Đánh Giá Hiện Trạng Chất Lượng Nước Sông Cầu Đoạn Chảy Qua Thành Phố Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích hay đánh giá hiện trạng chất lượng nước sông cầu đoạn chảy qua thành phố thái nguyên, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho

• Tác giả: Lê Việt Cường
• Người hướng dẫn: TS. Dư Ngọc Thành
• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm - Đại Học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa Học Môi Trường
• Đề tài: Đánh Giá Hiện Trạng Chất Lượng Nước Sông Cầu Đoạn Chảy Qua Thành Phố Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của để tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 2.1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 3. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phạm vi, đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp thu thập số liệu, thống kê và kế thừa
• 3.3.2. Phương pháp điều tra
• 3.3.3. Phương pháp khảo sát thực địa và lấy mẫu phân tích
• 3.3.4. Phương pháp phân tích, đánh giá số liệu và so sánh, đối chiếu với QCVN 08-MT:2015/ BTN&MT
• 4. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Thái Nguyên
• 4.1.1. Vị trí địa lý
• 4.1.2. Dân số
• 4.1.3. Tình hình phát triển kinh tế
• 4.1.4. Hệ thống kết cấu hạ tầng
• 4.1.5. Đặc điểm tự nhiên của lưu vực sông Cầu
• 4.2. Đánh giá thực trạng môi trường nước mặt sông Cầu thành phố Thái Nguyên
• 4.2.1. Đánh giá hiện trạng môi trường nước sông Cầu đoạn chảy qua thành phố Thái Nguyên năm 2019-2020
• 4.2.2. Chất lượng nước mặt sông Cầu đoạn chảy qua thành phố Thái Nguyên
• 4.2.3. Diễn biến chất lượng nước sông Cầu đoạn chảy qua thành phố Thái Nguyên qua các năm 2017 – 2019-2020
• 4.2.4. Xác định một số nguồn thải chính ảnh hưởng đến nước mặt sông Cầu thành phố Thái Nguyên
• 4.2.4.1. Nước thải sinh hoạt
• 4.2.4.2. Nước thải công nghiệp
• 4.3. Các giải pháp ngăn ngừa, giảm thiểu và bảo vệ môi trường nước sông Cầu đoạn chảy qua thành phố Thái Nguyên
• 4.3.1. Giải pháp về tuyên truyền, giáo dục bảo vệ môi trường
• 4.3.2. Hoàn thiện cơ cấu tổ chức hệ thống quản lý môi trường
• 4.3.3. Giải pháp kỹ thuật
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Chất Lượng Nước Sông Cầu Tại Thái Nguyên

Chất lượng nước là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sức khỏe con người và hệ sinh thái. Đánh giá chất lượng nước sông Cầu tại thành phố Thái Nguyên không chỉ giúp nhận diện tình trạng ô nhiễm mà còn cung cấp thông tin cần thiết cho việc quản lý và bảo vệ nguồn nước. Sông Cầu là nguồn nước chính cung cấp cho nhiều hoạt động sinh hoạt và sản xuất tại khu vực này. Việc theo dõi và đánh giá chất lượng nước sông Cầu là cần thiết để đảm bảo an toàn cho cộng đồng và môi trường.

1.1. Khái Niệm Về Chất Lượng Nước Và Ô Nhiễm

Chất lượng nước được định nghĩa là sự phù hợp của nước với các tiêu chuẩn môi trường. Ô nhiễm nước xảy ra khi các chất độc hại xâm nhập vào nguồn nước, làm thay đổi tính chất vật lý và hóa học của nó. Các chỉ tiêu như pH, BOD, COD, và TSS là những thông số quan trọng trong việc đánh giá chất lượng nước.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nguồn Nước Sông Cầu

Sông Cầu không chỉ cung cấp nước cho sinh hoạt mà còn là nguồn nước cho nông nghiệp và công nghiệp. Việc bảo vệ chất lượng nước sông Cầu là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững cho thành phố Thái Nguyên và các khu vực lân cận.

II. Vấn Đề Ô Nhiễm Nước Sông Cầu Tại Thành Phố Thái Nguyên

Ô nhiễm nước sông Cầu đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng tại thành phố Thái Nguyên. Nguồn nước này bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như nước thải sinh hoạt, nước thải công nghiệp và các hoạt động khai thác tài nguyên. Việc đánh giá hiện trạng ô nhiễm là cần thiết để có những biện pháp khắc phục kịp thời.

2.1. Nguyên Nhân Chính Gây Ô Nhiễm Nước

Các nguồn thải chính gây ô nhiễm nước sông Cầu bao gồm nước thải sinh hoạt từ các khu dân cư và nước thải công nghiệp từ các nhà máy. Những chất ô nhiễm này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng nước mà còn tác động xấu đến sức khỏe cộng đồng.

2.2. Tác Động Của Ô Nhiễm Đến Môi Trường

Ô nhiễm nước sông Cầu gây ra nhiều hệ lụy cho môi trường sống và sức khỏe con người. Nguồn nước ô nhiễm có thể dẫn đến sự suy giảm đa dạng sinh học và làm tăng nguy cơ bệnh tật cho người dân sống xung quanh.

