Nghiên Cứu Đặc Điểm Dịch Tễ và Bệnh Lý Ở Chó Bị Viêm Ruột Tiêu Chảy Do Parvovirus

Luận văn thạc sĩ phân tích nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh lý ở chó bị viêm ruột tiêu chảy do parvovirus và biện pháp, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Châu Thị Tâm
• Người hướng dẫn: PGS. Chu Đức Thắng
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Dịch Tễ và Điều Trị Bệnh Viêm Ruột Tiêu Chảy Do Parvovirus Ở Chó
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC ẢNH
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. KẾT QUẢ VÀ KẾT LUẬN
• 2. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 3. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 3.1. NGUỒN GỐC LOÀI CHÓ
• 3.2. MỘT SỐ GIỐNG CHÓ CHÍNH TRÊN THẾ GIỚI
• 3.3. MỘT SỐ GIỐNG CHÓ NUÔI Ở VIỆT NAM
• 3.3.1. Các giống chó địa phương
• 3.3.2. Một số giống chó nhập ngoại
• 3.4. CÁC NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC VÀ TRÊN THẾ GIỚI
• 3.4.1. Các nghiên cứu trong nước
• 3.4.2. Các nghiên cứu trên thế giới
• 3.5. MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH LÝ LOÀI CHÓ
• 3.5.1. Tần số hô hấp (số lần thở/phút)
• 3.5.2. Tần số tim (lần/phút)
• 3.6. BỆNH DO PARVOVIRUS TRÊN CHÓ
• 3.6.1. Lịch sử bệnh
• 3.6.2. Phân loại và một số đặc tính sinh học của virus
• 4. ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM, NỘI DUNG NGUYÊN LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 4.2. ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU
• 4.3. THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
• 4.4. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 4.4.1. Tình hình mắc các bệnh ở chó được mang tới khám và điều trị tại phòng khám
• 4.4.2. Khảo sát tỷ lệ bị tiêu chảy do Parvovirus ở chó theo giống, lứa tuổi và mùa vụ
• 4.4.3. Xác định tỷ lệ bị tiêu chảy do Parvovirus giữa chó được tiêm phòng và chó chưa được tiêm phòng
• 4.4.4. Xác định các triệu chứng lâm sàng chủ yếu trên chó mắc bệnh do Parvovirus
• 4.4.5. Xác định một số chỉ tiêu sinh lý máu trên chó bị tiêu chảy do Parvovirus
• 4.4.6. Xác định một số chỉ tiêu sinh hóa máu trên chó bị tiêu chảy do Parvovirus
• 4.4.7. Xác định các tổn thương biến đổi đại thể và vi thể ở một số cơ quan của chó bị tiêu chảy do Parvovirus
• 4.4.8. Thử nghiệm một số phác đồ điều trị bệnh tiêu chảy do Parvovirus trên chó
• 4.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.5.1. Phương pháp khám lâm sàng
• 4.5.2. Phương pháp xác định bệnh bằng test CPV
• 4.5.3. Khảo sát tỷ lệ chó mắc bệnh do Parvovirus
• 4.5.4. Phương pháp lấy máu để kiểm tra các chỉ tiêu
• 4.5.5. Phương pháp mổ khám quan sát các tổn thương đại thể
• 4.5.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 5. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 5.1. KẾT QUẢ PHÂN LOẠI BỆNH CỦA CHÓ ĐƯỢC ĐIỀU TRỊ TẠI PHÒNG KHÁM
• 5.2. KHẢO SÁT TỶ LỆ BỆNH DO PARVOVIRUS TRONG TỔNG SỐ CHÓ CÓ TRIỆU CHỨNG NÔN MỬA, TIÊU CHẢY RA MÁU
• 5.3. TỶ LỆ MẮC BỆNH DO PARVOVIRUS THEO NHÓM GIỐNG CHÓ
• 5.4. TỶ LỆ CHÓ MẮC BỆNH DO PARVOVIRUS THEO LỨA TUỔI
• 5.5. TỶ LỆ CHÓ MẮC BỆNH DO PARVOVIRUS THEO MÙA
• 5.6. TỶ LỆ MẮC BỆNH GIỮA CHÓ ĐÃ ĐƯỢC TIÊM PHÒNG VÀ CHÓ CHƯA ĐƯỢC TIÊM PHÒNG
• 5.7. TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG CỦA CHÓ MẮC BỆNH DO PARVOVIRUS
• 5.8. CÁC CHỈ TIÊU LÂM SÀNG CỦA CHÓ MẮC BỆNH DO PARVOVIRUS
• 5.8.1. Tần số hô hấp
• 5.8.2. Tần số tim
• 5.9. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU MỘT SỐ CHỈ TIÊU SINH LÝ MÁU Ở CHÓ MẮC BỆNH DO PARVOVIRUS
• 5.9.1. Các chỉ tiêu hồng cầu chó khỏe và chó mắc bệnh do Parvovirus
• 5.10. SỐ LƯỢNG BẠCH CẦU VÀ CÔNG THỨC BẠCH CẦU CỦA CHÓ TRONG BỆNH DO PARVOVIRUS
• 5.11. SỰ THAY ĐỔI CỦA MỘT SỐ CHỈ TIÊU SINH HÓA MÁU TRÊN CHÓ BỆNH DO PARVOVIRUS
• 5.12. CÁC TỔN THƯƠNG BỆNH LÝ Ở CHÓ MẮC BỆNH DO PARVOVIRUS
• 5.12.1. Tổn thương đại thể
• 5.12.2. Tổn thương vi thể
• 5.13. THỬ NGHIỆM MỘT SỐ PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ BỆNH DO PARVOVIRUS
• 6. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Viêm Ruột Tiêu Chảy Do Parvovirus Chó

