Đánh giá chất lượng bản dịch ba chương đầu của tiểu thuyết Mật mã Da Vinci

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ulis a translation quality assessment of the first three chapters of the novel the da vinci, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Đặng Thị Phượng
• Người hướng dẫn: Trần Xuân Điệp, Assoc.
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: A Translation Quality Assessment Of The First Three Chapters Of The Novel “The Da Vinci Code” By Do Thu Ha (2005) Based On J.House’s Model
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• 1. PART I: Rationale of the study
• 1.1. Scope and objectives of the study
• 1.2. Organization of the study
• 2. PART II: DEVELOPMENT
• 2.1. What is translation?
• 2.2. Translation procedures and methods
• 2.3. Views and models of translation quality assessment
• 2.3.1. Hatim & Mason‘s model (1990)
• 2.3.2. Peter Newmark‘s model
• 2.4. CHAPTER II: LITERATURE REVIEW
• 2.4.1. Application of House‘s model in Vietnam
• 2.4.2. Application of House‘s model in other countries
• 2.5. CHAPTER III: METHODOLOGY AND PROCEDURES
• 2.5.1. Subject of study
• 2.5.2. Data Collection Procedure
• 2.5.3. Data Analysis Procedure
• 2.6. CHAPTER IV: FINDINGS AND DISCUSSION
• 2.6.1. Brief introduction of the original text
• 2.6.2. Summary of the original text‘s content
• 2.6.3. Findings of the study
• 2.6.4. Analysis of the original text based on J. House‘s model and Halliday‘s systemic-functional model
• 2.6.5. Statement of Function
• 2.6.6. ST and TT comparison
• 2.6.7. Discussion: statement of quality
• 3. PART III: CONCLUSION
• 3.1. Recapitulation of main ideas
• 3.2. Limitations of the study
• 3.3. Recommendation for further research
• Appendix 1: First three chapters of “The Da Vinci Code” by Dan Brown
• Appendix 2: First three chapters of “Mật mã Da Vinci” by Đỗ Thu Hà

Tóm tắt

I. Tổng quan về đánh giá chất lượng bản dịch Mật mã Da Vinci

Bản dịch ba chương đầu của tiểu thuyết Mật mã Da Vinci của Đỗ Thu Hà đã gây ra nhiều tranh cãi trong giới dịch giả và độc giả. Việc đánh giá chất lượng bản dịch này không chỉ dựa vào nội dung mà còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như ngữ nghĩa, ngữ pháp và phong cách. Mục tiêu của bài viết này là phân tích và đánh giá chất lượng bản dịch dựa trên mô hình của J. House.

1.1. Đánh giá chất lượng bản dịch Khái niệm và tầm quan trọng

Đánh giá chất lượng bản dịch là quá trình phân tích và so sánh giữa bản gốc và bản dịch. Điều này giúp xác định mức độ chính xác và tính phù hợp của bản dịch với văn bản gốc. Việc này không chỉ giúp cải thiện kỹ năng dịch thuật mà còn nâng cao nhận thức về văn hóa và ngôn ngữ.

1.2. Mô hình đánh giá chất lượng của J. House

Mô hình của J. House tập trung vào việc phân tích các yếu tố ngôn ngữ và văn hóa trong bản dịch. Mô hình này giúp xác định các khía cạnh như ngữ nghĩa, ngữ pháp và phong cách, từ đó đưa ra đánh giá toàn diện về chất lượng bản dịch.

II. Vấn đề và thách thức trong bản dịch Mật mã Da Vinci

Bản dịch Mật mã Da Vinci gặp phải nhiều vấn đề nghiêm trọng, từ lỗi ngữ pháp đến sự thiếu chính xác trong việc truyền tải ý nghĩa. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng bản dịch mà còn làm giảm giá trị văn học của tác phẩm. Việc nhận diện và phân tích các vấn đề này là rất cần thiết.

2.1. Các lỗi phổ biến trong bản dịch

Nhiều lỗi trong bản dịch bao gồm sai sót về từ vựng, ngữ pháp và cấu trúc câu. Những lỗi này không chỉ làm mất đi ý nghĩa ban đầu mà còn gây khó khăn cho người đọc trong việc hiểu nội dung.

2.2. Tác động của các lỗi dịch đến người đọc

Các lỗi dịch có thể dẫn đến sự hiểu lầm và cảm nhận sai về nội dung tác phẩm. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến trải nghiệm đọc mà còn làm giảm uy tín của dịch giả và nhà xuất bản.