III. Phương Pháp Đánh Giá Chất Lượng Nước Sông Cầu

Để đánh giá chất lượng nước sông Cầu, cần áp dụng các phương pháp khoa học và công nghệ hiện đại. Việc thu thập và phân tích mẫu nước là rất quan trọng để có được kết quả chính xác và đáng tin cậy.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Mẫu Nước

Mẫu nước được thu thập từ nhiều điểm khác nhau trên sông Cầu để đảm bảo tính đại diện. Các chỉ tiêu như pH, BOD, COD, và TSS sẽ được đo lường để đánh giá chất lượng nước.

3.2. Phân Tích Và Đánh Giá Kết Quả

Kết quả phân tích sẽ được so sánh với các tiêu chuẩn chất lượng nước hiện hành. Việc này giúp xác định mức độ ô nhiễm và đưa ra các khuyến nghị cần thiết cho việc cải thiện chất lượng nước.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Chất Lượng Nước Sông Cầu

Kết quả nghiên cứu cho thấy chất lượng nước sông Cầu tại thành phố Thái Nguyên đang có dấu hiệu ô nhiễm nghiêm trọng. Các chỉ tiêu như BOD, COD, và TSS thường xuyên vượt ngưỡng cho phép, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và môi trường.

4.1. Diễn Biến Chất Lượng Nước Qua Các Năm

Theo số liệu quan trắc, chất lượng nước sông Cầu đã có sự biến động qua các năm. Năm 2017, nhiều chỉ tiêu vượt ngưỡng cho phép, nhưng đến năm 2018, một số chỉ tiêu đã có sự cải thiện.

4.2. Đánh Giá Tác Động Đến Sức Khỏe Cộng Đồng

Ô nhiễm nước sông Cầu không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn tác động trực tiếp đến sức khỏe của người dân. Các bệnh liên quan đến nước ô nhiễm đang gia tăng, cần có biện pháp khắc phục kịp thời.

V. Giải Pháp Cải Thiện Chất Lượng Nước Sông Cầu

Để cải thiện chất lượng nước sông Cầu, cần có các giải pháp đồng bộ từ quản lý, công nghệ đến giáo dục cộng đồng. Việc này không chỉ giúp bảo vệ nguồn nước mà còn nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường.

5.1. Giải Pháp Quản Lý Nguồn Nước

Cần có các chính sách quản lý nguồn nước hiệu quả, bao gồm việc kiểm soát chất thải từ các khu công nghiệp và khu dân cư. Việc này sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ nguồn nước.

5.2. Tuyên Truyền Và Giáo Dục Cộng Đồng

Giáo dục cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo vệ nguồn nước là rất cần thiết. Các chương trình tuyên truyền sẽ giúp nâng cao nhận thức và khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Chất Lượng Nước Sông Cầu

Chất lượng nước sông Cầu tại thành phố Thái Nguyên đang đối mặt với nhiều thách thức. Tuy nhiên, với các giải pháp đồng bộ và sự tham gia của cộng đồng, có thể cải thiện tình trạng ô nhiễm và bảo vệ nguồn nước cho thế hệ tương lai.

6.1. Tương Lai Của Nguồn Nước Sông Cầu

Nếu không có biện pháp khắc phục kịp thời, chất lượng nước sông Cầu sẽ tiếp tục xấu đi. Cần có sự đầu tư và quan tâm đúng mức từ các cơ quan chức năng.

6.2. Khuyến Nghị Đối Với Các Cơ Quan Quản Lý

Các cơ quan quản lý cần xây dựng các chính sách bảo vệ môi trường nước chặt chẽ hơn, đồng thời tăng cường công tác kiểm tra và giám sát chất lượng nước sông Cầu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sông Cầu là một trong những trục thủy văn huyết mạch thuộc hệ thống sông Thái Bình với tổng chiều dài 288 km, diện tích lưu vực 6.030 km2 và lưu lượng dòng chảy bình quân khoảng 4,5 tỷ m3/năm. Đoạn sông Cầu chảy qua trung tâm thành phố Thái Nguyên có chiều dài khoảng 25 km, đóng vai trò sống còn trong việc cung cấp nước phục vụ sản xuất công nghiệp, tưới tiêu nông nghiệp và sinh hoạt cho một đô thị loại I có diện tích 222,93 km2 cùng dân số 364.078 người với mật độ 1.633 người/km2. Tuy nhiên, áp lực đô thị hóa gia tăng cùng với hoạt động xả thải sinh hoạt và sản xuất công nghiệp dọc hai bên bờ sông đã khiến chất lượng nước mặt suy thoái nghiêm trọng, đặc biệt vào mùa cạn khi lưu lượng tự nhiên giảm xuống mức 3,23 m3/s so với lưu lượng 620 m3/s trong mùa mưa lũ.

