Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh giun thực quản ở chó tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên

Tài liệu nghiên cứu Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh giun thực quản ở chó tại huyện đồng hỷ tỉnh thái nguyên và, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Bùi Thị Khánh Chi
• Người hướng dẫn: ThS. Lê Thị Khánh Hòa
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Một Số Đặc Điểm Dịch Tễ Bệnh Giun Thực Quản Ở Chó Tại Huyện Đồng Hỷ, Tỉnh Thái Nguyên Và Sử Dụng Thuốc Điều Trị
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Nguyên nhân gây bệnh giun thực quản ở chó
• 2.3. Đặc điểm sinh học của giun tròn Spirocerca lupi ký sinh ở chó
• 2.4. Tình hình nghiên cứu trong nước và ngoài nước
• 2.4.1. Tình nghiên cứu trong nước
• 2.4.2. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu của đề tài nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Vật liệu nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.3.1. Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh giun thực quản chó do Spirocerca lupi gây ra
• 3.3.2. Nghiên cứu và đề xuất biện pháp phòng trị bệnh giun thực quản Spirocerca lupi cho chó
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp nghiên cứu tình hình nhiễm giun thực quản ở chó tại huyện Đồng Hỷ
• 3.4.2. Nghiên cứu và đề xuất biện pháp phòng trị bệnh giun thực quản Spirocerca lupi cho chó. Phương pháp tính toán và xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh giun thực quản ở chó tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.2. Thực trạng công tác phòng chống bệnh ký sinh trùng đường tiêu hóa cho chó tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.3. Tỷ lệ và cường độ nhiễm giun thực quản ở chó qua mổ khám
• 4.4. Tỷ lệ và cường độ nhiễm giun thực quản ở chó qua xét nghiệm phân
• 4.5. Thử nghiệm thuốc tẩy giun thực quản Spirocerca lupi cho chó và đề xuất biện pháp phòng bệnh
• 4.5.1. Thử nghiệm thuốc tẩy giun thực quản Spirocerca lupi cho chó trên địa bàn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.5.2. Đề xuất biện pháp phòng bệnh giun thực quản Spirocerca lupi cho chó trên địa bàn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về đặc điểm dịch tễ bệnh giun thực quản ở chó

Bệnh giun thực quản ở chó do giun tròn Spirocerca lupi gây ra, là một trong những bệnh ký sinh trùng phổ biến tại Việt Nam, đặc biệt ở các vùng nhiệt đới như Đồng Hỷ, Thái Nguyên. Bệnh này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của chó mà còn gây ra nhiều thiệt hại cho người chăn nuôi. Việc hiểu rõ về đặc điểm dịch tễ học của bệnh này là rất cần thiết để có biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

1.1. Nguyên nhân gây bệnh giun thực quản ở chó

Bệnh giun thực quản ở chó chủ yếu do giun tròn Spirocerca lupi gây ra. Giun này ký sinh trong thực quản, dạ dày hoặc động mạch chủ, tạo thành các khối u và gây ra nhiều triệu chứng nghiêm trọng cho vật chủ.

1.2. Triệu chứng bệnh giun thực quản ở chó

Chó nhiễm giun thực quản có thể xuất hiện nhiều triệu chứng như nôn mửa, khó nuốt, gầy yếu, và thậm chí có thể dẫn đến tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

II. Tình hình dịch tễ bệnh giun thực quản tại Đồng Hỷ Thái Nguyên

Tình hình dịch tễ bệnh giun thực quản ở chó tại huyện Đồng Hỷ đang có xu hướng gia tăng. Theo nghiên cứu, tỷ lệ nhiễm bệnh ở chó có thể lên đến 35% trong một số khu vực. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

2.1. Tỷ lệ nhiễm giun thực quản theo độ tuổi

Nghiên cứu cho thấy chó trên 18 tháng tuổi có tỷ lệ nhiễm giun thực quản cao nhất, chiếm tới 69,8%. Điều này cho thấy sự gia tăng nguy cơ mắc bệnh theo độ tuổi.

2.2. Tình hình nhiễm giun thực quản theo giống chó

Giống chó nội có tỷ lệ nhiễm bệnh cao hơn so với chó ngoại, do điều kiện nuôi dưỡng và vệ sinh kém hơn. Việc chăm sóc và nuôi dưỡng đúng cách có thể giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh.

III. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh giun thực quản

Để nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh giun thực quản ở chó, các phương pháp như khảo sát thực địa, lấy mẫu phân và mổ khám được áp dụng. Những phương pháp này giúp xác định tỷ lệ nhiễm bệnh và các yếu tố liên quan.

3.1. Khảo sát thực địa và lấy mẫu

Khảo sát thực địa được thực hiện tại các hộ gia đình nuôi chó ở Đồng Hỷ, nhằm thu thập thông tin về tình hình nhiễm bệnh và điều kiện nuôi dưỡng.

3.2. Phân tích mẫu phân và mổ khám

Mẫu phân được phân tích để xác định sự hiện diện của trứng giun S. lupi. Mổ khám chó nhiễm bệnh giúp phát hiện các tổn thương do giun gây ra.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nhiễm giun thực quản ở chó tại Đồng Hỷ là khá cao. Những thông tin này có thể được sử dụng để xây dựng các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả cho bệnh giun thực quản.

4.1. Tỷ lệ nhiễm giun thực quản qua mổ khám

Kết quả mổ khám cho thấy có nhiều chó bị nhiễm giun thực quản, với tỷ lệ cao nhất ở chó trên 18 tháng tuổi. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm tra sức khỏe định kỳ.

