Nghiên cứu thực trạng và giải pháp bảo vệ môi trường nước, không khí tại thành phố Bắc Kạn

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hay nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường nước không khí tại thành phố bắc, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Đỗ Hồng Anh
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Thanh Thủy
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa Học Môi Trường
• Đề tài: Nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường nước, không khí tại thành phố Bắc Kạn
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học của đề tài
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học về vấn đề nghiên cứu
• 2.1.1. Một số khái niệm
• 2.1.2. Một số vấn đề chung về môi trường nước và không khí
• 2.1.2.1. Các vấn đề về ô nhiễm môi trường nước và không khí
• 2.1.2.1.1. Ô nhiễm môi trường nước
• 2.1.2.1.2. Ô nhiễm môi trường không khí
• 2.2. Cơ sở pháp lý về vấn đề nghiên cứu
• 2.3. Tổng quan vấn đề môi trường nước, không khí trên thế giới và Việt Nam
• 2.3.1. Vấn đề ô nhiễm môi trường nước và không khí trên thế giới
• 2.3.2. Vấn đề ô nhiễm môi trường nước và không khí tại Việt Nam
• 2.4. Tình hình nghiên cứu về môi trường nước, không khí trên thế giới và trong nước
• 2.4.1. Tình hình nghiên cứu về môi trường nước, không khí trên thế giới
• 2.4.2. Tình hình nghiên cứu về môi trường nước, không khí tại Việt Nam
• 3. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp kế thừa
• 3.4.2. Phương pháp phỏng vấn
• 3.4.3. Phương pháp điều tra, khảo sát thực địa
• 3.4.4. Phương pháp lấy mẫu và đánh giá nhanh chất lượng môi trường nước, không khí
• 3.4.5. Phương pháp chuyên gia
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và công tác quản lý môi trường trên địa bàn TP.
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Tình hình phát triển kinh tế - xã hội của TP.
• 4.1.3. Đánh giá thực trạng công tác quản lý môi trường trên địa bàn TP.
• 4.1.4. Đánh giá thực trạng và nguyên nhân làm suy giảm chất lượng môi trường nước và không khí trên địa bàn TP.
• 4.1.5. Đánh giá thực trạng môi trường nước và không khí trên địa bàn TP.
• 4.1.6. Nguyên nhân làm suy giảm chất lượng môi trường nước và không khí trên địa bàn thành phố Bắc Kạn
• 4.1.7. Giải pháp nâng cao chất lượng công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường TP.
• 4.1.8. Giải pháp nâng cao chất lượng môi trường nước, không khí trên địa bàn TP.
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp bảo vệ môi trường nước và không khí tại Bắc Kạn

Bắc Kạn, một tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam, đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc bảo vệ môi trường nước và không khí. Với sự phát triển kinh tế nhanh chóng, ô nhiễm môi trường trở thành vấn đề cấp bách. Việc áp dụng các giải pháp bảo vệ môi trường là cần thiết để đảm bảo sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững.

1.1. Tình hình ô nhiễm môi trường nước và không khí tại Bắc Kạn

Ô nhiễm môi trường nước và không khí tại Bắc Kạn đang gia tăng do hoạt động công nghiệp và sinh hoạt. Nguồn nước bị ô nhiễm từ chất thải sinh hoạt và công nghiệp, trong khi không khí bị ảnh hưởng bởi bụi và khí thải từ phương tiện giao thông.

1.2. Tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường

Bảo vệ môi trường không chỉ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống mà còn bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Việc thực hiện các giải pháp bảo vệ môi trường là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững cho Bắc Kạn.

II. Các thách thức trong việc bảo vệ môi trường nước và không khí tại Bắc Kạn

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc bảo vệ môi trường, Bắc Kạn vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Sự gia tăng dân số và hoạt động kinh tế đã tạo áp lực lớn lên tài nguyên nước và không khí.

2.1. Nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường nước

Các nguyên nhân chính gây ô nhiễm nước bao gồm nước thải sinh hoạt, chất thải công nghiệp và nông nghiệp. Việc xả thải không qua xử lý vào nguồn nước là một trong những vấn đề nghiêm trọng.