Bệnh viêm ruột tiêu chảy ở chó do Parvovirus chó (CPV) là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, đặc biệt đối với chó con. Bệnh gây ra các triệu chứng nghiêm trọng như nôn mửa, tiêu chảy ra máu, mất nước và suy giảm miễn dịch. Tỷ lệ tử vong có thể rất cao, đặc biệt ở chó con chưa được tiêm phòng. Việc nghiên cứu đặc điểm dịch tễ và các phương pháp điều trị hiệu quả là vô cùng quan trọng để giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra. Theo nghiên cứu của Châu Thị Tâm (2017), bệnh Parvovirus chiếm tỷ lệ cao trong các bệnh truyền nhiễm ở chó được điều trị tại phòng khám, cho thấy tầm quan trọng của việc kiểm soát và phòng ngừa bệnh.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Dịch Tễ Học Parvovirus Chó

Nghiên cứu dịch tễ học giúp xác định các yếu tố nguy cơ, đường lây truyền và sự phân bố của bệnh Parvovirus chó trong cộng đồng. Thông tin này rất quan trọng để xây dựng các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát bệnh hiệu quả. Việc hiểu rõ tỷ lệ mắc bệnh Parvovirus chó theo giống, lứa tuổi và mùa vụ giúp các bác sĩ thú y đưa ra các khuyến cáo phù hợp cho chủ nuôi chó. Ví dụ, nghiên cứu của Châu Thị Tâm (2017) chỉ ra rằng chó từ 6-12 tuần tuổi có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất.

1.2. Các Biến Chứng Nguy Hiểm Của Viêm Ruột Tiêu Chảy Do Parvovirus

Bệnh viêm ruột tiêu chảy do Parvovirus không chỉ gây ra các triệu chứng tiêu hóa mà còn có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như suy tim, viêm cơ tim và nhiễm trùng huyết. Ảnh hưởng của Parvovirus đến chó con đặc biệt nghiêm trọng do hệ miễn dịch của chúng còn non yếu. Việc điều trị kịp thời và đúng cách là rất quan trọng để ngăn ngừa các biến chứng này và tăng cơ hội sống sót cho chó bệnh. Các tổn thương đại thể như tim dãn, nhạt màu, thành tim mỏng cũng được ghi nhận trong nghiên cứu.

II. Thách Thức Trong Chẩn Đoán Bệnh Parvovirus Ở Chó Hiện Nay

Mặc dù có nhiều phương pháp chẩn đoán bệnh Parvovirus chó, việc chẩn đoán chính xác và kịp thời vẫn là một thách thức. Các triệu chứng lâm sàng của bệnh có thể giống với các bệnh tiêu hóa khác, gây khó khăn cho việc phân biệt. Các xét nghiệm chẩn đoán nhanh như test CPV có thể cho kết quả âm tính giả, đặc biệt trong giai đoạn sớm của bệnh. Do đó, việc kết hợp các triệu chứng lâm sàng, kết quả xét nghiệm và kinh nghiệm của bác sĩ thú y là rất quan trọng để đưa ra chẩn đoán chính xác. Theo Châu Thị Tâm (2017), việc sử dụng test CPV là một phương pháp hữu hiệu để xác định bệnh, tuy nhiên cần kết hợp với các phương pháp khác để tăng độ chính xác.

2.1. Triệu Chứng Lâm Sàng Dễ Nhầm Lẫn Của Bệnh Parvovirus Chó

Các triệu chứng như nôn mửa, tiêu chảy, bỏ ăn và mất nước có thể xuất hiện ở nhiều bệnh tiêu hóa khác nhau ở chó. Điều này gây khó khăn cho việc chẩn đoán sớm bệnh Parvovirus chó. Một số trường hợp, chó có thể chỉ có các triệu chứng nhẹ, khiến chủ nuôi chủ quan và bỏ lỡ thời điểm điều trị tốt nhất. Việc theo dõi sát sao các triệu chứng và đưa chó đến bác sĩ thú y ngay khi có dấu hiệu bất thường là rất quan trọng.

