Đánh giá ảnh hưởng của biến đổi khí hậu lên xu thế biến đổi các hiện tượng khí hậu cực đoan lượng mưa và nhiệt độ tại thành phố hồ chí minh

Tài liệu nghiên cứu Đánh giá ảnh hưởng của biến đổi khí hậu lên xu thế biến đổi các hiện tượng khí hậu cực đoan lượng, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Trọng Quân
• Người hướng dẫn: Th. Đoàn Kim Thành
• Trường học: Viện Khoa học và Công nghệ Tính toán – Sở KH&CN TP. HCM
• Chuyên ngành: Khoa học và Công nghệ
• Đề tài: Đánh Giá Ảnh Hưởng Của Biến Đổi Khí Hậu Tại Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: báo cáo tổng hợp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Tổng quan về biến đổi khí hậu
• 1.3. Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 1.4. Tổng quan thông tin về khu vực nghiên cứu
• 1.5. Đặc điểm địa lý, địa hình
• 1.6. Đặc điểm khí tượng
• 1.7. Đặc điểm thủy văn
• 1.8. Đặc điểm kinh tế – xã hội
• 1.9. Các hiện tượng thời tiết, khí hậu cực đoan tại TP.
• 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp thu thập, tổng hợp và xử lý dữ liệu
• 2.2. Phương pháp thu thập và tổng hợp dữ liệu
• 2.3. Phương pháp xử lý số liệu. Phương pháp phân tích xu hướng của chuỗi dữ liệu. Phương pháp kiểm định thống kê Mann – Kendall
• 2.4. Phương pháp phân tích độ mạnh, độ ổn định và độ lớn thống kê của xu hướng
• 2.5. Phương pháp xây dựng các bộ chỉ số khí hậu cực đoan
• 2.6. Phương pháp kiểm tra chất lượng dữ liệu
• 2.7. Bộ chỉ số khí hậu cực đoan
• 2.8. Phương pháp chi tiết hóa và hiệu chỉnh kịch bản BĐKH
• 2.9. Phương pháp biểu diễn phân bố theo không gian
• 3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả phân tích dữ liệu lượng mưa và nhiệt độ quan trắc tại TP.HCM trong giai đoạn hiện trạng
• 3.2. Kết quả đánh giá chỉ số cực đoan khí hậu trong giai đoạn hiện trạng
• 3.3. Kết quả tính toán các chỉ số cực đoan lượng mưa trong giai đoạn 1980 – 2017
• 3.4. Kết quả phân tích sự biến đổi các chỉ số cực đoan lượng mưa trong giai đoạn 1980 – 2017
• 3.5. Kết quả cập nhật kịch bản BĐKH cho yếu tố lượng mưa và nhiệt độ trong giai đoạn tương lai
• 3.6. Kết quả hiệu chỉnh mô hình khí hậu vùng
• 3.7. Kết quả dự báo xu thế biến đổi các chỉ số cực đoan lượng mưa trong giai đoạn 2021 – 2080
• 3.8. Kết quả dự báo xu thế biến đổi các chỉ số cực đoan nhiệt độ trong giai đoạn 2021 – 2080
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ảnh Hưởng Biến Đổi Khí Hậu TPHCM Thực Trạng

