Nghiên cứu tác động của biến đổi khí hậu đối với phát triển du lịch biển tại Huế và Quảng Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích tác động của biến đổi khí hậu đến phát triển du lịch biển tại Huế và Quảng Nam, cung cấp giải pháp bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thùy Linh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Trung Lương
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Du lịch
• Đề tài: Tác Động Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Du Lịch Biển Tại Huế - Quảng Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ CƠ CHẾ TÁC ĐỘNG CỦA BĐKH ĐẾN HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH BIỂN
• 1.1. Một số khái niệm chung về biến đổi khí hậu
• 1.2. Khái niệm về biến đổi khí hậu. Những biểu hiện chủ yếu của biến đổi khí hậu
• 1.3. Ứng phó biến đổi khí hậu
• 1.4. Các khái niệm về hoạt động du lịch Biển
• 1.4.1. Khái niệm du lịch biển
• 1.4.2. Khái niệm về hoạt động du lịch biển
• 1.4.3. Khái niệm tài nguyên du lịch
• 1.5. Cơ chế tác động của biến đổi khí hậu đến hoạt động phát triển du lịch biển
• 1.5.1. Cơ chế tác động của biến đổi khí hậu đến tài nguyên du lịch biển
• 1.5.2. Cơ chế tác động của biến đổi khí hậu đến hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch
• 1.5.3. Cơ chế tác động của biến đổi khí hậu đến hoạt động du lịch lữ hành
• 1.6. Tổng quan về biến đổi khí hậu ở trên thế giới và Việt Nam
• 1.6.1. Biến đổi khí hậu trên thế giới
• 1.6.2. Biến đổi khí hậu Việt Nam
• 1.7. Phần tiểu kết Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: HIỆN TRẠNG TÁC ĐỘNG BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH BIỂN TẠI KHU VỰC TRỌNG ĐIỂM DU LỊCH TT-HUẾ - QUẢNG NAM
• 2.1. Tác động của biến đổi khí hậu đến du lịch Việt Nam
• 2.2. Tài nguyên du lịch biển
• 2.3. Hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ cho hoạt động phát triển du lịch biển
• 2.4. Hoạt động du lịch lữ hành
• 2.5. Đánh giá chung về hiện trạng tác động của BĐKH và dự báo khả năng biến động của BĐKH trong tương lai đối với hoạt động kinh doanh du lịch biển tại khu vực trọng điểm du lịch Huế-Quảng Nam
• 2.5.1. Đánh giá chung về hiện trạng tác động của BĐKH lên hoạt động kinh doanh du lịch biển tại Huế - Quảng Nam
• 2.5.2. Hiện trạng nhận thức và năng lực ứng phó với BĐKH trong hoạt động phát triển du lịch biển
• 2.5.3. Kịch bản về biến đổi khí hậu ở khu vực Huế-Quảng Nam
• 2.6. Phần tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP ỨNG PHÓ CHO HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH BIỂN
• 3.1. Đề xuất giải pháp thích ứng cho hoạt động phát triển du lịch biển
• 3.2. Giải pháp về phát triển hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật
• 3.3. Giải pháp về tăng cường sự liên kết
• 3.4. Giải pháp về quy hoạch
• 3.5. Giải pháp về cơ chế chính sách
• 3.6. Giải pháp giảm nhẹ tác động của biến đổi khí hậu lên hoạt động du lịch biển
• 3.7. Nâng cao nhận thức
• 3.8. Phần tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tác động của biến đổi khí hậu đến du lịch biển

Biến đổi khí hậu (biến đổi khí hậu) đã trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với ngành du lịch, đặc biệt là du lịch biển. Tại khu vực Huế - Quảng Nam, sự gia tăng nhiệt độ và mực nước biển dâng cao đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến các tài nguyên du lịch biển. Theo nghiên cứu, các bãi biển nổi tiếng như Thuận An và Cửa Đại đang phải đối mặt với tình trạng xói lở nghiêm trọng. Điều này không chỉ làm giảm sức hấp dẫn của các điểm đến mà còn ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp du lịch. "Chúng ta cần có những biện pháp ứng phó kịp thời để bảo vệ tài nguyên du lịch biển", một chuyên gia trong ngành du lịch nhấn mạnh. Sự thay đổi khí hậu cũng dẫn đến sự gia tăng tần suất và cường độ của các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão và lũ lụt, gây thiệt hại lớn cho cơ sở hạ tầng du lịch.

