Luận văn thạc sĩ vnua đánh giá ảnh hưởng của hoạt động nuôi trồng thủy sản tới chất lượng môi trường nước tại huyện hà trung tỉnh thanh hóa

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnua đánh giá ảnh hưởng của hoạt động nuôi trồng thủy sản tới chất lượng môi trường nước tại huyện, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Mai Thị Tri Lý
• Người hướng dẫn: TS. Phan Trung Quý
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh giá ảnh hưởng của hoạt động nuôi trồng thủy sản tới chất lượng môi trường nước tại huyện Hà Trung, Tỉnh Thanh Hóa
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Trích yếu luận văn
• 1.2. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.3. Mục đích nghiên cứu
• 1.4. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu
• 1.4.1. Tổng quan hoạt động nuôi trồng thủy sản tại Việt Nam
• 1.4.2. Hiện trạng nuôi trồng thủy sản ở nước ta
• 1.5. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.5.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.5.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5.4.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
• 1.5.4.2. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp
• 1.5.4.3. Phương pháp lấy mẫu
• 1.5.4.4. Chỉ tiêu và phương pháp phân tích
• 1.5.4.5. Phương pháp xác định thành phần sinh vật nổi
• 1.5.4.6. Phương pháp so sánh
• 1.5.4.7. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.6. Kết quả và thảo luận
• 1.6.1. Đặc điểm tự nhiên – kinh tế xã hội huyện Hà Trung
• 1.6.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.6.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.6.2. Hiện trạng nuôi trồng thủy sản tại khu vực nghiên cứu
• 1.6.2.1. Hiện trạng chất lượng môi trường nước khu vực NTTS Đông – Phong – Ngọc
• 1.6.2.2. Hiện trạng chất lượng nguồn nước cấp phục vụ nuôi trồng thủy sản
• 1.6.2.3. Hiện trạng chất lượng nước ao nuôi
• 1.6.2.4. Hiện trạng động vật nổi khu vực nuôi trồng thủy sản tập trung
• 1.6.3. Đề xuất các giải pháp quản lý chất lượng nước phục vụ NTTS huyện Hà Trung
• 1.6.3.1. Xử lý nước cấp, nước thải
• 1.6.3.2. Giảm thiểu chất thải rắn
• 1.6.3.3. Biện pháp giảm thiểu ao nuôi chua
• 1.6.3.4. Các biện pháp giảm thiểu khác
• 1.7. Kết luận và kiến nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ảnh Hưởng Của Nuôi Trồng Thủy Sản Đến Chất Lượng Nước

Nuôi trồng thủy sản (NTTS) là một trong những ngành sản xuất quan trọng tại Việt Nam, đặc biệt là tại huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa. Hoạt động này không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao mà còn tiềm ẩn nhiều thách thức đối với chất lượng môi trường nước. Việc đánh giá ảnh hưởng của NTTS đến chất lượng nước là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành này.

1.1. Tình Hình Nuôi Trồng Thủy Sản Tại Huyện Hà Trung

Huyện Hà Trung có diện tích nuôi trồng thủy sản ngày càng tăng, với nhiều mô hình nuôi khác nhau. Tuy nhiên, sự gia tăng này cũng đi kèm với những vấn đề về ô nhiễm môi trường nước, ảnh hưởng đến chất lượng nước và sức khỏe của các loài thủy sản.

1.2. Tác Động Của Hoạt Động Nuôi Trồng Thủy Sản Đến Chất Lượng Nước

Hoạt động NTTS có thể gây ra ô nhiễm nước do việc sử dụng thuốc, hóa chất và thức ăn không hợp lý. Điều này dẫn đến sự gia tăng nồng độ các chất ô nhiễm trong nước, ảnh hưởng đến hệ sinh thái và sức khỏe cộng đồng.

II. Vấn Đề Ô Nhiễm Nước Do Nuôi Trồng Thủy Sản Tại Hà Trung

Ô nhiễm nước là một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất mà huyện Hà Trung đang phải đối mặt. Nguồn nước bị ô nhiễm không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng nuôi trồng thủy sản mà còn tác động đến sức khỏe của người dân.