2.2. Độ Chính Xác Của Các Xét Nghiệm Chẩn Đoán Parvovirus Chó

Các xét nghiệm chẩn đoán nhanh như test CPV có ưu điểm là nhanh chóng và dễ thực hiện, nhưng độ nhạy và độ đặc hiệu có thể không cao. Kết quả âm tính giả có thể xảy ra nếu lượng virus trong mẫu bệnh phẩm quá thấp hoặc nếu xét nghiệm được thực hiện quá sớm sau khi chó bị nhiễm bệnh. Các xét nghiệm PCR có độ chính xác cao hơn, nhưng đòi hỏi trang thiết bị và kỹ thuật phức tạp hơn. Việc lựa chọn phương pháp xét nghiệm phù hợp phụ thuộc vào tình trạng bệnh của chó và điều kiện của phòng khám thú y.

2.3. Chẩn Đoán Phân Biệt Viêm Ruột Tiêu Chảy Do Parvovirus Với Bệnh Khác

Để chẩn đoán chính xác bệnh viêm ruột tiêu chảy do Parvovirus, cần phân biệt với các bệnh khác có triệu chứng tương tự như nhiễm trùng đường ruột do vi khuẩn, ký sinh trùng hoặc ngộ độc thức ăn. Việc khai thác tiền sử bệnh, khám lâm sàng kỹ lưỡng và thực hiện các xét nghiệm cần thiết là rất quan trọng để loại trừ các nguyên nhân khác và đưa ra chẩn đoán chính xác.

III. Phương Pháp Điều Trị Viêm Ruột Tiêu Chảy Do Parvovirus Chó Hiệu Quả

Hiện nay, chưa có thuốc đặc trị bệnh viêm ruột tiêu chảy do Parvovirus. Việc điều trị chủ yếu tập trung vào việc hỗ trợ chó bệnh bằng cách bù nước và điện giải, kiểm soát nôn mửa và tiêu chảy, ngăn ngừa nhiễm trùng thứ phát và tăng cường hệ miễn dịch. Các phác đồ điều trị có thể khác nhau tùy thuộc vào tình trạng bệnh của chó và kinh nghiệm của bác sĩ thú y. Theo nghiên cứu của Châu Thị Tâm (2017), việc sử dụng kháng huyết thanh kết hợp với các biện pháp hỗ trợ giúp giảm thời gian điều trị và tăng tỷ lệ sống sót cho chó bệnh.

3.1. Bù Nước Và Điện Giải Cho Chó Bị Parvovirus

Mất nước và điện giải là một trong những nguyên nhân chính gây tử vong ở chó bị viêm ruột tiêu chảy do Parvovirus. Việc bù nước và điện giải kịp thời và đầy đủ là rất quan trọng để duy trì chức năng của các cơ quan trong cơ thể. Có thể bù nước bằng đường uống hoặc truyền tĩnh mạch, tùy thuộc vào mức độ mất nước của chó. Cần theo dõi sát sao các chỉ số sinh tồn và điều chỉnh lượng dịch truyền cho phù hợp.

3.2. Sử Dụng Thuốc Kiểm Soát Nôn Mửa Và Tiêu Chảy Ở Chó

Nôn mửa và tiêu chảy làm trầm trọng thêm tình trạng mất nước và điện giải ở chó bị Parvovirus. Việc sử dụng thuốc chống nôn và cầm tiêu chảy có thể giúp giảm các triệu chứng này và cải thiện chất lượng cuộc sống của chó bệnh. Tuy nhiên, cần sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ thú y và theo dõi các tác dụng phụ có thể xảy ra.

3.3. Ngăn Ngừa Nhiễm Trùng Thứ Phát Ở Chó Bệnh Parvovirus

Hệ miễn dịch của chó bị Parvovirus bị suy giảm, khiến chúng dễ bị nhiễm trùng thứ phát do vi khuẩn, virus hoặc nấm. Việc sử dụng kháng sinh phổ rộng có thể giúp ngăn ngừa các nhiễm trùng này và cải thiện tiên lượng bệnh. Tuy nhiên, cần sử dụng kháng sinh một cách hợp lý để tránh tình trạng kháng kháng sinh.

IV. Vaccine Parvovirus Chó Cách Phòng Ngừa Bệnh Viêm Ruột Hiệu Quả

Tiêm phòng vaccine là biện pháp phòng ngừa bệnh viêm ruột tiêu chảy do Parvovirus hiệu quả nhất. Vaccine giúp kích thích hệ miễn dịch của chó tạo ra kháng thể chống lại virus, giúp chúng không bị mắc bệnh hoặc giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh nếu bị nhiễm. Cần tiêm phòng vaccine đầy đủ và đúng lịch cho chó con và tiêm nhắc lại định kỳ cho chó trưởng thành để duy trì khả năng bảo vệ. Theo Châu Thị Tâm (2017), chó được tiêm phòng đầy đủ có tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ tử vong thấp hơn nhiều so với chó chưa được tiêm phòng.