4.2. Đề xuất biện pháp phòng ngừa

Cần có các biện pháp phòng ngừa như tiêm phòng, tẩy giun định kỳ và cải thiện điều kiện nuôi dưỡng để giảm thiểu tỷ lệ nhiễm bệnh.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu về đặc điểm dịch tễ bệnh giun thực quản ở chó tại Đồng Hỷ đã chỉ ra nhiều vấn đề cần được giải quyết. Việc nâng cao nhận thức và thực hiện các biện pháp phòng ngừa là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe cho đàn chó và giảm thiểu thiệt hại cho người chăn nuôi.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu

Nghiên cứu này cung cấp thông tin quan trọng về tình hình dịch tễ bệnh giun thực quản, từ đó giúp xây dựng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của bệnh giun thực quản, nhằm tìm ra các giải pháp điều trị và phòng ngừa hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Bệnh ký sinh trùng đường tiêu hóa ở động vật ăn thịt, đặc biệt là loài chó (Canis lupus familiaris), là một trong những thách thức thú y phổ biến tại các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa nhanh chóng tại Việt Nam kéo theo sự gia tăng mạnh mẽ về số lượng vật nuôi và việc nhập khẩu nhiều giống chó ngoại có giá trị kinh tế cao, công tác quản lý dịch bệnh truyền nhiễm và ký sinh trùng ngày càng trở nên cấp thiết. Theo các khảo sát dịch tễ học thú y, tỷ lệ nhiễm giun sán đường tiêu hóa ở chó nuôi tại Việt Nam dao động từ 60% đến trên 80%, trong đó giun thực quản (Spirocerca lupi) là một trong những loài ký sinh trùng nguy hiểm nhất nhưng thường bị bỏ sót trong chẩn đoán lâm sàng sớm.

Vấn đề cốt lõi (Problem Statement) nằm ở chỗ bệnh giun thực quản do Spirocerca lupi diễn biến âm thầm trong giai đoạn đầu (thời gian ủ bệnh kéo dài từ 5 - 6 tháng). Khi ấu trùng di hành, chúng phá hủy thành động mạch chủ, tạo nên các chứng phình động mạch (aneurysm) dễ vỡ gây đột tử, hoặc định vị tại thực quản tạo thành các u hạt (granuloma). Các u này có thể chèn ép đường ăn, gây nôn mửa, khó nuốt, suy kiệt, biến chứng viêm màng phổi, tràn dịch khoang ngực, hoặc tiến triển ác tính thành ung thư biểu mô (fibrosarcoma, osteosarcoma). Tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, tập quán chăn nuôi thả rông còn phổ biến, kiến thức phòng chống ký sinh trùng của người dân còn hạn chế, dẫn đến việc thiếu hụt dữ liệu dịch tễ chuẩn xác để thiết lập phác đồ điều trị đặc hiệu.

Mục tiêu cụ thể của đồ án/khóa luận bao gồm:

1. Điều tra và đánh giá thực trạng công tác phòng, chống bệnh ký sinh trùng đường tiêu hóa trên đàn chó tại 4 xã, thị trấn thuộc huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên (170 hộ chăn nuôi).
2. Xác định tỷ lệ và cường độ nhiễm giun thực quản Spirocerca lupi trên 512 mẫu phân (phương pháp xét nghiệm phù nổi Fulleborn và buồng đếm McMaster) và 76 ca mổ khám bệnh tích đường tiêu hóa, phân tích đa chiều theo: địa phương, lứa tuổi, tính biệt, mùa vụ, giống chó và phương thức chăn nuôi.
3. Thử nghiệm lâm sàng đánh giá hiệu lực tẩy trừ và độ an toàn của hóa dược Doramectin trên đàn chó nhiễm bệnh thực địa, từ đó đề xuất quy trình phòng trị khoa học, bền vững.

Phương pháp tiếp cận giải pháp được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa điều tra xã hội học thú y, dịch tễ học mô tả cắt ngang (cross-sectional descriptive epidemiology), giải phẫu bệnh lý (post-mortem pathology) và can thiệp dược lý thực nghiệm có đối chứng.

Phạm vi nghiên cứu được khoanh vùng tại 4 địa bàn trọng điểm của huyện Đồng Hỷ (Thị trấn Sông Cầu, xã Hóa Trung, xã Hóa Thượng, xã Minh Lập) trong thời gian từ tháng 12/2021 đến tháng 05/2022.

       +---------------------------------------------------------+
       |   KHUNG GIẢI PHÁP CAN THIỆP DỊCH TỄ & ĐIỀU TRỊ          |
       +---------------------------------------------------------+
                                    |
            +-----------------------+-----------------------+
            |                                               |
            v                                               v
+------------------------+                     +------------------------+
|  ĐIỀU TRA DỊCH TỄ HỌC  |                     | THỬ NGHIỆM LÂM SÀNG    |
|  - Mổ khám (N=76)      |                     | - Hóa dược: Doramectin |
|  - Xét nghiệm (N=512)  |                     |   (Liều: 0.5 mg/kg SC) |
|  - Khảo sát (N=170)    |                     | - Đánh giá sau 15 ngày |
+------------------------+                     +------------------------+
            |                                               |
            +-----------------------+-----------------------+
                                    |
                                    v
       +---------------------------------------------------------+
       |   QUY TRÌNH PHÒNG TRỊ DỊCH TỄ CHUẨN HÓA CẤP CƠ SỞ       |
       +---------------------------------------------------------+

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại các vùng nông thôn và bán sơn địa như huyện Đồng Hỷ, phương thức chăn nuôi chó thả rông hoặc vừa thả vừa nhốt chiếm đa số. Chó tự do săn bắt các loài vật chủ tích trữ (paratenic host) như cóc, thằn lằn, chim, gặm nhấm hoặc ăn phải bọ hung (dung beetle - chi Geotrupes spp.) mang ấu trùng giai đoạn 3 ($L_3$) của S. lupi.