Thành phố Hồ Chí Minh, trung tâm kinh tế lớn nhất Việt Nam, đang phải đối mặt với những thách thức nghiêm trọng từ biến đổi khí hậu. Sự gia tăng dân số, áp lực lên cơ sở hạ tầng, và phát triển đô thị không kiểm soát đã làm gia tăng nguy cơ ngập lụt và ô nhiễm. Theo Chỉ số Tổn thương Toàn cầu, Việt Nam xếp thứ 8 trong số các quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, và TP.HCM là một trong 10 đô thị dễ bị tổn thương nhất. Nghiên cứu này đánh giá tác động của biến đổi khí hậu lên các hiện tượng khí hậu cực đoan, đặc biệt là lượng mưa và nhiệt độ, nhằm cung cấp thông tin hữu ích cho việc xây dựng các chiến lược ứng phó. Theo số liệu quan trắc của Sở Tài nguyên và Môi trường TP. HCM cho thấy từ năm 1978 – 2015 có 3 cơn bão trực tiếp và gián tiếp ảnh hưởng đến TP. HCM (1997, 2006 và 2012), nhưng chỉ trong một năm 2017, đã có 2 cơn bão hướng vào Nam Bộ (bão Damrey và Tembin) cho thấy tần suất xuất hiện bão tại miền Nam đang ngày càng gia tăng.

1.1. Đặc Điểm Khí Hậu Cực Đoan và Nguy Cơ Biến Đổi Khí Hậu TPHCM

TPHCM đang đối mặt với gia tăng tần suất và cường độ của các hiện tượng khí hậu cực đoan, bao gồm bão, nắng nóng kéo dài và mưa lớn cục bộ. Tình trạng ngập lụt ngày càng trở nên nghiêm trọng do mực nước sông Sài Gòn dâng cao. Trung tâm Điều hành Chương trình chống ngập nước TP. HCM ghi nhận có 66 điểm ngập, ảnh hưởng đến giao thông, kinh tế và đời sống của người dân. Những biến đổi này không chỉ đe dọa cơ sở hạ tầng mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và các hoạt động kinh tế.

1.2. Tầm Quan Trọng của Đánh Giá Ảnh Hưởng Biến Đổi Khí Hậu TPHCM

Việc đánh giá toàn diện ảnh hưởng của biến đổi khí hậu là rất quan trọng để xây dựng các chiến lược giảm thiểu tác động và thích ứng hiệu quả. Nghiên cứu về xu hướng biến đổi của các hiện tượng khí hậu cực đoan trong quá khứ và dự đoán sự thay đổi trong tương lai giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định chính xác và kịp thời. Các phương pháp kiểm tra phi tham số và bộ chỉ số cực đoan được sử dụng để xác định xu hướng thay đổi của lượng mưa và nhiệt độ.

II. Tác Động Biến Đổi Khí Hậu Lên Kinh Tế Xã Hội TPHCM Phân Tích

Biến đổi khí hậu không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn tác động sâu sắc đến kinh tế và xã hội của TP.HCM. Ngập lụt, hạn hán và nhiệt độ tăng cao gây thiệt hại cho sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và du lịch. Các hoạt động kinh doanh bị gián đoạn, chi phí bảo trì cơ sở hạ tầng tăng lên, và sức khỏe cộng đồng bị đe dọa. Nghiên cứu này sẽ phân tích chi tiết những tác động này để đưa ra các giải pháp phù hợp. Các nghiên cứu cho thấy, BĐKH sẽ dẫn tới những thay đổi về tần suất, cường độ, phạm vi không gian, thời đoạn và thời gian của các hiện tượng thời tiết và khí hậu cực đoan, và có thể dẫn đến các hiện tượng thời tiết và khí hậu khắc nghiệt chưa từng thấy. Những thay đổi mang tính cực đoan đó có thể kéo theo những thay đổi trong giá trị trung bình, phương sai, hoặc các mô hình phân bố xác suất.

2.1. Ảnh Hưởng Đến Nông Nghiệp và An Ninh Lương Thực Biến Đổi Khí Hậu

Biến đổi khí hậu gây ra những thay đổi khó lường trong mô hình mưa, dẫn đến hạn hán và ngập lụt, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất cây trồng và vật nuôi. An ninh lương thực bị đe dọa do mất mùa và giảm sản lượng. Nông dân và người dân nghèo là những đối tượng dễ bị tổn thương nhất. Cần có các giải pháp để bảo vệ sản xuất nông nghiệp và đảm bảo nguồn cung cấp lương thực ổn định.

