Chương 1: Chủ trƣơng của Đảng và việc hiện thực hóa của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong hoạt động đối ngoại từ năm 2001 đến năm 2005. Chương 2: Sự lãnh đạo của Đảng và việc thực hiện của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong hoạt động đối ngoại từ năm 2006 đến năm 2015. Chương 3: Một số nhận xét và kinh nghiệm lịch sử. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CHỦ TRƢƠNG CỦA ĐẢNG VÀ VIỆC HIỆN THỰC HÓA CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM TRONG HOẠT ĐỘNG ĐỐI NGOẠI TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2005 1.
Bối cảnh lịch sử và chủ trƣơng của Đảng 1. Bối cảnh lịch sử Trong những năm 2001 - 2005 tình hình thế giới, khu vực và trong nước có những chuyển biến mạnh mẽ. Bước sang thế kỷ XXI, thế giới tiếp tục có những biến đổi sâu sắc, phức tạp và khó lường trên tất cả các lĩnh vực có thể khái quát qua những nội dung cụ thể như sau: Thế kỷ XXI chứng kiến xu thế quốc tế hóa, toàn cầu hóa và sự ra đời của các liên minh quốc tế. Toàn cầu hóa về bản chất là quá trình gia tăng mạnh mẽ các mối liên hệ, sự phụ thuộc lẫn nhau, tác động qua lại giữa các quốc gia, khu vực trên lĩnh vực kinh tế.
Nếu như trong thời kỳ chủ nghĩa tư bản, quá trình toàn cầu hóa chịu sự chi phối của các tập đoàn tư bản và các nước lớn mà tiêu biểu là Hoa Kỳ thì trong thời đại ngày nay cuộc đấu tranh giữa các nước đang phát triển và các lực lượng tiến bộ đã góp phần hạn chế sự chi phối của các nước phát triển trong các tổ chức quốc tế. “Toàn cầu hoá kinh tế là một xu thế khách quan, lôi cuốn ngày càng nhiều nước tham gia; xu thế này đang bị một số nước phát triển và các tập đoàn kinh tế tư bản xuyên quốc gia chi phối, chứa đựng nhiều mâu thuẫn, vừa có mặt tích cực vừa có mặt tiêu cực, vừa có hợp tác vừa có đấu tranh. Các mâu thuẫn cơ bản trên thế giới biểu hiện dưới những hình thức và mức độ khác nhau vẫn tồn tại và phát triển, có mặt sâu sắc hơn” [18, tr. Toàn cầu hóa có nhiều tác động tích cực với các quốc gia như mở rộng thị trường, xóa bỏ hàng rào thuế quan, thúc đẩy sản xuất.
Tuy nhiên cũng 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chứa đựng nhiều thách thức đặc biệt về chính trị như chứa đựng nhiều yếu tố bất ổn. Cạnh tranh kinh tế - thương mại gay gắt, tạo ra sự giành giật về nguồn tài nguyên, vốn, công nghệ, lao động… Sự phát triển của các quốc gia không đồng đều, tội phạm xuyên quốc gia gia tăng, một số quốc gia có nguy cơ không giữ được văn hóa truyền thống dân tộc, bị truyền bá văn hóa không lành mạnh. Các quốc gia độc lập ngày càng tăng cường cuộc đấu tranh để lựa chọn và quyết định con đường phát triển. Chênh lệch giàu nghèo giữa các nước ngày càng mở rộng.
Khoa học và công nghệ có bước tiến nhảy vọt. Kinh tế tri thức có vai trò ngày càng nổi bật trong quá trình phát triển lực lượng sản xuất. Cuộc cách mạng khoa học công nghệ phát triển với tốc độ cao tác động sâu rộng đến mọi mặt của đời sống quốc tế. Các ngành công nghệ cao phát triển như vũ bão đặc biệt là công nghệ thông tin thúc đẩy quá trình toàn cầu hóa và khu vực hóa, làm tăng nhu cầu hợp tác quốc tế và đối thoại để khai thác, cùng đối phó với những nảy sinh từ quá trình này.
Xu thế hòa bình, hợp tác, phát triển trở thành xu thế chủ đạo chi phối quan hệ quốc tế trên phạm vi toàn cầu. Nhân tố kinh tế ngày càng có vị trí quan trọng và dần dần trở thành nhân tố chủ đạo trong quan hệ quốc tế đặc biệt là kinh tế tri thức. Trào lưu cải cách thể chế, cơ cấu kinh tế ở các quốc gia trên thế giới trở thành phổ biến và làm thay đổi căn bản bộ mặt kinh tế, xã hội của thế giới. Để tồn tại và phát triển, các quốc gia trên thế giới đặt ưu tiên cao cho phát triển kinh tế, coi đó là nhân tố quyết định sức mạnh tổng hợp của quốc gia và nhanh chóng hội nhập vào xu thế chung trong cuộc chạy đua kinh tế toàn cầu.
Đấu tranh dân tộc và đấu tranh giai cấp tiếp tục diễn ra gay gắt. Mặc dù hòa bình thế giới được củng cố nhưng tình hình vẫn chưa hoàn toàn ổn định thậm chí còn phát triển theo hướng phức tạp và đa dạng. Khả năng xảy 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ra chiến tranh thế giới bị đẩy lùi song những cuộc xung đột vũ trang, xung đột sắc tộc, tôn giáo, hoạt động can thiệp, khủng bố vẫn còn xảy ra ở nhiều khu vực. Cuộc đấu tranh gay gắt giữa xu hướng đơn cực và đa cực trong quan hệ quốc tế không ngừng gia tăng tác động mạnh mẽ đến các khu vực và các quốc gia trên thế giới.