2.1. Nguyên Nhân Gây Ô Nhiễm Nước

Các nguyên nhân chính gây ô nhiễm nước bao gồm nước thải từ hoạt động nuôi trồng thủy sản, nước thải sinh hoạt và nông nghiệp. Việc xả thải không qua xử lý ra môi trường đã làm gia tăng nồng độ các chất ô nhiễm trong nước.

2.2. Hệ Lụy Của Ô Nhiễm Nước Đến Môi Trường

Ô nhiễm nước không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng nước mà còn tác động tiêu cực đến hệ sinh thái, làm giảm đa dạng sinh học và gây ra các bệnh tật cho người dân sống xung quanh khu vực nuôi trồng thủy sản.

III. Phương Pháp Quản Lý Chất Lượng Nước Trong Nuôi Trồng Thủy Sản

Để giảm thiểu tác động tiêu cực của NTTS đến chất lượng nước, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Việc này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất.

3.1. Giải Pháp Xử Lý Nước Thải

Cần áp dụng các công nghệ xử lý nước thải hiện đại để giảm thiểu ô nhiễm. Việc này bao gồm việc sử dụng hệ thống lọc sinh học và các biện pháp xử lý hóa học để loại bỏ các chất ô nhiễm trong nước.

3.2. Quản Lý Thức Ăn Và Chăm Sóc Thủy Sản

Quản lý thức ăn và chăm sóc thủy sản hợp lý sẽ giúp giảm thiểu lượng chất thải ra môi trường. Việc sử dụng thức ăn có chất lượng cao và phù hợp sẽ giúp cải thiện sức khỏe của thủy sản và giảm thiểu ô nhiễm nước.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Chất Lượng Nước Tại Huyện Hà Trung

Nghiên cứu cho thấy chất lượng nước tại huyện Hà Trung đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi hoạt động nuôi trồng thủy sản. Các chỉ tiêu như BOD, COD đều vượt mức cho phép, cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp can thiệp kịp thời.

4.1. Đánh Giá Chất Lượng Nước Ao Nuôi

Chất lượng nước trong các ao nuôi cho thấy nồng độ oxy hòa tan thấp, trong khi các chỉ tiêu ô nhiễm như BOD, COD đều vượt mức cho phép. Điều này cho thấy sự cần thiết phải cải thiện quản lý chất lượng nước trong nuôi trồng thủy sản.

4.2. Tác Động Đến Sức Khỏe Thủy Sản

Sự ô nhiễm nước không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng nước mà còn tác động tiêu cực đến sức khỏe của các loài thủy sản, dẫn đến giảm năng suất và chất lượng sản phẩm.

V. Kết Luận Và Đề Xuất Giải Pháp Quản Lý

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy cần có các biện pháp quản lý chất lượng nước hiệu quả để bảo vệ môi trường và nâng cao hiệu quả sản xuất nuôi trồng thủy sản tại huyện Hà Trung.

5.1. Đề Xuất Các Biện Pháp Quản Lý

Cần xây dựng các chính sách quản lý chất lượng nước chặt chẽ hơn, bao gồm việc kiểm soát nguồn thải và áp dụng các công nghệ xử lý nước thải hiệu quả.