2.2. Tác Động Đến Cơ Sở Hạ Tầng và Giao Thông Ảnh Hưởng Ngập Lụt TPHCM

Ngập lụt thường xuyên làm hư hỏng đường xá, cầu cống và các công trình công cộng, gây gián đoạn giao thông và làm tăng chi phí sửa chữa. Cơ sở hạ tầng đô thị không được thiết kế để đối phó với mực nước dâng cao và mưa lớn, dẫn đến tình trạng ngập úng kéo dài. Cần đầu tư vào nâng cấp và xây dựng cơ sở hạ tầng chống chịu tốt hơn với biến đổi khí hậu.

2.3. Ảnh Hưởng Sức Khỏe Cộng Đồng và Tính Dễ Bị Tổn Thương Biến Đổi Khí Hậu

Nhiệt độ tăng cao và ô nhiễm không khí làm gia tăng các bệnh về đường hô hấp và tim mạch. Ngập lụt tạo điều kiện cho sự lây lan của các bệnh truyền nhiễm như sốt xuất huyết và tiêu chảy. Người già, trẻ em và những người có bệnh nền là những đối tượng dễ bị tổn thương nhất. Cần có các biện pháp để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng cao nhận thức về các nguy cơ liên quan đến biến đổi khí hậu.

III. Phương Pháp Đánh Giá Ảnh Hưởng Biến Đổi Khí Hậu Tại TPHCM

Nghiên cứu sử dụng một loạt các phương pháp khoa học để đánh giá ảnh hưởng của biến đổi khí hậu tại TP.HCM. Các phương pháp này bao gồm thu thập và phân tích dữ liệu khí tượng lịch sử, sử dụng mô hình khí hậu để dự đoán các kịch bản tương lai, và phân tích các chỉ số cực đoan khí hậu. Phương pháp kiểm định thống kê Mann – Kendall được sử dụng rộng rãi trong các nghiên cứu biến đổi khí hậu và phù hợp với mục tiêu của nhiệm vụ là xác định các xu hướng đáng tin cậy trong các hiện tượng khí hậu cực đoan tại TP.HCM

3.1. Thu Thập và Xử Lý Dữ Liệu Khí Tượng Thủy Văn Lượng Mưa Nhiệt Độ

Dữ liệu khí tượng thủy văn lịch sử, bao gồm lượng mưa và nhiệt độ, được thu thập từ các trạm quan trắc trên địa bàn thành phố. Dữ liệu này sau đó được xử lý và phân tích để xác định các xu hướng và biến đổi trong các yếu tố khí hậu. Phương pháp này cho phép xác định các xu hướng biến đổi khí hậu đáng tin cậy trong khu vực nghiên cứu.

3.2. Xây Dựng Kịch Bản Biến Đổi Khí Hậu Tương Lai cho TPHCM

Các mô hình khí hậu được sử dụng để xây dựng các kịch bản biến đổi khí hậu tương lai cho TP.HCM. Các kịch bản này mô tả các khả năng khác nhau về sự thay đổi của nhiệt độ, lượng mưa và các yếu tố khí hậu khác trong tương lai. Các kịch bản biến đổi khí hậu là công cụ quan trọng để đánh giá các tác động tiềm tàng của biến đổi khí hậu và lập kế hoạch ứng phó.

3.3. Phân Tích Các Chỉ Số Khí Hậu Cực Đoan Ảnh Hưởng Nhiệt Độ TPHCM

Các chỉ số khí hậu cực đoan, như số ngày nắng nóng, số ngày mưa lớn và số ngày hạn hán, được sử dụng để đánh giá sự thay đổi trong các hiện tượng khí hậu cực đoan. Phân tích các chỉ số này giúp xác định các khu vực và đối tượng dễ bị tổn thương nhất bởi biến đổi khí hậu. Chỉ số này cũng giúp cho việc mô tả sự biến đổi trong thời gian của nhiệt độ TPHCM, đặc biệt vào thời kỳ nắng nóng kéo dài.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Tác Động Biến Đổi Khí Hậu Đến TP