2.2. Nguyên nhân gây ô nhiễm không khí

Ô nhiễm không khí chủ yếu do bụi từ xây dựng, khí thải từ phương tiện giao thông và hoạt động công nghiệp. Những yếu tố này làm giảm chất lượng không khí và ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

III. Giải pháp bảo vệ môi trường nước và không khí hiệu quả tại Bắc Kạn

Để cải thiện chất lượng môi trường, Bắc Kạn cần áp dụng các giải pháp bảo vệ môi trường nước và không khí. Các giải pháp này bao gồm quản lý chất thải, nâng cao nhận thức cộng đồng và áp dụng công nghệ xanh.

3.1. Quản lý chất thải hiệu quả

Cần thiết lập hệ thống quản lý chất thải hiệu quả, bao gồm thu gom, xử lý và tái chế chất thải. Việc này giúp giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ nguồn nước.

3.2. Nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường

Tổ chức các chương trình giáo dục và tuyên truyền về bảo vệ môi trường cho cộng đồng. Điều này giúp nâng cao ý thức và trách nhiệm của người dân trong việc bảo vệ môi trường.

3.3. Áp dụng công nghệ xanh trong sản xuất

Khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng công nghệ xanh và sản xuất sạch. Điều này không chỉ giảm thiểu ô nhiễm mà còn tiết kiệm tài nguyên.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về bảo vệ môi trường tại Bắc Kạn

Các nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn cho thấy rằng việc bảo vệ môi trường nước và không khí tại Bắc Kạn đã có những kết quả tích cực. Tuy nhiên, cần tiếp tục cải thiện và mở rộng các giải pháp đã áp dụng.

4.1. Kết quả từ các dự án bảo vệ môi trường

Nhiều dự án bảo vệ môi trường đã được triển khai và đạt được kết quả khả quan, như giảm thiểu ô nhiễm nước và cải thiện chất lượng không khí.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ thực tiễn cho thấy rằng sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước và cộng đồng là rất quan trọng trong việc bảo vệ môi trường.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho bảo vệ môi trường tại Bắc Kạn

Bảo vệ môi trường nước và không khí tại Bắc Kạn là một nhiệm vụ cấp bách. Cần có những chính sách và giải pháp đồng bộ để đảm bảo môi trường sống trong lành cho người dân.

5.1. Tầm nhìn cho tương lai

Hướng tới một Bắc Kạn xanh, sạch, đẹp, cần có sự đầu tư và cam kết từ chính quyền và cộng đồng trong việc bảo vệ môi trường.

5.2. Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng

Cần khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong các hoạt động bảo vệ môi trường, từ đó tạo ra một phong trào bảo vệ môi trường mạnh mẽ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Bắc Kạn đóng vai trò là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hóa của tỉnh Bắc Kạn, với tổng diện tích tự nhiên đạt 13.699,98 ha và được phân chia thành 8 đơn vị hành chính gồm 6 phường cùng 2 xã. Trong những năm qua, quá trình đô thị hóa và chuyển dịch cơ cấu kinh tế diễn ra mạnh mẽ, trong đó tỷ trọng thương mại - dịch vụ chiếm 56,1%, công nghiệp - xây dựng chiếm 38,0% và nông - lâm - thủy sản chiếm 5,9%. Tuy nhiên, sự tăng trưởng này cũng kéo theo những áp lực lớn lên hệ thống sinh thái bản địa. Năm 2017, tổng khối lượng chất thải rắn phát sinh trên địa bàn đạt khoảng 45 tấn/ngày, trong khi hệ thống hạ tầng xử lý rác thải và nước thải sinh hoạt chưa được đầu tư đồng bộ, dẫn đến nguy cơ ô nhiễm môi trường đất, nước và không khí. Dân số toàn thành phố năm 2013 là 41.137 người và được dự báo sẽ tăng lên mức 55.000 người trong giai đoạn 2017 - 2025, tạo thêm gánh nặng cho hệ thống cấp thoát nước và vệ sinh môi trường.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là đánh giá toàn diện hiện trạng chất lượng môi trường nước mặt, nước dưới đất và không khí xung quanh tại 8 đơn vị hành chính của thành phố Bắc Kạn trong giai đoạn 2018 - 2019, từ đó làm rõ các nguyên nhân gây suy giảm chất lượng môi trường và đề xuất hệ thống giải pháp quản lý khả thi. Về mặt khoa học, công trình cung cấp bộ dữ liệu thực nghiệm quan trắc định kỳ và đánh giá chỉ số môi trường chuẩn hóa, phục vụ công tác quy hoạch phát triển bền vững. Về mặt thực tiễn, các kết quả nghiên cứu là căn cứ trực tiếp giúp chính quyền địa phương hoàn thiện chính sách kiểm soát xả thải, nâng cao tỷ lệ cấp nước sạch đô thị từ mức 85% hiện tại và duy trì diện tích 10.645,75 ha rừng tự nhiên, bảo vệ sức khỏe cho hơn 40.000 cư dân đô thị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết tải lượng môi trường và khả năng tự làm sạch của các thủy vực tự nhiên, kết hợp với khung lý thuyết quản lý môi trường đô thị dựa trên cách tiếp cận hệ thống và nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả chi phí xử lý. Nghiên cứu vận dụng hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia bao gồm QCVN 08-MT:2015/BTNMT đối với nước mặt, QCVN 09-MT:2015/BTNMT đối với nước dưới đất và QCVN 05:2013/BTNMT đối với chất lượng không khí xung quanh.