4.1. Lịch Tiêm Phòng Vaccine Parvovirus Chó Cho Chó Con

Chó con cần được tiêm phòng vaccine Parvovirus từ 6-8 tuần tuổi và tiêm nhắc lại sau mỗi 2-4 tuần cho đến khi chúng được 16 tuần tuổi. Sau đó, cần tiêm nhắc lại vaccine mỗi năm một lần hoặc theo khuyến cáo của bác sĩ thú y. Việc tuân thủ đúng lịch tiêm phòng là rất quan trọng để đảm bảo chó con được bảo vệ đầy đủ.

4.2. Các Loại Vaccine Parvovirus Chó Phổ Biến Hiện Nay

Hiện nay có nhiều loại vaccine Parvovirus khác nhau trên thị trường, bao gồm vaccine sống giảm độc lực và vaccine bất hoạt. Vaccine sống giảm độc lực có khả năng kích thích hệ miễn dịch mạnh hơn, nhưng có thể gây ra các phản ứng phụ nhẹ ở một số chó. Vaccine bất hoạt an toàn hơn, nhưng có thể cần tiêm nhắc lại thường xuyên hơn. Việc lựa chọn loại vaccine phù hợp phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe của chó và khuyến cáo của bác sĩ thú y.

4.3. Hiệu Quả Của Vaccine Parvovirus Chó Trong Phòng Ngừa Bệnh

Vaccine Parvovirus có hiệu quả cao trong việc phòng ngừa bệnh, nhưng không phải là tuyệt đối. Một số chó có thể không đáp ứng tốt với vaccine hoặc có thể bị nhiễm bệnh do tiếp xúc với lượng virus quá lớn. Tuy nhiên, chó đã được tiêm phòng thường có các triệu chứng nhẹ hơn và tỷ lệ sống sót cao hơn so với chó chưa được tiêm phòng.

V. Nghiên Cứu Mới Về Điều Trị Bệnh Viêm Ruột Do Parvovirus Chó

Các nghiên cứu mới đang tập trung vào việc phát triển các phương pháp điều trị bệnh viêm ruột do Parvovirus chó hiệu quả hơn, bao gồm sử dụng các thuốc kháng virus, liệu pháp miễn dịch và các biện pháp hỗ trợ tiên tiến. Một số nghiên cứu đã cho thấy tiềm năng của việc sử dụng interferon và các cytokine khác để tăng cường hệ miễn dịch của chó bệnh. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá tính an toàn và hiệu quả của các phương pháp này.

5.1. Sử Dụng Thuốc Kháng Virus Trong Điều Trị Parvovirus Chó

Hiện nay, chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu cho bệnh Parvovirus chó. Tuy nhiên, một số thuốc kháng virus như oseltamivir (Tamiflu) đã được sử dụng trong điều trị bệnh cúm ở người và có thể có tác dụng ức chế sự nhân lên của virus. Cần có thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá hiệu quả của các thuốc này trong điều trị bệnh Parvovirus chó.

5.2. Liệu Pháp Miễn Dịch Cho Chó Bị Nhiễm Parvovirus

Liệu pháp miễn dịch nhằm mục đích tăng cường hệ miễn dịch của chó bệnh để giúp chúng chống lại virus. Các phương pháp liệu pháp miễn dịch bao gồm sử dụng interferon, cytokine và kháng thể đơn dòng. Một số nghiên cứu đã cho thấy tiềm năng của các phương pháp này trong việc cải thiện tiên lượng bệnh Parvovirus chó.

5.3. Các Biện Pháp Hỗ Trợ Tiên Tiến Trong Điều Trị Parvovirus

Các biện pháp hỗ trợ tiên tiến bao gồm sử dụng dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch, truyền máu và lọc máu. Các biện pháp này có thể giúp duy trì chức năng của các cơ quan trong cơ thể và cải thiện cơ hội sống sót cho chó bệnh nặng. Tuy nhiên, các biện pháp này đòi hỏi trang thiết bị và kỹ thuật phức tạp hơn.

