Đặt vấn đề Môi trƣờng là nền tảng cho sự sống còn và phát triển của nhân loại, là nhân tố đảm bảo sức khỏe và chất lƣợng cuộc sống con ngƣời. Môi trƣờng ngày nay không còn là vấn đề của mỗi quốc gia mà đã trở thành vấn đề toàn cầu. Bảo vệ môi trƣờng đƣợc xem nhƣ một vấn đề sống còn của đất nƣớc, của nhân loại. Du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp.
Phát triển du lịch và bảo vệ môi trƣờng là hai vấn đề có liên quan chặt chẽ với nhau, ảnh hƣởng tác động qua lại tới nhau. Môi trƣờng tốt tạo tiền đề cho du lịch phát triển, ngƣợc lại du lịch phát triển cũng tác động đến môi trƣờng trên cả hai mặt tích cực và tiêu cực. Ngày nay chúng ta thƣờng đƣợc nghe nhiều đến các cụm từ: “bảo vệ môi trƣờng sinh thái”, “ô nhiễm môi trƣờng sinh thái”, “khủng hoảng môi trƣờng sinh thái”, “vấn đề môi trƣờng sinh thái là vấn đề toàn cầu của thời đại”. Vậy thực chất của vấn đề sinh thái ngày nay là gì? Đó chính là vấn đề mối quan hệ giữa con ngƣời, xã hội, và tự nhiên.
Và ở nƣớc ta cũng vậy con ngƣời cùng với quá trình phát triển kinh tế đã và đang tác động sâu sắc tới môi trƣờng sinh thái. Nếu nhƣ phát triển đƣợc đánh giá bởi sự ra đời của cái mới thay thế cái cũ thì bảo vệ lại là sự gìn giữ bảo tồn cái cũ tránh cho nó những tác động xấu đồng thời có các biện pháp cải thiện nó cho phù hợp với nhu cầu của con ngƣời. Để du lịch phát triển bền vững, đồng thời bảo vệ đƣợc môi trƣờng tại các khu điểm du lịch thì cần phải xác định mối quan hệ giữa phát triển du lịch và môi trƣờng, để từ đó xác định đƣợc mức độ ảnh hƣởng của du lịch đến môi trƣờng. n Khu di tích lịch sử Pác Bó - Cao Bằng thuộc bản Pác Bó xã Trƣờng Hà huyện Hà Quảng là nơi sau hơn 30 năm đi tìm đƣờng cứu nƣớc, ngày 28/1/1941, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chọn để trở về Tổ quốc trực tiếp chỉ đạo phong trào cách mạng Việt Nam.
Khu di tích bao gồm 42 di tích gốc tiêu biểu nhƣ cột mốc 108, núi Các Mác, suối Lê Nin, hang Cốc Bó, bàn đá lịch sử, lán Khuổi Nậm. mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc đang đƣợc bảo tồn nguyên trạng. Ngoài ra, Pác Bó còn là nơi đƣợc thiên nhiên ƣu đãi có núi non hùng vĩ sơn thuỷ hữu tình do vậy hàng năm Khu di tích đón trên 25.000 lƣợt khách đến để thăm quan du lịch vừa kết hợp với du lịch văn hóa, lịch sử với du lịch sinh thái. Do vậy, các tác động từ hoạt động du lịch và các hoạt động khác của con ngƣời tới môi trƣờng sinh thái tại Pác bó là không hề nhỏ.
Tuy nhiên tại Pác Bó lại chƣa có một đề tài nào nghiên cứu cụ thể về ảnh hƣởng của hoạt động du lịch tới môi trƣờng sinh thái tại đây nên viê ̣c đánh giá ảnh hƣởng và đề xuất ra các biện pháp khả thi để bảo vệ môi trƣờng sinh thái là vấn đề rất cần thiết. Đƣợc sự đồng ý của Ban Giám Hiệu trƣờng Đai Học Nông Lâm, Ban chủ nhiệm khoa Môi Trƣờng dƣới sự hƣớng dẫn của cô giáo Th .S Dƣơng Minh Ngo ̣c - giảng viên khoa Môi trƣờng, trƣờng Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên. Tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá ảnh hưởng của hoạt động du lịch và một số hoạt động khác tới môi trường sinh thái tại khu di tích lịch sử Pác Bó - tỉnh Cao Bằng”. Mục tiêu của đề tài - Đánh giá hiện trạng chất lƣợng môi trƣờng sinh thái tại khu di tích lịch sử Pác Bó xã Trƣờng Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng.