5.2. Tương Lai Của Nuôi Trồng Thủy Sản Tại Hà Trung

Với sự phát triển bền vững, huyện Hà Trung có thể trở thành một trong những trung tâm nuôi trồng thủy sản lớn của tỉnh Thanh Hóa, nếu có các biện pháp quản lý môi trường hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động nuôi trồng thủy sản tại Việt Nam ghi nhận sự phát triển vượt bậc với sản lượng năm 2015 đạt 3.533 nghìn tấn và diện tích nuôi trồng cả nước vượt mốc 1,27 triệu ha. Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh chóng của các vùng nuôi thâm canh và bán thâm canh đang tạo áp lực gay gắt lên chất lượng môi trường nước mặt. Tại huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa, vùng nuôi trồng thủy sản tập trung Đông – Phong – Ngọc thuộc 3 xã Hà Đông, Hà Phong và Hà Ngọc sở hữu tổng diện tích mặt nước 319,11 ha, trong đó diện tích đã đưa vào khai thác nuôi trồng đạt 279,92 ha, chiếm tỷ lệ 87,72% với 187 hộ dân trực tiếp tham gia sản xuất.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự suy giảm chất lượng nước cấp, ô nhiễm hữu cơ nội tại trong ao nuôi và hạ tầng kênh mương thủy lợi chưa đồng bộ, dẫn đến nguy cơ bùng phát dịch bệnh thủy sản. Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là đánh giá hiện trạng chất lượng nguồn nước cấp từ hệ thống sông Lèn và nước ao nuôi, xác định các yếu tố gây ô nhiễm, từ đó đề xuất các giải pháp quản lý kỹ thuật và môi trường bền vững. Phạm vi không gian được thực hiện tại 3 xã trọng điểm của huyện Hà Trung trong khung thời gian từ tháng 3/2016 đến tháng 3/2017.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp hệ thống dữ liệu quan trắc chuyên sâu phục vụ công tác quy hoạch vùng nuôi. Kết quả đề tài góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên nước, bảo vệ hệ sinh thái thủy vực sông Lèn và gia tăng năng suất kinh tế cho địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết phân hủy oxy hóa sinh hóa các hợp chất hữu cơ trong môi trường nước mặt, bao gồm cả hai cơ chế phân hủy hiếu khí và kỵ khí. Quá trình này mô tả sự chuyển hóa các hợp chất protein, lipid và carbohydrate từ thức ăn dư thừa, phân cá thành các dạng vô cơ như amoni, nitrat và photphat, tuân theo tỷ lệ cân bằng dinh dưỡng tối ưu giữa nhu cầu oxy hóa sinh học, nitơ và photpho là 100 : 5 : 1.

Bên cạnh đó, mô hình tự làm sạch của thủy vực tự nhiên và hệ thống lọc sinh học qua chuỗi thức ăn sinh thái đất ngập nước được áp dụng làm nền tảng đánh giá khả năng tự điều hòa của hệ thống kênh mương. Bốn khái niệm cốt lõi được sử dụng xuyên suốt luận văn gồm: nhu cầu oxy hóa học (COD), nhu cầu oxy sinh hóa (BOD5), tải lượng chất rắn lơ lửng (TSS) và chỉ số đa dạng sinh học Shannon – Weaver của quần xã sinh vật nổi.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp từ niên giám thống kê huyện Hà Trung giai đoạn 2011–2015 cùng số liệu sơ cấp thu thập thực địa. Khảo sát xã hội học sử dụng bảng hỏi chuẩn hóa trên cỡ mẫu 55 hộ nuôi được chọn ngẫu nhiên phân tầng từ tổng số 187 hộ, bao gồm 12 hộ tại xã Hà Ngọc, 21 hộ tại xã Hà Phong và 22 hộ tại xã Hà Đông. Phương pháp chọn mẫu phân tầng đảm bảo tính đại diện cao cho các loại hình mặt nước từ ao đầm đến ruộng trũng.

Chương trình quan trắc môi trường tiến hành lấy 7 mẫu nước cấp (L1–L7) dọc theo dòng chảy từ sông Lèn qua trạm bơm Vạn Đề đến kênh dẫn, cùng 13 mẫu nước ao nuôi đại diện (H1–H13) cho các loài cá trắm cỏ, cá chép, cá trôi Ấn Độ, cá rô phi và cá chim trắng vào tháng 12/2016. Quy trình lấy mẫu, bảo quản và phân tích tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn quốc gia như TCVN 6663-1:2011, TCVN 6491:1999 cho COD, TCVN 6001-1:2008 cho BOD5, TCVN 6179-1:1996 cho Amoni và TCVN 6187-2:1996 cho Coliform. Các phương pháp phân tích quang phổ và chuẩn độ được lựa chọn vì tính chuẩn xác cao, phù hợp đối chiếu với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 08-MT:2015/BTNMT cột A2 và B1.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích 7 vị trí nước cấp cho thấy nồng độ chất rắn lơ lửng (TSS) ở toàn bộ 100% mẫu đều vượt quy chuẩn QCVN 08-MT:2015/BTNMT cột B1 từ 2,08 đến 8,84 lần, dao động từ 104 mg/l đến 442 mg/l, trong đó nồng độ cao nhất ghi nhận tại kênh cấp 2 (L4 đạt 442 mg/l) và kênh cấp 1 (L3 đạt 212 mg/l). Hàm lượng oxy hòa tan (DO) trong nước cấp rất thấp, dao động từ 1,34 đến 4,02 mg/l, với 6 trên 7 mẫu không đạt ngưỡng tối thiểu 4 mg/l theo quy chuẩn.