Ba khái niệm học thuật trọng tâm được chuẩn hóa xuyên suốt đề tài gồm: chỉ số chất lượng nước WQI theo Quyết định số 879/QĐ-TCMT, chỉ số chất lượng không khí AQI theo Quyết định số 878/QĐ-TCMT và cơ chế phân cấp quản lý nhà nước về môi trường theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2014. Mô hình đánh giá tổng hợp này cho phép định lượng hóa mức độ rủi ro sinh thái từ các thông số hóa lý riêng lẻ thành các chỉ số tích hợp phục vụ việc ra quyết định.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp thông qua quy trình quan trắc hiện trường, điều tra xã hội học và kế thừa số liệu từ các cơ quan quản lý như Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Kạn. Chương trình quan trắc thực địa được tiến hành qua 3 đợt gồm đợt 1 vào tháng 9/2018, đợt 2 vào tháng 1/2019 và đợt 3 vào tháng 5/2019. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm:

• 6 vị trí quan trắc nước mặt đại diện cho lưu vực sông Cầu và các suối nhánh như suối Nặm Cắt, suối Nông Thượng, suối Pá Danh, suối Bắc Kạn và suối Khuổi Cuồng.
• 5 vị trí quan trắc nước dưới đất lấy mẫu tại nhà máy nước thành phố Bắc Kạn, khu dân cư các phường Đức Xuân, Nguyễn Thị Minh Khai, Phùng Chí Kiên và khu vực bãi rác thôn Khuổi Mật thuộc phường Huyền Tụng.
• 7 vị trí quan trắc môi trường không khí phân bổ dọc theo tuyến Quốc lộ 3, ngã ba đường Chợ Đồn, khu vực bến xe thành phố, cổng chợ Bắc Kạn và các nút giao thông trường học.
• 100 phiếu điều tra phỏng vấn, bao gồm 80 phiếu dành cho người dân sinh sống quanh các khu vực nhạy cảm môi trường và 20 phiếu dành cho cán bộ quản lý môi trường tại Sở Tài nguyên và Môi trường cùng Ủy ban nhân dân 8 xã, phường.

Phương pháp chọn mẫu được thực hiện theo nguyên tắc phân tầng không gian có chủ đích, ưu tiên các khu vực chịu tác động trực tiếp từ nước thải sinh hoạt đô thị, nước thải y tế bệnh viện, bãi chôn lấp rác và các trục giao thông có mật độ phương tiện cao. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích phòng thí nghiệm theo các Tiêu chuẩn Việt Nam như TCVN 5067:1995 đối với bụi, TCVN 6137:2009 đối với khí nitơ dioxit và TCVN 6663-1:2011 đối với kỹ thuật lấy mẫu nước là nhằm bảo đảm tính pháp lý, độ lặp lại cao và hạn chế tối đa sai số thực nghiệm khi so sánh với các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích mẫu thực nghiệm qua 3 đợt quan trắc cho thấy bức tranh phân hóa rõ rệt về chất lượng môi trường nước và không khí trên địa bàn thành phố Bắc Kạn:

• Chất lượng nước mặt tại các đoạn sông, suối chảy qua khu dân cư tập trung bị ô nhiễm hữu cơ đáng kể. Cụ thể tại suối Nông Thượng và suối Bắc Kạn chảy qua phường Phùng Chí Kiên và Đức Xuân, chỉ số BOD5 ghi nhận lần lượt là 20,4 mg/l và 22,7 mg/l, vượt từ 36,0% đến 51,3% so với giới hạn cột B1 của QCVN 08-MT:2015/BTNMT (mức tối đa 15 mg/l). Tương tự, chỉ số COD tại hai vị trí này đạt 38,0 mg/l và 39,3 mg/l, vượt ngưỡng quy chuẩn 30 mg/l.
• Hàm lượng tổng chất rắn lơ lửng (TSS) tại điểm suối Bắc Kạn đạt mức 41 mg/l, cao hơn quy chuẩn A2 (30 mg/l) khoảng 36,7%, phản ánh tác động của bùn đất xói mòn và rác thải xây dựng đổ trực tiếp ra lòng suối.
• Chỉ số chất lượng nước WQI tại các dòng nhánh nội đô như suối Nông Thượng (72,24) và suối Bắc Kạn (70,66) chỉ đạt mức trung bình, phục vụ mục đích tưới tiêu nông nghiệp. Ngược lại, tại thượng nguồn sông Cầu khu vực cầu Dương Quang và suối Pá Danh, chỉ số WQI duy trì ở mức cao từ 93,24 đến 96,64, đáp ứng tốt cho mục đích cấp nước sinh hoạt sau khi xử lý.
• Môi trường không khí tại các nút giao thông như bến xe thành phố và cổng chợ Bắc Kạn ghi nhận nồng độ bụi lơ lửng và tiếng ồn tăng cao trong các khung giờ cao điểm, tuy nhiên các chỉ số CO, NO2 và SO2 nhìn chung vẫn nằm trong giới hạn cho phép của QCVN 05:2013/BTNMT.
• Về công tác tổ chức, 100% cán bộ môi trường cấp xã, phường (8/8 cán bộ) được khảo sát khẳng định nguồn nhân lực kiêm nhiệm 1 đến 2 cán bộ địa chính - môi trường là chưa đủ để bao quát khối lượng công việc kiểm tra thực địa trên địa bàn 13.699,98 ha.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng ô nhiễm hữu cơ cục bộ tại các dòng suối nội thị là do hệ thống thu gom nước thải sinh hoạt chưa khép kín, phần lớn nước thải từ các hộ gia đình và chợ dân sinh xả trực tiếp ra mương hở trước khi đổ vào suối Pá Danh và suối Bắc Kạn. Thêm vào đó, hoạt động khai thác cát sỏi trái phép tại một số đoạn sông Cầu chảy qua xã Dương Quang và phường Xuất Hóa làm sụt lún lòng sông, gia tăng độ đục và cản trở dòng chảy tự nhiên.

Dữ liệu quan trắc có thể được mô tả trực quan thông qua bảng đối chiếu nồng độ các thông số lý hóa giữa 3 đợt khảo sát và biểu đồ cột so sánh biến thiên hàm lượng BOD5, COD theo không gian. Biểu đồ đường thể hiện chỉ số WQI giữa vùng thượng nguồn (trên 90 điểm) và hạ lưu nội thị (dao động từ 70 đến 72 điểm) minh chứng rõ nét tác động tiêu cực của mật độ dân cư lên khả năng tự làm sạch của thủy vực. So sánh với các nghiên cứu tại các đô thị miền núi phía Bắc cho thấy, mức độ ô nhiễm tại thành phố Bắc Kạn vẫn mang tính cục bộ, tạo điều kiện thuận lợi để triển khai các biện pháp can thiệp kỹ thuật ngay từ giai đoạn đầu của tiến trình mở rộng đô thị.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả đánh giá thực trạng, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng môi trường nước và không khí trên địa bàn thành phố:

