Luận văn thạc sĩ đánh giá hiện trạng cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội phục vụ công tác quy hoạch nông thôn mới giai đoạn 2015 2020 tại xã hà thượng huyện đại từ

Luận văn thạc sĩ đánh giá hiện trạng cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội phục vụ quy hoạch nông thôn mới giai đoạn 2015-2020 tại xã Hà Thượng, huyện Đại Từ.

• Tác giả: Đỗ Tuấn Tùng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Lợi
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Địa chính Môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Hiện Trạng Cơ Sở Hạ Tầng, Kinh Tế - Xã Hội Phục Vụ Công Tác Quy Hoạch Nông Thôn Mới Giai Đoạn 2015 - 2020 Tại Xã Hà Thượng, Huyện Đại Từ, Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích đề tài
• 1.1.1. Mục đích chung
• 1.1.2. Mục đích cụ thể
• 1.2. Yêu cầu đề tài
• 1.3. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Căn cứ pháp lý xây dựng nông thôn mới
• 2.3. Các tiêu chuẩn quy phạm
• 2.4. Các tài liệu khác có liên quan
• 2.5. Khái niệm nông thôn
• 2.6. Xây dựng nông thôn mới là gì
• 2.7. Mục tiêu xây dựng nông thôn mới
• 2.8. Đặc trưng của nông thôn mới
• 2.9. Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới
• 2.9.1. Ý nghĩa của Bộ tiêu chí Quốc gia nông thôn mới
• 2.9.2. Nội dung bộ tiêu chí Quốc gia nông thôn mới
• 2.9.3. Hướng dẫn thực hiện bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới
• 2.10. Cơ sở thực tiễn
• 2.10.1. Những thành công bước đầu của “Chương trình xây dựng thí điểm mô hình nông thôn mới trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá”
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Nội dung nghiên cứu
• 3.3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả đánh giá điều kiện tự nhiên và kinh tế, xã hội của xã Hà Thượng
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.1.3. Nhận xét chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội
• 4.2. Kết quả đánh giá hiện trạng sử dụng đất và không gian kiến trúc hạ tầng cơ sở của xã Hà Thượng
• 4.2.1. Kết quả đánh giá hiện trạng sử dụng đất của xã Hà Thượng
• 4.2.2. Kết quả đánh giá hiện trạng không gian kiến trúc hạ tầng của xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.3. Kết quả đánh giá hiện trạng cơ sở hạ tầng theo bộ tiêu trí nông thôn mới
• 4.4. Nghiên cứu xây dựng phương án quy hoạch cơ sở hạ tầng theo bộ tiêu chí nông thôn mới
• 4.4.1. Diện tích đất chuyển mục đích phục vụ xây dựng cơ sở hạ tầng
• 4.4.2. Quy hoạch kết cấu hạ tầng kỹ thuật
• 4.4.3. Quy hoạch kết cấu hạ tầng xã hội
• 4.4.4. Đánh giá chung về điều kiện của xã Hà Thượng
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá hiện trạng cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội

Đánh giá hiện trạng cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội tại xã Hà Thượng là một phần quan trọng trong việc thực hiện quy hoạch nông thôn mới giai đoạn 2015-2020. Nghiên cứu cho thấy, xã Hà Thượng có nhiều tiềm năng phát triển, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức. Cơ sở hạ tầng hiện tại chưa đáp ứng đủ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Đặc biệt, hệ thống giao thông, điện, và nước sạch còn hạn chế, ảnh hưởng đến đời sống người dân. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn cao, cho thấy cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình. Việc đánh giá này không chỉ giúp nhận diện những vấn đề hiện tại mà còn là cơ sở để xây dựng các phương án quy hoạch hợp lý, nhằm phát triển bền vững cho xã.

1.1. Tình hình dân số và lao động

Tình hình dân số tại xã Hà Thượng cho thấy sự gia tăng ổn định trong những năm qua. Theo thống kê, dân số năm 2014 đạt khoảng 5.000 người, với cơ cấu lao động chủ yếu là nông nghiệp. Tuy nhiên, tỷ lệ lao động trong lĩnh vực phi nông nghiệp còn thấp, điều này cho thấy cần có sự chuyển dịch cơ cấu lao động để nâng cao thu nhập cho người dân. Việc phát triển kinh tế xã hội nông thôn cần được chú trọng, nhằm tạo ra nhiều cơ hội việc làm hơn cho người dân. Đặc biệt, việc đào tạo nghề và phát triển các ngành nghề phụ trợ sẽ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm tỷ lệ hộ nghèo trong xã.