Phương pháp chẩn đoán	Ưu điểm	Nhược điểm	Độ nhạy / Độ đặc hiệu
Phù nổi Fulleborn (Nước muối bão hòa)	Dễ thực hiện, chi phí thấp, triển khai diện rộng trên thực địa	Chỉ phát hiện khi u hạt có lỗ rò thải trứng ra thực quản; trứng nhỏ ($35 \times 15,\mu\text{m}$) dễ chìm	Độ nhạy: $60 - 75%$ Độ đặc hiệu: Cao
Nội soi thực quản (Endoscopy)	Quan sát trực tiếp khối u và búi giun màu đỏ; phát hiện trước khi thải trứng	Đòi hỏi trang thiết bị đắt tiền, gây mê sâu, không khả thi ở cấp huyện	Độ nhạy: $>90%$ Độ đặc hiệu: Rất cao
Chụp X-quang lồng ngực	Phát hiện tổn thương xơ hóa đốt sống ngực ($T_5 - T_{10}$) và khối u trung thất	Chi phí cao, khó phân biệt u thực quản lành tính với u ác tính	Độ nhạy: $70 - 80%$ Độ đặc hiệu: Trung bình
Mổ khám sau chết (Necropsy)	Tiêu chuẩn vàng (Gold standard), đếm chính xác số lượng giun và tổn thương vi thể	Chỉ thực hiện được trên cá thể đã chết hoặc cơ sở giết mổ	Độ nhạy: $100%$ Độ đặc hiệu: $100%$

Bảng phân tích yêu cầu nghiên cứu theo mô hình MoSCoW:

• Must have (Bắt buộc có): Xác định tỷ lệ nhiễm, cường độ nhiễm giun thực quản theo các yếu tố sinh học/môi trường; xác định hiệu lực sạch trứng của phác đồ tiêm Doramectin dưới da.
• Should have (Nên có): Phân tích tương quan giữa tập quán vệ sinh thú y của chủ nuôi với tỷ lệ mắc bệnh; đánh giá tính an toàn dược lý của thuốc trên các giống chó khác nhau.
• Could have (Có thể có): Xây dựng thuật toán tự động tính toán mật độ trứng/gam phân (EPG) và xuất cảnh báo dịch tễ học theo mùa.
• Won't have (Chưa thực hiện đợt này): Giải trình tự gen phân tử (PCR/Sequencing) phân loài biến dị di truyền của Spirocerca lupi.

Thiết kế hệ thống

Hệ thống giám sát dịch tễ học và quy trình can thiệp trị liệu được chuẩn hóa thành chuỗi mắt xích khép kín từ thu thập mẫu, xét nghiệm chỉ thị, xử lý số liệu đến can thiệp dược lý:

graph TD
    A["Chó nuôi thực địa (Đồng Hỷ)"] --> B{"Phương thức tiếp cận"}
    B -->|"Cơ sở giết mổ / Chó chết"| C["Mổ khám toàn diện hệ tiêu hóa"]
    B -->|"Chó sống tại hộ gia đình"| D["Lấy mẫu phân tươi buổi sáng"]
    C --> E["Thu thập giun trong khối u thực quản/động mạch"]
    E --> F["Định danh hình thái & Đếm số lượng cá thể giun"]
    D --> G["Xét nghiệm phù nổi Fulleborn (NaCl bão hòa)"]
    G --> H{"Kết quả soi kính (10x10)"}
    H -->|"Âm tính"| I["Kết luận: Không phát hiện trứng"]
    H -->|"Dương tính"| J["Đếm EPG bằng buồng đếm McMaster"]
    J --> K["Phân cấp cường độ nhiễm (+, ++, +++)"]
    K --> L["Can thiệp điều trị: Doramectin 0.5 mg/kg SC"]
    L --> M["Kiểm tra lại phân sau 15 ngày"]
    M --> N["Đánh giá tỷ lệ sạch trứng & Độ an toàn"]

Nguyên lý hoạt động của các hóa chất và công cụ kỹ thuật:

• Dung dịch nước muối bão hòa ($\text{NaCl}$): Tỷ trọng đạt $\rho \approx 1.20,\text{g/cm}^3$, cao hơn tỷ trọng của trứng S. lupi ($\rho \approx 1.10 - 1.15,\text{g/cm}^3$), tạo lực đẩy Archimedes làm trứng giun nổi lên bề mặt lam kính.
• Doramectin ($\text{C}{50}\text{H}{74}\text{O}_{14}$): Dẫn xuất bán tổng hợp từ quá trình lên men Streptomyces avermitilis. Thuốc gắn kết chọn lọc với kênh ion $\text{Cl}^-$ đóng mở bởi glutamate và làm tăng giải phóng chất dẫn truyền thần kinh ức chế $\gamma$-Aminobutyric Acid (GABA) ở tế bào thần kinh - cơ của giun, dẫn đến tê liệt co giật và tiêu diệt ký sinh trùng. Doramectin có thời gian bán thải huyết tương ($t_{1/2}$) dài hơn Ivermectin ($\text{C}{48}\text{H}{74}\text{O}_{14}$), ít qua hàng rào máu não của động vật có vú, giảm thiểu độc tính thần kinh.

Methodology

• Phương pháp lấy mẫu: Sử dụng phương pháp lấy mẫu chùm nhiều bậc (Multistage cluster sampling). Lựa chọn ngẫu nhiên 4 xã/thị trấn; mỗi xã chọn 5 thôn/xóm; tại mỗi thôn lấy mẫu ngẫu nhiên tại các hộ gia đình chăn nuôi chó.
• Kế hoạch triển khai dự án:
  • Tháng 12/2021: Thiết kế phiếu điều tra, chuẩn bị hóa chất, khảo sát thực trạng 170 hộ chăn nuôi.
  • Tháng 01/2022 - 04/2022: Thu thập 512 mẫu phân, thực hiện 76 ca mổ khám tại các lò mổ địa phương, lưu trữ mẫu giun trong cồn $70^\circ$.
  • Tháng 04/2022 - 05/2022: Thử nghiệm phác đồ điều trị Doramectin trên 34 cá thể chó dương tính, theo dõi tác dụng phụ và xét nghiệm đánh giá lại sau 15 ngày; tổng hợp và xử lý số liệu thống kê sinh học bằng Microsoft Excel 2010.
• Quản trị rủi ro: Chó tham gia thử nghiệm có thể mang gen đột biến $ABCB1$ ($MDR1$) gây nhạy cảm với nhóm Avermectin (đặc biệt là các giống Collie, Bergerie). Giải pháp: Kiểm tra lâm sàng kỹ lưỡng, kiểm soát liều chính xác theo khối lượng thể trọng ($0.5,\text{mg/kg}$ TT) và theo dõi phản ứng liên tục trong 2 giờ đầu sau tiêm.