Nghiên cứu được triển khai nhằm mục tiêu đánh giá toàn diện hiện trạng chất lượng môi trường nước mặt sông Cầu đoạn chảy qua địa bàn thành phố Thái Nguyên, xác định các nguồn thải chính và phân tích biến động các thông số lý hóa học, vi sinh vật trong giai đoạn 2019-2020. Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát 3 điểm quan trắc đại diện gồm Sơn Cẩm, Cầu Gia Bảy và Đập Thác Huống qua 4 đợt khảo sát từ tháng 11/2019 đến tháng 05/2020. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài là cung cấp cơ sở khoa học định lượng giúp các cơ quan quản lý nhà nước lập quy hoạch bảo vệ tài nguyên nước và kiểm soát an toàn cho hệ thống cấp nước sinh hoạt đạt công suất 40.000 m3/ngày, hiện đang phục vụ cho 93% số hộ dân nội thành.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết lan truyền và tự làm sạch chất ô nhiễm trong môi trường nước mặt kết hợp với mô hình đánh giá sức tải nguồn tiếp nhận chất thải theo định hướng của Luật Bảo vệ Môi trường năm 2014 và Luật Tài nguyên nước năm 2012. Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp phương pháp đánh giá chỉ số chất lượng nước tổng hợp WQI trên thang điểm từ 0 đến 100 và hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 08-MT:2015/BTNMT ở cả hai cấp độ cột A2 phục vụ cấp nước sinh hoạt sau xử lý và cột B1 phục vụ tưới tiêu, thủy sản.

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa trong nghiên cứu bao gồm:

• Ô nhiễm môi trường nước: Sự biến đổi tính chất vật lý, hóa học và sinh học của nước mặt không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật cho phép, gây rủi ro sinh thái và đe dọa sức khỏe con người.
• Nhu cầu oxy sinh hóa trong 5 ngày (BOD5) và nhu cầu oxy hóa học (COD): Các chỉ số phản ánh định lượng mức độ ô nhiễm của các hợp chất hữu cơ dễ phân hủy sinh học và tổng lượng chất hữu cơ cần oxy hóa.
• Tổng chất rắn lơ lửng (TSS) và hợp chất dinh dưỡng (NH4+, NO3-, P-PO4): Nhóm chỉ thị thể hiện tình trạng xói mòn, rửa trôi bùn đất và nguy cơ phú dưỡng hóa do nước thải sinh hoạt, nông nghiệp.
• Chỉ thị vi sinh Coliform và kim loại nặng (Fe, Pb): Các tham số đặc trưng đo lường nguy cơ lây truyền mầm bệnh sinh học và ô nhiễm độc chất vô cơ từ công nghiệp khai khoáng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thu thập dữ liệu sơ cấp thông qua việc thiết lập cỡ mẫu gồm 12 mẫu nước mặt đại diện được lấy qua 4 đợt quan trắc định kỳ: đợt 6 năm 2019 (tháng 11/2019), đợt 1 năm 2020 (tháng 01/2020), đợt 2 năm 2020 (tháng 03/2020) và đợt 3 năm 2020 (tháng 05/2020). Phương pháp chọn mẫu áp dụng nguyên tắc lấy mẫu ngẫu nhiên phân tầng tại tầng mặt theo TCVN 6663-3:2008 ở 3 vị trí chiến lược: Sơn Cẩm (thượng lưu tiếp nhận nước thải sản xuất giấy và khai khoáng), Cầu Gia Bảy (trung tâm đô thị tiếp nhận suối Mỏ Bạch và suối Phượng Hoàng), và Đập Thác Huống (hạ lưu tích tụ tải lượng ô nhiễm tổng hợp). Mẫu nước được bảo quản lạnh nghiêm ngặt ở nhiệt độ 4 độ C trong thùng đá chuyên dụng và vận chuyển về phòng thí nghiệm trong vòng 24 giờ.

Song song đó, phương pháp điều tra xã hội học được thực hiện với cỡ mẫu 100 phiếu phỏng vấn ngẫu nhiên các hộ dân dọc hai bên bờ sông Cầu nhằm thu thập thông tin về hiện trạng phát sinh nước thải sinh hoạt và nhận thức bảo vệ môi trường. Các phương pháp phân tích phòng thí nghiệm được chọn lọc theo tiêu chuẩn SMEWW và TCVN (như TCVN 6492:2011 cho pH, TCVN 7325:2005 cho DO, SMEWW 5210D cho BOD5, SMEWW 5220C cho COD, TCVN 6177:1996 cho Fe, SMEWW 3113-B cho Pb và SMEWW 9221B cho Coliform). Lý do lựa chọn các phương pháp này là nhằm đảm bảo độ lặp lại cao, triệt tiêu sai số thực nghiệm và tương thích tuyệt đối với các ngưỡng kiểm soát của QCVN 08-MT:2015/BTNMT.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu ghi nhận hiện tượng ô nhiễm hữu cơ và hóa học tăng cao cục bộ vào các thời điểm cuối năm và mùa kiệt. Tại trạm quan trắc Sơn Cẩm vào đợt 1 năm 2020, chỉ tiêu BOD5 đạt mức 18 mg/l, vượt 3,0 lần so với ngưỡng cột A2 và vượt 1,2 lần cột B1 của QCVN 08-MT:2015/BTNMT; đồng thời chỉ tiêu COD chạm ngưỡng 30 mg/l, vượt 2,0 lần so với cột A2. Tại điểm Cầu Gia Bảy, nồng độ BOD5 trong đợt 6 năm 2019 và đợt 3 năm 2020 lần lượt đạt 6,5 mg/l và 6,6 mg/l, vượt 1,08 đến 1,1 lần cột A2; chỉ số COD ở đợt 6 năm 2019 đạt 22,1 mg/l, vượt 1,47 lần cột A2.