1.2. Hiện trạng cơ sở hạ tầng

Cơ sở hạ tầng tại xã Hà Thượng hiện nay còn nhiều hạn chế. Hệ thống giao thông liên xã, liên tỉnh chưa được đầu tư đồng bộ, gây khó khăn trong việc vận chuyển hàng hóa và đi lại của người dân. Đường ngõ xóm và giao thông nội đồng cũng cần được nâng cấp để phục vụ sản xuất nông nghiệp. Ngoài ra, hệ thống điện và nước sạch cũng chưa đáp ứng đủ nhu cầu sinh hoạt của người dân. Việc cải thiện hạ tầng nông thôn mới là cần thiết để thúc đẩy phát triển kinh tế và nâng cao đời sống người dân. Đầu tư vào cơ sở hạ tầng không chỉ giúp cải thiện điều kiện sống mà còn tạo động lực cho các hoạt động sản xuất kinh doanh tại địa phương.

II. Phân tích và đánh giá các tiêu chí nông thôn mới

Việc phân tích và đánh giá các tiêu chí trong quy hoạch phát triển nông thôn là rất quan trọng. Theo Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới, xã Hà Thượng cần đạt được 19 tiêu chí để được công nhận là xã nông thôn mới. Hiện tại, xã đã đạt được một số tiêu chí cơ bản như giao thông, điện, và trường học, nhưng vẫn còn thiếu hụt ở nhiều tiêu chí khác như môi trường, thu nhập, và tỷ lệ hộ nghèo. Đánh giá này giúp xác định rõ những điểm mạnh và điểm yếu của xã, từ đó đưa ra các giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình. Việc thực hiện các tiêu chí này không chỉ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của xã.

2.1. Tiêu chí về giao thông

Giao thông là một trong những tiêu chí quan trọng trong quy hoạch nông thôn mới. Tại xã Hà Thượng, hệ thống giao thông hiện tại còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến việc đi lại và vận chuyển hàng hóa. Việc đầu tư nâng cấp các tuyến đường giao thông là cần thiết để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân. Đặc biệt, cần chú trọng đến việc xây dựng các tuyến đường nội đồng để phục vụ sản xuất nông nghiệp. Cải thiện giao thông không chỉ giúp nâng cao đời sống người dân mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

2.2. Tiêu chí về môi trường

Môi trường là một trong những tiêu chí quan trọng trong phát triển nông thôn. Tại xã Hà Thượng, tình trạng ô nhiễm môi trường đang là vấn đề cần được giải quyết. Việc quản lý chất thải, bảo vệ nguồn nước và không khí là rất cần thiết để đảm bảo sức khỏe cho người dân. Cần có các chương trình tuyên truyền, giáo dục cộng đồng về bảo vệ môi trường, đồng thời đầu tư vào các công trình xử lý nước thải và rác thải. Cải thiện môi trường sống không chỉ nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của xã.

III. Đề xuất giải pháp phát triển

Để đạt được các tiêu chí trong quy hoạch phát triển nông thôn mới, xã Hà Thượng cần có những giải pháp cụ thể và khả thi. Đầu tiên, cần tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng, đặc biệt là giao thông và điện. Việc xây dựng các công trình hạ tầng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế và nâng cao đời sống người dân. Thứ hai, cần có các chương trình đào tạo nghề cho người dân, nhằm nâng cao tay nghề và tạo ra nhiều cơ hội việc làm. Cuối cùng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và cộng đồng trong việc thực hiện các chương trình phát triển. Sự tham gia của người dân là rất quan trọng để đảm bảo tính khả thi và bền vững của các giải pháp.

3.1. Đầu tư cơ sở hạ tầng

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng nông thôn mới là một trong những giải pháp quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội. Cần ưu tiên xây dựng các tuyến đường giao thông, hệ thống điện và nước sạch để phục vụ nhu cầu sinh hoạt và sản xuất của người dân. Việc cải thiện cơ sở hạ tầng không chỉ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn tạo động lực cho các hoạt động sản xuất kinh doanh tại địa phương.

3.2. Đào tạo nghề và phát triển nguồn nhân lực

Đào tạo nghề cho người dân là một giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Cần tổ chức các khóa đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu thị trường lao động, giúp người dân có thêm kỹ năng và kiến thức để tìm kiếm việc làm. Việc phát triển nguồn nhân lực không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của xã.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận được thực hiện trong bối cảnh Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới đang được đẩy mạnh triển khai trên phạm vi toàn quốc nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Đây là chính sách chiến lược hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện khu vực nông thôn: hoàn thiện kết cấu hạ tầng kỹ thuật - xã hội, chuyển dịch cơ cấu kinh tế hợp lý, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân, bảo đảm vệ sinh môi trường và giữ vững quốc phòng - an ninh.

Xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên là địa phương có vị trí địa lý thuận lợi khi nằm tiếp giáp giữa trung tâm thành phố Thái Nguyên và trung tâm huyện Đại Từ. Trên địa bàn xã tập trung nguồn tài nguyên khoáng sản lớn, tiêu biểu là mỏ đa kim Núi Pháo, mỏ than mỡ Làng Cẩm, mỏ thiếc Suối Cát. Quá trình công nghiệp hóa và thu hồi đất phục vụ 6 dự án khai khoáng lớn đã làm biến động mạnh mẽ diện tích đất canh tác nông nghiệp, đồng thời tạo ra áp lực chuyển đổi cơ cấu lao động, giải quyết việc làm và xử lý các vấn đề về hạ tầng giao thông, thoát nước, ô nhiễm môi trường. Việc đánh giá hiện trạng cơ sở hạ tầng và kinh tế - xã hội nhằm lập quy hoạch nông thôn mới giai đoạn 2015 - 2020 là yêu cầu thực tiễn cấp thiết của địa phương.

Mục tiêu chung của đề tài là đánh giá toàn diện hiện trạng cơ sở hạ tầng, kinh tế - xã hội của xã Hà Thượng phục vụ công tác quy hoạch nông thôn mới theo 19 tiêu chí nông thôn mới quốc gia. Mục tiêu cụ thể gồm 5 nội dung được đánh số theo văn bản:

1. Tìm hiểu điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
2. Đánh giá hiện trạng và tiến trình xây dựng cơ sở hạ tầng theo tiêu chuẩn xây dựng nông thôn mới tại xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
3. Rút ra những thuận lợi và khó khăn trong quá trình thực hiện mô hình nông thôn mới trên địa bàn.
4. Đưa ra phương án quy hoạch về cơ sở hạ tầng theo tiêu chuẩn xây dựng nông thôn mới, đề xuất các giải pháp nhằm thực hiện trong thời gian tới tại xã Hà Thượng.
5. Xây dựng nếp sống văn hóa, đậm đà bản sắc dân tộc.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng nông thôn xã Hà Thượng; hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội trên địa bàn xã; công tác triển khai xây dựng hạ tầng kinh tế - xã hội theo các tiêu chí chuẩn.
• Phạm vi nội dung: Tập trung khảo sát và đánh giá nhóm tiêu chí hạ tầng kinh tế - xã hội (tập trung vào 8/19 tiêu chí theo Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới gồm giao thông, thủy lợi, điện, trường học, cơ sở vật chất văn hóa, chợ nông thôn, bưu điện, nhà ở dân cư).
• Phạm vi không gian: Toàn bộ địa giới hành chính xã Hà Thượng (13 xóm với tổng diện tích tự nhiên 1.522,01 ha).
• Phạm vi thời gian: Đề tài tiến hành từ tháng 8/2014 đến tháng 11/2015; nguồn số liệu điều tra, thống kê hiện trạng tính đến năm 2014.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập khung pháp lý và hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật của Trung ương và tỉnh Thái Nguyên:

• Khung văn bản định hướng và chính sách: Nghị quyết số 26-NQ/TW; Nghị quyết số 24/2008/NQ-CP; Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04/6/2010 phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020; Quyết định số 193/QĐ-TTg ngày 02/02/2010 về chương trình rà soát quy hoạch; Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện Đại Từ và xã Hà Thượng nhiệm kỳ 2010 - 2015.
• Bộ tiêu chí và hướng dẫn chuyên môn: Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới (gồm 5 nhóm và 19 tiêu chí); Thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT hướng dẫn thực hiện; Thông tư liên tịch số 13/2011/TTLT-BXD-BNNPTNT-BTN&MT; Thông tư số 09/2010/TT-BXD; Thông tư số 07/2010/TT-BNNPTNT; Hướng dẫn số 470/HD-SXD của Sở Xây dựng Thái Nguyên.
• Tiêu chuẩn quy phạm kỹ thuật: Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về quy hoạch xây dựng nông thôn (QCVN 14:2009/BXD); Thông tư số 31/2009/TT-BXD; Quyết định số 2933/BGTVT-KHĐT và Quyết định số 315/QĐ-BGTVT hướng dẫn tiêu chí giao thông nông thôn mới; Quyết định số 03/2008/QĐ-BXD, Quyết định số 1117/QĐ-BXD và Quyết định số 957/QĐ-BXD của Bộ Xây dựng.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai kết hợp giữa nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp:

• Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: Khảo sát thực địa và quan sát trực tiếp nhằm kiểm tra hiện trạng sử dụng đất, tình hình xây dựng các công trình hạ tầng kỹ thuật; phỏng vấn bán cấu trúc bằng bảng hỏi xây dựng sẵn đối với người dân địa phương để tìm hiểu mức thu nhập, đời sống sinh hoạt và sự đồng thuận với các chính sách xây dựng nông thôn mới.
• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Tiếp cận và trích xuất số liệu thống kê, báo cáo tổng kết tình hình kinh tế - xã hội, báo cáo hiện trạng sử dụng đất từ UBND xã Hà Thượng, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Đại Từ, Phòng Nông nghiệp huyện Đại Từ, bản đồ hiện trạng sử dụng đất năm 2010 tỷ lệ 1/10.000 cùng các đề án quy hoạch của huyện và tỉnh.
• Phương pháp thống kê, xử lý số liệu: Phân loại, tổng hợp dữ liệu, lập bảng thống kê định lượng về giao thông, dân số, lao động, thiết chế văn hóa, cơ cấu sử dụng đất.
• Phương pháp chuyên gia: Tham vấn ý kiến của cán bộ quản lý tài nguyên môi trường, lãnh đạo địa phương và giảng viên chuyên ngành.
• Phương pháp tổng hợp và viết báo cáo: So sánh hiện trạng thực tế tại địa phương với các chỉ tiêu định lượng trong Bộ tiêu chí Quốc gia để đưa ra kết luận và đề xuất phương án quy hoạch.

Nội dung chính theo từng chương

Khóa luận được cấu trúc thành 5 phần chính theo đúng quy chuẩn học thuật của Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên:

Phần 1: Mở đầu

Tác giả xác định tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ việc triển khai Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới gắn liền với đặc thù kinh tế - địa lý của xã Hà Thượng. Phần này làm rõ mục đích nghiên cứu tổng thể, 5 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể, các yêu cầu kỹ thuật đối với công tác điều tra số liệu và phân tích ý nghĩa lý luận, thực tiễn của đề tài trong việc cung cấp luận cứ khoa học phục vụ quản lý đất đai và phát triển kinh tế cơ sở.

Phần 2: Tổng quan nghiên cứu tài liệu

Hệ thống hóa toàn bộ cơ sở khoa học, định nghĩa về nông thôn, nội dung cuộc vận động xây dựng nông thôn mới và 5 đặc trưng cơ bản thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa. Văn bản trình bày chi tiết cơ cấu 5 nhóm và 19 tiêu chí theo Quyết định 491/QĐ-TTg. Bên cạnh đó, tác giả tổng hợp bài học thực tiễn từ Chương trình thí điểm tại 11 xã điểm toàn quốc, kinh nghiệm quốc tế (phong trào Saemaul Undong của Hàn Quốc, chính sách phát triển vốn xã hội của Malaysia, chương trình cải cách nông thôn của Trung Quốc) và thực tế xây dựng nông thôn mới tại tỉnh Quảng Ninh, tỉnh Thái Bình và huyện Đại Từ (tính đến thời điểm nghiên cứu huyện có 02 xã đạt chuẩn nông thôn mới là Hà Thượng và La Bằng).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xác định cụ thể đối tượng nghiên cứu là thực trạng phát triển nông thôn, mạng lưới hạ tầng và kinh tế - xã hội tại xã Hà Thượng. Giới hạn phạm vi phân tích chuyên sâu vào 8 tiêu chí hạ tầng. Trình bày chi tiết quy trình triển khai các phương pháp nghiên cứu: thu thập số liệu sơ cấp (quan sát, bảng hỏi phỏng vấn), số liệu thứ cấp (báo cáo hành chính, bản đồ), phương pháp thống kê mô tả, khảo sát thực địa và phương pháp chuyên gia.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Đây là nội dung trọng tâm của khóa luận, phản ánh các số liệu thực tế tại xã Hà Thượng:

• Điều kiện tự nhiên và tài nguyên: Xã cách trung tâm huyện Đại Từ 6 km, cách thành phố Thái Nguyên 18 km; địa hình đồi núi dốc theo hướng Đông Nam - Tây Bắc, có 3 hệ thống suối dài 10 km bắt nguồn từ dãy núi Pháo. Khí hậu nhiệt đới gió mùa có nhiệt độ trung bình 23°C, lượng mưa trung bình 1.200 mm/năm (tập trung gần 80% vào mùa mưa), độ ẩm trung bình 84%, lượng bốc hơi 753 mm. Tổng diện tích tự nhiên là 1.522,01 ha; tài nguyên rừng có 405 ha (rừng sản xuất 345 ha, rừng phòng hộ 60 ha); diện tích mặt nước 18,1 ha. Nguồn khoáng sản phong phú với mỏ Núi Pháo, than mỡ Làng Cẩm, thiếc Suối Cát.
• Dân số và kinh tế - xã hội: Đến tháng 6/2014, xã có 1.558 hộ với 5.235 nhân khẩu phân bố tại 13 xóm; gồm 7 dân tộc (người Kinh chiếm khoảng 80% với 4.188 người). Lao động trong độ tuổi có 3.200 người (chiếm 61,1% dân số), phổ cập giáo dục THCS, tỷ lệ lao động có việc làm ổn định trên 90%. Tổng thu nhập toàn xã năm 2014 đạt 28,75 tỷ đồng; thu nhập bình quân đầu người đạt 12 triệu đồng/người/năm; tốc độ tăng trưởng kinh tế từ 10% - 13%. Cơ cấu kinh tế gồm: Nông lâm nghiệp chiếm 35%, Công nghiệp - Tiểu thủ công nghiệp chiếm 35%, Dịch vụ - Thương mại chiếm 30%. Tỷ lệ hộ nghèo là 9,74%, hộ cận nghèo/khá chiếm 11,26%, hộ trung bình chiếm 71%, hộ giàu chiếm 8%.

Chỉ tiêu phân loại đất	Mã loại đất	Diện tích (ha)	Cơ cấu (%)
Tổng diện tích đất tự nhiên		1.522,01	100,00
1. Đất nông nghiệp	NNL	760,23	49,94
- Đất lúa nước	LUC	79,86	5,25
- Đất trồng cây hàng năm khác	NHK	19,06	1,25
- Đất trồng cây lâu năm (trong đó có chè)	CLN	362,78	23,84
- Đất lâm nghiệp (sản xuất và phòng hộ)	LNP	405,00	26,61
- Đất nuôi trồng thủy sản	NTS	9,40	0,62
- Đất nông nghiệp khác	NNK	0,13	0,01
2. Đất phi nông nghiệp	PNN	754,43	49,56
- Đất ở nông thôn	ONT	46,62	3,06
- Đất chuyên dùng	CDG	707,81	46,50
Trong đó: Đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp (khoáng sản)	SKC	610,80	40,13
- Đất sử dụng vào mục đích công cộng	CCC	83,53	5,48
- Đất quốc phòng	CQP	10,48	0,68
- Đất sông suối	SON	8,70	0,57
- Đất tôn giáo tín ngưỡng, nghĩa trang	TTN, NTD	6,06	0,39
3. Đất chưa sử dụng (bằng và đồi núi)	CSD	7,35	0,48

