Đặt vấn đề Đất nước ta đang trong thời kì phát triển tương đối mạnh về các ngành công nghiệp cũng như nông nghiệp. Cùng với sự phát triển của các ngành và của đất nước thì nhu cầu của người dân ngày càng cao, nhu cầu sử dụng nguồn nước sạch đảm bảo chất lượng của người dân ngày càng khắt khe hơn. Như chúng ta đã biết nước là một nguồn tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá, con người, động, thực vật sẽ không tồn tại được khi thiếu nước. Vậy không có nước nghĩa là không có sự sống, con người có thể thiếu nguồn năng lượng để vận tải máy móc hay thiếu chỗ ở, thậm chí cả thức ăn nhưng không tồn tại được khi thiếu nước.
Sự có mặt của nước là điều kiện đầu tiên để xác định sự tồn tại của sự sống, ở đâu có nước thì ở đó có sự sống. Đối với sự sống của con người, nước là nền tảng cho tất cả các hoạt động. Nước cho ta uống, tạo ra thực phẩm cho chúng ta ăn, tạo ra năng lượng hỗ trợ nền kinh tế hiện đại của chúng ta, duy trì các dịch vụ sinh thái và các yếu tố khác mà tất cả chúng ta đều phụ thuộc. Nhưng sau đó kèm theo sự phát triển của nền kinh tế của khoa học kỹ thuật được bắt đầu từ thời kỳ công nghiệp hóa cho tới nay sau những mặt lợi của nước thì còn xuất hiện những vô số hậu quả nghiêm trọng.
Trong đó ô nhiễm nước là một vấn đề rất nghiêm trọng hiện nay, vừa là nguyên nhân vừa là hệ quả của sự hủy hoại môi trường tự nhiên, hủy hoại con người, đứng trước những khủng hoảng về nước đang diễn ra ngày càng trở lên cấp bách trên hành tinh mà chúng ta đang sống hiện tại là ở Việt Nam. Đứng trước những hoạt động phát triển ồ ạt của nền kinh tế và chưa được đồng bộ về mặt kỹ thuật và khâu xử lí đó là nguyên nhân dẫn đến nguồn nước của chúng ta bị suy thoái ngày càng trầm trọng. 2 Hiện nay với việc hội nhập và phát triển kinh tế với các nước trên thế giới, tỉnh Bắc Kạn dần phát triển theo xu hướng giảm tỷ trọng nông nghiệp tăng tỷ trọng các ngành công nghiệp, dịch vụ, thương mại và xây dựng, việc đó làm đẩy nhanh quá trình phát triển của các đô thị cũng như quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn. Ngoài ra tỉnh Bắc Kạn còn có các trường cao đẳng.
Với số lượng nhỏ trường cao đẳng được phân bố trên toàn tỉnh và phường Sông Cầu là một phường thuộc Thành phố Bắc Kạn có những trường cao đẳng và trường cấp 3 đóng trên địa bàn. Đây là nơi đặt một số trường cao đẳng trực thuộc của Bắc Kạn như: Trường cao đẳng Cộng Đồng. Phường Sông Cầu được thành lập trên cơ sở tách thành 2 phường là phường Đức Xuân và phường Sông Cầu. Phường Sông Cầu nằm ở phía Tây của Thành phố Bắc Kạn, giáp phường Đức Xuân và phường Phùng Chí Kiên ở phía Đông, …ở phía Nam, …ở phía Bắc.
Dân số của phường Sông Cầu trên 10 nghìn người, phường được chia ra thành 19 tổ dân số. Đặc biệt đây là nơi đặt nhiều dự án quan trọng như xây dựng các khu đô thị mới, khu du lịch nghỉ dưỡng và khách sạn. Ngoài ra đây còn là nơi đầu mối khu trung tâm thương mại của Thành phố Bắc Kạn. Do sự gia tăng của các hoạt động kinh tế và xã hội, quá trình đô thị hóa, đặc biệt là sự gia tăng dân số một cách nhanh chóng do sinh viên từ các nơi trong các huyện cũng như một số lượng người lao động lớn nhập cư từ các tỉnh khác vào đã tác động mạnh mẽ đến chất lượng môi trường của phường.