Ô nhiễm chất rắn lơ lửng và kim loại nặng bùng phát mạnh vào thời điểm đầu mùa mưa. Trong đợt 3 năm 2020, chỉ số TSS tại Cầu Gia Bảy tăng vọt lên mức 348 mg/l, vượt 11,6 lần cột A2 và vượt 6,96 lần cột B1; tại Đập Thác Huống, TSS đạt 242 mg/l, vượt 8,07 lần cột A2. Kéo theo đó, hàm lượng Fe tại Cầu Gia Bảy đạt 2,86 mg/l (vượt 2,86 lần cột A2 và 1,9 lần cột B1) và tại Đập Thác Huống đạt 1,89 mg/l (vượt 1,89 lần cột A2).

Chỉ tiêu Amoni (NH4+) và vi sinh Coliform ghi nhận sự vượt chuẩn nghiêm trọng tại một số thời điểm. Điểm Đập Thác Huống trong đợt 6 năm 2019 có hàm lượng NH4+ lên tới 1,25 mg/l, vượt 4,17 lần cột A2 và 1,39 lần cột B1. Chỉ tiêu Coliform tại Đập Thác Huống vào đợt 3 năm 2020 đạt 5.400 MPN/100ml, vượt 1,08 lần so với giới hạn an toàn cấp nước sinh hoạt cột A2.

Chất lượng nước có sự phục hồi đáng kể trong giai đoạn giãn cách xã hội đợt 2 năm 2020. Các chỉ số hữu cơ tại cả 3 trạm đo đều giảm sâu: BOD5 tại Sơn Cẩm đạt 4,8 mg/l, Cầu Gia Bảy đạt 4,5 mg/l, Đập Thác Huống đạt 4,4 mg/l; COD duy trì ở mức thấp từ 6,1 đến 7,9 mg/l; hàm lượng TSS giảm về mức an toàn từ 5,5 đến 6,0 mg/l, đáp ứng hoàn toàn tiêu chuẩn cột A2.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản dẫn tới suy thoái chất lượng nước sông Cầu là sự tương tác phức tạp giữa chế độ thủy văn và hoạt động kinh tế xã hội. Vào mùa khô, dòng chảy sông Cầu suy giảm chỉ còn 3,23 m3/s, khiến lượng nước thải sinh hoạt và sản xuất chiếm tới 15% tổng lưu lượng nước sông, làm triệt tiêu khả năng tự làm sạch tự nhiên. Nguồn nước thải từ 364.078 cư dân đô thị phần lớn chưa qua xử lý tập trung xả trực tiếp vào hai phụ lưu suối Phượng Hoàng và suối Mỏ Bạch, mang theo lượng lớn chất hữu cơ, nitơ và vi sinh vật đổ thẳng ra khu vực Cầu Gia Bảy.

Tại khu vực Sơn Cẩm, nước thải từ các nhà máy sản xuất giấy (độ pH kiềm từ 8,4 đến 9,0 và nồng độ NH4+ lên đến 4,0 mg/l) cùng hoạt động khai thác than Khánh Hòa và các bãi rửa quặng sắt giải phóng lượng lớn bùn thải chứa kim loại nặng. Khi mùa mưa đến vào tháng 5 năm 2020, nước mưa rửa trôi đất đá và chất thải quặng bề mặt từ thượng nguồn, làm bùng phát nồng độ TSS và Fe.

So sánh với các nghiên cứu của Nguyễn Đăng Anh năm 2017 (TSS Sơn Cẩm đạt 123,6 mg/l, NH4+ đạt 0,99 mg/l) và Nguyễn Anh Tuyên năm 2018 (TSS Sơn Cẩm lên tới 281,9 mg/l), chất lượng nước giai đoạn 2019-2020 đã có sự cải thiện nhẹ ở một số chỉ tiêu hóa học thông thường nhưng tính dao động thất thường của TSS và Fe trong mùa mưa lại gia tăng. Để minh họa trực quan, các chuỗi dữ liệu này có thể được trình bày thông qua biểu đồ đường đa trục phản ánh xu thế biến thiên của DO, BOD5, COD theo thời gian, kết hợp biểu đồ cột xếp chồng thể hiện nồng độ TSS và Fe đối chiếu trực tiếp với các đường ngưỡng chuẩn QCVN 08-MT:2015/BTNMT.

Đề xuất và khuyến nghị

Xây dựng và nâng cấp hệ thống xử lý nước thải tập trung: Ủy ban nhân dân thành phố Thái Nguyên cần phối hợp cùng Sở Xây dựng đẩy nhanh tiến độ xây dựng trạm xử lý nước thải đô thị công suất từ 20.000 đến 30.000 m3/ngày đêm, đi kèm hệ thống cống thu gom tách riêng nước mưa và nước thải sinh hoạt. Mục tiêu đặt ra là xử lý tối thiểu 70% tổng lượng nước thải sinh hoạt đô thị và 100% nước thải y tế bệnh viện đạt tiêu chuẩn môi trường trước năm 2025.