Ô nhiễm chất hữu cơ trong nguồn nước cấp thể hiện qua giá trị BOD5 dao động từ 12,32 đến 19,11 mg/l, có 5/7 mẫu vượt giới hạn cột B1 từ 1,0 đến 1,27 lần; nồng độ COD trung bình đạt 31,8 mg/l, dao động từ 24 đến 36 mg/l. Nồng độ dinh dưỡng N-NH4+ ở mức cao từ 0,61 đến 1,50 mg/l, với 6/7 mẫu vượt ngưỡng cột B1.

Đối với nước ao nuôi, chỉ có 4/13 ao nuôi đạt hàm lượng DO trên 4 mg/l. Hầu hết các mẫu ao đều có chỉ tiêu BOD5 và COD vượt quy chuẩn. Hàm lượng N-NH4+ và P-PO43- trong ao tăng mạnh so với nước cấp đầu vào. Mật độ vi sinh vật Coliform tại 10/13 ao nuôi vượt ngưỡng cột A2 nhưng vẫn nằm trong giới hạn an toàn cột B1. Các kim loại nặng gồm Asen (0,001–0,004 mg/l), Chì (0,0034–0,0067 mg/l) và Thủy ngân (<0,0001 mg/l) đều ở mức rất thấp, đảm bảo an toàn sinh thái.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến ô nhiễm hữu cơ và dinh dưỡng trong ao nuôi xuất phát từ tập quán chăn nuôi bán thâm canh truyền thống. Có tới 100% hộ dân sử dụng thức ăn thô xanh, phân chuồng tươi và cám ngô, cám gạo, trong khi chỉ khoảng 18% đến 24% hộ bổ sung thức ăn viên công nghiệp. Mật độ nuôi thả duy trì khá cao từ 2,13 đến 2,56 con/m2 nhưng năng suất chỉ đạt mức thấp từ 2,61 đến 3,01 tấn/ha.

Hệ thống hạ tầng thủy lợi xuống cấp, kênh tưới và kênh tiêu chưa tách biệt hoàn toàn cùng hiện tượng bồi lắng lòng kênh là tác nhân trực tiếp khiến hàm lượng TSS và BOD5 tăng vọt trên các tuyến kênh dẫn. Dữ liệu quan trắc có thể được trực quan hóa rõ nét thông qua biểu đồ cột so sánh mức độ vượt chuẩn của TSS và BOD5 giữa các điểm lấy mẫu từ sông Lèn vào ao nuôi, kết hợp bảng ma trận đối chiếu thông số hóa lý với QCVN 08-MT:2015/BTNMT. Ngoài ra, biến động thủy văn sông Lèn vào mùa kiệt (tháng 1 đến tháng 3) ghi nhận độ mặn xâm nhập từ 0,08‰ đến 4,20‰ tại các trạm hạ lưu, gây khó khăn lớn cho việc lấy nước ngọt phục vụ nuôi trồng thủy sản.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện và nâng cấp đồng bộ kết cấu hạ tầng thủy lợi vùng nuôi. Ủy ban nhân dân huyện Hà Trung cùng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần tập trung đầu tư xây mới 5 tuyến kênh cấp nước với tổng chiều dài 4.611 m, 1 tuyến kênh tiêu thoát nước dài 1.283 m và 8 tuyến đường giao thông nội đồng dài 13.392 m. Mục tiêu hoàn thành trong vòng 3 năm nhằm tách biệt hoàn toàn dòng cấp - thoát và giảm thiểu 60% lượng bùn lắng bồi đắp.