• Hiện trạng nông nghiệp: Đất cấy lúa cả năm giảm từ 232 ha (năm 2010) xuống còn 155,7 ha (năm 2014) do bị thu hồi cho các dự án khai thác khoáng sản; năng suất lúa bình quân đạt 54 - 55 tạ/ha/vụ. Cây chè là cây trồng mũi nhọn với diện tích 119 ha (chè giống mới đạt 35 ha, chiếm 29,4%), trên địa bàn có 01 nhà máy chè Hà Thái và 01 tổ hợp tác sản xuất chè sạch. Tổng đàn trâu bò có 156 con, đàn lợn 4.785 con, đàn gia cầm 32.500 con, sản lượng thủy sản đạt 9 tấn/năm.
• Hiện trạng hạ tầng cơ sở:
  • Giao thông: Tuyến Quốc lộ 37 qua xã dài 6.000 m (rộng 7 m, dải nhựa, đạt chuẩn); đường sắt dài 6.000 m; hệ thống liên xã dài 1.900 m (trong đó đoạn Làng Cẩm - Phục Linh dài 636 m rộng 5,5 m mặt nhựa kết hợp cấp phối chưa đạt chuẩn; các đoạn Mỏ thiếc - Phục Linh dài 464 m và Hà Thượng - KV3 - Phục Linh dài 800 m đều rộng 3,5 m mặt bê tông đạt chuẩn). Đường trục xóm có tổng chiều dài 12.246 m, đã bê tông hóa 8.595 m (mặt cắt 3 m còn hẹp). Đường ngõ xóm dài 3.335 m, đã kiên cố hóa 1.285 m (đạt 38,5% - đạt chuẩn). Đường nội đồng, đường sản xuất dài 4.330 m chủ yếu là đường đất và cấp phối (chưa đạt). Toàn xã có 10 cầu và trên 107 vị trí cống.
  • Điện lưới: 100% hộ dân dùng điện lưới quốc gia; tỷ lệ hộ sử dụng điện thường xuyên, an toàn là 1.480/1.558 hộ (đạt 95%). Toàn xã có 3 trạm biến áp hạ thế (Trạm HT1 xóm 2 công suất 180 kVA, Trạm HT2 xóm 8 công suất 180 kVA, Trạm HT3 xóm 5 công suất 400 kVA; cấp điện áp 35/0,4 kV) và 19,5 km đường dây hạ thế đã bàn giao ngành điện quản lý.
  • Công trình công cộng: Khu trung tâm xã đặt tại xóm 8. Trụ sở UBND xã có diện tích đất 1.200 m², nhà làm việc 2 tầng diện tích xây dựng 600 m², hội trường 250 chỗ. Trạm y tế xã xây 2 tầng trên khu đất 1.286,5 m² (diện tích sàn 546 m²), đạt chuẩn Quốc gia từ năm 2008. Hệ thống trường học gồm: Mầm non (3.000 m², chuẩn năm 2008), Tiểu học (14.000 m², chuẩn 2003 - 2004), THCS (7.000 m², chuẩn 2005 - 2006); quy hoạch trường THPT Đội Cấn tại xóm 13 với diện tích 3,1 ha (quy mô 30 lớp). Cả 3 trường đều thiếu phòng chức năng để đạt chuẩn giai đoạn II.
  • Thiết chế văn hóa - thông tin: Trung tâm VH-TT xã có diện tích quy hoạch 1,8 ha; sân thể thao xã xây năm 2012 có diện tích khuôn viên 1.300 m² (nhà 350 m²). Toàn xã có 10/13 xóm có nhà văn hóa nhưng phần lớn thiếu diện tích khuôn viên chuẩn theo quy định; có 3 xóm chưa có nhà văn hóa (xóm 1, xóm 2, xóm 5). Mạng lưới viễn thông có 3 trạm thu phát sóng di động (Vinaphone, Mobifone, Viettel), 1 điểm Bưu điện văn hóa, 500 thuê bao điện thoại cố định, hơn 3.000 người dùng điện thoại di động và 60 hộ sử dụng internet.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết các mặt đã đạt được và các chỉ tiêu hạ tầng còn thiếu hụt của xã Hà Thượng. Tác giả kiến nghị cấp có thẩm quyền sớm phê duyệt đề án quy hoạch nông thôn mới giai đoạn 2015 - 2020, ưu tiên nguồn vốn mở rộng mặt đường liên xóm, cứng hóa giao thông nội đồng, đầu tư xây dựng mới nhà văn hóa cho 3 xóm còn thiếu và bổ sung phòng chức năng cho các trường học.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đưa ra các kết quả định lượng cụ thể về mức độ đạt chuẩn tiêu chí nông thôn mới tại xã Hà Thượng:

• Hệ thống hóa hiện trạng sử dụng đất: Tổng hợp diện tích đất phi nông nghiệp chiếm tỷ trọng cao (49,56%), phản ánh rõ tính chất địa phương chịu ảnh hưởng của các khu công nghiệp khai khoáng với 610,8 ha đất phục vụ 6 dự án mỏ.
• Kết quả rà soát hạ tầng kỹ thuật:
  • Giao thông: Đường ngõ xóm đạt tỷ lệ kiên cố hóa 38,5% (1.285/3.335 m); đường trục xóm đã bê tông hóa được 8.595/12.246 m (chiếm 70,2%); xác định toàn bộ 4.330 m đường nội đồng sản xuất chưa đạt chuẩn cần cứng hóa.
  • Điện lực: Tỷ lệ cấp điện an toàn đạt 95%, hệ thống trạm biến áp đạt tổng công suất 760 kVA.
  • Giáo dục - Y tế: 100% trường học các cấp và trạm y tế xã đã được công nhận đạt chuẩn quốc gia giai đoạn đầu, tuy nhiên cần nâng cấp cơ sở vật chất để đáp ứng chuẩn giai đoạn II.
  • Văn hóa: Xác định 3/13 xóm chưa có nhà văn hóa (xóm 1, xóm 2, xóm 5); 7 xóm đã có nhà văn hóa nhưng thiếu diện tích đất khuôn viên theo quy chuẩn.
• Đóng góp thực tiễn: Khóa luận trực tiếp xây dựng danh mục các tuyến đường cần nâng cấp mở rộng lòng đường từ 3 m lên 4 - 5 m, thống kê chi tiết các công trình thủy lợi, trạm biến áp, trường học và hệ thống thoát nước khu dân cư. Đây là nguồn cứ liệu kỹ thuật hỗ trợ chính quyền địa phương xã Hà Thượng và Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Đại Từ trong việc điều chỉnh kế hoạch sử dụng đất và bố trí danh mục dự án đầu tư công giai đoạn 2015 - 2020.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Khóa luận tập trung nghiên cứu chuyên sâu vào 8 tiêu chí thuộc nhóm cơ sở hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, chưa đi sâu phân tích toàn diện 11 tiêu chí còn lại trong Bộ tiêu chí Quốc gia (về hệ thống chính trị, an ninh trật tự, thu nhập, hình thức tổ chức sản xuất chi tiết). Nguồn số liệu điều tra hộ gia đình về thu nhập thực hiện qua phỏng vấn bán cấu trúc với dung lượng mẫu hẹp, mang tính thời điểm năm 2014.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Tiếp tục cập nhật biến động đất đai do ảnh hưởng của các dự án thu hồi đất khai khoáng; nghiên cứu bổ sung giải pháp đánh giá tác động môi trường của các điểm mỏ khoáng sản đối với nguồn nước ngầm, nước mặt và đất sản xuất nông nghiệp; hoàn thiện phương án phân bổ vốn cho các tiêu chí văn hóa và môi trường sau năm 2015.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận cung cấp nguồn tài liệu tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên các chuyên ngành Địa chính Môi trường, Quản lý Đất đai, Phát triển Nông thôn: Tham khảo khung phương pháp đánh giá hiện trạng đất đai và quy trình xử lý số liệu điều tra thực địa phục vụ đồ án quy hoạch cấp xã.
• Cán bộ quản lý địa chính - nông nghiệp cấp xã, phòng chuyên môn cấp huyện: Cung cấp tập dữ liệu chi tiết về mạng lưới giao thông ngõ xóm, hạ tầng điện lực, hệ thống mương thủy lợi và công trình công cộng của xã Hà Thượng tại thời điểm chuẩn bị quy hoạch nông thôn mới giai đoạn 2015 - 2020.
• Các nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu sử dụng đất nông thôn tại các vùng có hoạt động khai khoáng: Đề tài cung cấp trường hợp nghiên cứu cụ thể về sự sụt giảm đất lúa do nhường chỗ cho công nghiệp mỏ (từ 232 ha xuống 155,7 ha).