Nghiên cứu đã đưa ra những kết quả đáng chú ý về tác động của biến đổi khí hậu đến TP.HCM. Nhiệt độ trung bình đã tăng lên đáng kể trong những năm gần đây, và dự kiến sẽ tiếp tục tăng trong tương lai. Lượng mưa cũng có sự thay đổi, với xu hướng tăng ở một số khu vực và giảm ở những khu vực khác. Các hiện tượng khí hậu cực đoan, như ngập lụt và hạn hán, cũng trở nên thường xuyên và nghiêm trọng hơn. Do đó, các nhà quản lý cần phải có chính sách và biện pháp để đối phó kịp thời. Số liệu quan trắc của Sở Tài nguyên và Môi trường TP. HCM cho thấy từ năm 1978 – 2015 có 3 cơn bão trực tiếp và gián tiếp ảnh hưởng đến TP. HCM (1997, 2006 và 2012), nhưng chỉ trong một năm 2017, đã có 2 cơn bão hướng vào Nam Bộ (bão Damrey và Tembin) cho thấy tần suất xuất hiện bão tại miền Nam đang ngày càng gia tăng.

4.1. Xu Hướng Tăng Nhiệt Độ và Thay Đổi Lượng Mưa tại TPHCM

Nhiệt độ trung bình tại TP.HCM đã tăng lên đáng kể trong những năm gần đây, đặc biệt là vào mùa hè. Lượng mưa cũng có sự thay đổi, với xu hướng tăng ở một số khu vực và giảm ở những khu vực khác. Sự thay đổi này có thể dẫn đến tình trạng hạn hán kéo dài và ngập lụt nghiêm trọng.

4.2. Gia Tăng Các Hiện Tượng Khí Hậu Cực Đoan Ngập Lụt Hạn Hán

Các hiện tượng khí hậu cực đoan, như ngập lụt và hạn hán, đã trở nên thường xuyên và nghiêm trọng hơn tại TP.HCM. Ngập lụt gây thiệt hại lớn cho cơ sở hạ tầng và đời sống của người dân, trong khi hạn hán ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và nguồn cung cấp nước.

4.3. Dự Báo Kịch Bản Biến Đổi Khí Hậu TPHCM Tương Lai

Các mô hình khí hậu dự báo rằng nhiệt độ trung bình sẽ tiếp tục tăng trong tương lai, và lượng mưa sẽ có sự thay đổi đáng kể. Các hiện tượng khí hậu cực đoan, như ngập lụt và hạn hán, dự kiến sẽ trở nên thường xuyên và nghiêm trọng hơn. Điều này đòi hỏi các nhà quản lý phải có các biện pháp để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.

V. Giải Pháp Ứng Phó Biến Đổi Khí Hậu TPHCM Top Các Cách Hay

Để đối phó với tác động của biến đổi khí hậu, TP.HCM cần triển khai một loạt các giải pháp, bao gồm giảm phát thải khí nhà kính, tăng cường khả năng thích ứng và nâng cao nhận thức cộng đồng. Chính sách ứng phó biến đổi khí hậu toàn diện sẽ giúp TP.HCM giảm thiểu tác động tiêu cực và bảo vệ môi trường. Cần có các giải pháp để bảo vệ sản xuất nông nghiệp và đảm bảo nguồn cung cấp lương thực ổn định.

5.1. Giảm Phát Thải Khí Nhà Kính Năng Lượng Giao Thông

Giảm phát thải khí nhà kính là một trong những giải pháp quan trọng nhất để đối phó với biến đổi khí hậu. Các biện pháp bao gồm sử dụng năng lượng tái tạo, cải thiện hiệu quả năng lượng và khuyến khích giao thông công cộng. Chính sách sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả sẽ giảm tác động biến đổi khí hậu.

