ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM HOÀNG THỊ THANH MAI ĐÁNH GIÁ DIỄN BIẾN CHẤT LƯỢNG NƯỚC MẶT THỊ XÃ SƠN TÂY, THÀNH PHỐ HÀ NỘI GIAI ĐOẠN 2020 – 2022 Chuyên ngành: Khoa học môi trường Mã số : 8.01 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG Người hướng dẫn khoa học: TS. Trần Hải Đăng Thái Nguyên - 2022 i LỜI CAM ĐOAN Tôi luôn luôn trung thực và cố gắng trong cả quá trình nghiên cứu đề tài. Tôi xin cam đoan đối với kết quả và các số liệu nghiên cứu trong đề tài này là trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan đối với mọi sự giúp đỡ trong quá trình thực hiện luận văn này đều đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong sản phẩm Luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc.
Thái nguyên, ngày 15 tháng 08 năm 2022 Tác giả luận văn Hoàng Thị Thanh Mai ii LỜI CẢM ƠN Sau một thời gian tiến hành triển khai nghiên cứu, em cũng đã hoàn thành nội dung luận văn “Đánh giá diễn biến chất lượng nước mặt thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội giai đoạn 2020 – 2022”. Luận văn được hoàn thành không chỉ là công sức của bản thân tác giả mà còn có sự giúp đỡ, hỗ trợ tích cực của nhiều cá nhân và tập thể. Lời đầu tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc đến Trường Đại học Nông lâm Thái nguyên đã tạo điều kiện cho tôi có cơ hội được nghiên cứu, học và hoàn thành luận văn tại Trường. Tôi xin chân thành cảm ơn toàn thể quý thầy cô Khoa Môi trường – Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên đã tận tình hướng dẫn và truyền đạt kiến thức cho tôi trong suốt thời gian làm việc và nghiên cứu tại trường.
Tôi xin gửi lời cảm ơn đặc biệt tới thầy TS. Trần Hải Đăng đã luôn tận tình chỉ bảo, hướng dẫn tôi trong quá trình làm để hoàn thành luận văn này. Tôi xin gửi lời cảm ơn tới các cán bộ Phòng Tài Nguyên và Môi trường thị xã Sơn Tây, các cán bộ môi trường các xã, thị trấn thuộc thị xã Sơn Tây cùng người dân đang sinh sống trên địa bàn đã cung cấp thông tin và nguồn tài liệu nghiên cứu cần thiết của luận văn thạc sĩ. Sau cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đình,bạn bè là những người luôn bên cạnh động viên, giúp đỡ em trong quá trình làm luận văn.
Trong quá trình thực hiện luận văn thạc sĩ không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận được sự góp ý, chỉ bảo của các thầy cô giáo luận văn của Tôi được hoàn thiện hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Thái Nguyên, ngày 15 tháng 08 năm 2022 Tác giả Hoàng Thị Thanh Mai iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC.iii DANH MỤC HÌNH.
vi DANH MỤC BẢNG. vii MỞĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.
Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học hoặc thực tiễn. Ý nghĩa trong nghiên cứu khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. TỔNG QUAN TÀI LIỆU.
Cơ sở khoa học. Các khái niệm liên quan. Cơ sở thực tiễn. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.
Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp. Phương pháp lấy mẫu, phân tích. KẾT QUẢNGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội.
Đặc điểm chung về điều kiện tự nhiên. Tình hình kinh tế - xã hội thị xã Sơn Tây. Đặc điểm thủy văn thị xã Sơn Tây. Hiện trạng quản lý, khai thác, sử dụng và xả thải vào nguồn nước của thị xã Sơn Tây.
Phường Phú Thịnh. Phường Xuân Khanh. Phường Viên Sơn. Phường Lê Lợi.
Phường Ngô Quyền. Phường Trung Sơn Trầm. Phường Quang Trung. Phường Sơn Lộc.