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu sử dụng đất của xã Hà Thượng năm 2014 có đặc điểm gì nổi bật?
Năm 2014, tổng diện tích đất tự nhiên của xã là 1.522,01 ha. Trong đó, đất nông nghiệp chiếm 49,94% (760,23 ha), đất phi nông nghiệp chiếm 49,56% (754,43 ha) và đất chưa sử dụng chiếm 0,48% (7,35 ha). Điểm nổi bật là diện tích đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp chiếm tỷ lệ rất lớn trong nhóm đất chuyên dùng với 610,8 ha, chủ yếu phục vụ các dự án khai thác và chế biến khoáng sản.

2. Quá trình công nghiệp hóa và khai khoáng ảnh hưởng như thế nào đến diện tích đất trồng lúa của địa phương?
Diện tích gieo trồng lúa cả 2 vụ của xã Hà Thượng giảm mạnh từ 232,0 ha năm 2010 xuống còn 155,7 ha năm 2014 (vụ chiêm 75,84 ha, vụ mùa 79,86 ha). Nguyên nhân chủ yếu do diện tích đất bị thu hồi phục vụ 6 dự án khai thác, chế biến khoáng sản trên địa bàn (như dự án Núi Pháo, mỏ than Phấn Mễ, mỏ thiếc Đại Từ) và một phần nhỏ chuyển sang đất công trình phúc lợi, đất ở.

3. Hiện trạng mạng lưới đường giao thông tại xã Hà Thượng đạt và chưa đạt những tiêu chí nào?

• Đạt tiêu chuẩn: Tuyến Quốc lộ 37 (dài 6.000 m, mặt nhựa 7 m), tuyến đường sắt (6.000 m), 2/3 tuyến liên xã (Mỏ thiếc - Phục Linh và Hà Thượng - KV3 - Phục Linh mặt bê tông 3,5 m) và hệ thống đường ngõ xóm (đã kiên cố hóa 1.285/3.335 m, đạt 38,5%).
• Chưa đạt tiêu chuẩn: Tuyến liên xã Làng Cẩm - Phục Linh (dài 636 m mặt nhựa kết hợp cấp phối); hệ thống đường trục xóm tuy đã bê tông hóa được 8.595/12.246 m nhưng mặt đường 3 m còn hẹp; toàn bộ 4.330 m đường nội đồng sản xuất chủ yếu là đường đất và cấp phối chưa được cứng hóa.

4. Mức độ đạt chuẩn về cơ sở vật chất văn hóa của các xóm trên địa bàn xã ra sao?
Toàn xã có 10/13 xóm đã xây dựng nhà văn hóa, tuy nhiên hầu hết các nhà văn hóa này đều bị đánh giá thiếu diện tích khuôn viên theo chuẩn quy định (ví dụ xóm 3 có 213 m², xóm 12 có 236 m², xóm 11 có 413 m²). Ngoài ra, còn 3 xóm chưa có nhà văn hóa và thiết chế văn hóa là xóm 1, xóm 2 và xóm 5.