Đặc biệt hơn hiện nay do nhu cầu về phòng trọ của sinh viên tăng nên hầu như các dãy nhà trọ được dựng lên một cách nhanh chóng nhưng không đáp ứng được khâu vệ sinh như việc xử lý xả thải chất thải chưa đúng quy trình… Do đó cần phải đưa ra các biện pháp kịp thời để ngăn ngừa hạn chế về khắc phục giảm thiểu ô nhiễm môi trường đặc biệt là nguồn nước nhằm phát triển kinh tế - xã hội ngày càng bền vững. 3 Xuất phát từ hiện trạng của việc sử dụng nước trong sinh hoạt của người dân tại phường Sông Cầu - thành phố Bắc Kạn, để đánh giá được chất lượng của nguồn nước đang được sử dụng tại phường Sông Cầu, được sự đồng ý của Ban Giám Hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm Khoa Môi Trường, dưới sự hướng dẫn trực tiếp của Giảng viên - TS. Dư Ngọc Thành, em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá chất lượng nước sinh hoạt trên địa bàn phường Sông Cầu thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn”. Mục tiêu của đề tài - Xác định nguồn nước và tình hình sử dụng nước sinh hoạt của phường Sông Cầu, thành phố Bắc Kạn tỉnh Bắc kạn - Đánh giá chất lượng nước sinh hoạt tại phường Sông Cầu, thành phố Bắc Kạn.
- Đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng nước sinh hoạt trên địa bàn phường Sông Cầu. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Áp dụng kiến thức đã học của nhà trường đưa vào thực tế. - Nâng cao hiểu biết về kiến thức thực tế.
- Tích lũy kinh nghiệm sau khi ra trường. - Bổ sung tư liệu học tập. Ý nghĩa thực tiễn - Phản ánh thực trạng về môi trường nước sinh hoạt tại phường Sông Cầu thành phố Bắc Kạn. - Tạo số liệu làm cơ sở cho công tác lập kế hoạch xây dựng chính sách bảo vệ môi trường và kế hoạch phát triển kinh tế xã hội cho tỉnh.
- Cảnh báo các vấn đề cấp bách và nguy cơ tiềm ẩn về ô nhiễm suy thoái môi trường nước. 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Một số khái niệm về tài nguyên nước 1. Tài nguyên nước bao gồm nguồn nước mặt, nước dưới đất, nước mưa và nước biển thuộc lãnh thổ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam(luật tài nguyên nước 2012)[11].
-Tài nguyên nước là một dạng tài nguyên thiên nhiên đặc biệt, vừa vô hạn vừa hữu hạn và chính bản thân nước có thể đáp ứng cho các nhu cầu của cuộc sống ăn uống, sinh hoạt, hoạt động công nghiệp, năng lượng, nông nghiệp, giao thông vận tải thủy, du lịch(Nguyễn Tuấn Anh, Dương Thị Minh Hòa, 2011) [1]. - Nước là nguồn tài nguyên rất quan trọng, là một trong những thành phần không thể thiếu của sự sống và môi trường.nếu không có nước thì sự sống trên trái đất không thể tồn tại và phất triển bền vững được. Nước có thể chia ra làm nhiều loại khác nhau như: nước mặn, nước ngọt, nước lợ…Qua đó căn cứ vào mục đích sử dụng dưới góc độ luật môi trường, nguồn nước được hiểu là “một thành phần cơ bản của sự sống”. Nguồn nước là các dạng tích tụ nước tự nhiên hoặc nhân tạo có thể khai thác, sử dụng bao gồm sông, suối, kênh, rạch, hồ, ao, đầm, phá, biển, các tầng chứa nước dưới đất; mưa, băng, tuyết và các dạng tích tụ nước khác.