VI. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Về Parvovirus Chó Trong Tương Lai

Bệnh viêm ruột tiêu chảy do Parvovirus vẫn là một thách thức lớn đối với ngành thú y. Việc nghiên cứu đặc điểm dịch tễ, phát triển các phương pháp chẩn đoán và điều trị hiệu quả hơn là rất quan trọng để giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra. Các nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc tìm kiếm các thuốc kháng virus đặc hiệu, phát triển các vaccine thế hệ mới và cải thiện các biện pháp hỗ trợ cho chó bệnh nặng. Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền và giáo dục cho chủ nuôi chó về tầm quan trọng của việc tiêm phòng vaccine và chăm sóc sức khỏe cho chó.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Phòng Ngừa Bệnh Parvovirus Chó

Phòng bệnh hơn chữa bệnh. Việc tiêm phòng vaccine đầy đủ và đúng lịch là biện pháp phòng ngừa bệnh viêm ruột tiêu chảy do Parvovirus hiệu quả nhất. Ngoài ra, cần chú ý đến vệ sinh môi trường sống của chó, tránh cho chó tiếp xúc với chó bệnh và tăng cường sức đề kháng cho chó bằng chế độ dinh dưỡng hợp lý.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Về Vaccine Parvovirus Chó Thế Hệ Mới

Các nghiên cứu về vaccine Parvovirus thế hệ mới đang tập trung vào việc phát triển các vaccine có khả năng bảo vệ rộng hơn đối với các chủng virus khác nhau và có thời gian bảo vệ dài hơn. Một số nghiên cứu cũng đang thử nghiệm các vaccine dạng uống hoặc dạng xịt mũi để dễ dàng sử dụng hơn.

6.3. Ứng Dụng Các Nghiên Cứu Về Parvovirus Chó Vào Thực Tiễn

Các kết quả nghiên cứu về Parvovirus chó cần được ứng dụng vào thực tiễn bằng cách xây dựng các phác đồ điều trị chuẩn, khuyến cáo tiêm phòng vaccine và tuyên truyền cho chủ nuôi chó về các biện pháp phòng ngừa bệnh. Sự hợp tác giữa các nhà nghiên cứu, bác sĩ thú y và chủ nuôi chó là rất quan trọng để kiểm soát và phòng ngừa bệnh viêm ruột tiêu chảy do Parvovirus hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh viêm ruột truyền nhiễm do Canine Parvovirus (CPV) là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm hàng đầu ở loài chó, đặc biệt gây tỷ lệ tử vong cao từ 50% đến 100% ở chó con dưới 6 tháng tuổi. Trong bối cảnh phong trào nuôi chó cảnh và nhập khẩu các giống chó ngoại tại Việt Nam phát triển mạnh mẽ, sự lây lan của Parvovirus tạo nên mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe đàn vật nuôi và gây thiệt hại kinh tế lớn cho các chủ nuôi cũng như cơ sở nhân giống. Bệnh tiến triển cực kỳ nhanh chóng với các biểu hiện đặc trưng như sốt cao, nôn mửa liên tục và tiêu chảy xuất huyết lẫn màng nhầy niêm mạc ruột.

Nhằm giải quyết yêu cầu cấp thiết trong công tác chẩn đoán sớm và điều trị hiệu quả, luận văn thạc sĩ thú y của tác giả Châu Thị Tâm dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Chu Đức Thắng tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã thực hiện đề tài "Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ, bệnh lý ở chó bị viêm ruột tiêu chảy do Parvovirus và biện pháp điều trị". Nghiên cứu được triển khai thực địa tại Trung tâm khám chữa bệnh chó, mèo và thú cảnh thuộc Trung tâm Thú y vùng III (số 51 Nguyễn Sinh Sắc, phường Cửa Nam, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An) trong khoảng thời gian từ tháng 06/2016 đến tháng 06/2017.

Mục tiêu cụ thể của công trình là xác định tỷ lệ nhiễm bệnh theo giống, lứa tuổi, mùa vụ, tình trạng tiêm phòng; đánh giá sự biến đổi sinh lý, sinh hóa máu; phân tích tổn thương giải phẫu bệnh đại thể, vi thể; đồng thời thử nghiệm phác đồ điều trị có bổ sung kháng huyết thanh đặc hiệu. Kết quả khảo sát trên 286 ca bệnh có triệu chứng nôn mửa và tiêu chảy ra máu đã xác định 181 ca dương tính với Parvovirus (chiếm tỷ lệ 63,28%). Việc ứng dụng phác đồ điều trị cải tiến đã giúp rút ngắn thời gian phục hồi 1,62 ngày so với phác đồ thông thường, mang lại giá trị thực tiễn to lớn cho ngành thú y lâm sàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng bệnh học truyền nhiễm thú y và cơ chế sinh bệnh học của Canine Parvovirus type 2 (CPV-2) thuộc họ Parvoviridae theo các công trình kinh điển của Taylor, McCandlish và Trần Thanh Phong. Virus có cấu trúc ADN đơn, không vỏ bọc, đường kính 20 nm với 32 capsomers, có sức đề kháng cao ngoài môi trường và tồn tại hơn 6 tháng trong chất thải ở nhiệt độ phòng.