- Đánh giá hiện trạng công tác quản lý về môi trƣờng và hệ sinh thái của khu di tích. n - Xác định và làm rõ các ảnh hƣởng của hoạt động du lịch và một số hoạt động khác tới môi trƣờng sinh thái của khu di tích. - Đề xuất một số biện pháp xử lý nhằm, giảm thiểu các ảnh hƣởng tới môi trƣờng và giải pháp duy trì các giá trị sinh thái vốn có. Yêu cầu của đề tài - Phản ánh đúng hiện trạng môi trƣờng sinh thái của khu di tích.
- Thông tin và số liệu thu đƣợc chính xác trung thực, khách quan. - Các hình ảnh chân thực chính xác, đại diện đƣợc cho cho khu vực nghiên cứu. - Đánh giá đầy đủ, chính xác các ảnh hƣởng từ hoạt động du lịch và một số hoạt động khác tới môi trƣờng sinh thái tại khu di tích. - Giải pháp kiến nghị đƣa ra phải thực tế, có tính khả thi và phù hợp với điều kiện của khu di tích.
Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học Giúp bản thân tôi nâng cao tích lũy kiế n thƣ́c khi ra trƣờng , có cơ hội tiếp cận với cách thức thực hiện một đề tài nghiên cứu khoa học thực tiễn, có cơ hội đƣợc vận dụng các kiến thức đã học vào thực tế bên cạnh đó còn đƣợc rèn luyện về kỹ năng tổng hợp và phân tích số liệu, tiếp thu và học hỏi những kinh nghiệm từ thực tế. Ý nghĩa trong thực tiễn - Đƣa ra đƣợc các tác động của hoạt động du lịch và một số hoạt động khác tới môi trƣờng đất , nƣớc, không khí và hệ sinh thái để từ đó giúp cho đơn vị quản lý có các biện pháp quản lý, ngăn ngừa, giảm thiểu hợp lý các tác động xấu tới môi trƣờng, cảnh quan và con ngƣời. n - Tạo số liệu làm cơ sở cho công tác lập kế hoạch xây dựng chính sách bảo vệ môi trƣờng và kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của tỉnh.
- Nâng cao nhận thức, tuyên truyền và giáo dục cho mọi ngƣời về bảo vệ môi trƣờng. - Cảnh báo nguy cơ tiềm tàng về ô nhiễm suy thoái môi trƣờng sinh thái tự nhiên. n PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lý luận của đề tài 2.
Một số khái niệm 2. Khái niệm khu di tích lịch sử và vai trò của nó. a) Các khái niệm: Ngày 10/05/2012 Pác Bó đã vinh dự đƣợc công nhận là di tích quốc gia đặc biệt. Khái niệm Di tích lịch sử văn hóa: Theo luật Di sản văn hóa của nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đƣợc quốc hội khóa X thông qua trong kỳ họp thứ 9 ngày 29/09/2001.
Di tích lịch sử, văn hóa: là công trình xây dựng địa điểm và các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc công trình địa điểm đó có giá trị lịch sử văn hóa, khoa học. Khái niệm Di tích quốc gia đặc biệt: Di tích quốc gia đặc biệt là những di tích Việt Namcó giá trị đặc biệt tiêu biểu của quốc gia. Di tích quốc gia đặc biệt do Thủ tƣớng Chính phủquyết định xếp hạng trên cơ sở lựa chọn các di tích quan trọng đã đƣợc Bộ Văn hóa thể thao du lịch xếp hạng là di tích quốc gia. b) Vai trò của các khu di tích lịch sử: Các khu di tích lịch sử có ý nghĩa quan trọng trong việc lƣu trữ và bảo tồn các giá trị lịch sử vật thể và cả phi vật thể.