1.1. Tác động đến tài nguyên du lịch biển

Tài nguyên du lịch biển tại Huế - Quảng Nam đang chịu tác động mạnh mẽ từ biến đổi khí hậu. Các bãi biển, hệ sinh thái rạn san hô và các khu vực sinh thái ven biển đang bị đe dọa. Nghiên cứu cho thấy, sự gia tăng nhiệt độ nước biển đã làm giảm sự đa dạng sinh học, ảnh hưởng đến các loài hải sản và sinh vật biển. "Nếu không có biện pháp bảo vệ, nhiều loài có thể biến mất trong tương lai gần", một nhà nghiên cứu cảnh báo. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn tác động trực tiếp đến ngành du lịch, khi mà du khách ngày càng tìm kiếm những trải nghiệm tự nhiên phong phú và đa dạng.

1.2. Tác động đến hạ tầng và cơ sở vật chất

Hạ tầng du lịch tại Huế - Quảng Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức do biến đổi khí hậu. Các cơ sở vật chất như khách sạn, nhà hàng và các điểm tham quan du lịch đang bị ảnh hưởng bởi các hiện tượng thời tiết cực đoan. "Chúng ta cần đầu tư vào các giải pháp bền vững để bảo vệ hạ tầng du lịch", một chuyên gia trong lĩnh vực quy hoạch đô thị cho biết. Việc nâng cấp và cải thiện cơ sở hạ tầng không chỉ giúp bảo vệ tài sản mà còn nâng cao trải nghiệm của du khách, từ đó thúc đẩy sự phát triển của ngành du lịch biển.

II. Đánh giá hiện trạng và dự báo tác động

Đánh giá hiện trạng tác động của biến đổi khí hậu đến du lịch biển tại Huế - Quảng Nam cho thấy nhiều vấn đề nghiêm trọng. Các nghiên cứu chỉ ra rằng, lượng khách du lịch đến khu vực này đã giảm do các yếu tố môi trường không thuận lợi. "Chúng ta cần có những kịch bản dự báo cụ thể để chuẩn bị cho tương lai", một nhà nghiên cứu nhấn mạnh. Dự báo cho thấy, nếu không có biện pháp can thiệp kịp thời, tình trạng này sẽ tiếp tục xấu đi, ảnh hưởng đến kinh tế địa phương và việc làm của người dân.

2.1. Nhận thức và năng lực ứng phó

Nhận thức về biến đổi khí hậu trong cộng đồng du lịch tại Huế - Quảng Nam còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp chưa có kế hoạch ứng phó với các tác động của biến đổi khí hậu. "Cần nâng cao nhận thức cho các bên liên quan để họ hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của việc ứng phó với biến đổi khí hậu", một chuyên gia trong lĩnh vực môi trường cho biết. Việc tổ chức các khóa đào tạo và hội thảo sẽ giúp nâng cao năng lực ứng phó cho các doanh nghiệp và cộng đồng địa phương.

2.2. Kịch bản biến đổi khí hậu trong tương lai

Kịch bản biến đổi khí hậu cho khu vực Huế - Quảng Nam cho thấy nhiều thách thức trong tương lai. Mực nước biển dự báo sẽ tiếp tục dâng cao, gây ra nhiều rủi ro cho các khu vực ven biển. "Chúng ta cần chuẩn bị cho những kịch bản xấu nhất để bảo vệ tài nguyên và phát triển bền vững", một nhà nghiên cứu nhấn mạnh. Việc xây dựng các kịch bản ứng phó sẽ giúp các nhà quản lý có cái nhìn tổng quan và đưa ra các quyết định đúng đắn.

III. Đề xuất giải pháp ứng phó

Để ứng phó với tác động của biến đổi khí hậu đến du lịch biển tại Huế - Quảng Nam, cần có những giải pháp cụ thể và khả thi. Các giải pháp này bao gồm phát triển hạ tầng bền vững, tăng cường sự liên kết giữa các bên liên quan và quy hoạch hợp lý. "Chúng ta cần có một chiến lược tổng thể để bảo vệ tài nguyên du lịch biển", một chuyên gia trong lĩnh vực quy hoạch cho biết. Việc áp dụng các công nghệ mới và phương pháp quản lý hiện đại sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu.