Siết chặt kiểm soát và xử phạt vi phạm xả thải công nghiệp: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thái Nguyên cần bắt buộc 100% các nhà máy giấy, cơ sở luyện kim và mỏ than Khánh Hòa phải vận hành trạm xử lý nước thải đạt chuẩn QCVN 40:2011/BTNMT, đồng thời lắp đặt hệ thống quan trắc nước thải tự động truyền dữ liệu liên tục 24/7 về trung tâm giám sát. Mục tiêu là cắt giảm từ 35% đến 40% tải lượng TSS và chất hữu cơ công nghiệp phát thải trong lộ trình 2021-2024.

Quy hoạch cắm mốc hành lang bảo vệ nguồn nước và nạo vét bùn đáy: Chi cục Thủy lợi và Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần khẩn trương hoàn thành việc cắm mốc hành lang bảo vệ nguồn nước sông Cầu và các nhánh suối Phượng Hoàng, suối Mỏ Bạch theo Nghị định số 43/2015/NĐ-CP. Đồng thời, tổ chức nạo vét định kỳ bùn lắng từ 1 đến 2 lần mỗi năm trước mùa lũ nhằm giảm thiểu hiện tượng tái phân tán chất ô nhiễm và sắt hữu cơ vào khối nước, thực thi xuyên suốt giai đoạn 2022-2025.

Mở rộng mạng lưới quan trắc và tuyên truyền cộng đồng: Nâng tần suất quan trắc nước mặt định kỳ từ 4 đợt lên 6 đến 8 đợt/năm, kết hợp ứng dụng GIS để xây dựng bản đồ cảnh báo ô nhiễm trực tuyến. Các đoàn thể địa phương cần triển khai sâu rộng phong trào bảo vệ lưu vực sông Cầu, phấn đấu đạt tỷ lệ trên 85% hộ gia đình nội thành thực hiện phân loại rác thải tại nguồn vào năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường: Các cán bộ tại Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thái Nguyên, Chi cục Bảo vệ Môi trường có thể sử dụng bộ dữ liệu định lượng 11 thông số và danh mục nguồn thải để làm cơ sở cấp phép xả thải, đánh giá tác động môi trường (ĐTM) và hoạch định chính sách bảo vệ lưu vực sông Cầu định hướng đến năm 2030.

Đơn vị sản xuất và cấp thoát nước: Công ty Cổ phần Nước sạch Thái Nguyên và ban quản lý các dự án cấp nước có thể khai thác số liệu về biến động TSS (348 mg/l) và Fe (2,86 mg/l) để tối ưu hóa quy trình keo tụ, khử sắt tại các nhà máy nước có công suất 40.000 m3/ngày, bảo đảm cấp nước an toàn 100 lít/người/ngày cho hơn 360.000 người dân.

Doanh nghiệp sản xuất công nghiệp và khai khoáng: Lãnh đạo các nhà máy giấy, khu Gang Thép Thái Nguyên và mỏ than có thể tham khảo dữ liệu tải lượng ô nhiễm để tiến hành kiểm toán môi trường, cải tiến công nghệ sản xuất sạch hơn và nâng cấp hệ thống xử lý nước thải nội bộ.

Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên sau đại học: Các nhà khoa học chuyên ngành Khoa học Môi trường và Quản lý Tài nguyên Nước có thể sử dụng quy trình phân tích, chuỗi số liệu 4 đợt thực địa và mô hình đánh giá của luận văn làm tài liệu giảng dạy, tham khảo và phát triển các công trình nghiên cứu chuyên sâu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

Chất lượng nước sông Cầu đoạn qua thành phố Thái Nguyên có thể dùng trực tiếp cho sinh hoạt được không? Không thể sử dụng trực tiếp cho mục đích sinh hoạt do nước sông có thời điểm ghi nhận nồng độ BOD5 vượt 3,0 lần (18 mg/l) và vi sinh Coliform vượt 1,08 lần (5.400 MPN/100ml) so với ngưỡng cột A2 của QCVN 08-MT:2015/BTNMT. Nguồn nước này bắt buộc phải qua dây chuyền keo tụ, khử trùng tại nhà máy nước trước khi đưa vào mạng lưới cấp nước dân sinh.

Tại sao nồng độ TSS và Fe lại tăng vọt tại Cầu Gia Bảy vào đợt quan trắc tháng 5 năm 2020? Hiện tượng nồng độ TSS tăng lên 348 mg/l (vượt 11,6 lần cột A2) và Fe tăng lên 2,86 mg/l (vượt 2,86 lần cột A2) xuất phát từ các trận mưa rào đầu mùa hạ. Nước mưa cuốn trôi một lượng lớn bùn đất xói mòn, xác hữu cơ và quặng sắt từ các khu vực khai khoáng thượng nguồn đổ dồn vào dòng suối Mỏ Bạch và lòng sông chính.

Thời gian giãn cách xã hội tác động như thế nào đến sự thay đổi chất lượng nước sông Cầu? Giai đoạn giãn cách xã hội vào tháng 3 năm 2020 đã tạo điều kiện cho sông Cầu phục hồi chất lượng nước ngoạn mục. Do các cơ sở dịch vụ, nhà hàng và sản xuất tạm ngừng hoạt động, chỉ số BOD5 tại cả 3 trạm đo giảm mạnh về mức 4,4 đến 4,8 mg/l, COD giảm xuống 6,1 đến 7,9 mg/l và TSS chỉ còn 5,5 đến 6,0 mg/l, đạt tiêu chuẩn cấp nước loại A2.