III. Phương pháp đánh giá chất lượng bản dịch Mật mã Da Vinci

Để đánh giá chất lượng bản dịch, cần áp dụng các phương pháp phân tích cụ thể. Việc sử dụng mô hình của J. House cho phép phân tích các khía cạnh ngôn ngữ và văn hóa, từ đó đưa ra những nhận định chính xác hơn về chất lượng bản dịch.

3.1. Phân tích ngữ nghĩa và ngữ pháp

Phân tích ngữ nghĩa giúp xác định mức độ chính xác của bản dịch so với bản gốc. Ngữ pháp cũng đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải ý nghĩa và cảm xúc của tác phẩm.

3.2. Đánh giá phong cách và văn hóa

Phong cách dịch và sự phù hợp với văn hóa của bản gốc là yếu tố quan trọng trong việc đánh giá chất lượng bản dịch. Việc này giúp đảm bảo rằng bản dịch không chỉ chính xác mà còn phù hợp với bối cảnh văn hóa của người đọc.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ việc đánh giá bản dịch Mật mã Da Vinci

Kết quả từ việc đánh giá chất lượng bản dịch có thể được áp dụng để cải thiện các bản dịch trong tương lai. Việc nhận diện các vấn đề và thách thức trong bản dịch hiện tại sẽ giúp các dịch giả nâng cao kỹ năng và chất lượng bản dịch của họ.

4.1. Cải thiện kỹ năng dịch thuật

Việc phân tích và đánh giá bản dịch giúp dịch giả nhận diện được những điểm yếu trong kỹ năng của mình, từ đó có thể cải thiện và nâng cao chất lượng bản dịch trong tương lai.

4.2. Tăng cường nhận thức văn hóa

Đánh giá chất lượng bản dịch không chỉ giúp cải thiện kỹ năng dịch thuật mà còn nâng cao nhận thức về văn hóa và ngôn ngữ, từ đó giúp dịch giả có cái nhìn sâu sắc hơn về tác phẩm.

V. Kết luận và tương lai của việc đánh giá bản dịch Mật mã Da Vinci

Việc đánh giá chất lượng bản dịch ba chương đầu của Mật mã Da Vinci là một bước quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dịch thuật. Những kết quả từ nghiên cứu này sẽ góp phần định hình tương lai của ngành dịch thuật tại Việt Nam.

5.1. Tóm tắt các điểm chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng chất lượng bản dịch của Mật mã Da Vinci còn nhiều vấn đề cần khắc phục. Việc áp dụng mô hình của J. House đã giúp đưa ra những đánh giá cụ thể và chi tiết hơn về chất lượng bản dịch.