Thứ hai, thiết lập hệ thống hồ sinh học xử lý nước cấp và nước thải tuần hoàn. Áp dụng chuỗi hồ sinh học 3 bậc gồm hồ kỵ khí, hồ hiếu - kỵ khí và hồ hiếu khí hoặc bãi lọc đất ngập nước nhân tạo trước khi đưa nước vào ao nuôi. Giải pháp hướng tới mục tiêu giảm 50% đến 60% hàm lượng BOD5, giảm 49% lượng chất rắn lơ lửng TSS và loại bỏ trên 50% mật độ vi khuẩn Coliform trong vòng 12 đến 18 tháng thực hiện.

Thứ ba, cải tiến kỹ thuật chăm sóc và quản lý thức ăn ao nuôi. 187 hộ nuôi trồng thủy sản cần chủ động chuyển đổi từ phân chuồng tươi sang thức ăn công nghiệp viên nổi có bổ sung chế phẩm sinh học, kiểm soát tỷ lệ phối trộn theo nhu cầu sinh trưởng của cá. Biện pháp này giúp nâng cao năng suất từ mức 2,61–3,01 tấn/ha hiện nay lên 4,5–5,0 tấn/ha và cắt giảm 40% lượng amoni tích tụ đáy ao.

Thứ tư, tăng cường công tác quan trắc môi trường và giám sát xâm nhập mặn. Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Hà Trung định kỳ lấy mẫu kiểm tra chất lượng nước hàng tháng tại 7 điểm cấp nước trọng yếu, đặc biệt kiểm soát chặt chẽ độ mặn trên sông Lèn trong các tháng mùa kiệt (từ tháng 1 đến tháng 3) để thông báo lịch vận hành trạm bơm Vạn Đề kịp thời cho nhân dân.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Cơ quan quản lý nhà nước cấp địa phương bao gồm Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Hà Trung, Chi cục Thủy sản tỉnh Thanh Hóa. Luận văn cung cấp luận cứ khoa học để xây dựng quy hoạch tổng thể vùng nuôi trồng thủy sản 319,11 ha và ban hành lịch mùa vụ, lịch cấp nước chính xác.

Các chủ trang trại và hộ gia đình nuôi trồng thủy sản tại khu vực đồng bằng ven biển. Người nuôi có thể áp dụng trực tiếp các hướng dẫn kỹ thuật về xử lý nước ao chua, điều chỉnh mật độ thả nuôi từ 2,13–2,56 con/m2 và kỹ thuật khử trùng nước cấp nhằm hạn chế dịch bệnh thủy sản.

Kỹ sư môi trường và các đơn vị tư vấn thiết kế công trình nông nghiệp. Tài liệu cung cấp các thông số kỹ thuật chi tiết về tải lượng hữu cơ, kích thước hồ sinh học và sơ đồ nguyên lý hệ thống xử lý nước thải phù hợp với điều kiện kinh tế nông thôn.

Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Khoa học Môi trường, Nuôi trồng Thủy sản, Quản lý Tài nguyên Nước. Công trình là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp quan trắc, đánh giá chất lượng nước mặt theo hệ thống tiêu chuẩn TCVN và QCVN 08-MT:2015/BTNMT.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân chính khiến chỉ tiêu chất rắn lơ lửng (TSS) trong nguồn nước cấp vượt quy chuẩn từ 2,08 đến 8,84 lần là gì? Tình trạng này do hệ thống kênh dẫn cấp 1 và cấp 2 bằng đất chưa được kiên cố hóa hoàn toàn, chịu tác động mạnh từ dòng chảy trạm bơm Vạn Đề và hoạt động canh tác nông nghiệp lân cận, khiến lớp bùn đáy bị xới trộn dẫn đến TSS tại mẫu L4 đạt tới 442 mg/l.

Tại sao phần lớn ao nuôi tại 3 xã nghiên cứu đều có hàm lượng oxy hòa tan (DO) ở mức thấp? Chỉ có 4/13 ao nuôi đạt DO trên 4 mg/l do các hộ nuôi lạm dụng phân chuồng và phụ phẩm hữu cơ, kết hợp mật độ nuôi dày (2,13–2,56 con/m2) khiến quá trình phân hủy vi sinh vật tiêu tốn lượng lớn oxy hòa tan trong nước.