3.1. Giải pháp về phát triển hạ tầng

Phát triển hạ tầng bền vững là một trong những giải pháp quan trọng để ứng phó với biến đổi khí hậu. Cần đầu tư vào các công trình chống ngập, bảo vệ bờ biển và nâng cấp các cơ sở vật chất du lịch. "Đầu tư vào hạ tầng bền vững không chỉ bảo vệ tài nguyên mà còn thu hút du khách", một chuyên gia trong lĩnh vực xây dựng nhấn mạnh. Việc xây dựng các công trình xanh và thân thiện với môi trường sẽ tạo ra một môi trường du lịch hấp dẫn hơn.

3.2. Giải pháp về nâng cao nhận thức

Nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu trong cộng đồng và doanh nghiệp du lịch là rất cần thiết. Cần tổ chức các chương trình đào tạo và hội thảo để cung cấp thông tin và kiến thức cho các bên liên quan. "Chỉ khi có nhận thức đúng đắn, chúng ta mới có thể ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu", một chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục môi trường cho biết. Việc nâng cao nhận thức sẽ giúp cộng đồng và doanh nghiệp chủ động hơn trong việc bảo vệ tài nguyên du lịch biển.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam sở hữu hơn 3.200 km đường bờ biển và khoảng 1 triệu km² vùng đặc quyền kinh tế, tạo nên tiềm năng to lớn cho phát triển du lịch biển. Hàng năm, du lịch biển thu hút khoảng 48-65% lượng khách du lịch cả nước, với 5/7 địa bàn trọng điểm du lịch nằm ở vùng ven biển. Khu vực Thừa Thiên Huế - Quảng Nam được xác định là vùng trọng điểm với nhiều giá trị tài nguyên du lịch biển đặc sắc và vị trí địa lý thuận lợi trong giao lưu vùng miền và quốc tế. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu (BĐKH) với các biểu hiện như tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu, mực nước biển dâng, và gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan đã và đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động phát triển du lịch biển tại khu vực này.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung làm rõ cơ chế tác động của BĐKH đến hoạt động du lịch biển, đánh giá cụ thể tác động tại Thừa Thiên Huế - Quảng Nam trong giai đoạn 1990-2009, đồng thời đề xuất các giải pháp thích ứng và giảm nhẹ nhằm phát triển du lịch biển bền vững. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao nhận thức, bảo vệ tài nguyên du lịch và tăng cường sức cạnh tranh cho ngành du lịch biển Việt Nam trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

- **Lý thuyết biến đổi khí hậu:** Biến đổi khí hậu được định nghĩa là sự thay đổi trạng thái khí hậu so với trung bình trong khoảng thời gian dài, bao gồm các hiện tượng như tăng nhiệt độ, mực nước biển dâng, và gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan. Các khái niệm về thích ứng (adaptation) và giảm nhẹ (mitigation) được áp dụng để phân tích các biện pháp ứng phó.

- **Mô hình tác động đến du lịch biển:** Cơ chế tác động của BĐKH được phân tích trên ba nhóm đối tượng chính: tài nguyên du lịch biển (bao gồm đa dạng sinh học, bãi biển, di tích lịch sử - văn hóa), hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch, và hoạt động du lịch lữ hành.

- **Khái niệm chuyên ngành:** Bao gồm các thuật ngữ như tài nguyên du lịch tự nhiên và nhân văn, du lịch biển, hoạt động du lịch biển, mực nước biển dâng (SLR), hiện tượng El Nino - La Nina (ENSO), và các tiêu chí đánh giá mức độ ảnh hưởng của BĐKH đến các khu, điểm du lịch.

### Phương pháp nghiên cứu

- **Nguồn dữ liệu:** Tổng hợp từ tài liệu khoa học, báo cáo của các tổ chức quốc tế và trong nước, số liệu quan trắc khí tượng thủy văn, khảo sát thực địa tại ba tỉnh trọng điểm Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng và Quảng Nam.

- **Phương pháp phân tích:** Sử dụng phương pháp thống kê, phân tích hệ thống, so sánh, đối chiếu và tổng hợp dữ liệu. Phương pháp bản đồ được áp dụng để khoanh vùng và đánh giá mức độ ảnh hưởng của BĐKH.