• Hoàn thiện và nâng cấp kết cấu hạ tầng kỹ thuật môi trường: Xây dựng đồng bộ mạng lưới cống thu gom và đưa vào vận hành trạm xử lý nước thải đô thị tập trung với công suất thiết kế tối thiểu 3.000 m3/ngày đêm trước năm 2023. Đồng thời, nâng cấp công suất hệ thống cấp nước sạch đô thị từ mức 4.000 m3/ngày đêm hiện tại lên 6.000 m3/ngày đêm thông qua việc bổ sung nguồn thu từ suối Nặm Cắt nhằm bảo đảm cung cấp nước hợp vệ sinh cho trên 95% hộ dân thành thị và nông thôn.
• Siết chặt công tác thanh tra, kiểm soát các nguồn thải lớn: Ủy ban nhân dân thành phố phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường tổ chức kiểm tra định kỳ 100% các cơ sở sản xuất công nghiệp, điểm mỏ khai thác khoáng sản và 2 trang trại chăn nuôi lợn tập trung trên địa bàn các xã Nông Thượng, phường Xuất Hóa. Áp dụng nghiêm các chế tài xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định số 155/2016/NĐ-CP và đình chỉ ngay các hoạt động khai thác cát sỏi trái phép gây sạt lở bờ sông Cầu.
• Kiện toàn tổ chức bộ máy và nâng cao năng lực thực thi công vụ: Bố trí ít nhất 2 cán bộ chuyên trách công tác bảo vệ môi trường tại mỗi xã, phường trong giai đoạn 2020 - 2025, chấm dứt tình trạng kiêm nhiệm địa chính - môi trường nhằm bảo đảm tính liên tục của công tác quản lý và hạn chế xáo trộn do quy định luân chuyển công tác định kỳ 3 năm một lần.
• Đẩy mạnh xã hội hóa và nâng cao ý thức cộng đồng: Thành lập và duy trì các đội tự quản môi trường tại các tổ dân phố, hướng dẫn nông dân tuân thủ nguyên tắc "4 đúng" khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời duy trì bảo vệ 3.087,09 ha rừng phòng hộ và 61,34 ha rừng đầu nguồn tại khu vực Thác Giềng nhằm bảo tồn nguồn sinh thủy tự nhiên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang giá trị ứng dụng thiết thực đối với 4 nhóm đối tượng trọng tâm sau:

• Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường: Bao gồm Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Kạn, Chi cục Bảo vệ Môi trường và Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố Bắc Kạn. Báo cáo cung cấp bộ cơ sở dữ liệu quan trắc tin cậy phục vụ công tác quy hoạch mạng lưới quan trắc môi trường giai đoạn đến năm 2030 và xây dựng kế hoạch hành động ứng phó ô nhiễm nguồn nước mặt.
• Chính quyền địa phương cấp xã, phường: Ủy ban nhân dân 6 phường và 2 xã thuộc thành phố Bắc Kạn có thể sử dụng các phát hiện thực tế để khoanh vùng các điểm nóng ô nhiễm rác thải, nước thải sinh hoạt và xây dựng phương án thu gom phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội từng thôn, tổ dân phố.
• Các cơ sở sản xuất công nghiệp, trang trại chăn nuôi và doanh nghiệp khai khoáng: Đề tài cung cấp tài liệu tham khảo quan trọng về các quy chuẩn kỹ thuật xả thải (QCVN 08-MT, QCVN 05), giúp các đơn vị rà soát hệ thống xử lý chất thải nội bộ và chấp hành đầy đủ nghĩa vụ nộp phí bảo vệ môi trường.
• Các viện nghiên cứu, giảng viên và sinh viên chuyên ngành Khoa học Môi trường: Luận văn là tài liệu học thuật giá trị minh họa phương pháp tích hợp chỉ số WQI, AQI trong đánh giá chất lượng môi trường đô thị miền núi, hỗ trợ các nghiên cứu chuyên sâu về thủy văn và quản lý lưu vực sông.

Câu hỏi thường gặp

Hiện trạng chất lượng nước mặt tại thành phố Bắc Kạn đang đối mặt với những thách thức chính nào? Chất lượng nước mặt đang chịu sức ép từ ô nhiễm hữu cơ cục bộ tại các đoạn suối chảy qua khu dân cư đông đúc. Kết quả phân tích ghi nhận chỉ số BOD5 tại suối Bắc Kạn đạt 22,7 mg/l và COD đạt 39,3 mg/l, đều vượt giới hạn quy chuẩn B1 do nước thải sinh hoạt và y tế chưa qua xử lý xả thẳng ra nguồn tiếp nhận.

Chỉ số chất lượng nước WQI tại các thủy vực trên địa bàn thành phố dao động ra sao? Chỉ số WQI có sự phân hóa mạnh mẽ theo vị trí địa lý. Thượng nguồn sông Cầu tại cầu Dương Quang và suối Pá Danh có WQI đạt từ 93,24 đến 96,64, thuộc mức chất lượng rất tốt cho cấp nước sinh hoạt, trong khi suối Bắc Kạn và suối Nông Thượng chỉ đạt 70,66 đến 72,24, thuộc mức chất lượng trung bình.

Chất lượng nước dưới đất tại các khu dân cư và bãi rác Khuổi Mật có an toàn không? Nguồn nước ngầm cung cấp cho nhà máy nước thành phố với công suất 4.000 m3/ngày đêm đạt các tiêu chuẩn theo QCVN 09-MT:2015/BTNMT. Tuy nhiên, các giếng khoan hộ gia đình gần bãi rác thôn Khuổi Mật cần được quan trắc định kỳ để kiểm soát nguy cơ thẩm thấu vi sinh vật và các hợp chất hữu cơ khó phân hủy.