5.2. Đề xuất cho nghiên cứu tiếp theo

Cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn về các bản dịch khác của Dan Brown để có cái nhìn tổng quát hơn về chất lượng dịch thuật trong văn học hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES . ĐẶNG THỊ PHƯỢNG A TRANSLATION QUALITY ASSESSMENT OF THE FIRST THREE CHAPTERS OF THE NOVEL “THE DA VINCI CODE” BY DO THU HA (2005) BASED ON J.HOUSE’S MODEL (ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG BẢN DỊCH BA CHƯƠNG ĐẦU TIÊN TRONG CUỐN TIỂU THUYẾT “MẬT MÃ DA VINCI” CỦA DỊCH GIẢ ĐỖ THU HÀ (2005) DỰA THEO MÔ HÌNH CỦA J. MINOR PROGRAM THESIS Field: English Linguistics Code: 60 22 15 Hanoi, 2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES . ĐẶNG THỊ PHƯỢNG A TRANSLATION QUALITY ASSESSMENT OF THE FIRST THREE CHAPTERS OF THE NOVEL “THE DA VINCI CODE” BY DO THU HA (2005) BASED ON J.HOUSE’S MODEL (ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG BẢN DỊCH BA CHƯƠNG ĐẦU TIÊN TRONG CUỐN TIỂU THUYẾT “MẬT MÃ DA VINCI” CỦA DỊCH GIẢ ĐỖ THU HÀ (2005) DỰA THEO MÔ HÌNH CỦA J. MINOR PROGRAMME THESIS Field: English Linguistics Code: 60 22 15 Supervisor: Trần Xuân Điệp, Assoc. Hanoi, 2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF ABBREVIATIONS ST Source Text TT Translation Text TQA Translation Quality Assessment TL Target Language SL Source Language SLT Source Language Text TLT Target Language Text TE Translation Equivalence iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE OF CONTENT PART I. Rationale of the study . Scope and objectives of the study. Organization of the study . 3 PART II: DEVELOPMENT . What is translation? . Translation procedures and methods . Views and models of translation quality assessment . Hatim & Mason‘s model (1990) . Peter Newmark‘s model . 8 CHAPTER II: LITERATURE REVIEW . Application of House‘s model in Vietnam. Application of House‘s model in other countries. 12 CHAPTER III: METHODOLOGY AND PROCEDURES . Subject of study.3 Data Collection Procedure . Data Analysis Procedure . 15 CHAPTER IV: FINDINGS AND DISCUSSION . Brief introduction of the original text . 16 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Summary of the original text‘s content. Findings of the study . Analysis of the original text based on J. House‘s model and Halliday‘s systemic-functional model. 17 * Statement of Function . ST and TT comparison . Discussion: statement of quality . 39 PART III: CONCLUSION . Recapitulation of main ideas . Limitations of the study . Recommendation for further research . I Appendix 1: First three chapters of ―The Da Vinci Code‖ by Dan Brown. I Appendix 2: First three chapters of ―Mật mã Da Vinci‖ by Đỗ Thu Hà. XVII vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Rationale of the study There are various areas in translation among which translation quality assessment is a subject of interest. To what degree a translation text is ―good‖ all depends on a large variety of factors, one of those would be the angle from which the translation text can be looked at. Translation theorists developed their own models of translation quality assessment (TQA); however, J. House‘s is widely adduced for its applicability. House is a German linguist who has developed her own TQA model after criticizing previously proposed ones by other linguists like Newmark‘s or Hatim & Mason‘s. This paper is conducted based on her TQA model to assess the first three chapters of the novel ―Mật mã Da Vinci‖ by Đỗ Thu Hà (2005). This translation work has raised a heated controversy over its quality among various translators and readers.D, a famous translator, in his article ―Bản dịch Mật mã Da Vinci: Một thảm họa dịch thuật‖ in the newspaper ―Văn Nghệ‖ (as cited in http://www.com/Chi-can-%C4%91oc-la-thay-loi/152/7153208.epi), indicates that the translation version is the result of the translator‘s lack of knowledge of language, history, and religion in combination with her carelessness, laziness and the publisher‘s irresponsibility and shamelessness. Another article discussing this issue is ―Mật mã Da Vinci dịch ẩu, NXB VHTT nói gí?‖ Retrieved from the website http://vietbao.vn/Van-hoa/Mat-ma-Da-Vinci-dich-au-nha-xuat-ban-VHTT-noi- gi/70027621/181/, this article also argues that the translation text contains numerous errors such as vocabulary, grammar, expression, and obmission, etc. Nonetheless, several scholars such as Thái Bá Tân, Vũ Thế Khôi and Lê Bầu (as cited in http://evan.net/news/phe-binh/dich-thuat/2005/11/3b9acaf9/) hold that the quality of ―Mật mã Da Vinci‖ is not that poor and it should not be considered to be a ―catastrophe‖ though there are noticeable mistakes in it. Hence, the conductor of this research wishes to employ a recognized model of TQA in order to evaluate the 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] translation quality of the first three chapters of this novel to contribute a voice to the controversy raised. Scope and objectives of the study Under the constraints of time and size, the study only focuses on the first three among 105 chapters in the book ―Mật mã Da Vinci‖ by Đỗ Thu Hà in 2005. In this study, the investigated chapters will be analyzed under the light of J. House‘s approach of TQA in order to reach the objectives of (1) discovering the features of the source text (ST) in the light of Halliday‘s functional grammar and House‘s dimensions and (2) assessing the level of quality that the translation text reaches. Due to the fact that House‘s model is constituted based on pragmatic theories of language use meanwhile concerning semantic and textual aspect, the scope of this study is not limited as its title may arouse. The paper covers quite a large range of applied linguistics, for example, constrastive analysis, cross-cultural study, functional grammar, and translation. Research questions In order to fulfill its objectives stated above, this paper needs to answer the following research questions: 1. What are the features of the ST in the light of Halliday‘s functional grammar and House‘s dimensions? 2. To what degree does the translation text (TT) meet the standard of quality as proposed in House‘s TQA model? IV. Research methodology - Qualitative method: This research is a qualitative evaluation; hence, the source of data is document, and information is gathered by an analysis of documents and materials. Data are categorized into patterns as the primary basis for organizing and reporting results. Qualitative method allows the researcher to study individual text closely. It also enables multiple analytic strategies. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Synthetic and analytic methods: The analysis of the texts is also approached from the combination of analytic and synthetic methods: analytic perspective to identify, isolate certain aspects to concentrate on, and synthetic perspective to investigate the interdependence of these constituents – how they work together as a whole. - Descriptive and comparative methods: In order to provide in-depth and detailed descriptions of translation and evaluation, the study is descriptive and comparative in nature. Organization of the study The first part of the study is the Introduction which provides a general view of the research such as methods, objectives, and scope. In the second part – Development, the study aims to present the theoretical background of the research (Chapter I) and review the existing literature by presenting some related concepts of translation theory and typical TQA models (Chapter II). Chapter III focuses on the Methodology and Procedures of the research. Chapter IV is the Findings and Discussion which present the results of data analysis and discussions. In part 3, the conclusion of the study will be stated with three components: Recapitulation of the study, Limitation of the study, and Recommendations for further research. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PART II: DEVELOPMENT CHAPTER I. What is translation? There are various definitions of translation by different authors; nonetheless, certain definitions will be discussed in this section due to the restriction of size of the thesis. Both Tudor, as cited in Duff (1989:5), and Hatim & Mason (1990) consider translation as a communicative activity which ―convey[s] messages across linguistic and cultural barriers‖ (Tudor) and ―takes place within a social context‖ (Hatim & Mason).‖ Holding the same opinion, some other authors also emphasize the significance of equivalence in translation from the source text to the target text.‖ Moreover, he indicates other requirements such as ―the syntactic, semantic, stylistic and text pragmatic comprehension by the translator of the original text.‖ This definition is strongly accepted by J.‖ Those definitions above though differ from their expressions, they all share the same essence of translation which lies in the preservation of semantic, pragmatic, and textual aspects of meaning across two different languages. (2005) concludes in his book about the nature of translation, ―Translation is both an art and a 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. It is an art in the sense that it is performed by human beings and human beings are creative. It is a science in the sense that it is a process going through different stages: analysis, transfer and restructuring…‖ I. Translation procedures and methods I. Translation procedures Translation is a field of various procedures. In addition to word-for-word and sense-for-sense procedures, the translator may use a variety of procedures that differ in importance according to the contextual factors of both the ST and the TT. According to Newmark (1988), there are fifteen translation procedures as follows: Transference Componential analysis Recognized translation Naturalization Synonymy Compensation Cultural equivalent Through-translation Paraphrase Functional equivalent Shifts or transpositions Descriptive equivalent Descriptive equivalent Modulation Notes As depicted by Nida (1964), translation procedures consist of two smaller procedures: Technical procedures and Organizational procedures. Translation methods Concerning the translation methods, there are many different classifications. Based on Peter Newmark‘s classification, however, there are eight methods in translation which are divided into two main groups named semantic translation and communicative translation. They are put in the form of a flattened V diagram as below: SL emphasis TL emphasis Word-for-word translation Adaptation Literal translation Free translation Faithful translation Idiomatic translation Semantic translation Communicative translation 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] (Source: V-diagram of Translation method (P. Newmark, 1988:45)) Among all above-mentioned translation methods, semantic and communicative translations are the two most common ones which are often used in literary translation by translators. Newmark (1988) stated that a semantic translation is written at the author‘s linguistics level and used for ―expressive‖ texts, a communicative translation at the readership‘s and used for informative and vocative texts, therefore, they are able to fulfill the two main aims of translation, namely accuracy and economy. Translation equivalence In translation theory, equivalence is regarded as a central concept. The domain of equivalents covers linguistic units such as morphemes, words, phrases, clauses, idioms, and proverbs. Hence, finding equivalents is the most problematic stage of translation. Nida (1964) divides equivalence into two types, namely formal equivalence and dynamic equivalence. Catford (1964) claims that translation equivalence (TE) occurs when SL and TL texts or items are related to (at least some of) the same relevant features of situation substance. Reiss (1971) introduces ―functional equivalence‖ – the starting point for her work and carrying the concept of equivalence one step further in her studies. Baker (1992) explores equivalence at different levels (word and above word level) in relation to the translation process such as grammatical, textual, and pragmatic aspects. House (1977) emphasizes that equivalence is the conceptual basis not only of translation but also of translation criticism where equivalence is the fundamental criterion of translation quality. In her article ―Text and Context in translation‖ (2006), she states that views of equivalence as simply bases on formal, syntactic, and lexical similarities alone are multiply ambiguous. Further, purely formal definitions of equivalence have long been revealed as deficient in that they cannot explain 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] appropriate use in communicative performance. This is why functional, pragmatic equivalence has been a concept accepted in contrastive linguistics for a long time, and it is this type of equivalence which is most relevant for translation.