Các phụ lưu chính nào đang gây ô nhiễm nghiêm trọng nhất cho sông Cầu tại khu vực đô thị? Đoạn sông qua trung tâm thành phố chịu tải lượng ô nhiễm lớn nhất từ suối Mỏ Bạch và suối Phượng Hoàng trước khi hợp lưu tại Cầu Gia Bảy. Các phụ lưu này tiếp nhận nước thải sinh hoạt từ khu vực nội thành có mật độ 1.633 người/km2 và các cơ sở tiểu thủ công nghiệp chưa qua xử lý, gây tích tụ hàm lượng hữu cơ và amoni cao.

Những văn bản pháp lý nền tảng nào được sử dụng để đối chiếu đánh giá trong nghiên cứu? Luận văn áp dụng hệ thống văn bản pháp lý gồm Luật Bảo vệ Môi trường 2014, Luật Tài nguyên nước 2012, Nghị định số 43/2015/NĐ-CP về lập hành lang bảo vệ nguồn nước, Nghị định số 82/2017/NĐ-CP về tính tiền cấp quyền khai thác nước và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 08-MT:2015/BTNMT.

Kết luận

• Luận văn đã đánh giá toàn diện hiện trạng chất lượng nước mặt sông Cầu qua 11 chỉ tiêu hóa lý và vi sinh tại 3 điểm quan trắc chiến lược trong 4 đợt khảo sát giai đoạn 2019-2020.
• Kết quả thực nghiệm khẳng định nước sông Cầu đang chịu áp lực ô nhiễm chất hữu cơ (BOD5 đạt 18 mg/l), ô nhiễm chất rắn lơ lửng (TSS lên tới 348 mg/l) và vi sinh vật vào các thời điểm mùa kiệt và đầu mùa mưa.
• Nghiên cứu đã xác định rõ nguồn gây ô nhiễm trọng yếu đến từ nước thải sinh hoạt của 364.078 cư dân và nước thải công nghiệp từ sản xuất giấy, luyện kim, khai khoáng dọc đoạn sông dài 25 km.
• Đề xuất các nhóm giải pháp đồng bộ giai đoạn 2021-2025 gồm xây dựng trạm xử lý nước thải 30.000 m3/ngày đêm, kiểm soát 100% nguồn thải công nghiệp và nâng cao tần suất quan trắc định kỳ để giảm 35% đến 40% tải lượng ô nhiễm.
• Hãy tham khảo chi tiết toàn văn luận văn thạc sĩ khoa học môi trường này để có cơ sở dữ liệu khoa học chuẩn xác trong công tác quản lý và bảo vệ bền vững tài nguyên nước lưu vực sông Cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở lý luận của đề tài 1.1 Một số khái niệm cơ bản: - Khái niệm về môi trường: Theo khoản 1 điều 3 Luật Bảo Vệ Môi trường Việt Nam năm 2014, môi trường được định nghĩa như sau: “Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật” - Khái niệm tài nguyên nước: Theo khoản 1, Điều 2 Luật Tài nguyên nước 2012: “Tài nguyên nước bao gồm nguồn nước mặt, nước dưới đất, nước mưa và nước biển thuộc lãnh thổ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” - Khái niệm nước mặt: Theo Khoản 3, Điều 2 Luật Tài nguyên nước 2012: “Nước mặt là nước tồn tại trên mặt đất liền hoặc hải đảo” Ô nhiễm nguồn nước là sự biến đổi tính chất vật lý, tính chất hóa học và thành phần sinh học của nước không phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cho phép, gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật” Ô nhiễm nguồn nước là sự biến đổi tính chất vật lý, tính chất hóa học và thành phần sinh học của nước không phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cho phép, gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật” Ô nhiễm nguồn nước là sự biến đổi tính chất vật lý, tính chất hóa học và thành phần sinh học của nước không phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cho phép, gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật” - Khái niệm ô nhiễm môi trường: Theo khoản 8 điều 3 Luật Bảo Vệ Môi trương Việt Nam 2014: “Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của thành phần môi trường không phù hợp với quy LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 chuẩn kỹ thuật môi trường và tiêu chuẩn môi trường gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật” - Khái niệm tiêu chuẩn môi trường: Theo khoản 6 điều 3 Luật Bảo Vệ Môi trường Việt Nam 2014: “Tiêu chuẩn môi trường là mức giới hạn của các thông số về chất lượng môi trường xung quanh, hàm lượng của các chất gây ô nhiễm có trong chất thải, các yêu cầu kỹ thuật và quản lý được các cơ quan nhà nước và các tổ chức công bố dưới dạng văn bản tự nguyện áp dụng để bảo vệ môi trường” - Khái niệm chỉ thị môi trường: Chỉ thị (indicator) là một tham số (parameter) hay số đo (metric) hay một giá trị kết xuất từ tham số, dùng cung cấp thông tin, chỉ về sự mô tả tình trạng của một hiện tượng môi trường khu vực, nó là thông tin khoa học về tình trạng và chiều hướng của các thông số liên quan môi trường. Các chỉ thị truyền đạt các thông tin phức tạp trong một dạng ngắn gọn, dễ hiểu và có ý nghĩa vượt ra ngoài các giá trị đo liên kết với chúng. Các chỉ thị là các biến số hệ thống đòi hỏi thu thập dữ liệu bằng số, tốt nhất là trong các chuỗi thứ tự thời gian nhằm đưa ra chiều hướng, Các chỉ thị này kết xuất từ các biến số, dữ liệu -Khái niệm lưu lượng nước: Lưu lượng nước là lượng nước chảy qua một mặt cắt ngang sông trong một đơn vị thời gian (1 giây), được ký hiệu là Q và đơn vị là m3 /shoặc l/s.