5.2. Tăng Cường Khả Năng Thích Ứng Cơ Sở Hạ Tầng Nông Nghiệp

Tăng cường khả năng thích ứng là cần thiết để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu. Các biện pháp bao gồm xây dựng cơ sở hạ tầng chống chịu tốt hơn với ngập lụt, phát triển các giống cây trồng chịu hạn và cải thiện hệ thống quản lý nước. Cần đầu tư vào nâng cấp và xây dựng cơ sở hạ tầng chống chịu tốt hơn với biến đổi khí hậu.

5.3. Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng và Thích Ứng Cộng Đồng

Nâng cao nhận thức cộng đồng về biến đổi khí hậu là rất quan trọng để tạo sự đồng thuận và thúc đẩy các hành động ứng phó. Các biện pháp bao gồm tổ chức các chiến dịch truyền thông, giáo dục và đào tạo về biến đổi khí hậu. Việc nâng cao nhận thức cộng đồng về biến đổi khí hậu là rất quan trọng để tạo sự đồng thuận và thúc đẩy các hành động ứng phó.

VI. Kết Luận Tương Lai Ứng Phó Với Biến Đổi Khí Hậu Tại TPHCM

Nghiên cứu này đã cung cấp một cái nhìn tổng quan về tác động của biến đổi khí hậu đến TP.HCM. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng biến đổi khí hậu đang gây ra những tác động nghiêm trọng đến kinh tế, xã hội và môi trường của thành phố. Để đối phó với những thách thức này, TP.HCM cần triển khai một loạt các giải pháp, bao gồm giảm phát thải khí nhà kính, tăng cường khả năng thích ứng và nâng cao nhận thức cộng đồng.

6.1. Tầm Quan Trọng của Hành Động Ngay Bây Giờ

Việc hành động ngay bây giờ là rất quan trọng để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu trong tương lai. Nếu không có các biện pháp ứng phó kịp thời, TP.HCM sẽ phải đối mặt với những hậu quả nghiêm trọng, bao gồm suy giảm kinh tế, bất ổn xã hội và suy thoái môi trường.

6.2. Hợp Tác Quốc Tế và Chia Sẻ Kinh Nghiệm

Hợp tác quốc tế và chia sẻ kinh nghiệm là rất quan trọng để ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu. TP.HCM cần học hỏi kinh nghiệm từ các thành phố khác trên thế giới đã thành công trong việc giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.

6.3. Nghiên Cứu và Phát Triển Các Giải Pháp Mới

Nghiên cứu và phát triển các giải pháp mới là cần thiết để đối phó với những thách thức ngày càng gia tăng của biến đổi khí hậu. TP.HCM cần đầu tư vào nghiên cứu và phát triển các công nghệ và phương pháp mới để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu. Chính phủ nên đầu tư vào nghiên cứu, cũng như tạo cơ hội cho người dân tiếp cận với các giải pháp mới để thích nghi với biến đổi khí hậu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Thành phố Hồ Chí Minh (TP. HCM) là một trung tâm kinh tế – tài chính lớn nhất Việt Nam, là đầu tàu kinh tế quan trọng, giữ vai trò tiên phong trong công cuộc hiện đại hóa nền kinh tế trong nước. Trong nhiều năm qua, việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế Việt Nam từ một nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp sang nền kinh tế hiện đại với sự phát triển của các ngành công nghiệp và xây dựng, phát triển hệ thống bán lẻ, dịch vụ và du lịch, TP. HCM đã đạt được sự tăng trưởng kinh tế liên tục, với mức tăng trưởng trên 10% ở hầu hết mỗi năm trong hơn một thập kỷ, đóng góp hơn 30% tổng thu ngân sách quốc gia, chiếm hơn 1/3 giá trị sản xuất công nghiệp và 1/5 kim ngạch xuất khẩu toàn quốc (Ho Chi Minh City Statistical Office, 2017).