- **Khảo sát thực địa và điều tra xã hội học:** Thu thập thông tin qua phỏng vấn các nhà quản lý, doanh nghiệp du lịch và cộng đồng địa phương nhằm đánh giá nhận thức và năng lực ứng phó với BĐKH.

- **Phương pháp chuyên gia:** Tham vấn ý kiến các chuyên gia trong lĩnh vực du lịch, khí tượng thủy văn để đảm bảo tính chính xác và toàn diện của đánh giá.

- **Timeline nghiên cứu:** Tập trung phân tích dữ liệu và hiện trạng tác động BĐKH trong giai đoạn 1990-2009, với các khảo sát thực địa và thu thập dữ liệu bổ sung thực hiện trong các năm gần đây.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- **Tác động đến tài nguyên du lịch biển:** Khoảng 50-70% các giá trị tài nguyên biển như bãi biển, đa dạng sinh học và di tích lịch sử - văn hóa tại khu vực Thừa Thiên Huế - Quảng Nam bị suy giảm nghiêm trọng do BĐKH và mực nước biển dâng. Ví dụ, rạn san hô tại Cù Lao Chàm giảm độ che phủ rõ rệt sau lũ lụt năm 2007.

- **Ảnh hưởng đến hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật:** 50-70% hạ tầng giao thông, cấp thoát nước và cung cấp điện tại các điểm du lịch bị xuống cấp nghiêm trọng, làm giảm khả năng tiếp cận và phục vụ du khách. Hệ thống cấp nước sạch và điện năng giảm khả năng cung cấp tới 30%.

- **Tác động đến hoạt động du lịch lữ hành:** Số lượng chương trình du lịch bị cắt giảm, chỉ còn thực hiện được 50-70% so với trước khi có tác động của BĐKH. Thời tiết cực đoan làm tăng nguy cơ hủy tour, thay đổi lịch trình, ảnh hưởng đến trải nghiệm khách du lịch.

- **Biến đổi khí hậu và mực nước biển dâng:** Mực nước biển tại trạm hải văn Hòn Dấu đã dâng khoảng 20 cm trong 50 năm qua, với tốc độ tăng trung bình 3 mm/năm. Dự báo đến năm 2050, mực nước biển sẽ dâng thêm 30-33 cm, gây ngập úng và xói lở bờ biển nghiêm trọng, đặc biệt tại các bãi biển Thuận An và Non Nước.

### Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các tác động trên là do sự gia tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu, làm thay đổi quy luật khí hậu, tăng tần suất và cường độ các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ lụt, hạn hán. Mực nước biển dâng làm thu hẹp diện tích bãi biển, gây xói lở và ngập úng vùng ven biển, ảnh hưởng trực tiếp đến tài nguyên du lịch và hạ tầng kỹ thuật.

So với các nghiên cứu quốc tế, kết quả tại khu vực Thừa Thiên Huế - Quảng Nam tương đồng với xu hướng toàn cầu về tác động nghiêm trọng của BĐKH đến du lịch biển. Việc đánh giá mức độ ảnh hưởng dựa trên tiêu chí tích hợp giữa cường độ tác động và khả năng chịu đựng của các đối tượng du lịch giúp phản ánh chính xác hơn thực trạng và mức độ tổn thương.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện sự thay đổi mực nước biển, số lượng bão đổ bộ, mức độ suy giảm tài nguyên du lịch và hạ tầng, cũng như bảng tổng hợp mức độ ảnh hưởng theo từng tiêu chí. Điều này hỗ trợ việc phân tích và đề xuất giải pháp ứng phó hiệu quả.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Phát triển hạ tầng bền vững:** Tăng cường đầu tư nâng cấp hệ thống giao thông, cấp thoát nước và điện năng tại các điểm du lịch trọng điểm, đảm bảo khả năng chống chịu với các hiện tượng thời tiết cực đoan trong vòng 5 năm tới, do các cơ quan quản lý địa phương phối hợp với doanh nghiệp du lịch thực hiện.

- **Tăng cường liên kết vùng:** Xây dựng mạng lưới liên kết giữa các địa phương ven biển để chia sẻ thông tin, phối hợp ứng phó BĐKH và phát triển sản phẩm du lịch đa dạng, nâng cao hiệu quả kinh doanh trong 3 năm tới, do Sở Du lịch các tỉnh chủ trì.