Xâm nhập mặn trên sông Lèn ảnh hưởng như thế nào đến việc lấy nước nuôi trồng thủy sản? Vào mùa kiệt từ tháng 1 đến tháng 3, độ mặn sông Lèn tăng cao, có thời điểm ghi nhận từ 0,08‰ đến 4,20‰ tại các trạm hạ lưu, buộc các trạm bơm như Vạn Đề chỉ được phép vận hành lấy nước ngọt phục vụ sản xuất khi triều rút.

Chất lượng nước ao nuôi có dấu hiệu ô nhiễm kim loại nặng độc hại hay không? Phân tích 13 mẫu ao cho thấy các kim loại nặng như Asen, Chì, Mangan, Sắt và Thủy ngân đều có nồng độ rất thấp, nằm hoàn toàn trong ngưỡng an toàn cho phép của QCVN 08-MT:2015/BTNMT, không gây nguy cơ tích tụ độc chất sinh học.

Hệ thống hồ sinh học có vai trò gì trong việc xử lý nước thải nuôi trồng thủy sản? Hồ sinh học kết hợp cơ chế kỵ khí và hiếu khí giúp phân hủy triệt để chất hữu cơ mà không tốn chi phí vận hành hóa chất, giúp giảm từ 50% đến 60% chỉ số BOD5 và cắt giảm trên 20% tổng nitơ trước khi xả ra môi trường.

Kết luận

• Hoạt động nuôi trồng thủy sản tại 3 xã Hà Đông, Hà Phong và Hà Ngọc khai thác 279,92 ha mặt nước nhưng đang đối mặt với tình trạng ô nhiễm hữu cơ và thiếu hụt oxy hòa tan nghiêm trọng.
• Toàn bộ 100% mẫu nước cấp có hàm lượng TSS vượt chuẩn từ 2,08 đến 8,84 lần, chỉ số BOD5 và amoni vượt giới hạn QCVN 08-MT:2015/BTNMT cột B1 tại hầu hết các vị trí đo.
• Nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ hạ tầng kênh mương bồi lắng, tập quán dùng 100% phân tươi, cám thô và mật độ nuôi thả cao nhưng năng suất đạt thấp (2,61–3,01 tấn/ha).
• Luận văn đã đóng góp cơ sở dữ liệu quan trắc toàn diện và đề xuất 4 nhóm giải pháp kỹ thuật, nổi bật là quy hoạch 5 tuyến kênh cấp 4.611 m và ứng dụng chuỗi hồ sinh học xử lý nước.
• Trong giai đoạn tới, các cơ quan chức năng cần khẩn trương phê duyệt dự án nâng cấp hạ tầng thủy lợi và triển khai các lớp tập huấn kỹ thuật chuyển giao công nghệ sinh học cho 187 hộ nuôi trồng thủy sản tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM MAI THỊ TRI LÝ ĐÁNH GIÁ ẢNH HƯỞNG CỦA HOẠT ĐỘNG NUÔI TRỒNG THỦY SẢN TỚI CHẤT LƯỢNG MÔI TRƯỜNG NƯỚC TẠI HUYỆN HÀ TRUNG – TỈNH THANH HOÁ Ngành : Khoa học môi trường Mã số : 60 44 03 01 Người hướng dẫn khoa học : TS. Phan Trung Quý NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 28 tháng 4 năm 2017 Tác giả luận văn Mai Thị Trị Lý i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của gia đình, đồng nghiệp và bạn bè.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc thầy giáo: TS. Phan Trung Quý(người hướng dẫn khoa học) đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn , Khoa Môi trường. - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức phòng tài nguyên và môi trường huyện Hà Trung (cơ quan nơi thực hiện đề tài) đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày 18 tháng 6 năm 2017 Tác giả luận văn Mai Thị Trị Lý ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.

iii Danh mục bảng. v Danh mục hình. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract.

Tính cấp thıết của đề tàı. Mục đích nghıên cứu. Tổng quan các vấn đề nghıên cứu. Tổng quan hoạt động nuôı trồng thủy sản tạı Vıệt Nam.

Hiện trạng nuôi trồng thủy sản ở nước ta. Tác động của nuôi trồng thủy sản và vấn đề ô nhiễm môi trường. Tác động của nuôi trồng thủy sản. Ô nhiễm môi trường do nuôi trồng thuỷsản.