Phường Trung Hưng. Đánh giá diễn biến chất lượng nước mặt tại thị xã Sơn Tây giai đoạn 2020 – 2022. Kết quả phân tích chất lượng nước mặt. Phân tích diễn biến lượng nước mặt.
Đánh giá chất lượng nước giai đoạn 2020 – 2022 bằng chỉ số WQI. Đánh giá nguyên nhân các nguồn gây ôn nhiễm nước mặt. Nước thải sinh hoạt từ khu dân cư. Rác thải sinh hoạt không được thu gom, thải ra bừa bãi.
Nước thải từ các làng nghề, cơ sở sản xuất kinh doanh. Hoạt động trồng trọt, chăn nuôi. Nước thải từ y tế, phòng khám. Quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa.
69 KẾT LUẬN VÀ ĐỀNGHỊ. 73 TÀI LIỆU THAM KHẢO.74 vi DANH MỤC HÌNH Hình 3. Sơ đồ các đơn vị hành chính của thị xã Sơn Tây. Hàm lượng DO trong nước giai đoạn 2020 – 2022.
Hàm lượng TSS trong nước giai đoạn 2020 – 2022. Hàm lượng BOD5 trong nước giai đoạn 2020 – 2022. Hàm lượng COD trong nước giai đoạn 2020 – 2022. Hàm lượng NH4+ trong nước giai đoạn 2020 – 2022.
Hàm lượng Fe trong nước giai đoạn 2020 – 2022. Hàm lượng Coliform trong nước giai đoạn 2020 – 2022. Chỉ số WQI từ mẫu NM27 đến NM42 trong giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2022. Chất lượng nước mặt giai đoạn 2020 -2022 theo mức đánh giá.
65 vii DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Tọa độ các điểm lấy mẫu. Kết quả phân tích chất lượng nước mặt từ mẫu NM1 đến mẫu NM14. Kết quả phân tích chất lượng nước mặt từ mẫu NM15 đến mẫu NM26 .Kết quả phân tích chất lượng nước mặt từ mẫu NM27 đến mẫu NM42.
Kết quả tính toán chỉ số WQI hệ thống ao/hồ thuộc thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội. Cơ cấu chất lượng nước mặt theo mức đánh giá. Lượng phân chuồng, phân hóa học, thuốc BVTV sử dụng trong năm 2018 - 2020. Tính cấp thiết của đề tài Đi cùng với sự phát triển của khoa học và công nghệ, nền kinh tế thế giới đã phát triển rất nhanh trong nửa sau thế kỷ XX.
Chất lượng cuộc sống của người dân đã được cải thiện, tuổi thọ trung bình tăng lên, tốc độ tăng trưởng đã được giữ vững… Nhưng bên cạnh đó, các xu hướng tiêu cực đang ngày càng ảnh hưởng đến cuộc sống trên hành tinh của chúng ta. Một trong số đó là sự tàn phá môi trường sống. Các hệ sinh thái có vai trò duy trì sự sống trên Trái Đất như: rừng, đất, nước… ngày nay đabg bị xuống cấp hết sức nghiêm trọng. Ô nhiễm nguồn nước đang là tình trạng đáng báo động, nhất là ở các khu đô thị và khu công nghiệp.
Tình trạng ô nhiễm nước mặt với các chất độc hại cao như kim loại nặng, vi sinh vật gây bệnh…ngày càng phổ biến. Đây là một trong những thực tế đáng ngại nhất về sự tàn phá môi trường tự nhiên. Môi trường nước rất dễ bị ô nhiễm, các ô nhiễm từ đất, không khí đều có thể làm ô nhiễm nước, ảnh hưởng lớn đến đời sống của người và các sinh vật khác. Thị xã Sơn Tây có 3 con sông chính chảy qua là: sông Hồng, sông Tích, sông Hang.