- **Quy hoạch phát triển du lịch thích ứng:** Rà soát, điều chỉnh quy hoạch phát triển du lịch biển phù hợp với kịch bản biến đổi khí hậu, ưu tiên bảo vệ tài nguyên tự nhiên và di tích lịch sử, thực hiện trong 2 năm, do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với các địa phương.

- **Chính sách hỗ trợ và nâng cao nhận thức:** Ban hành các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và cộng đồng địa phương trong việc ứng phó BĐKH, đồng thời tổ chức các chương trình đào tạo, tuyên truyền nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu và phát triển du lịch bền vững, triển khai liên tục, do các cơ quan chức năng và tổ chức xã hội thực hiện.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Nhà quản lý du lịch:** Có cơ sở khoa học để xây dựng chính sách phát triển du lịch biển thích ứng với biến đổi khí hậu, nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ tài nguyên.

- **Doanh nghiệp du lịch:** Hiểu rõ tác động của BĐKH đến hoạt động kinh doanh, từ đó điều chỉnh chiến lược phát triển sản phẩm, dịch vụ phù hợp với điều kiện biến đổi khí hậu.

- **Nhà nghiên cứu và học thuật:** Cung cấp dữ liệu và phân tích chuyên sâu về mối quan hệ giữa biến đổi khí hậu và phát triển du lịch biển, làm nền tảng cho các nghiên cứu tiếp theo.

- **Cộng đồng địa phương:** Nâng cao nhận thức về tác động của biến đổi khí hậu, tham gia tích cực vào các hoạt động bảo vệ môi trường và phát triển du lịch bền vững.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Biến đổi khí hậu ảnh hưởng như thế nào đến du lịch biển?**  
Biến đổi khí hậu làm tăng nhiệt độ, mực nước biển dâng và gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan, gây xói lở bờ biển, suy giảm tài nguyên du lịch và ảnh hưởng đến hạ tầng kỹ thuật, từ đó làm giảm sức hấp dẫn và khả năng phục vụ du khách.

2. **Tại sao khu vực Thừa Thiên Huế - Quảng Nam được chọn làm nghiên cứu?**  
Khu vực này là vùng trọng điểm du lịch biển với nhiều giá trị tài nguyên đặc sắc và vị trí địa lý thuận lợi, đồng thời chịu tác động rõ rệt của biến đổi khí hậu, nên có tính đại diện cao cho nghiên cứu.

3. **Các giải pháp ứng phó chính được đề xuất là gì?**  
Bao gồm phát triển hạ tầng bền vững, tăng cường liên kết vùng, quy hoạch thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao nhận thức cộng đồng cùng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp.

4. **Làm thế nào để đánh giá mức độ ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến du lịch biển?**  
Đánh giá dựa trên tiêu chí tích hợp giữa cường độ tác động và khả năng chịu đựng của tài nguyên du lịch, hạ tầng và hoạt động du lịch, sử dụng dữ liệu thực địa và phân tích thống kê.

5. **Biến đổi khí hậu có ảnh hưởng đến di tích lịch sử như thế nào?**  
BĐKH gây ngập úng, xói mòn và hư hại vật lý do bão, lũ lụt, làm xuống cấp hoặc mất đi các di tích lịch sử - văn hóa, đặc biệt là những di tích nằm ở vùng thấp, gần biển hoặc cửa sông.