Các phương pháp xử lý ô nhiễm môitrường trong nuôi trồng thủy sản. Phương pháp sử dụng hệ vi sinh vật. Phương pháp sử dụng hệ động thực vật để hấp thụ các chất ô nhiễm. Các hệ thống làm sạch nước thải trong điều kiện tự nhiên[12].

Các yếu tố môi trường ảnh hưởng tới quá trình xử lý[13]. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu. Đốı tượng nghıên cứu. Phạm vı nghıên cứu.

Nộı dung nghıên cứu. Phương pháp nghıên cứu. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp.

Phương pháp lấy mẫu. Chỉ tiêu và phương pháp phân tích. Phương pháp xác định thành phần sinh vật nổi. 24 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Phương pháp so sánh. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận. Đặc đıểm tự nhıên – kınh tế xã hộı huyện hà trung.

Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội. Hiện trạng nuôi trồng thủy sản tại khu vực nghiên cứu. Hıện trạng chất lượng môı trường nước khu vực NTTS đông – Phong – Ngọc.

Hiện trạng chất lượng nguồn nước cấp phục vụ nuôi trồng thủy sản. Hiện trạng chất lượng nước ao nuôi. Hiện trạng động vật nổi khu vực nuôi trồng thủy sản tập trung. Đề xuất các gıảı pháp quản lý chất lượng nước phục vụ NTTS huyện Hà Trung.

Xử lý nước cấp, nước thả. Giảm thiểu chất thải rắn. Biện pháp giảm thiểu ao nuôi chua. Các biện pháp giảm thiểu khác.

Kết luận và kiến nghị. 56 Tàı lıệu tham khảo. 57 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CPSH Chế phẩm sinh học Đông – Phong – Ngọc Xã Hà Đông – Hà Phong – Hà Ngọc ĐBSCL Đồng bằng song Cửu Long DT Diện tích NTTS Nuôi trồng thủy sản QCVN Quy chuẩn Việt Nam TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam RNM Rừng ngập mặn UBND Ủy ban nhân dân v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Nồng độ các chất dinh dưỡng cần thiết.

Nồng độ giới hạn cho phép của một số các chất trong nước thải vào 3 các công trình làm sạch sinh học Ccp (g/m ) .1 Nhiệt độ không khí trung bình tháng. Lượng mưa trung bình. Độ ẩm tương đối trung bình tháng (%). Lượng bốc hơi trung bình (%).

Độ mặn sông Lèn tại các trạm thủy văn (‰). Hiện trạng sử dụng nước mặt tại khu vực nghiên cứu. Hiện trạng nuôi trồng thuỷ sản tại các hộ ở ba xã nghiên cứu. Hiện trạng chất lượng nguồn nước cấp phục vụ nuôi trồng thủy sản khu vực nghiên cứu.

Hiện trạng chất lượng ao nuôi trồng thủy sản khu vực nghiên cứu. Kết quả định lượng các nhóm động vật nổi theo các mẫu. Bảng định lượng các loài động vật nổi trong các mẫu đại diện. 47 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 2.

Đồ thị tỷ lệ diện tích nuôi cá tra doanh nghiệp tự đầu tư tại một số tỉnh. Biểu đồ các tỉnh nuôi cá tra lớn. Hồ sinh học hiếu khí (trên) và hiếu khí - kị khí (dưới) [17]. Các điểm lấy mẫu đánh giá chất lượng nước khu vực nghiên cứu.

Hiện trạng kênh cấp nước. Trạm bơm tiêu Hà Ngọc. Các vị trí lấy mẫu nước cấp cho nuôi trồng thủy sản. Biến động thông số trạng thái trong nước cấp.

Biến động kim loại nặng trong nước cấp. Các vị trí lấy mẫu nước trong ao nuôi. Biến động thông số trạng thái trong nước ao nuôi. Biến động kim loại nặng trong nước ao nuôi.

Sơ đồ xử lý nước cấp cho ao nuôi. Sơ đồ nguyên lý hệ thống xử lý nước thải nuôi trồng thủy sản. 52 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Mai Thị Tri Lý Tên Luận văn: Đánh giá ảnh hưởng của hoạt động NTTS tới chất lượng môi trường nước tại huyện Hà Trung, Tỉnh Thanh Hóa Ngành: Khoa học Môi Trường Mã số: 60 44 03 01 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: - Xác định các yếu tố gây tác động tới chất lượng môi trường nước do hoạt động nuôi trồng thuỷ sản tại khu vực nghiên cứu. - Đề xuất các giải pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nước phục vụ NTTS và bảo vệ môi trường.