Khu di tích là nơi bảo tồn các công trình các di vật mang ý nghĩa văn hóa và lịch sử to lớn để cho đời sau tới thăm quan và đƣợc biết về một thời kì khó khăn và hào hùng của dân tộc. Các di tích quốc gia đặc biệt của Việt Nam đến năm 2015 Khu vực Tên di tích Di tích Pác Bó Hồ Ba Bể Điện Biên Phủ Tân Trào Miền núi An Toàn Khu Định Hóa Thái Nguyên Bắc Bộ Yên Thế Yên tử Đền Hùng Bạch Đằng Vịnh Hạ Long Cổ Loa Hoàng thành Thăng Long Văn Miếu Quốc Tử Giám Phủ Chủ tịch Hồ Chí Minh Châu thổ Côn Sơn Kiếp Bạc sông Hồng Chùa Keo Đền Trần - chùa Phổ Minh Cố đô hoa lƣ Thắng cảnh Tràng An - Tam Cốc - Bích Động Đôi bờ Hiền Lƣơng-Bến Hải Thành nhà Hồ Địa đạo Vịnh Mốc và hệ thống làng hầm Vĩnh Linh Khu di tích Nguyễn Du Duyên hải Vƣờn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng miền Trung Cố đô Huế Đô thị Hội An Thánh địa Mỹ Sơn Khu lƣu niệm Nguyễn Du Khu lƣu niệm Chủ tịch Tôn Đức Thắng tại Mỹ Hòa Hƣng Căn cứ Trung ƣơng cục miền Nam Dinh Độc Lập Các tỉnh Nhà tù Côn Đảo Nam Bộ Chiến thắng Chƣơng Thiện Khu di tích Tôn Đức Thắng Địa điểm Chiến thắng Rạch Gầm-Xoài Mút Địa đạo Củ Chi n n Hình 2. Các di tích quốc gia đặc biệt Khu di tích có vai trò rất quan trọng trong việc giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống lịch sử văn hóa của dân tộc. Di tích lịch sử còn là phƣơng tiện để giới thiệu hình ảnh địa phƣơng cho các du khách trong và ngoài nƣớc, tạo tiền đề cho các chiến lƣợc phát triển du lịch, góp phần tăng trƣởng kinh tế xã hội của địa phƣơng đất nƣớc.
Mỗi di tích mang một dấu ấn, một truyền thống một ý nghĩa riêng trong việc giáo dục truyền thống cho cán bộ, đảng viên, nhân dân và đặc biệt là thế hệ trẻ về truyền thống yêu nƣớc, đấu tranh cách mạng hào hùng của dân tộc ta. Ngoài ra các di tích còn là nơi có phong cảnh đẹp và những giá trị lịch sử quan trọng cần đƣợc bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị các di sản, di tích văn hóa gắn kết với hoạt động du lịch và quảng bá hình ảnh địa phƣơng. Khái niệm môi trƣờng và môi trƣờng sinh thái * Khái niệm môi trƣờng: Khái niệm về môi trƣờng đã đƣợc thảo luận rất nhiều và từ lâu. Nhìn chung có những quan niệm về môi trƣờng nhƣ sau: Môi trƣờng bao gồm các vật chất hữu cơ và vô cơ quanh sinh vật.
Theo định nghĩa này thì không thể nào xác định đƣợc môi trƣờng một cách cụ thể, vì mỗi cá thể, mỗi loài, mỗi chi vẫn có một môi trƣờng và một quần thể, một quần xã lại có một môi trƣờng rộng lớn hơn. Môi trƣờng là những gì cần thiết cho điều kiện sinh tồn của sinh vật. Theo định nghĩa này thì rất hẹp, bởi vì trong thực tế có yếu tố này là cần thiết cho loài này nhƣng không cần thiết cho loài kia dù cùng sống chung một nơi, hơn nữa cũng có những yếu tố có hại hoặc không có lợi vẫn tồn tại và tác động lên cơ thể và ta không thể loại trừ nó ra khỏi môi trƣờng tự nhiên.