Ngoài ra, TP. HCM đang được biết đến là trung tâm khoa học và công nghệ của Việt Nam, với đường lối phát triển chú trọng vào các ngành công nghiệp công nghệ cao liên quan đến cơ khí, công nghệ thông tin, dược phẩm, công nghiệp hóa chất và chế biến thực phẩm. Do có vị trí địa lý thuận lợi, nằm trong khu vực châu thổ được hình thành bởi sông Đồng Nai và sông Sài Gòn với trung tâm thành phố cách Biển Đông khoảng 60 km, nên hầu hết các ngành công nghiệp và bến cảng ở miền Nam Việt Nam đều tập trung tại TP. HCM hoặc các tỉnh lân cận, đưa TP.

HCM trở thành một trung tâm thương mại lớn với các tuyến hàng hải quốc tế chiến lược. Tuy nhiên, bên cạnh tốc độ phát triển kinh tế thần tốc, TP. HCM đang phải đối mặt với nhiều vấn đề thách thức như mật độ dân số ngày càng tăng, mạng lưới cơ sở hạ tầng chịu nhiều áp lực để cung cấp đầy đủ dịch vụ cần thiết, phát triển đô thị làm giảm khoảng không gian xanh và các hệ thống nước tự nhiên của thành phố bị xâm lấn dẫn đến ngập lụt thường xuyên vào mùa mưa. Ngoài ra, các hiện tượng khí hậu cực đoan cũng ảnh hưởng rất lớn đến 1 nền kinh tế của thành phố cũng như chất lượng cuộc sống của người dân nơi đây.

Theo như bảng Chỉ số Tổn thương Toàn cầu (2017) do Bộ Hợp tác Kinh tế và Phát triển (Cộng hòa Liên bang Đức) công bố thì Việt Nam xếp thứ 8 trong số các quốc gia bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi BĐKH và TP. HCM, nằm trong nhóm 10 đô thị lớn trên thế giới chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ BĐKH (Kreft, Eckstein, & Melchior, n. Số liệu quan trắc của Sở Tài nguyên và Môi trường TP. HCM cho thấy từ năm 1978 – 2015 có 3 cơn bão trực tiếp và gián tiếp ảnh hưởng đến TP.

HCM (1997, 2006 và 2012), nhưng chỉ trong một năm 2017, đã có 2 cơn bão hướng vào Nam Bộ (bão Damrey và Tembin) cho thấy tần suất xuất hiện bão tại miền Nam đang ngày càng gia tăng. Bên cạnh đó, nền nhiệt độ trung bình tại thành phố cũng gia tăng khi số ngày nắng nóng xuất hiện nhiều hơn cùng với những đợt nắng nóng kéo dài trong nhiều ngày. Chính sự thay đổi mức nhiệt làm ảnh hưởng đến chế độ mưa tại thành phố. Cụ thể, trong những năm gần đây, những trận mưa lớn mang tính chất cục bộ thường xuyên xảy ra, kéo theo đó là sự gia tăng liên tục của mực nước trên sông Sài Gòn gây ngập nặng tại nhiều khu vực trong nội thành.

Theo số liệu của Trung tâm Điều hành Chương trình chống ngập nước TP. HCM thì cả thành phố hiện nay có 66 điểm ngập được thống kê, phân bố khắp các quận trong thành phố gây nên những ảnh hưởng không nhỏ đến giao thông, các hoạt động kinh tế - xã hội và đời sống sinh hoạt của người dân. BĐKH sẽ dẫn tới những thay đổi về tần suất, cường độ, phạm vi không gian, thời đoạn và thời gian của các hiện tượng thời tiết và khí hậu cực đoan, và có thể dẫn đến các hiện tượng thời tiết và khí hậu khắc nghiệt chưa từng thấy. Những thay đổi mang tính cực đoan đó có thể kéo theo những thay đổi trong giá trị trung bình, phương sai, hoặc các mô hình phân bố xác suất.