Vì sao công tác quản lý môi trường tại cấp xã, phường còn gặp nhiều trở ngại? Khảo sát 20 cán bộ cho thấy 100% cán bộ cấp xã phụ trách môi trường đều dưới dạng kiêm nhiệm lĩnh vực địa chính. Định kỳ 3 năm một lần cán bộ phải luân chuyển địa bàn, gây khó khăn cho việc nắm bắt đặc thù địa hình, nguồn thải và thực hiện thanh tra, kiểm tra thường xuyên.

Thành phố Bắc Kạn cần ưu tiên giải pháp kỹ thuật nào trong giai đoạn 2020 - 2025? Giải pháp cấp bách nhất là đầu tư xây dựng trạm xử lý nước thải sinh hoạt tập trung công suất 3.000 m3/ngày đêm nhằm tách nước thải khỏi hệ thống thoát nước mưa, kết hợp kiểm soát chặt chẽ 21 cơ sở sản xuất công nghiệp và hoạt động khai thác cát sỏi trên sông Cầu.

Kết luận

• Luận văn đã đánh giá toàn diện hiện trạng chất lượng môi trường nước mặt, nước ngầm và không khí tại 8 đơn vị hành chính của thành phố Bắc Kạn thông qua 3 đợt quan trắc chuẩn hóa.
• Nghiên cứu chỉ ra tình trạng ô nhiễm hữu cơ cục bộ tại suối Bắc Kạn và suối Nông Thượng với nồng độ BOD5 vượt quy chuẩn B1 hơn 51%, trong khi chất lượng không khí cơ bản vẫn nằm trong giới hạn an toàn.
• Đề tài đóng góp bộ cơ sở dữ liệu thực nghiệm quan trắc định kỳ và hệ thống hóa các nguyên nhân ô nhiễm từ sinh hoạt đô thị, khai thác khoáng sản và bất cập trong tổ chức nhân sự kiêm nhiệm cấp xã.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp kỹ thuật, quản lý, cơ chế chính sách và truyền thông được xây dựng chi tiết theo lộ trình triển khai từ năm 2020 đến năm 2025 nhằm bảo đảm mục tiêu phát triển đô thị xanh.
• Các cơ quan quản lý và cộng đồng dân cư cần phối hợp chặt chẽ để triển khai ngay các giải pháp thu gom chất thải rắn đạt trên 95% và bảo vệ nghiêm ngặt 10.645,75 ha rừng tự nhiên, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của thành phố Bắc Kạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học về vấn đề nghiên cứu 1. Một số khái niệm Môi trường là một lĩnh vực rộng lớn và có liên quan đến nhiều lĩnh vực, vấn đề khác nhau, liên quan đến nội dung đề tài, một số vấn đề về vấn đề môi trường được khái niệm như sau: - Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật. - Quy chuẩn kỹ thuật môi trường là mức giới hạn của các thông số về chất lượng môi trường xung quanh, hàm lượng của các chất gây ô nhiễm có trong chất thải, các yêu cầu kỹ thuật và quản lý được cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành dưới dạng văn bản bắt buộc áp dụng để bảo vệ môi trường.

- Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường và tiêu chuẩn môi trường gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật. - Suy thoái môi trường là sự suy giảm về chất lượng và số lượng của thành phần môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật. (Quốc hội, 2013) - Ô nhiễm nước là sự thay đổi theo chiều xấu đi các tính chất vật lý - hoá học - sinh học của nước, với sự xuất hiện các chất lạ ở thể lỏng, rắn làm cho nguồn nước trở nên độc hại với con người và sinh vật. Làm giảm độ đa dạng sinh vật trong nước.