Khung lý thuyết phân tích tập trung vào mô hình xâm nhiễm và phá hủy các mô có tốc độ phân chia tế bào nhanh trong cơ thể vật chủ:

• Cơ chế ái lực tế bào và suy giảm miễn dịch: Sau khi xâm nhập qua đường tiêu hóa, virus nhân lên tại các mô lympho vùng hầu họng, hạch màng treo ruột và tủy xương, làm hoại tử tế bào sinh lympho và gây hội chứng suy giảm bạch cầu ngoại vi nghiêm trọng.
• Cơ chế tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa: Virus tấn công trực tiếp vào biểu mô nhân phân chia của tuyến Lieberkuhn ở ruột non, làm bào mòn toàn bộ lớp nhung mao, dẫn đến viêm dạ dày - ruột hoại tử xuất huyết, mất máu ồ ạt và mất cân bằng điện giải.
• Các khái niệm cốt lõi bao gồm: tỷ khối hồng cầu (Hematocrit), thể tích trung bình hồng cầu (MCV), áp lực thẩm thấu huyết tương, tổn thương vi thể thâm nhiễm tế bào viêm và liệu pháp miễn dịch thụ động bằng kháng huyết thanh (antiserum).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng quy trình thực nghiệm và dịch tễ học lâm sàng chặt chẽ từ tháng 06/2016 đến tháng 06/2017:

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Khảo sát toàn diện đàn chó đến khám tại Trung tâm Thú y vùng III; chọn lọc 286 chó có triệu chứng nôn mửa, tiêu chảy ra máu để làm xét nghiệm; xác định cỡ mẫu chính thức 181 ca dương tính với CPV. Đánh giá cận lâm sàng chuyên sâu trên cỡ mẫu gồm 20 chó mắc bệnh và 20 chó khỏe mạnh cùng lứa tuổi làm đối chứng.
• Phương pháp chẩn đoán kháng nguyên nhanh: Sử dụng bộ kit Canine Parvovirus One-step Test Kit (CPV Ag) dựa trên nguyên lý miễn dịch sắc ký với mẫu phân, cho kết quả chính xác sau 5 đến 10 phút để phân loại bệnh súc.
• Phương pháp phân tích huyết học và sinh hóa: Thu thập 1,5 ml máu tĩnh mạch kheo vào ống chống đông chuyên dụng; đo 18 chỉ tiêu huyết học bằng máy Hema Screen 18 tự động; phân tích 6 chỉ tiêu sinh hóa máu gồm GOT, GPT, Ure, Creatinine, đường huyết và độ dự trữ kiềm tại phòng thí nghiệm đạt chuẩn.
• Phương pháp giải phẫu bệnh học: Mổ khám toàn diện theo quy trình giải phẫu 12 bước để ghi nhận bệnh tích đại thể; làm tiêu bản vi thể bằng phương pháp tẩm đúc Parafin, cắt lát và nhuộm Hematoxylin - Eosin (HE) để soi dưới kính hiển vi quang học.
• Xử lý số liệu: Dữ liệu được tính toán và kiểm định thống kê sinh học, so sánh sự sai khác giữa các lô thí nghiệm ở mức ý nghĩa p < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã ghi nhận những phát hiện dịch tễ học và bệnh lý học quan trọng trên đàn chó khảo sát tại Nghệ An:

• Tỷ lệ nhiễm bệnh áp đảo: Trong tổng số 286 chó có hội chứng tiêu hóa cấp tính (nôn mửa, tiêu chảy máu), có 181 con dương tính với Parvovirus, chiếm tỷ lệ 63,28%. Bệnh nội khoa và truyền nhiễm chiếm tỷ trọng cao nhất trong cơ cấu bệnh tật tại phòng khám thú y.
• Tính mẫn cảm cao ở giống chó nhỏ và độ tuổi non: Giống chó Fox, Chihuahua và chó Nhật ghi nhận tỷ lệ mắc cao nhất; trong khi các giống chó lớn như Berger, Boxer, Alaska có tỷ lệ mắc thấp hơn. Về lứa tuổi, chó từ 6 đến 12 tuần tuổi mắc bệnh cao nhất do sự suy giảm kháng thể mẹ truyền, tiếp theo là nhóm 12 đến 24 tuần tuổi. Chó dưới 6 tuần và trên 24 tuần tuổi có tỷ lệ mắc thấp hơn rõ rệt.
• Mùa vụ và tình trạng tiêm phòng: Mùa hè có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất, sau đó đến mùa xuân và mùa đông, thấp nhất vào mùa thu. Chó chưa tiêm phòng có tỷ lệ mắc và tỷ lệ tử vong cao vượt trội so với chó đã tiêm 1 mũi, trong khi chó được tiêm đủ 2 mũi vaccine có tỷ lệ bảo hộ rất cao (p < 0,05).
• Biến đổi huyết học và bệnh lý điển hình: Chó bệnh có thân nhiệt sốt cao, tần số hô hấp đạt 43,50 lần/phút (tăng 5,65 lần/phút so với chó khỏe), tần số tim 95,35 lần/phút. Số lượng bạch cầu giảm mạnh từ 9,88 Giga/L ở chó khỏe xuống còn 8,16 Giga/L ở chó bệnh. Thể tích trung bình hồng cầu giảm xuống 57,60 fL (giảm 4,70 fL), lượng huyết sắc tố trung bình giảm còn 19,96 pg. Tổn thương vi thể ghi nhận 100% mẫu ruột non bị sung huyết, xuất huyết và thâm nhiễm tế bào viêm.
• Hiệu quả vượt trội của phác đồ bổ sung kháng huyết thanh: Thời gian điều trị khỏi trung bình của phác đồ 1 (chữa triệu chứng và kháng sinh) là 7,76 ngày, trong khi phác đồ 2 (bổ sung kháng huyết thanh đặc hiệu) chỉ mất 6,14 ngày, rút ngắn được 1,62 ngày điều trị (p < 0,05).