## Kết luận

- Biến đổi khí hậu đã và đang tác động nghiêm trọng đến tài nguyên du lịch biển, hạ tầng kỹ thuật và hoạt động du lịch tại khu vực trọng điểm Thừa Thiên Huế - Quảng Nam.  
- Mực nước biển dâng và các hiện tượng thời tiết cực đoan làm suy giảm chất lượng và số lượng tài nguyên du lịch, ảnh hưởng đến trải nghiệm và an toàn của du khách.  
- Nghiên cứu đã làm rõ cơ chế tác động và đánh giá mức độ ảnh hưởng cụ thể, cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các giải pháp ứng phó hiệu quả.  
- Đề xuất các giải pháp phát triển hạ tầng bền vững, tăng cường liên kết vùng, quy hoạch thích ứng và nâng cao nhận thức cộng đồng nhằm phát triển du lịch biển bền vững.  
- Khuyến nghị các nhà quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương tích cực tham gia vào quá trình ứng phó biến đổi khí hậu để bảo vệ và phát huy giá trị du lịch biển trong tương lai.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ tài nguyên du lịch biển và phát triển ngành du lịch bền vững là cần thiết cho sự phát triển kinh tế - xã hội của khu vực và cả nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về biến đổi khí hậu và cơ chế tác động của BĐKH đến hoạt động phát triển du lịch biển. Chương 2: Hiện trạng tác động biến đổi khí hậu đối với hoạt động phát triển du lịch biển tại khu vực trọng điểm du lịch TT-Huế -Quảng Nam. Chương 3:Đề xuất giải pháp ứng phó với tác động của BĐKH trong hoạt động phát triển du lịch biển trên địa bàn TT-Huế -Quảng Nam. 12 z CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ CƠ CHẾ TÁC ĐỘNG CỦA BĐKH ĐẾN HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH BIỂN 1.

Một số khái niệm chung về biến đổi khí hậu 1. Khái niệm về biến đổi khí hậu. Khái niệm về Khí hậu không tách rời với khái niệm về Thời tiết, như thế Thời tiết là trạng thái của khí quyển tại một điểm nhất định được xác định bằng tổng hợp các yếu tố như sau: nhiệt độ, áp suất, độ ẩm, tốc độ gió, mưa, v. Mà hiện nay khái niệm về Khí hậu khá thống nhất về nội dung mặc dù còn có sự khách biệt trong cách sử dụng về ngôn từ.

Tuy nhiên, khái niệm khá phổ biến và đơn giản về khí hậu đã được đưa ra, theo đó là: “Khí hậu là thời tiết trung bình trong khoảng thời gian dài. Thông thường thời gian trung bình chuẩn để xem xét trong trường hợp này là 30 năm, tuy nhiên khoảng thời gian này có thể khác tùy theo mục đích sử dụng. Khí hậu cũng có thể bao gồm các số liệu thống kê theo ngày hoặc năm khác nhau”. Sự khác nhau giữa Khí hậu và Thời tiết thường được tóm tắt qua thành ngữ “Khí hậu là những gì bạn mong đợi, thời tiết là những gì bạn nhận được”.

Trong lịch sử có một số yếu tố để xác định khí hậu là không đổi (hoặc chỉ thay đổi rất ít theo thời gian) như tọa độ địa lý, độ cao, tỷ lệ giữa đất và nước, và các đại dương. Cũng có một số yếu tố tác động đến khí hậu có thể có những biến động. Ví dụ, sự thay đổi của lượng khí nhà kính trong bầu khí quyển sẽ ảnh hưởng đến mức độ lượng năng lượng mặt trời tới Trái đất, mật độ/độ phủ thảm thực vật sẽ có ảnh hưởng đến mức độ hấp thu năng lượng mặt trời và khả năng duy trì lượng nước mưa trong đất ở cấp khu vực, từ đó dẫn đến sự ấm lên hay lạnh đi trên toàn cầu. Biến đổi khí hậu (BĐKH) là sự biến đổi trạng thái của khí hậu so với trung bình và/hoặc dao động của khí hậu duy trì trong một khoảng thời gian dài, thường là vài thập kỷ hoặc dài hơn.

BĐKH mà tiêu biểu là hiện tượng nóng lên toàn cầu đã được phát hiện từ nửa cuối thế kỷ XX và được khẳng định dần qua các kết quả nghiên cứu của Uỷ ban Liên Chính phủ về Biến đổi khí hậu (IPCC) thuộc Liên Hiệp Quốc từ đầu thập kỷ 90 của thế kỷ trước đến nay (IPCC-2006). Hội nghị thượng đỉnh toàn cầu tại Rio de Janero (1992) với Công ước khung về Biến đổi khí hậu (BĐKH), Hội nghị Kioto (1997) với nghị định thư Kioto… đã nói lên tầm quan trọng và tính cấp bách của vấn đề BĐKH. Tại Hội nghị thượng đỉnh thế giới ở Johannesburg (2002) và trước đó là “Chương trình nghị sự 21” về phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc, BĐKH tiếp tục được coi là nguy cơ trọng yếu đối với mục tiêu phát triển bền vững đồi hỏi sự chung sức khắc phục của toàn nhân loại. Về nguyên nhân của BĐHK hiện còn có nhiều ý kiến khác nhau, tuy nhiên đa số ý kiến đều thống nhất là các hoạt động của con người, bao gồm 13 z cả hoạt động khai thác sử dụng đất đã làm thay đổi thành phần của khí quyển và qua đó góp phần vào quá trình làm BĐKH.