Phương pháp nghiên cứu Đề tài sử dụng các phương pháp sau: phương pháp thu thập số liệu thứ cấp, phương pháp điều tra, phương pháp lấy mẫu, phương pháp xác định thành phần sinh vật nổi, phương pháp so sánh, phương pháp xử lý số liệu. Kết quả chính và kết luận Tính tới thời điểm điều tra, Khu vực NTTS Đông – Phong – Ngọc có diện tích mặt nước khoảng 319,11 ha. Trong đó tổng diện tích đã nuôi trồng thuỷ sản là 279,92 ha (87,72%), diện tích chưa nuôi tại 03 xã là 39,19 ha. Về chất lượng nguồn nước cấp phục vụ nuôi trồng thủy sản: hàm lượng oxy hòa tan hầu hết đều nằm dưới mức cho phép của cột B1 QCVN 08:2015/BTNMT; các chỉ tiêu BOD, COD hầu hết cao hơn so với giá trị cho phép; Nồng độ N-NO 3- , P-PO43- ở hầu hết các mẫu nằm trong giới hạn cho phép; Nồng độ N-NH4+ với 6/7 mẫu vượt quá QCVN 08:2015/BTNMT cột B1 và mẫu còn lại vượt so với cột A.

Chất rắn lơ lửng (TSS) ở tất cả các mẫu đều vượt từ 2,08 đến 8,84 lần đối với giới hạn cho phép. Mật độ của vi sinh vật Coliform, tại các vị trí đo đều ở mức dưới hoặc xấp xỉ đối với ngưỡng cho phép tại cột A2 QCVN 08:2015/BTNMT. Hàm lượng một số khác như pH, kim loại nặng trong nước như As, Pb và Hg đều thấp và nằm trong giới hạn cho phép của quy chuẩn. Nhìn chung, chất lượng nước đầu vào (mẫu L5, L6, L7) với chất lượng nước tại các ao nuôi (H1-H13) cho thấy hoạt động nuôi trồng thủy sản tại huyện Hà Trung ít gây ảnh hưởng tới hoạt động nuôi trồng thủy sản tại khu vực.

Về chất lượng nước ao nuôi: hàm lượng oxy hòa tan DO trong các ao chỉ có 4/13 ao nuôi có giá trị đạt trên 4 mg/l. Hầu hết các mẫu COD, BOD đều vượt quá QCVN. Hàm lượng dinh dưỡng trong nước, ngoại trừ N-NO3- ít thay đổi so với nước đầu vào viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] (hầu hết nằm trong QCVN), hàm lượng N-NH4+ và P-PO43- đều tăng và đã phát hiện nhiều mẫu vượt QC. Các kim loại nặng như As, Pb, Mn, Fe và Zn đều được phát hiện trong các mẫu nước ao nuôi nhưng hầu hết hàm lượng nằm trong giới hạn cho phép của QCVN.

Mật độ vi sinh vật có 10/13 mẫu ao nuôi trồng thủy sản có hàm lượng coliform vượt so với cột A2 của QCVN nhưng đều đảm bảo mức cho phép khi tham chiếu đối với cột B1 – chất lượng nước mặt không sử dụng cho mục đích thủy lợi. Đề tài đã đề xuất các biện pháp giảm thiểu tác động của nuôi trồng thủy sản bao gồm: Giải pháp xử lý nước cấp, nước thải; Giải pháp giảm thiểu chất thải rắn; Giải pháp giảm thiểu ao chua; Giải pháp quản lý thức ăn và chăm sóc. ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] THESIS ABSTRACT Author name : Mai Thi Tri Ly Thesis title: Assess the impact of the aquaculture activities to the quality of the water environment in Ha Trung District, Thanh Hoa Province Major: Veterinary Medicine Code: 60 64 01 01 Institution: Vietnam National University of Agriculture Research Objectives - Identification of factors affecting the water quality due to aquaculture activities in the study area.