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình định lượng mật độ trứng giun trong phân được thực hiện theo tiêu chuẩn McMaster cải tiến. Số lượng trứng trên một gam phân (EPG - Eggs Per Gram) được tính toán theo công thức:

$$\text{EPG} = \frac{\sum N_{\text{trứng (2 ngăn buồng đếm)}} \times 60}{4} = \sum N_{\text{trứng}} \times 15$$

Phân loại cường độ nhiễm quy chuẩn:

• Nhiễm nhẹ (+): $\text{EPG} < 500$ trứng/g phân.
• Nhiễm trung bình (++): $500 \le \text{EPG} \le 1000$ trứng/g phân.
• Nhiễm nặng (+++): $\text{EPG} > 1000$ trứng/g phân.

Đoạn mã Python dưới đây mô phỏng thuật toán tính toán thống kê dịch tễ học, phân loại cường độ nhiễm và ước tính hiệu lực sạch trứng của thuốc tẩy giun từ tập dữ liệu khảo sát thực địa:

import numpy as np
import pandas as pd

def calculate_epg(chamber1_eggs: int, chamber2_eggs: int) -> float:
    """Tính số lượng trứng trên mỗi gam phân (EPG) bằng buồng đếm McMaster."""
    return ((chamber1_eggs + chamber2_eggs) * 60) / 4

def classify_intensity(epg: float) -> str:
    """Phân loại mức độ nhiễm giun thực quản."""
    if epg == 0:
        return "Âm tính"
    elif epg < 500:
        return "Nhẹ (+)"
    elif epg <= 1000:
        return "Trung bình (++)"
    else:
        return "Nặng (+++)"

def evaluate_drug_efficacy(pre_treatment_positive: int, post_treatment_clean: int) -> float:
    """Tính tỷ lệ sạch trứng (%) sau 15 ngày điều trị."""
    if pre_treatment_positive == 0:
        return 0.0
    return (post_treatment_clean / pre_treatment_positive) * 100.0

# Dữ liệu thực nghiệm lâm sàng tại Đồng Hỷ
trial_data = {
    "Dia_Phuong": ["Thi tran Song Cau", "Xa Hoa Thuong"],
    "So_Cho_Dieu_Tri": [16, 18],
    "So_Cho_Sach_Trung_15d": [15, 17]
}

df_trial = pd.DataFrame(trial_data)
df_trial["Ty_Le_Sach_Trung_Percent"] = df_trial.apply(
    lambda row: evaluate_drug_efficacy(row["So_Cho_Dieu_Tri"], row["So_Cho_Sach_Trung_15d"]), axis=1
)

print(df_trial.to_string(index=False))

Testing và validation

1. Thực trạng công tác vệ sinh phòng bệnh tại 170 hộ chăn nuôi

Khảo sát cho thấy nhận thức phòng bệnh ký sinh trùng của người dân còn rất thấp:

• Tẩy giun định kỳ: $51.18%$ số hộ hoàn toàn không tẩy giun cho chó; chỉ $25.88%$ tẩy 2 lần/năm và $22.94%$ tẩy 3 lần/năm.
• Thu gom & xử lý phân: $52.35%$ không thu gom phân; $60.59%$ không tiến hành xử lý phân; $62.35%$ không khử trùng chuồng nuôi.
• Tỷ lệ hộ không áp dụng bất kỳ biện pháp vệ sinh phòng bệnh nào: $50.59%$ (86/170 hộ).

2. Kết quả mổ khám đường tiêu hóa ($N = 76$)

Tỷ lệ nhiễm chung qua mổ khám đạt $19.74%$ (15/76 cá thể dương tính).

Địa phương	Số mổ khám ($n$)	Số nhiễm ($n$)	Tỷ lệ nhiễm (%)	Cường độ nhiễm (con/chó)
Thị trấn Sông Cầu	17	3	$17.65%$	$2 - 4$
Xã Hóa Trung	20	4	$20.00%$	$4 - 8$
Xã Hóa Thượng	18	3	$16.67%$	$3 - 7$
Xã Minh Lập	21	5	$23.81%$	$5 - 10$
Tính chung	76	15	$19.74%$	$2 - 10$

3. Kết quả xét nghiệm phân ($N = 512$)

Tỷ lệ nhiễm trung bình qua xét nghiệm phân là $13.48%$ (69/512 mẫu). Cường độ nhiễm tập trung chủ yếu ở mức nhẹ ($71.01%$), mức trung bình chiếm $23.19%$ và nhiễm nặng chiếm $5.80%$.

Yếu tố dịch tễ	Phân nhóm	Số mẫu kiểm tra	Số mẫu dương tính	Tỷ lệ nhiễm (%)	Nhẹ (+) (%)	TB (++) (%)	Nặng (+++) (%)
Độ tuổi	$\le 2$ tháng	108	0	$0.00%$	$0.00%$	$0.00%$	$0.00%$
	$> 2 - 12$ tháng	135	4	$2.96%$	$75.00%$	$25.00%$	$0.00%$
	$> 12 - 24$ tháng	124	23	$18.55%$	$82.61%$	$13.04%$	$4.35%$
	$> 24$ tháng	145	42	$28.97%$	$64.29%$	$28.57%$	$7.14%$
Giống chó	Chó nội	204	35	$17.16%$	$71.43%$	$22.86%$	$5.71%$
	Chó lai	187	30	$16.04%$	$70.00%$	$23.33%$	$6.67%$
	Chó ngoại	121	4	$3.31%$	$75.00%$	$25.00%$	$0.00%$
Phương thức nuôi	Thả rông	193	37	$19.17%$	$67.57%$	$24.32%$	$8.11%$
	Vừa thả vừa nhốt	182	25	$13.74%$	$76.00%$	$20.00%$	$4.00%$
	Nuôi nhốt	137	7	$5.11%$	$71.43%$	$28.57%$	$0.00%$
Tính biệt	Chó đực	237	31	$13.08%$	$67.74%$	$25.81%$	$6.45%$
	Chó cái	275	38	$13.82%$	$73.68%$	$21.05%$	$5.26%$

Ghi chú thống kê: Tỷ lệ nhiễm tăng tuyến tính có ý nghĩa thống kê theo độ tuổi ($P < 0.05$). Ngược lại, yếu tố tính biệt không tạo ra sự khác biệt có ý nghĩa ($P > 0.05$). Theo mùa vụ, tỷ lệ nhiễm đạt đỉnh vào tháng 3/2022 ($17.89%$) và thấp nhất vào tháng 12/2021 ($9.33%$).