Thảo luận kết quả

Các phát hiện trong luận văn phản ánh chính xác bản chất sinh bệnh học của Canine Parvovirus. Sự sụt giảm đồng loạt các chỉ số hồng cầu, huyết sắc tố và hematocrit được lý giải trực tiếp từ tổn thương vi thể tại niêm mạc ruột non và dạ dày: lớp nhung mao ruột bị bào mòn, biểu mô bong tróc khiến hồng cầu thoát mạch ồ ạt ra lòng ruột, tạo ra màu phân đỏ sẫm đặc trưng có mùi tanh nồng. Hiện tượng giảm bạch cầu ngoại vi xuống mức 8,16 Giga/L chứng minh sự phá hủy các nang lympho tại lách và hạch màng treo ruột, làm suy kiệt hàng rào miễn dịch tự nhiên của cơ thể.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công bố khoa học của Trần Ngọc Bích tại Cần Thơ khi ghi nhận tỷ lệ nhiễm CPV trên chó tiêu chảy ra máu đạt 45,1% cùng sự gia tăng rõ rệt của men gan AST, ALT. Dữ liệu cũng củng cố nghiên cứu của Nguyễn Ngọc Hùng và Nguyễn Thị Hương về tính chính xác trên 84% của test CPV Ag và nhóm tuổi mắc bệnh tập trung nhiều nhất ở giai đoạn 6 tuần đến 3 tháng tuổi.

Về mặt trực quan hóa dữ liệu, các phát hiện dịch tễ được thể hiện rõ ràng qua hệ thống biểu đồ cột so sánh tỷ lệ nhiễm bệnh theo 4 nhóm tuổi và 4 mùa trong năm. Bảng số liệu đối chiếu 18 chỉ tiêu huyết học và 6 chỉ tiêu sinh hóa giữa 20 chó bệnh và 20 chó khỏe đã cung cấp bằng chứng định lượng thuyết phục về mức độ tàn phá của virus lên hệ tuần hoàn và chức năng gan thận. Sự thành công của phác đồ 2 khẳng định vai trò của kháng thể ngoại sinh trong việc trung hòa virus tự do trong máu trước khi chúng bám dính vào tế bào biểu mô ruột.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng khoa học thu được, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp can thiệp cụ thể:

1. Hoàn thiện quy trình tiêm chủng phòng bệnh bằng vaccine: Người nuôi chó và các cơ sở phối giống cần tuân thủ nghiêm ngặt lịch tiêm phòng 3 mũi vaccine đa giá cho chó con vào lúc 6 đến 8 tuần tuổi, 10 đến 12 tuần tuổi và 14 đến 16 tuần tuổi. Tiêm nhắc lại định kỳ 12 tháng một lần cho chó trưởng thành nhằm duy trì hiệu giá kháng thể bảo hộ trên 90% trong toàn đàn. (Chủ thể thực hiện: Bác sĩ thú y cơ sở và chủ nuôi chó).
2. Chuẩn hóa phác đồ điều trị tích cực có kháng huyết thanh: Các phòng khám thú y cần áp dụng ngay phác đồ phối hợp kháng huyết thanh đặc hiệu CPV (liều 0,5 đến 1 ml/kg thể trọng) trong 24 đến 48 giờ đầu tiên phát hiện bệnh. Kết hợp truyền dịch Ringer Lactate bù nước điện giải với liều 40 đến 60 ml/kg thể trọng/ngày, bổ sung kháng sinh Ampicillin hoặc Gentamicin chống bội nhiễm để rút ngắn thời gian điều trị xuống dưới 6,5 ngày. (Chủ thể thực hiện: Bác sĩ điều trị tại các bệnh viện, phòng mạch thú y).
3. Thực hiện nghiêm ngặt quy trình vệ sinh sát trùng chuồng trại: Khử trùng định kỳ môi trường nuôi nhốt 2 lần mỗi tuần bằng dung dịch Javen pha loãng tỷ lệ 1/30 hoặc thuốc sát trùng chuyên dụng nhằm tiêu diệt virus tồn lưu trong phân và chất thải. Cách ly triệt để chó mới nhập đàn tối thiểu 14 ngày trước khi cho nhập đàn chung. (Chủ thể thực hiện: Chủ trang trại nhân giống và hộ nuôi chó cảnh).
4. Phổ cập kỹ thuật chẩn đoán nhanh tại chỗ: Đưa bộ kit xét nghiệm nhanh CPV Ag vào quy trình khám lâm sàng thường quy tại tất cả các trạm thú y nhằm phát hiện mầm bệnh chỉ sau 5 đến 10 phút, ngăn chặn việc sử dụng kháng sinh sai mục đích và giảm thiểu tỷ lệ tử vong do can thiệp muộn. (Chủ thể thực hiện: Cơ quan quản lý thú y địa phương và phòng khám thú y tư nhân).