5. Cơ cấu kinh tế và mức thu nhập của người dân xã Hà Thượng năm 2014 đạt con số bao nhiêu?
Năm 2014, tổng thu nhập toàn xã đạt 28,75 tỷ đồng; thu nhập bình quân đầu người đạt 12 triệu đồng/người/năm; tốc độ tăng trưởng kinh tế từ 10% - 13%. Cơ cấu kinh tế có sự cân bằng giữa các khu vực: Nông nghiệp chiếm 35%, Công nghiệp - Tiểu thủ công nghiệp chiếm 35%, và Dịch vụ - Thương mại chiếm 30%. Tỷ lệ hộ nghèo toàn xã là 9,74%.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Đỗ Tuấn Tùng đã phản ánh trung thực và toàn diện hiện trạng cơ sở hạ tầng, tài nguyên đất đai và tình hình kinh tế - xã hội của xã Hà Thượng tại mốc thời gian năm 2014. Các số liệu thống kê chi tiết về mạng lưới giao thông, điện lưới, công trình văn hóa và biến động đất nông nghiệp do hoạt động khai khoáng cung cấp cơ sở khoa học rõ ràng cho công tác quy hoạch nông thôn mới giai đoạn 2015 - 2020. Nghiên cứu mang tính ứng dụng thực tiễn cao, phục vụ thiết thực cho nhiệm vụ quản lý đất đai và phát triển hạ tầng cơ sở tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới là một chương trình cụ thể hóa Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05 tháng 8 năm 2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Đây là Chương trình mục tiêu Quốc gia mang tính toàn diện, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển lâu dài, bền vững ở khu vực nông thôn, hướng đến “Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”. Thực hiện chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới có vai trò quan trọng trong sự phát triển của nông thôn nói riêng và sự phát triển của quốc gia nói chung. Xây dựng nông thôn mới nhằm phát triển toàn diện: hệ thống cơ sở hạ tầng ngày càng toàn diện tạo điều kiện phát triển kinh tế, giao lưu hàng hóa; cơ cấu kinh tế hợp lý, thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao; môi trường và an ninh nông thôn được đảm bảo; xây dựng nếp sống văn hóa, thay đổi bộ mặt nông thôn, góp phần xây dựng đất nước giàu đẹp.

Hà Thượng là xã có vị trí địa lý thuận lợi cho việc giao thông đi lại nối liền với trung tâm thành phố Thái Nguyên và trung tâm huyện Đại Từ, có tiềm năng về tài nguyên khoáng sản để phát triển ngành công nghiệp khai thác, đồng thời đó cũng là thế mạnh cho Hà Thượng phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ thương mại. Việc lập Quy hoạch xây dựng nông thôn mới xã Hà Thượng, huyện Đại Từ giai đoạn 2015 - 2020 là việc làm cần thiết trong Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới, nhằm đảm bảo sự phân bố và phát triển hợp lý góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội của xã phát triển. Đồng thời, khai n 2 thác hiệu quả tiềm năng sẵn có trên địa bàn xã tạo động lực thúc đẩy các hoạt động kinh tế - xã hội địa phương. Xuất phát từ thực tế đó được sự đồng ý của Ban Giám hiệu trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, Ban Chủ nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên, dưới sự hướng dẫn của cô giáo TS.

Nguyễn Thị Lợi, em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá hiện trạng cơ sở hạ tầng, kinh tế - xã hội phục vụ công tác quy hoạch nông thôn mới giai đoạn 2015 -2020 tại xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên”. Mục đích đề tài 1. Mục đích chung Đánh giá hiện trạng cơ sở hạ tầng, kinh tế - xã hội của xã Hà Thượng phục vụ công tác quy hoạch nông thôn mới theo 19 tiêu chí nông thôn mới quốc gia. Mục đích cụ thể - Tìm hiểu điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.

- Đánh giá hiện trạng và tiến trình xây dựng cơ sở hạ tầng theo tiêu chuẩn xây dựng nông thôn mới tại xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. - Rút ra những thuận lợi và khó khăn trong quá trình thực hiện mô hình nông thôn mới trên địa bàn. - Đưa ra phương án quy hoạch về cơ sở hạ tầng theo tiêu chuẩn xây dựng nông thôn mới, đề xuất các giải pháp nhằm thực hiện trong thời gian tới tại xã Hà Thượng. - Xây dựng nếp sống văn hóa, đậm đà bản sắc dân tộc.

Yêu cầu đề tài - Điều tra chính xác tình hình cơ bản của xã. - Đánh giá hiện trạng sử dụng đất của xã. - Đánh giá hiện trạng cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội xã.