Các sông này là nguồn chủ yếu phục vụ cho cấp nước và thủy lợi của thị xã. Ngoài các sông trên, Sơn Tây còn có các hồ lớn như: hồ Xuân Khanh, hồ Đồng Mô và một số hồ, đập khác. Đây là nguồn cung cấp nước mặt phục vụ canh tác và phát triển nông nghiệp, tạo cảnh quan, điều tiết khí hậu, … Ngoài ra, tại hồ Xuân Khanh và hồ Đồng Mô còn được phát hiện là môi trường sinh sống của cá thể rùa Hoàn Kiếm, một trong những loài động vật hoang dã, quý hiếm trên thế giới. Ngày nay, theo tiến trình những mặt tích cực của việc phát triển kinh tế thì cũng phát sinh vấn nạn ô nhiễm môi trường, trong đó có sự suy giảm chất lượng nước mặt.
Vì vậy, để kiểm soát được chất lượng môi trường nước mặt, đảm bảo cung ứng nguồn cung cấp nước mặt phục vụ canh tác và phát triển nông nghiệp trên toàn địa bàn thị xã, đồng thời tạo cảnh quan môi trường xanh – sạch – đẹp thúc đẩy phát triển du lịch hướng đến mục tiêu phát triển bền vững và bảo tồn đa dạng sinh học, Đề tài: “Đánh giá diễn biến chất lượng nước mặt thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội giai đoạn 2020 – 2022” đã được ra đời. 2 Đề tài được triển khai bước đầu giúp các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, cá nhân trên địa bàn thị xã nhận thức được tầm quan trọng môi trường nước mặt và hiện trạng chất lượng của nguồn nước mặt quanh khu vực sinh sống, từ đó nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, bảo vệ nguồn nước. Kết quả thực hiện đề tài giúp các nhà quản lý đưa ra được những giải pháp kiểm soát, bảo vệ, giữ gìn nguồn nước tốt hơn. Từ những phân tích nêu trên, để bảo vệ môi trường nước mặt trên địa bàn thị xã Sơn Tây thì việc thực hiện đề tài: “Đánh giá diễn biến chất lượng nước mặt thị xã Sơn Tây – thành phố Hà Nội giai đoạn 2020 – 2022” là cấp bách, quan trọng và thực sự cần thiết.
Mục tiêu nghiên cứu - Đánh giá diễn biến chất lượng nước mặt tại thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội giai đoạn 2020 - 2022; + Ứng dụng chỉ số WQI vào đánh giá chất lượng nước mặt tại thị xã Sơn Tây giai đoạn 2020-2022 - Đề xuất các giải pháp giảm thiểu, nâng cao chất lượng nước mặt trên địa bàn thị xã Sơn Tây + Các nguyên nhân dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường nước mặt trên địa bàn thị xã; + Giải pháp giảm thiểu ô nhiễm do hoạt động sinh hoạt của các hộ dân sinh sống xung quanh khu vực; + Giải pháp hoàn chỉnh, cải thiện hệ thống pháp luật trong các vấn đề về môi trường. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học hoặc thực tiễn 3. Ý nghĩa trong nghiên cứu khoa học - Cung cấp cơ sở khoa học để đề xuất các giải pháp bảo vệ môi trường nước mặt trên địa bàn thị xã Sơn Tây nói riêng và thành phố Hà Nội nói chung. Ý nghĩa thực tiễn - Luận văn là cơ sở giúp các cơ quan quản lý Nhà nước có cái nhìn tổng quan, từ đó đưa ra các biện pháp quản lý, xử lý nhằm nâng cao chất lượng nguồn nước mặt (ao/hồ) trên địa bàn thị xã Sơn Tây.
TỔNG QUAN TÀI LIỆU I. Cơ sở khoa học 1. Các khái niệm liên quan * Nước mặt Theo Luật Tài nguyên nước số 17/2012/QH13: Tài nguyên nước bao gồm nguồn nước mặt, nước dưới đất, nước mưa và nước biển thuộc lãnh thổ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”.