4. Thử nghiệm hiệu lực điều trị thực địa

Tiến hành tiêm dưới da hóa dược Doramectin với liều chỉ định $0.5,\text{mg/kg}$ thể trọng trên 34 con chó nhiễm bệnh tại Thị trấn Sông Cầu và xã Hóa Thượng:

• Thị trấn Sông Cầu: 15/16 cá thể sạch hoàn toàn trứng giun sau 15 ngày $\rightarrow$ Hiệu lực đạt $93.75%$.
• Xã Hóa Thượng: 17/18 cá thể sạch hoàn toàn trứng giun sau 15 ngày $\rightarrow$ Hiệu lực đạt $94.44%$.
• Hiệu lực chung toàn đàn: $94.12%$ (32/34 cá thể sạch trứng). Không ghi nhận bất kỳ biểu hiện shock thuốc, dị ứng hay rối loạn vận động thần kinh sau tiêm 1 - 2 giờ.

---

Đổi mới và đóng góp

Nghiên cứu mang lại những đóng góp khoa học và giá trị ứng dụng thực tiễn rõ nét:

1. Thiết lập bộ cơ sở dữ liệu dịch tễ học thực địa đầu tiên: Cung cấp bức tranh toàn diện và chi tiết về đặc điểm phân bố của Spirocerca lupi tại khu vực trung du miền núi phía Bắc (Thái Nguyên), lấp đầy khoảng trống dữ liệu trong hơn một thập kỷ qua.
2. Chứng minh quy luật cảm nhiễm theo chu kỳ sinh học: Làm sáng tỏ nguyên nhân chó dưới 2 tháng tuổi có tỷ lệ nhiễm $0%$, do chu kỳ phát triển sinh học của giun từ khi chó nuốt ấu trùng $L_3$ đến khi hình thành u hạt thải trứng kéo dài ít nhất 5 tháng. Nguy cơ mắc bệnh tích lũy theo thời gian sống ($>24$ tháng tuổi nhiễm cao nhất đạt $28.97%$).
3. Chuẩn hóa phác đồ can thiệp Doramectin: So sánh với các hoạt chất truyền thống, Doramectin cho thấy ưu thế vượt trội về khả năng thâm nhập u mô xơ và độ an toàn.

Tiêu chí so sánh	Doramectin (Đề tài sử dụng)	Ivermectin (Phổ biến)	Imidacloprid + Moxidectin (Advocate)
Liều dùng chuẩn	$0.4 - 0.5,\text{mg/kg}$ TT (Tiêm dưới da)	$0.2 - 0.4,\text{mg/kg}$ TT (Tiêm dưới da)	$10,\text{mg} + 2.5,\text{mg/kg}$ (Nhỏ giọt ngoài da)
Hiệu lực sạch trứng thực địa	$94.12%$ (sau 1 liều kiểm tra 15 ngày)	$75 - 85%$ (thường cần lặp lại nhiều lần)	$40 - 60%$ khỏi hoàn toàn sau 12 tuần
Thời gian bán thải huyết tương ($t_{1/2}$)	Dài (duy trì nồng độ mô cao và ổn định)	Trung bình (đào thải nhanh hơn)	Ngắn đến trung bình
Độc tính thần kinh trên chó nhạy cảm	Thấp (khó qua hàng rào máu não)	Cao hơn (nguy cơ ức chế thần kinh trung ương)	Rất thấp
Khả năng làm tiêu biến nốt sùi thực quản	Rất tốt	Khá	Trung bình

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Quy trình kỹ thuật từ nghiên cứu có thể chuyển giao trực tiếp cho các trạm thú y cấp huyện, phòng khám thú y tư nhân và người chăn nuôi theo mô hình triển khai 4 bước:

[Bước 1: Chẩn đoán & Sàng lọc] 
[Bước 2: Phân cấp & Cách ly]
[Bước 3: Can thiệp điều trị đặc hiệu]
[Bước 4: Vệ sinh môi trường & Dự phòng]

Phân tích Chi phí - Lợi ích (Cost-Benefit Analysis):

• Chi phí điều trị: Một liều tiêm Doramectin cho chó thể trọng $10 - 15,\text{kg}$ ước tính khoảng 15.000 - 25.000 VNĐ.
• Giá trị kinh tế bảo tồn: Ngăn ngừa tổn thất kinh tế do chết đột ngột ở chó giống/chó cảnh ngoại (trị giá từ 5.000.000 đến trên 20.000.000 VNĐ/cá thể).
• Lợi ích sức khỏe cộng đồng: Cắt đứt nguồn phát tán trứng giun ra môi trường sống, hạn chế nguy cơ ô nhiễm ấu trùng sang các loài vật nuôi khác và bảo vệ cảnh quan sinh thái nông thôn.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Độ nhạy phụ thuộc thời điểm: Phương pháp phù nổi Fulleborn chỉ phát hiện được khi khối u đã có lỗ rò thông vào lòng thực quản. Giai đoạn ấu trùng di hành trong thành động mạch chủ (3 tháng đầu) hoàn toàn không thể phát hiện qua xét nghiệm phân thông thường.
• Điều kiện trang thiết bị cơ sở: Chưa thể kết hợp nội soi huỳnh quang hoặc chụp cắt lớp CT-Scanner để đánh giá mức độ thoái triển kích thước của khối u xơ sau điều trị.