BĐKH là một thực tế. Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi khí hậu (IPCC), một cơ quan khoa học do Liên Hiệp Quốc đứng đầu, trong một báo cáo mới đây nhất của mình do 2.500 chuyên gia đến từ 130 nước chuẩn bị, đã chỉ ra rằng sự tích tụ khí Các bon níc (CO2) trong bầu khí quyển của Trái Đất đang ở mức cao chưa từng có trong vòng 650. Mà nguyên nhân chủ yếu của tình trạng nêu trên được cho là do các hoạt động của cong người. Theo kết quả nghiên cứu của IPCC, từ khi loài người bước vào thời kỳ công nghiệp hóa (giữa thế kỷ XVIII) phát thải khí nhà kính (CO 2, N2O, NO, CH4, H2S, bụi và hơi nước) từ hoạt động công nghiệp và phá rừng đã làm nhiệt độ bề mặt trái đất không ngừng tăng lên và hậu quả của sự tăng nhiệt này đã làm mực nước biển dâng cao thêm, hoạt động của các nhiễu động khí quyển tăng và mạnh lên, dẫn tới hoạt động của các thiên tai mạnh lên.

Chỉ với mức tăng 0,740C của nhiệt độ trung bình toàn cầu trong một thế kỷ qua (IPCC, 2007) đã làm cho mực nước Đại dương dâng cao thêm 15-20 cm, hoạt động của các thiên tai tăng mạnh trên nhiều khu vực… thiệt hại cả người và vật chất tăng lên nhanh. Tổn thất hàng năm do thiên tai khí tượng, từ dưới 10 tỷ USD (thập kỷ 50) lên 50-60 tỷ USD (thập kỷ 90 của thế kỷ XX) (IPCC-2001). Theo báo cáo mới nhất của IPCC (2007), cuối thế kỷ này (thập kỷ 70-80) khi hàm lượng nhà kính tăng lên gấp đôi so với thời kỳ tiền-công nghiệp, nhiệt độ trung bình toàn cầu sẽ tăng lên từ 20C đến 4,50C, nghĩa là tăng gấp 3-6 lần so với thế kỷ trước; khi đó nước biển có thể dâng cao thêm 28-58 cm (so với 1989-1999) và có thể tới 1 mét nếu tốc độ tan băng ở 2 cực tiếp tục như hiện nay. Trong bối cảnh đó, thiên tai như bão, bão tuyết, lốc, mưa lớn, hạn hán, những đợt nắng nóng, thậm chí cả những đợt băng giá…, lũ lớn trên song, lũ quét và sạt lở đất ở các vùng núi; sóng cao, nước dâng trong bão… sẽ có xu hướng tăng lên và có những biến động khó lường hết được.

Trạng thái khí hậu, thủy văn của nhiều vùng, đặc biệt các vùng có khí hậu lạnh, vùng khô cằn, vùng ven biển… sẽ có những thay đổi đáng kể. BĐKH và biểu hiện của nó cũng có liên quan chặc chẽ đến hiện tượng El Nino và La Nina. “El Nino” là từ được dùng để chỉ hiện tượng nóng lên dị thường của lớp nước biển bề mặt ở khu vực xích đạo trung tâm và Đông Thái Bình Dương, kéo dài 8-12 tháng, hoặc lâu hơn, thường xuất hiện 3-4 năm 1 lần, song cũng có khi dày hơn hoặc thưa hơn. “La Nina” là hiện tượng lớp nước biển bề mặt ở khu vực nói trên lạnh đi dị thường, xảy ra với chu kỳ tương tự hoặc thưa hơn El Nino.