Đặc biệt sự kiện cuộc tấn công khủng bố vào nước Mỹ ngày 11/9/2001 đã gây chấn động sâu sắc đối với nước Mỹ và cộng đồng quốc tế. Sự kiện này tác động trực tiếp đến nhiều phương diện của nước Mỹ và trên thế giới. Trong hoạt động quân sự ở nước ngoài, Mỹ sẵn sàng hành động đơn phương vì quyền lợi của nước Mỹ và tiếp tục can dự vào các công việc của thế giới. Sau sự kiện cuộc khủng bố vào nước Mỹ chưa đầy một tháng, chính quyền Mỹ mở cuộc chiến Afghanistan (7/10/2001) và sau đó là cuộc chiến Iraq (19/3/2003) nhằm thử nghiệm việc triển khai chiến lược toàn cầu mới, thực hiện cuộc chiến chống khủng bố.
Ngay sau khi Mỹ mở các cuộc chiến tranh tấn công hai quốc gia này, cộng đồng quốc tế đã lên tiếng phản đối gay gắt hành động xâm lược của Mỹ, các cuộc biểu tình phản đối chiến tranh diễn ra ở khắp nơi trên thế giới. Thế giới đứng trước nhiều vấn đề toàn cầu mà không một quốc gia riêng lẻ nào có thể tự giải quyết nếu không có sự hợp tác đa phương như: môi trường bị tàn phá, hủy hoại, sự bùng nổ về dân số, nguồn năng lượng khan hiếm, chống tội phạm quốc tế, khí hậu trái đất biến đổi ngày càng xấu và thất thường kèm theo những thiên tai khủng khiếp1, dịch bệnh hiểm nghèo. Đó là những vấn đề có ảnh hưởng tới nhiều quốc gia, nếu không có những biện pháp ngăn ngừa và đề phòng kịp thời cuộc sống con người sẽ bị đe dọa nghiêm trọng. 1 Ngày 26/12/2004, một trận động đất mạnh 9,3 độ richter ở Ấn Độ Dương tạo ra trận sóng thần khủng khiếp đánh vào bờ biển của 14 nước, cướp đi sinh mạng của hơn 220.000 người và được coi là thảm họa lớn nhất được ghi nhận trong lịch sử hiện đại.
16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khu vực Châu Á - Thái Bình Dương có sự phát triển nhanh chóng với tốc độ ngày càng cao. Bên cạnh đó cũng tiềm ẩn những nguy cơ mất ổn định như vấn đề tranh chấp trên bán đảo Triều Tiên, vấn đề biển Đông… đã và đang là những vấn đề gây tranh cãi lớn trên các diễn đàn quốc tế cản trở quá trình hợp tác giữa các nước trong khu vực. Cùng với xu thế hợp tác kinh tế thế giới, các nước Đông Nam Á tích cực tham gia vào các tổ chức kinh tế quốc tế và nỗ lực khắc phục khủng hoảng kinh tế năm 1997. Các đặc điểm trên quy định tính đa phương, đa dạng trong quan hệ quốc tế và trong chính sách đối ngoại của các nước.
Những chuyển biến tình hình thế giới và khu vực luôn luôn phức tạp, khó lường, nó tác động trực tiếp tạo ra những cơ hội và thách thức cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Tình hình trong nước: Trải qua 10 năm thực hiện Chiến lược ổn định và phát triển kinh tế - xã hội 1991 - 2000 và 15 năm đổi mới đất nước đạt nhiều thành tựu to lớn. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã tổng kết những thành tựu đạt được: “Kinh tế tăng trưởng khá. Tổng sản phẩm trong nước (GDP) tăng bình quân hằng năm 7%.
Nông nghiệp phát triển liên tục, đặc biệt là sản xuất lương thực. Việc nuôi trồng và khai thác thủy sản, hải sản được mở rộng. Giá trị sản xuất công nghiệp bình quân hằng năm tăng 13,5%. Hệ thống kết cấu hạ tầng: bưu chính - viễn thông, đường sá, cầu, cảng, sân bay, điện, thuỷ lợi.
được tăng cường. Các ngành dịch vụ, xuất khẩu và nhập khẩu đều phát triển. Năm 2000 đã chặn được đà giảm sút mức tăng trưởng kinh tế, các chỉ tiêu chủ yếu đều đạt hoặc vượt kế hoạch đề ra” [18, tr. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Văn hóa, xã hội có những tiến bộ, đời sống nhân dân tiếp tục được cải thiện, giáo dục - đào tạo có bước phát triển về quy mô và cơ sở vật chất.
Trình độ dân trí và chất lượng nguồn nhân lực được nâng lên rõ rệt. Việt Nam đạt tiêu chuẩn quốc gia về xóa mù chữ và phổ cập giáo dục tiểu học. Khoa học xã hội và nhân văn, khoa học tự nhiên và công nghệ chuyển biến tích cực. Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, báo chí, xuất bản góp phần tích cực động viên toàn dân tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Những nhu cầu về ăn, ở, mặc, chăm sóc sức khỏe, nước sạch, điện sinh hoạt, học tập, giải trí được đáp ứng tốt hơn. Công tác xóa đói giảm nghèo trên phạm vi cả nước đạt hiệu quả nổi bật, công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình có nhiều thành tích. Tình hình chính trị - xã hội cơ bản ổn định; quốc phòng an ninh được tăng cường. Sức mạnh tổng hợp của nền quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân, nhất là các địa bàn chiến lược, biên giới, biển, đảo được phát huy, việc kết hợp giữa quốc phòng và an ninh, phát triển kinh tế đối ngoại có tiến bộ.
Công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng được chú trọng, hệ thống chính trị được củng cố [18, tr. “Quan hệ đối ngoại không ngừng được mở rộng, hội nhập kinh tế quốc tế được tiến hành chủ động và đạt nhiều kết quả tốt.