Nhiều hiện tượng thời tiết và khí hậu cực đoan có thể là kết quả của sự dao động khí 2 hậu tự nhiên. Biến thiên tự nhiên sẽ là một yếu tố quan trọng trong việc định hình cho các cực đoan trong tương lai do ảnh hưởng của BĐKH gây ra. Do đó, việc thực hiện nghiên cứu, phân tích xu thế biến đổi các cực đoan khí hậu trong giai đoạn quá khứ đến hiện tại và dự đoán sự thay đổi trong tương lai của chúng có thể giúp ích cho các nhà quản lý trong việc xây dựng chiến lược giảm nhẹ tác động của BĐKH. Vì thế, các nghiên cứu về xu thế biến đổi các hiện tượng, khí hậu cực đoan trong bối cảnh BĐKH đã nhận được sự chú ý ngày càng tăng trong những năm gần đây, nhiều nghiên cứu đã được thực hiện ở nhiều nơi trên thế giới, bao gồm Châu Á, Châu Phi, Châu Âu, Mỹ và Úc.

Nhìn chung, trong những nghiên cứu này, phương pháp kiểm tra phi tham số (Mann-Kendall và độ dốc Sen) và bộ chỉ số cực đoan (Climate Change Indices) thường được sử dụng để xác định xu thế thay đổi của các hiện tượng, khí hậu cực đoan (như lượng mưa, nhiệt độ). Mặc dù, nhu cầu thông tin về xu thế biến đổi các hiện tượng, khí hậu cực đoan trong bối cảnh BĐKH đang gia tăng, tính bền vững của phát triển kinh tế và chất lượng cuộc sống, đặc biệt là ở các đô thị lớn, phụ thuộc mật thiết vào khả năng quản lý các rủi ro liên quan đến các sự kiện cực đoan, thì hiện nay số lượng và chất lượng các nghiên cứu, phân tích toàn diện về xu thế và sự biến thiên của cực đoan khí hậu tại TP. HCM vẫn còn hạn chế. Vì vậy, nghiên cứu “Đánh giá ảnh hưởng của Biến đổi Khí hậu lên xu thế biến đổi các hiện tượng khí hậu cực đoan (lượng mưa và nhiệt độ) tại thành phố Hồ Chí Minh” được đề xuất thực hiện với mục tiêu tổng quát là xây dựng các hình biểu diễn phân bố những thay đổi về cực đoan khí hậu tại TP.

HCM và đánh giá các tác động ảnh hưởng của BĐKH lên sự thay đổi này trong giai đoạn tương lai. Kết quả nghiên cứu sẽ hỗ trợ cho các đề án quy hoạch và quản lý bền vững tài nguyên nước đô thị, cũng như đề xuất giải pháp giảm nhẹ rủi ro thiên tai do BĐKH tại TP. Mục tiêu nghiên cứu 2. Mục tiêu tổng quát Đánh giá ảnh hưởng của Biến đổi Khí hậu (BĐKH) lên xu thế các hiện tượng khí hậu cực đoan (lượng mưa và nhiệt độ) tại Tp.