ENSO là chữ viết tắt của các từ ghép El Nino Southern Oscillationg (El Nino-Dao động Nam) để chỉ cả 2 hiện tượng El Nino và La Nina và có 14 z liên quan với dao động của khí áp giữa 2 bờ phía Đông Thái Bình Dương với phía Tây Thái Bình Dương – Đông Ấn Độ Dương (được gọi là Dao động Nam) để phân biệt với (dao động khí áp ở Bắc Đại Tây Dương). Hiện tượng El Nino và La Nina có ảnh hưởng đến thời tiết, khí hậu toàn cầu với mức độ khác nhau và rất đa dạng. Tuy nhiên, đối với từng khu vực cụ thể, vẫn có thể xác định được những ảnh hưởng chủ yếu có tính đặc trưng cảu mỗi hiện tượng nói trên. Hiện tượng El nino và La Nina thể hiện sự biến động dị thường trong hệ thống khí quyển – Đại dương với quy mô thời gian giữa các năm, có tính chu kỳ hoặc chuẩn chu kỳ.

Trong tình hình biến đổi khí hậu – sự nóng lên toàn cầu, hiện tượng ENSO cũng có những biểu hiện dị thường về cường độ. Nghiên cứu hiện tượng ENSO để hiểu biết về cơ chế vật lý, đặc điểm và quy luật diễn biến cũng như những hậu quả tác động của chúng, chúng ta có thể cảnh báo trước sự xuất hiện của ENSO, những ảnh hưởng có thể xảy ra đối với thời tiết, khí hậu và kinh tế - xã hội để có những biện pháp phòng, tránh hiệu quả, hạn chế và giảm nhẹ thiệt hại do ENSO gây ra. BĐKH được xem là một trong những thách thức lớn nhất đối với nhân loại và các hệ sinh thái trên Trái đất trong thế kỷ XXI, trong đó có Việt Nam. BĐKH và hệ quả gây ra cho môi trường tự nhiên cũng như các hoạt động hoạt động kinh tế - xã hội được đưa ra trên Sơ đồ 1 Sơ đồ 1.1: Các biểu hiện và hệ quả của Biến đổi khí hậu Chú thích: Trực tiếp  Gián tiếp 15 z 1.

Những biểu hiện chủ yếu của biến đổi khí hậu Biểu hiện của Biến đổi khí hậu có thể thấy là hệ thống khí quyển bị nóng lên; sự tăng lên của nhiệt độ trung bình khí quyển toàn cầu và nhiệt độ Đại dương; sự tan chảy của băng tuyết cũng như mực nước biển dâng (NBD); sự xuất hiện của các hiện tượng khí hậu cực đoan như lốc xoáy, lũ lụt, … Đây là những biểu hiện có thể quan sát được, đặc biệt trong thời gian gần đây trên phạm vi toàn cầu. Theo báo cáo 2007 của IPCC, những biểu hiện của biến đổi khí hậu có thể quan sát được trong vòng 50 năm qua bao gồm: - Những ngày lạnh giá, đêm lạnh giá trở lên ít thường xuyên hơn ở hầu hết các lục địa trong khi những ngày, đêm nóng bức lại trở nên phổ biến. - Những hiện tượng thời tiết cực đoan có thể nhận thấy là sự xuất hiện những ngày nóng trở nên nóng hơn, những ngày lạnh trở nên lạnh hơn; những cơn bảo trở nên mạnh hơn, những cơn lốc xoáy nguy hại hơn, mưa lớn và lũ lụt diễn ra ở diện rộng hơn. - Những luồng gió nóng xuất hiện thường xuyên nhiều hơn ở các lục địa.

- Những trận mưa đá dữ dội hoặc mưa trút nước tăng lên ở hầu hết các khu vực và trở nên thường xuyên. - Mực triều cường đã dâng cao hơn trên diện rộng ở nhiều vùng trên thế giới kể từ năm 1975. Bên cạnh những biểu hiện của BĐKH thì tác động của biến đổi khí hậu có thể nhận thấy như sau: (báo cáo về biến đổi khí hậu 2007 của IPCC) - Biến đổi khí hậu làm thay đổi thành phần và chất lượng khí quyển theo hướng có hại cho môi trường sống và các sinh vật trên Trái đất. Quan sát ở tất cả các Châu lục và Đại dương cho thấy hệ tự nhiên đang bị tác động bởi biến đổi khí hậu, đặc biệt là do tình trạng tăng nhiệt độ.