Hướng phát triển tiếp theo

• Ứng dụng kỹ thuật phân tử: Phát triển bộ sinh phẩm chẩn đoán nhanh dạng que thử kháng nguyên (ELISA Strip) hoặc xét nghiệm khuếch đại gen (Nested-PCR) nhằm phát hiện kháng thể kháng S. lupi trong huyết thanh ngay từ giai đoạn ấu trùng di hành sớm.
• Nghiên cứu sinh thái học côn trùng: Mở rộng khảo sát tỷ lệ mang ấu trùng $L_3$ trên các loài bọ hung (Coleoptera) phân bố tại các tiểu vùng khí hậu khác nhau của tỉnh Thái Nguyên để xây dựng bản đồ cảnh báo dịch tễ số hóa.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên Thú y: Nguồn tư liệu học thuật chuẩn mực về phương pháp bố trí thí nghiệm dịch tễ học động vật, kỹ thuật mổ khám toàn diện cơ quan tiêu hóa và kỹ năng sử dụng buồng đếm McMaster.
• Bác sĩ thú y thực hành: Quy trình chẩn đoán phân biệt rõ ràng giữa triệu chứng giả dại (pseudo-rabies), nôn mửa do viêm dạ dày với bệnh giun thực quản; phác đồ chỉ định Doramectin chuẩn hóa liều lượng $0.5,\text{mg/kg}$ TT.
• Người chăn nuôi & Trang trại chó giống: Nhận thức được tầm quan trọng của việc nuôi nhốt cách ly (giảm tỷ lệ nhiễm từ $19.17%$ xuống $5.11%$), thực hiện lịch trình tẩy giun định kỳ từ sau 2 tháng tuổi.
• Cơ quan quản lý Thú y địa phương: Cung cấp căn cứ thực chứng để ban hành các khuyến cáo phòng chống dịch bệnh ký sinh trùng trên đàn thú cảnh, nâng cao tiêu chuẩn an toàn sinh học cấp huyện/tỉnh.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao chó con dưới 2 tháng tuổi lại có tỷ lệ nhiễm giun thực quản bằng 0%?

Ấu trùng Spirocerca lupi có vòng đời gián tiếp phức tạp. Chó chỉ nhiễm bệnh khi ăn phải bọ cánh cứng mang ấu trùng $L_3$ hoặc vật chủ tích trữ. Thời gian để ấu trùng di hành từ dạ dày qua động mạch chủ đến thực quản và phát triển thành giun trưởng thành đẻ trứng mất từ 5 đến 6 tháng (prepatent period). Do đó, chó dưới 2 tháng tuổi chưa đủ thời gian sinh học để đào thải trứng ra ngoài phân.

2. Sự khác biệt lâm sàng giữa triệu chứng nhiễm S. lupi và bệnh Dại là gì?

Chó nhiễm S. lupi có thể xuất hiện hội chứng "giả dại" do độc tố thần kinh của giun tiết vào máu gây tăng tiết nước bọt, chảy dãi nhiều, khó nuốt và nôn mửa. Tuy nhiên, chó không có biểu hiện thay đổi tính tình đột ngột (điên cuồng, sợ gió, sợ nước, cắn càn vô cớ) và không bị liệt cơ hàm dẫn đến tử vong nhanh trong vòng 7 - 10 ngày như virus Dại (Rabies virus).

3. Phác đồ sử dụng Doramectin có gây độc cho chó mang gen đột biến MDR1 không?

Doramectin thuộc nhóm Avermectin. Với liều chỉ định $0.4 - 0.5,\text{mg/kg}$ TT tiêm dưới da, thuốc được ghi nhận có biên độ an toàn rộng hơn Ivermectin do ái lực qua hàng rào máu não thấp hơn. Tuy nhiên, đối với các giống chó đặc thù nhạy cảm cao (như Collie, Australian Shepherd), cần thực hiện xét nghiệm gen hoặc khởi đầu với liều thăm dò thấp và theo dõi sát sao.

4. Thu gom phân chó trong vòng bao lâu thì ngăn chặn được lây nhiễm?

Nên thu gom phân chó tươi không quá 8 giờ sau khi bài thải ra môi trường. Trứng giun S. lupi mới theo phân ra ngoài chứa ấu trùng giai đoạn 1 ($L_1$), cần thời gian để bọ cánh cứng ăn phải và phát triển thành ấu trùng $L_3$ có sức gây bệnh. Thu gom và tiêu hủy phân sớm sẽ cắt đứt hoàn toàn chuỗi truyền lây sang ký chủ trung gian.

5. Nuôi nhốt hoàn toàn có giúp chó tránh được 100% bệnh giun thực quản không?

Nuôi nhốt giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ (tỷ lệ nhiễm giảm xuống còn $5.11%$ so với $19.17%$ ở chó thả rông). Tuy nhiên, chó nuôi nhốt vẫn có nguy cơ nhỏ nếu nguồn thức ăn sống, nước uống bị nhiễm bọ hung rơi vào, hoặc chó bắt phải chuột/thằn lằn mang ấu trùng xâm nhập vào chuồng nuôi.

---

Kết luận

Công trình nghiên cứu của tác giả Bùi Thị Khánh Chi tại Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên đã giải quyết trọn vẹn và khoa học các câu hỏi thực tiễn về bệnh giun thực quản (Spirocerca lupi) ở chó tại huyện Đồng Hỷ:

• Tỷ lệ nhiễm thực tế trên đàn chó qua mổ khám là $19.74%$ và qua xét nghiệm phân là $13.48%$, với cường độ nhiễm dao động từ $2 - 10$ giun/cá thể.
• Yếu tố nguy cơ hàng đầu là phương thức nuôi thả rông ($19.17%$), lứa tuổi già trên 24 tháng ($28.97%$), giống chó nội ($17.16%$) và đỉnh điểm mùa nóng ẩm tháng 3 ($17.89%$).
• Hóa dược Doramectin với liều tiêm dưới da $0.5,\text{mg/kg}$ thể trọng khẳng định hiệu lực điều trị vượt trội với tỷ lệ sạch trứng đạt $94.12%$, an toàn tuyệt đối cho vật nuôi trên thực địa.

Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo giá trị cho công tác chẩn đoán và điều trị bệnh giun thực quản ở chó, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học để người chăn nuôi và các cơ sở thú y áp dụng các biện pháp phòng bệnh hiệu quả, góp phần bảo vệ sức khỏe đàn chó nuôi và cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Hiện nay, chó được nuôi khắp nơi trên thế giới, hầu như nơi nào có con người sinh sống đều có sự tồn tại của loài chó. Trong những năm gần đây khi kinh tế ngày càng phát triển, đời sống của người dân được nâng cao nên việc nuôi chó không chỉ để phục vụ mục đích trông coi gia đình mà còn để làm cảnh và tăng giá trị kinh tế. Có rất nhiều giống chó ngoại quý hiếm được nhập khẩu về để làm gia tăng số lượng và chủng loại chó ở nước ta. Chó là loài động vật trung thành với con người, không những để giữ nhà mà chó còn là người bạn thân thiết với con người.

Khi chó được nuôi nhiều thì vấn đề dịch bệnh ở chó cũng ngày càng phức tạp. Một trong những bệnh thường gặp ở chó đó là bệnh do ký sinh trùng gây ra. Mặt khác nước ta nằm trong vùng nhiệt đới, khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều với hệ thực vật và động vật phong phú, đây là điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh sinh trưởng phát triển, gây bệnh cho vật nuôi, trong đó có bệnh giun thực quản do giun tròn Spirocerca lupi gây ra trên chó. Phạm Sỹ Lăng và Phan Địch Lân (2001) [10] cho biết, chó nhiễm giun tròn S.

lupi có những biểu hiện rất khác nhau tùy thuộc vào vị trí của khối u. Chó đôi khi có triệu chứng giả dại do giun S. lupi tiết ra độc tố ngấm vào máu, làm cho chó chảy dãi nhiều, nôn mửa, rối loạn phản xạ nuốt, ho dữ dội. Bên cạnh đó, bệnh có thể gây viêm màng phổi hoặc viêm phúc mạc cấp tính.

Đặc biệt nếu giun tròn S. lupi ký sinh trong động mạch chủ có thể làm vỡ động mạch, con vật chết ngay lập tức. Cho đến nay đã có một số tác giả đề cập đến đặc điểm dịch tễ học của giun tròn S. Tuy nhiên, việc tìm hiểu về tình hình mắc bệnh do giun thực quản S.

lupi gây ra ở chó tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên 2 hiện vẫn chưa được thực hiện. Hơn nữa, tình hình chăn nuôi chó ở Việt Nam nói chung và ở huyện Đồng Hỷ nói riêng phần lớn vẫn là nuôi thả rông hoặc vừa thả, vừa nhốt nên nguy cơ mắc bệnh giun thực quản vẫn cao. Từ những luận giải trên, chúng tôi thực hiện nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh giun thực quản ở chó tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên và sử dụng thuốc điều trị ” 1. Mục tiêu nghiên cứu Đánh giá được tình hình nhiễm giun thực quản do S.

lupi gây ra trên chó tại huyện Đồng Hỷ và hiệu quả điều trị của thuốc. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Đề tài cung cấp thông tin khoa học về một số đặc điểm dịch tễ học bệnh giun thực quản do giun tròn S. lupi trên đàn chó tại huyện Đồng Hỷ; Từ đó có cơ sở khoa học để xây dựng các biện pháp phòng bệnh giun thực quản cho chó đạt hiệu quả cao.

Ý nghĩa trong thực tiễn Kết quả của nghiên cứu là cơ sở để khuyến cáo người chăn nuôi thực hiện các biện pháp phòng bệnh giun thực quản của chó nhằm hạn chế tỷ lệ lây nhiễm giữa các cá thể và thiệt hại do giun S. lupi gây ra trên đàn chó tại huyện Đồng Hỷ. 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2.

Nguyên nhân gây bệnh giun thực quản ở chó Bệnh giun thực quản ở chó do giun tròn S. lupi gây nên. lupi có màu đỏ, ký sinh trong thực quản, dạ dày hoặc động mạch chủ tạo thành các khối u và gây bệnh cho vật chủ (chó). Đặc điểm sinh học của giun tròn Spirocerca lupi ký sinh ở chó 2.

Vị trí của Spirocerca lupi ký sinh trong hệ thống phân loại động vật học Giun tròn S. lupi được phân loại theo hệ thống phân loại động vật như sau. (De ley P và Blaxter M., 2002) [25] Ngành Nematoda Potts, 1932 Lớp Chromadorca Inglis, 1983 Phân lớp Chromadoria Pearse, 1942 Bộ Rhabditida chitwood, 1933 Phân bộ Spirurina Railliet and Henry, 1915 Liên họ Spiruroidea Railliet et Henry, 1915 Họ Spirocercidae Chitwood and Wehr, 1932 Giống Spirocerca Railliet et Henry, 1911 Loài Spirocerca lupi Rudolphi, 1809 2. Đặc điểm hình thái và cấu tạo của giun thực quản Spirocerca lupi Các tác giả Brodey R.

(1977) [22], Phạm Sỹ Lăng và cs. (2009) [7], cho biết: Giun tròn S. lupi có màu hồng đến đỏ và thường cuộn lại thành búi. Cơ thể được bao phủ bởi một lớp biểu bì, mềm dẻo nhưng khá dai hệ tiêu hóa dạng ống với hai lỗ mở.

Miệng nhỏ hình 6 cạnh, thực quản kép, phần trước được cấu tạo bằng tổ chức cơ, phần này dài. Phần sau của giun được cấu tạo bằng tổ chức tuyến, phần này ngắn hơn phần trước. 4 + Giun đực có có kích thước chiều dài từ 30 - 54 mm, rộng nhất 0,76 - 0,92 mm. Phần thực quản cơ dài từ 0,52 - 0,66 mm, chỗ rộng nhất 0,12 - 0,16 mm, phần tuyến dài từ 4,24 - 8,61 mm, chỗ rộng nhất 0,26 - 0,41 mm.

Đuôi dài 0,36 - 0,47 mm. Mút đuôi có cánh bên, có 4 đôi núm trước huyệt và 2 đôi núm sau huyệt, hình que; ngoài ra còn 1 núm đơn ở trước lỗ huyệt và 5 núm nhỏ khác ở gần mút đuôi. Có hai gai giao hợp không bằng nhau: gai trái mảnh, dài 2,45 - 4,91 mm, gốc gai hơi phình ra , mút gai nhọn; gai phải ngắn và mập hơn, dài 0,61 - 0,76 mm, gốc gai hơi phình ra , mút gai tù. Gai điều chỉnh hình móc câu, cong, dài 0,12 - 0,13 mm, rộng 0,08 - 0,9 mm ở điểm rộng nhất.