Lưu lượng nước tại một thời điểm bất kỳ gọi là lưu lượng tức thời. - Chỉ số chất lượng nước (viết tắt là WQI): Chỉ số chất lượng nước là một chỉ số được tính toán từ các thông số quan trắc chất lượng nước, dùng để mô tả định lượng về chất lượng nước và khả năng sử dụng của nguồn nước đó; được biểu diễn qua một thang điểm. - WQI thông số (viết tắt là WQISI): WQI thông số là chỉ số chất lượng nước tính toán cho mỗi thông số. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Chất lượng nước sông Cầu đoạn chảy qua thành phố Thái Nguyên năm 2017 Bảng 1.

Chất lượng nước sông Cầu năm 2017 tại một số điểm quan trắc QCVN 08- Chỉ tiêu Cầu Đập Sơn MT:2015/ TT phân Đơn vị Gia Thác Cẩm BTNMT tích Bảy Huống A2 B1 6,0- 1 pH - 6,9 7,03 6,78 5,5-9 8,5 2 DO Mg/l 5,3 6,013 5,95 ≥4 ≥5 3 BOD5 Mg/l 14,4 5,25 6,435 6 15 4 COD Mg/l 29,5 8,78 13,07 15 30 5 TSS Mg/l 123,6 93,72 84,3 30 50 6 NH4+ Mg/l 0,99 0,197 0,425 0,3 0,9 7 P-PO4 Mg/l 0,19 0,1 0,1 0,2 0,3 8 NO3- Mg/l 0,918 0,76 1,196 5 10 9 Fe Mg/l 0,75 0,825 0,593 1 1,5 10 Pb Mg/l <0,0005 0,003 0,00328 0,02 0,05 11 Coliform MPN/100ml 5700 2733,3 3033 5000 7500 (Nguồn trích dẫn từ nghiên cứu khoa học Nguyễn Đăng Anh 2017) Qua bảng 1.1 giá trị trung bình có thể nhận thấy: Chỉ tiêu DO tại điểm quan trắc Cầu Gia Bảy năm 2017 đều nằm trong ngưỡng cho phép QCVN 08-MT:2015/BTNMT. Chỉ tiêu BOD5 tại điểm quan trắc Sơn Cẩm năm 2017 vượt 2,4 lần so với cột A2 của QCVN 08-MT:2015/BTNMT. Chỉ tiêu BOD5 tại điểm quan trắc Đập Thác Huống năm 2017 vượt 1,07 lần so với cột A2 của QCVN 08-MT:2015/BTNMT. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 Chỉ tiêu COD tại điểm quan trắc Sơn Cẩm năm 2017 vượt 1,97 lần so với cột A2 của QCVN 08-MT:2015/BTNMT Chỉ tiêu TSS tại điểm quan trắc Sơn Cẩm, Cầu Gia Bảy, Đập Thác Huống năm 2017 lần lượt vượt 4,12; 3,142; 2,81 lần so với cột A2 của QCVN 08- MT:2015/BTNMT Chỉ tiêu TSS tại điểm quan trắc Sơn Cẩm, Cầu Gia Bảy, Đập Thác Huống năm 2017 lần lượt vượt 2,47; 1,87; 1,69 lần so với cột B1 của QCVN 08- MT:2015/BTNMT Chỉ tiêu NH4+ tại điểm quan trắc Sơn Cẩm năm 2017 vượt 3,3 lần so với cột A2 của QCVN 08-MT:2015/BTNMT Chỉ tiêu NH4+ tại điểm quan trắc Sơn Cẩm năm 2017 vượt 1,1 lần so với cột B1 của QCVN 08-MT:2015/BTNMT Chỉ tiêu NH4+ tại điểm quan trắc Đập Thác Huống năm 2017 vượt 1,42 lần so với cột A2 của QCVN 08-MT:2015/BTNMT Chỉ tiêu Coliform tại điểm quan trắc Sơn Cẩm năm 2017 vượt 1,14 lần so với cột A2 của QCVN 08-MT:2015/BTNMT Còn lại các chỉ tiêu quan trắc khác đều nằm trong giới hạn cho phép của QCVN 08-MT:2015/BTNMT Qua phân tích trên có thể thấy chất lượng nước mặt tại 3 điểm quan trắc trên đoạn chảy qua thành phố Thái Nguyên của Sông Cầu vào năm 2017 đang có dấu hiệu bị ô nhiễm.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Chất lượng nước sông Cầu đoạn chảy qua thành phố Thái Nguyên năm 2018 Bảng 1.2 Chất lượng nước sông Cầu năm 2018 tại một số điểm quan trắc QCVN 08- Cấu Đập Chỉ tiêu Sơn MT:2015/ TT Đơn vị Gia Thác phân tích Cẩm BTNMT Bảy Huống A2 B1 6,0- 1 pH - 6,35 6,75 6,75 5,5-9 8,5 2 DO Mg/l 3,525 6,1 5,445 ≥4 ≥5 3 BOD5 Mg/l 4,155 9 5,91 6 15 4 COD Mg/l 9,515 16,465 11,305 15 30 5 TSS Mg/l 281,9 8,2 6,1 30 50 6 NH4+ Mg/l 0,405 0,095 0,125 0,3 0,9 7 P-PO4 Mg/l < 0,1 0,1 0,1 0,2 0,3 8 NO3- Mg/l 0,61 1,515 0,828 5 10 9 Fe Mg/l 0,793 0,3 0,3035 1 1,5 10 Pb Mg/l 0,0146 0,0005 0,0006 0,02 0,05 11 Coliform MPN/100ml 5450 2600 1550 5000 7500 (Nguồn nghiên cứu khoa học Nguyễn Anh Tuyên 2018) Dựa vào bảng trung bình kêt quả phân tích số liệu quan trắc chất lượng nước sông Cầu đoạn chảy qua thành phố Thái Nguyên năm 2018 cho thấy: Chỉ tiêu BOD5 tại điểm quan trắc Cầu Gia Bảy năm 2018 vượt 1,5 lần so với cột A2 của QCVN 08-MT:2015/BTNMT Chỉ tiêu COD tại điểm quan trắc Cầu Gia Bảy năm 2018 vượt 1,1 lần so với cột A2 của QCVN 08-MT:2015/BTNMT Chỉ tiêu TSS tại điểm quan trắc Sơn Cẩm năm 2018 vượt 9,4 lần so với cột A2 của QCVN 08-MT:2015/BTNMT Chỉ tiêu TSS tại điểm quan trắc Sơn Cẩm năm 2018 vượt 5,6 lần so với cột B1 của QCVN 08-MT:2015/BTNMT LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 Chỉ tiêu NH4+ tại điểm quan trắc Sơn Cẩm năm 2018 vượt 1,35 lần so với cột A2 của QCVN 08-MT:2015/BTNMT Chỉ tiêu Coliform tại điểm quan trắc Sơn Cẩm năm 2018 vượt 1,09 lần so với cột A2 của QCVN 08-MT:2015/BTNMT Còn lại các chỉ tiêu quan trắc khác đều nằm trong giới hạn cho phép của QCVN 08-MT:2015/BTNMT Qua đây có thể thấy chất lượng nước mặt sông Cầu đoạn chảy qua thành phố Thái Nguyên đã có chuyển biến tích cực rõ rệt, mặc dù một số chỉ tiêu vẫn nằm trên ngưỡng cho phép của QCVN 08-MT:2015/BTNMT tuy nhiên đã giảm rất nhiều so với năm 2017. Chất lượng nước đảm bảo cho mục đích tưới tiêu, thủy sản nhưng không dùng được trong mục đích sinh hoạt.2 Cơ sở pháp lý Hệ thống văn bản pháp luật có vai trò đặc biệt quan trọng, trong quản lý tài nguyên nước của tỉnh. Các văn bản pháp luật được áp dụng trong quản lý tài nguyên nước mặt như sau: - Nghị định số 66/2019/NĐ-CP về Bảo tồn và sử dụng bền vững các vùng đất ngập nước. - Nghị định số 167/2018/NĐ-CP của Chính phủ Quy định việc hạn chế khai thác nước dưới đất - Nghị định 167/2018/NĐ-CP của Chính phủ quy định việc hạn chế khai thác nước dưới đất - Nghị định 114/2018/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý an toàn đập,hồ chứa nước - Nghị định số 82/2017/NĐ-CP quy định về phương pháp tính, mức thu tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước.