Nước mặt là nước tồn tại trên mặt đất liền hoặc hải đảo. Nước dưới đất là nước tồn tại trong các tầng chứa nước dưới đất (luật tài nguyên nước 2012)[11]. Nguồn nước nội tỉnh là nguồn nước phân bố trên địa bàn một tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (luật tài nguyên nước 2012)[11]. Nguồn nước liên quốc gia là nguồn nước chảy từ lãnh thổ Việt Nam sang lãnh thổ nước khác hoặc từ lãnh thổ nước khác vào lãnh thổ Việt Nam hoặc nguồn nước nằm trên đường biên giới giữa Việt Nam và quốc gia láng giềng.
Nước sinh hoạt là nước sạch hoặc nước có thể dùng cho ăn, uống, vệ sinh của con người (luật tài nguyên nước 2012)[11]. Nước sạch là nước có chất lượng đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật về nước sạch của Việt Nam. Nước sạch phục vụ cho đời sống con người cần đạt được những tiêu chí sau: - Nước trong không màu. - Không có mùi lạ, không có tạp chất.
- Không chứa chất tan gây hại. Nguồn nước sinh hoạt là nguồn nước có thể cung cấp nước sinh hoạt hoặc có thể xử lý thành nước sinh hoạt (luật tài nguyên nước 2012). Ô nhiễm nguồn nước là sự biến đổi tính chất vật lý, tính chất hóa học và thành phần sinh học của nước không phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cho phép, gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật. Suy thoái nguồn nước là sự suy giảm về số lượng, chất lượng nguồn nước so với trạng thái tự nhiên hoặc so với trạng thái của nguồn nước đã được quan trắc trong các thời kỳ trước đó.
Ngưỡng khai thác nước dưới đất là giới hạn cho phép khai thác nước dưới đất nhằm bảo đảm không gây xâm nhập mặn, suy thoái, cạn kiệt nguồn nước, sụt, lún đất, tác động xấu đến nguồn nước mặt và môi trường liên quan. Vùng bảo hộ vệ sinh khu vực lấy nước sinh hoạt là vùng phụ cận khu vực lấy nước từ nguồn nước được quy định phải bảo vệ để phòng, chống ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt(luật tài nguyên nước 2012)[11]. Khái niệm ô nhiễm nước Ô nhiễm nước là hiện tượng các vùng chứa nước như: sông, hồ, biển, nước ngầm… do các hoạt đông của con người làm nhiễm các tạp chất có thể gây hại cho cuộc sống con người và vi sinh vật trong tự nhiên[5]. Nước trong tự nhiên tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau: Nước ngầm, nước ở các sông hồ, tồn tại ở thể hơi trong không khí.
Nước bị ô nhiễm nghĩa là thành phần của nó tồn tại các chất khác, mà các chất này có thể gây hại cho con người và cuộc sống các sinh vật trong tự nhiên. Nước ô nhiễm thường là khó khắc phục mà phải phòng tránh từ đầu. Trong quá trình sinh hoạt hàng ngày, dưới tốc độ phát triển như hiện nay con người vô tình làm ô nhiễm nguồn nước bằng các hóa chất, chất thải từ các nhà máy, xí nghiệp. Các đơn vị cá nhân sử dụng nước ngầm dưới hình thức khoan giếng, sau khi ngưng không sử dụng không bịt kín các lỗ khoan lại làm cho nước bẩn chảy lẫn vào làm ô nhiễm nguồn nước ngầm.
Các nhà máy xí nghiệp xả khói bụi công nghiệp vào không khí làm ô nhiễm không khí, khi trời mưa, các chất ô nhiễm này sẽ lẫn vào trong nước mưa cũng góp phần làm ô nhiễm nguồn nước(Dư Ngọc Thành, 2011)[5].