+ Giun cái có kích thước dài 54 - 80 mm, rộng nhất là 0,96 - 1,16 mm. Phần cơ thực quản dài 0,60 - 0,67 mm, chỗ rộng nhất 0,11 - 0,14 mm. Thực quản tuyến của giun cái dài 6,63 - 6,78 mm, chỗ rộng nhất 0,38 - 0,43 mm. Đuôi ngắn, dài 0,17 - 0,2 mm.

Lỗ sinh dục cái nằm phía trước thân, gần cuối của phần thực quản. Trứng rất nhỏ, vỏ mỏng, có hình elip, hai cạnh bên gần như song song với nhau, kích thước khá nhỏ 0,035 - 0,039 x 0,014 - 0,023 mm, bên trong có chứa ấu trùng.1 Giun tròn Spirocerca lupi a, b. đuôi con đực; (Nguồn internet) [33] 5 Hình 2. Trứng giun tròn S.

Chu kỳ sinh học của giun thực quản Spirocerca lupi S. lupi có vòng đời phát triển gián tiếp; chó, cáo là vật chủ cuối cùng, bọ cánh cứng (Geotrupes spp.) là vật chủ trung gian và nhiều động vật có xương sống (gà, chim, ếch, thằn lằn và các loài bò sát, động vật gặm nhấm) là vật chủ chứa. Con cái trưởng thành ký sinh ở thực quản đẻ trứng, trứng chứa ấu trùng giai đoạn 1 theo phân ra ngoài môi trường. Bọ cánh cứng ăn phân chứa trứng có ấu trùng giai đoạn 1, trong cơ thể bọ cánh cứng ấu trùng giai đoạn 1 phát triển thành ấu trùng giai đoạn 3 có sức gây bệnh.

Vật chủ chứa ăn bọ cánh cứng chứa ấu trùng giai đoạn 3, ấu trùng được giải phóng trong dạ dày và đóng kén tại đó. Chó ăn phải bọ cánh cứng hoặc vật chủ chứa chứa ấu trùng giai đoạn 3. Ấu trùng được giải phóng sau khi tiêu hóa, xâm nhập vào thành dạ dày và di chuyển đến động mạch chủ. Sau khoảng 3 tháng ấu trùng di chuyển đến thực quản (đôi khi đến thành dạ dày), phát triển thành dạng trưởng thành ký sinh trong các khối u.

Giun được bao bọc trong khối u, các khối u thông với thực quản qua lỗ dò. Giun trưởng thành đẻ trứng, trứng ra ngoài xoang thực quản thông qua lỗ dò rồi theo phân ra ngoài. 6 Thời gian từ khi trứng theo phân ra ngoài lần đầu tiên đến khi chó bị nhiễm bệnh khoảng 5 - 6 tháng. Vòng đời của giun tròn Spirocerca lupi (Nguồn internet) [36] 2.

Đặc điểm dịch tễ học của bệnh giun thực quản chó do Spirocerca lupi gây ra Theo nghiên cứu của Võ Thị Hải Lê (2012) [11] cho biết: Giun thực quản là một bệnh điển hình ở những vùng có khí hậu nhiệt đới ẩm và cận nhiệt đới. Chó nhiễm với tỷ lệ 14,2% - 35%. Theo Ngô Huyền Thúy (1996) [19], khi xét nghiệm 1092 mẫu phân và mổ khám 516 con chó tại Hà Nội, trong đó có 76 mẫu phân chứa trứng giun S. lupi với tỷ lệ nhiễm 6,95% và 190 con chó nhiễm giun tròn S.

lupi với tỷ lệ nhiễm 36,82%. Trong 76 mẫu phân được xét nghiệm có chứa trứng giun S. lupi, chó dưới 6 tháng tuổi chưa thấy nhiễm giun thực quản, chó 7 - 12 tháng tuổi có 9 con (11,8%), chó 13 - 18 tháng tuổi có 14 con (18,4%), chó trên 18 tháng tuổi nhiễm giun S. lupi nhiều nhất với 53 con chiếm 69,8%.

7 Ngoài ra, tỷ lệ nhiễm giun thực quản S. lupi theo giống chó nuôi tại Hà Nội như sau: giống chó nội nhiễm 71%, chó bergie và chó lai nhiễm 29%. Tác giả cho rằng sự khác biệt về số lượng loài và tỷ lệ nhiễm ở 4 giống chó là do điều kiện chăn nuôi, vệ sinh thú y và tập quán của việc chăn nuôi khác nhau. Khi một giống chó được chăm sóc và nhân giống tốt, được nuôi trong các tòa nhà cao tầng, giống chó này ít bị nhiễm giun sán (chó Bắc Kinh và Nhật Bản), thay vào đó, giống chó này được chăm sóc nuôi dưỡng kém, môi trường ô nhiễm, tỷ lệ bệnh tật cao (chó nội và chó Bergie).

Theo Võ Thị Hải Lê và Nguyễn Văn Thọ (2011) [13] cho biết: qua quá trình mổ khám 177 con chó ở một số địa phương trong tỉnh Thanh Hóa, đã phát hiện 6 loài giun tròn là: T. Không tìm thấy giun thực quản S. Theo tác giả, khu vực nghiên cứu là vùng đất trũng, thấp, độ pH trong đất và nước thấp, thường xuyên bị ngập úng. không thích hợp cho sự phát triển của ký chủ trung gian là bọ hung nên có khả năng chó bị nhiễm bệnh giun thực quản rất hiếm gặp.

Nghiên cứu dịch tễ học để có cơ sở trong việc phòng trị bệnh ký sinh trùng có hiệu quả. Sự phát triển của ký sinh trùng phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khác nhau. Đặc điểm dịch tễ bệnh do giun thực quản S. lupi gây ra ở chó đã được nhiều tác giả quan tâm tới.

Các tác giả tập trung nghiên cứu chủ yếu về những vấn đề liên quan đến sự phát sinh và phát triển của bệnh.