- Nghị định 82/2017/NĐ- CP quy định về phương pháp tính, mức thu tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước. - Nghị định về ưu đãi đối với hoạt động sử dụng nước tiết kiệm LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 - Nghị định sô 54/2015/NĐ-CP của Chính phủ quy định về ưu đãi đối với hoạt động sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả - Nghị định sô 43/2015/NĐ-CP quy định lập, quản lý hành lang bảo vệ nguồn nước. - Quyết định số 1748/QĐ-TTG Phê duyệt Nhiệm vụ lập quy hoạch tài nguyên nước thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 - Quyết định số 1200/QĐ-TTg Về việc thành lập Hội đồng thẩm định Nhiệm vụ lập quy hoạch tài nguyên nước thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 - Thông tư 31/2018/TT-BTNMT quy định nội dung, biểu mẫu báo cáo tài nguyên nước - Thông tư 24/2016/TT-BTNMT Quy định việc xác định và công bố vùng bảo hộ vệ sinh khu vực lấy nước sinh hoạt - Thông tư 15/2017/TT-BTNMT ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật lập quy hoạch, điều chỉnh quy hoạch tài nguyên nước 1. Cơ sở thực tiễn 1.

Hiện trạng ô nhiễm nước mặt thế giới Lượng nước toàn cầu là khoảng 1386 triệu km3, trong đó nước biển và đại dương chiếm tới 96,5%. Chỉ còn lại khoảng 3,5% lượng nước trong đất liền và trong khí quyển. Lượng nước ngọt mà con người có thể sử dụng được khoảng 35 triệu km3, chiếm 2,53% lượng nước toàn cầu.