Xét về tốc độ lan truyền và quy mô ảnh hưởng thì ô nhiễm nước là vấn đề đáng lo ngại hơn ô nhiễm đất. (Nguyễn Thế Đặng, Nguyễn Đức Nhuận, 2013) - Ô nhiễm không khí: Bên cạnh các thành phần chính của không khí, bất kì một chất nào ở dạng rắn, lỏng, khí được thải vào môi trường với nồng độ vừa đủ gây ảnh hưởng tới sức khỏe con người, gây ảnh hưởng xấu tới sự sinh trưởng, phát triển của động, thực vật, phá hủy vật liệu, làm giảm cảnh quan môi trường đều gây ô nhiễm môi trường hay nói cách khác là không khí đó đã bị ô nhiễm. (Trường ĐH Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh, 2015) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 - Quản lý môi trường: Là một hoạt động trong lĩnh vực quản lý xã hội, có tác động điều chỉnh các hoạt động của con người dựa trên sự tiếp cận có hệ thống và các kỹ năng điều phối thông tin, đối với các vấn đề môi trường có liên quan đến con người, hướng tới phát triển bền vững và sự dụng hợp lý tài nguyên.

(Trường ĐH Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh, 2015) 1. Một số vấn đề chung về môi trường nước và không khí 1. Các vấn đề về ô nhiễm môi trường nước và không khí a) Ô nhiễm môi trường nước * Các nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường nước - Nguyên nhân tự nhiên: Đây là nguyên nhân gây ô nhiễm nước đến từ các yếu tố tự nhiên như: mưa, tuyết tan, lũ lụt, gió bão… hoặc do các sản phẩm hoạt động sống của sinh vật, kể cả xác chết của chúng.

- Nguyên nhân nhân tạo: Đây là các yếu tố gây ô nhiễm nước do các hoạt động của con người, bao gồm: + Sinh hoạt: Trong các hoạt động sống của mình, con người luôn cần một lượng nước cung cấp cho cơ thể và các hoạt động sống khác do đó, khi dân số càng tăng thì nhu cầu sử dụng nước càng tăng, kéo theo lượng nước thải cũng tăng. Lượng nước thải này có thể đến từ các khu dân cư, chợ, cơ quan, bãi rác. Ở nhiều khu vực, nước thải sinh hoạt không được xử lý mà xả trực tiếp ra ngoài sông, hồ, ao. dẫn đến ô nhiễm môi trường nước đồng thời làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm bệnh tật cho con người.

+ Các hoạt động công nghiệp: Khác với nước thải sinh hoạt hay nước thải đô thị, nước thải công nghiệp không có thành phần cơ bản giống nhau, mà phụ thuộc vào ngành sản xuất công nghiệp cụ thể. Có nhiều hoạt động sản xuất công nghiệp gây ô nhiễm nước, trong đó chủ yếu là: Hoạt động sản xuất sử dụng công nghệ lạc hậu, hoạt động khai thác khoáng sản, hoạt động từ các lò nung và chế biến hợp kim. + Y tế: Nước thải bệnh viện bao gồm nước thải từ các phòng phẫu thuật, phòng xét nghiệm, phòng thí nghiệm, từ các nhà vệ sinh, khu giặt là, rửa thực phẩm, bát đĩa, từ việc làm vệ sinh phòng. cũng có thể từ các hoạt động sinh hoạt của bệnh nhân, người nuôi bệnh và cán bộ công nhân viên làm việc trong bệnh viện.

Nước thải y tế có khả năng lan truyền rất mạnh các vi khuẩn gây bệnh, nhất là đối với nước thải được xả ra từ những bệnh viện hay những khoa truyền nhiễm, lây nhiễm. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 + Hoạt động sản xuất nông nghiệp: Các hoạt động chăn nuôi gia súc: phân, nước tiểu gia súc, thức ăn thừa không qua xử lý đưa vào môi trường và các hoạt động sản xuất nông nghiệp khác: thuốc trừ sâu, phân bón từ các ruộng lúa, dưa, vườn cây, rau chứa các chất hóa học độc hại có thể gây ô nhiễm nguồn nước ngầm và nước mặt. (Nguyễn Thế Đặng, Nguyễn Đức Nhuận, 2015) * Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng môi trường nước Để đánh giá chất lượng nước cũng như mức độ gây ô nhiễm nước, có thể dựa vào một số chỉ tiêu cơ bản và quy định giới hạn của từng chỉ tiêu đó tuân theo Luật Bảo vệ môi trường của một quốc gia hoặc tiêu chuẩn quốc tế quy định cho từng loại nước sử dụng cho các mục đích khác nhau. Kết hợp các yêu cầu về chất lượng nước và các chất gây ô nhiễm nước có thể đưa ra một số chỉ tiêu như sau: Bảng 1.

