào tạo. Qua đó biết cách thu thập, tổng hợp, xử lý số liệu và biết cách trình bày báo cáo một cách khoa học hoàn chỉnh. Ý nghĩa trong thực tiễn - Đối với bản thân: việc tìm hiểu và vận dụng chính sách của nhà nước trong công tác giải phóng mặt bằng giúp bổ sung kinh nghiệm trong công tác quản lý Nhà nước về đất đai nhanh, đầy đủ và hoàn thiện hơn. - Đối với địa phương: có thể nâng cao hiệu quả việc thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư.

Đảm bảo áp dụng chính xác, đúng, đủ về bồi thường, hỗ trợ tái định cư cho những hộ dân bị nhà nước thu hồi đất. Rút kinh nghiệm trong việc giải quyết những vướng mắc và đối thoại với nhân dân cho những dự án sau này. 5 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Khái quát về công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng 2.

Các khái niệm cơ bản 2. Bồi thường - Bồi thường là bồi thường thiệt hại đã gây ra. Đền bù là trả lại tương xứng với giá trị hoặc công lao. - Bồi thường là phạm trù kinh tế, phản ánh sự bồi hoàn, trả lại tương xứng giá trị hoặc công lao động cho một chủ thể nào đó bị thiệt hại vì một hành vi của chủ thể khác mang lại.

- Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất, vật kiến trúc, hoa màu trên diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất; trong đó giá trị quyền sử dụng đất là giá trị bằng tiền của quyền sử dụng đất đối với từng loại đất trên một diện tích, vị trí đất và thời hạn sử dụng đất xác định. Hỗ trợ - Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả cho người bị thu hồi đất một khoản tiền hoặc thông qua đào tạo nghề mới để người sử dụng đất có việc làm và cuộc sống ổn định sau khi bị thu hồi đất sản xuất hoặc phải di chuyển chỗ ở đến địa điểm mới. Giải phóng mặt bằng - Giải phóng mặt bằng là quá trình tổ chức thực hiện các công việc liên quan đến di chuyển nhà cửa, các công trình xây dựng và cây cối, hoa màu trên một phạm vi nhất định để thực hiện việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng mới các công trình trên diện tích đó. Tái định cư - Tái định cư (TĐC) là việc di chuyển đến một nơi ở mới để sinh sống và làm ăn.

Tái định cư bắt buộc là sự di chuyển không thể tránh khỏi khu nhà nước thu hồi đất hoặc trưng dụng đất để thực hiện các dự án phát triển. - TĐC được hiểu là một quá trình từ bồi thường thiệt hại về đất, tài sản, di chuyển đến một nơi ở mới và các hoạt động hỗ trợ để xây dựng lại cuộc sống thu nhập, cơ sở vật chất. Tái định cư là hoạt động nhằm giảm nhẹ tác động xấu về kinh tế - xã hội đối với bộ phận dân cư đã gánh chịu vì sự phát triển chung của đất nước. - Hiện nay nước ta khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì người sử dụng đất được bố trí tái định cư bằng các hình thức sau: - Bồi thường bằng nhà ở.

- Bồi thường bằng đất ở mới. - Bồi thường bằng tiền để xây dựng nơi ở mới. Đặc điểm của quá trình bồi thường và GPMB Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất để xây dựng các công trình mang tính đa dạng và phức tạp. Tính đa dạng Mỗi dự án được tiến hành trên một vị trí địa lý khác nhau có điều kiện tự nhiên kinh tế, xã hội dân cư khác nhau; như: - Khu vực đô thị: có mật độ dân cư cao, trình độ dân trí tốt, ngành nghề đa dạng, giá trị đất và tài sản trên đất lớn; - Khu vực ven đô thị: có mức độ tập trung dân cư khá cao, ngành nghề dân cư phức tạp, hoạt động sản xuất đa dạng: công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại, buôn bán nhỏ; - Khu vực nông thôn: hoạt động sản xuất chủ yếu của dân cư là sản xuất nông nghiệp, trình độ dân trí còn hạn chế.

7 Do đó, mỗi khu vực khác nhau thì việc bồi thường giải phóng mặt bằng sẽ có những đặc trưng và được tiến hành với những giải pháp riêng phù hợp những đặc điểm riêng của mỗi khu vực và từng dự án cụ thể. Tính phức tạp Quyền sử dụng đất là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng trong đời sống, sản xuất và sinh hoạt đối với mọi người dân. - Đối với đất nông nghiệp: Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt quan trọng trong sản xuất nông nghiệp.