Mục tiêu cụ thể - Phân tích xu thế các hiện tượng khí hậu cực đoan giai đoạn hiện trạng (1980 – 2017); - Đánh giá ảnh hưởng của BĐKH đến xu thế các hiện tượng khí hậu cực đoan trong giai đoạn tương lai (2021 – 2080). Phạm vi nghiên cứu Đề tài nghiên cứu áp dụng tại khu vực Thành phố Hồ Chí Minh (Hình 1), vị trí địa lý tại miền Đông Nam Bộ (10𝑜 10′ − 10𝑜 40′ vĩ độ Bắc và 106𝑜 20′ − 106𝑜 50′ kinh độ Đông) với tổng diện tích tự nhiên khoảng 2093,70 𝑘𝑚2 , bao gồm 17 quận nội thành (tổng diện tích 440 𝑘𝑚2 ) và 5 huyện ngoại thành ( tổng diện tích 1653,7 𝑘𝑚2 ). Bản đồ khu vực nghiên cứu 4 4. Nội dung nghiên cứu Các nội dung nghiên cứu chi tiết được thực hiện trong đề tài gồm có: ➢ Nội dung 1: Thu thập và tổng hợp tài liệu, số liệu về hiện trạng các hiện tượng, khí hậu cực đoan và những ảnh hưởng đến kinh tế – xã hội tại TP.

o Thu thập và tổng hợp thông tin, tài liệu, dữ liệu về đặc điểm tự nhiên, kinh tế – xã hội, các hiện tượng khí hậu cực đoan và các tác động ảnh hưởng tại khu vực TP. HCM; o Tổng quan các kết quả nghiên cứu trong nước và quốc tế về vấn đề đánh giá xu thế các hiện tượng khí hậu cực đoan dưới các tác động của BĐKH; o Thu thập, biên tập số liệu khí tượng (mưa và nhiệt độ) tại khu vực Tp. HCM trong gian đoạn 1980 – 2017. ➢ Nội dung 2: Phân tích xu thế các hiện tượng khí hậu cực đoan giai đoạn hiện trạng (1980 – 2017) o Đánh giá các đặc trưng thống kê mô tả và tính toán các chỉ số khí hậu cực đoạn cho yếu tố lượng mưa và nhiệt độ; o Phân tích xu thế biến đổi các hiện tượng khí hậu cực đoan (lượng mưa và nhiệt độ); o Thành lập hình biểu diễn phân bố xu thế các hiện tượng cực đoan (lượng mưa và nhiệt độ).

➢ Nội dung 3: Đánh giá ảnh hưởng của BĐKH đến xu thế các hiện tượng khí hậu cực đoan trong giai đoạn tương lai (2021 – 2080) o Cập nhật kịch bản BĐKH cho yếu tố lượng mưa và nhiệt độ dựa theo kết quả mô phỏng của các mô hình khí hậu vùng từ dự án CORDEX- EA; 5 o Tính toán các chỉ số khí hậu cực đoan cho yếu tố lượng mưa và nhiệt độ theo kịch bản BĐKH từ các mô hình khí hậu khu vực trong dự án CORDEX-EA; o Phân tích xu thế các hiện tượng khí hậu cực đoan (lượng mưa và nhiệt độ) theo kịch bản BĐKH; o Đánh giá, phân tích ảnh hưởng của BĐKH đến xu thế hiện tượng khí hậu cực đoan (lượng mưa và nhiệt độ). Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 5. Ý nghĩa khoa học Đề tài đóng góp phương pháp luận trong nghiên cứu những ảnh hưởng của BĐKH đến xu thế biến đổi các hiện tượng, khí hậu cực đoan (dựa trên hai yếu tố lượng mưa và nhiệt độ), và áp dụng hiệu quả trong trường hợp nghiên cứu cụ thể tại khu vực TP. Phương pháp nghiên cứu có thể được áp dụng cho các địa phương khác và đóng góp cho lĩnh vực Khoa học & Công nghệ trong nước một trường hợp nghiên cứu điển hình.

Ý nghĩa thực tiễn Kết quả nghiên cứu sẽ là nguồn tài liệu tham khảo có cơ sở khoa học và tính ứng dụng thực tiễn cho các nhà quản lý và quy hoạch đô thị khi thực hiện các công tác quản lý bền vững tài nguyên nước, cũng như xây dựng kịch bản ứng phó và thích nghi đối với ảnh hưởng của BĐKH đến xu thế biến đổi các hiện tượng, khí hậu cực đoan tại khu vực TP. HCM trong tương lai.