Một số chỉ tiêu đánh giá chất lượng môi trường nước tại Việt Nam Giá trị giới hạn TT Thông số Đơn vị Nước mặt Nước dưới đất Nhóm thông số vật lý 1. TSS mg/l 20-100 Nhóm thông số hóa học 4. Độ cứng theo CaCO3 mg/l 500 (Nguồn: QCVN 08-MT:2015/BTNMT và QCVN 09-MT:2015/BTNMT - Bộ Tài nguyên và Môi trường - 2015) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 b) Ô nhiễm môi trường không khí * Các nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường không khí Cũng tương tự như môi trường nước, nguyên nhân gây ra ô nhiễm môi trường không khí bao gồm cả nguyên nhân tự nhiên và nguyên nhân do các hoạt động của con người. Các nguyên nhân tự nhiên bao gồm: Động đất, cháy rừng, sóng thần hay quá trình thối giữa của động, thực vật.

Thông thường, các nhân tố tự nhiên thường xảy ra ở ngoài tầm kiểm soát của con người. Các nguyên nhân đến từ hoạt động của con người thường phát sinh trong quá trình hoạt động công nghiệp, giao thông vận tải, nông nghiệp, dịch vụ thương mại, phá rừng. Chất ô nhiễm không khí do con người tại ra về tổng quan có thể chia làm các dạng sau: Ô nhiễm do bụi, hơi khí độc, nhiệt thừa, mùi hôi, chất phóng xạ và các vi sinh vật. * Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng môi trường không khí Nhằm đánh giá mức độ ô nhiễm môi trường không khí, nước ta đã ban hành các quy chuẩn kỹ thuật xác định giới hạn cho phép của các thông số trong môi trường không khí.

Cụ thể như sau: Bảng 1. Một số chỉ tiêu đánh giá chất lượng môi trường không khí tại Việt Nam TT Thông số Đơn vị Giá trị giới hạn 1 CO mg/m3 30 2 NO2 mg/m3 0,2 3 SO2 mg/m3 0,35 4 Bụi lơ lửng (TSP) mg/m3 0,3 5 Pb mg/m3 0,0015 (Nguồn: QCVN 05:2013/BTNMT - Bộ Tài nguyên và Môi trường - 2015) 1. Các nguyên tắc bảo vệ môi trường Bảo vệ môi trường là vấn đề chung của quốc gia và toàn thế giới. Do đó, các nguyên tắc bảo vệ môi trường của TP.

Bắc Kạn cũng như các địa phương khác trên cả nước căn cứ vào quy định của Luật bảo vệ môi trường ngày 23/06/2014 (Luật Bảo vệ môi trường - Quốc hội - 2014), các nguyên tắc bảo vệ môi trường bao gồm: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 - Bảo vệ môi trường là trách nhiệm và nghĩa vụ của mọi cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân. - Bảo vệ môi trường gắn kết hài hòa với phát triển kinh tế, an sinh xã hội, bảo đảm quyền trẻ em, thúc đẩy giới và phát triển, bảo tồn đa dạng sinh học, ứng phó với biến đổi khí hậu để bảo đảm quyền mọi người được sống trong môi trường trong lành. - Bảo vệ môi trường phải dựa trên cơ sở sử dụng hợp lý tài nguyên, giảm thiểu chất thải. - Bảo vệ môi trường quốc gia gắn liền với bảo vệ môi trường khu vực và toàn cầu; bảo vệ môi trường bảo đảm không phương hại chủ quyền, an ninh quốc gia.

- Bảo vệ môi trường phải phù hợp với quy luật, đặc điểm tự nhiên, văn hóa, lịch sử, trình độ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. - Hoạt động bảo vệ môi trường phải được tiến hành thường xuyên và ưu tiên phòng ngừa ô nhiễm, sự cố, suy thoái môi trường. - Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân sử dụng thành phần môi trường, được hưởng lợi từ môi trường có nghĩa vụ đóng góp tài chính cho bảo vệ môi trường. - Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân gây ô nhiễm, sự cố và suy thoái môi trường phải khắc phục, bồi thường thiệt hại và trách nhiệm khác theo quy định của pháp luật.

Cơ sở pháp lý về vấn đề nghiên cứu * Văn bản luật - Luật bảo vệ môi trường năm 2014; - Luật Thủy sản năm 2017; - Luật Bảo vệ và Kiểm dịch thực vật năm 2013. * Văn bản dưới luật - Nghị định số 18/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 của Chính phủ Quy định về quy hoạch bảo vệ môi trường, đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường và kế hoạch bảo vệ môi trường; - Nghị định số 19/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 của Chính phủ Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường; LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.