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho nhiều nhóm đối tượng:

• Bác sĩ thú y lâm sàng và kỹ thuật viên điều trị: Nắm vững các chỉ số sinh lý, sinh hóa máu đặc trưng và quy trình ứng dụng kháng huyết thanh trong phác đồ điều trị thực tế để nâng cao tỷ lệ cứu sống bệnh súc tại cơ sở.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu chuyên ngành Thú y: Sử dụng làm tài liệu tham khảo giảng dạy chuyên đề bệnh truyền nhiễm chó mèo, bệnh học nội khoa và cung cấp dữ liệu nền tảng cho các nghiên cứu dịch tễ học phân tử về các biến chủng CPV-2a, CPV-2b, CPV-2c tại Việt Nam.
• Sinh viên và học viên cao học ngành Thú y, Chăn nuôi Thú y: Học tập phương pháp luận nghiên cứu khoa học chuẩn mực, kỹ thuật mổ khám bệnh tích 12 bước, phương pháp làm tiêu bản vi thể nhuộm HE và cách thức phân tích số liệu y sinh học qua 18 chỉ tiêu huyết học.
• Chủ cơ sở nhân giống và người nuôi thú cảnh: Hiểu rõ cơ chế miễn dịch mẹ truyền, giai đoạn khoảng trống miễn dịch nguy hiểm từ 6 đến 12 tuần tuổi và lịch tiêm phòng 2 đến 3 mũi vaccine để chủ động bảo vệ đàn chó cảnh giá trị cao.

Câu hỏi thường gặp

Chó ở độ tuổi nào mẫn cảm nhất với virus Parvo theo số liệu nghiên cứu?

Nghiên cứu trên 181 ca bệnh chỉ ra chó từ 6 đến 12 tuần tuổi có tỷ lệ mắc cao nhất, tiếp theo là nhóm 12 đến 24 tuần tuổi. Nguyên nhân do lượng kháng thể mẹ truyền qua sữa đầu giảm dần và hết tác dụng bảo hộ vào khoảng tuần thứ 6 đến tuần thứ 10 sau sinh, tạo ra khoảng trống miễn dịch khiến chó non cực kỳ mẫn cảm trước khi hoàn thành đủ các mũi tiêm phòng.

Triệu chứng lâm sàng điển hình nhất để nhận biết bệnh là gì?

Khi theo dõi 181 ca bệnh, triệu chứng ỉa chảy phân lẫn máu tươi hoặc màng nhầy niêm mạc với mùi tanh khắm đặc trưng là dấu hiệu điển hình nhất. Đi kèm với đó là tình trạng sốt cao, ủ rũ, nôn mửa liên tục làm chó mất nước nhanh chóng, tần số hô hấp tăng bình quân 5,65 lần/phút so với trạng thái sinh lý bình thường.

Vì sao số lượng bạch cầu lại giảm mạnh ở chó mắc Parvovirus?

Số lượng bạch cầu ở chó bệnh giảm xuống 8,16 Giga/L so với 9,88 Giga/L ở chó khỏe mạnh (p < 0,05). Điều này xảy ra do Parvovirus tấn công trực tiếp và nhân lên mạnh mẽ trong các mô lympho, hạch màng treo ruột và tủy xương, làm hoại tử các tế bào sinh lympho và phá hủy tế bào bạch cầu, dẫn đến tình trạng suy giảm miễn dịch nghiêm trọng.

Phác đồ điều trị có kháng huyết thanh mang lại lợi ích cụ thể gì?

Phác đồ bổ sung kháng huyết thanh đặc hiệu giúp cung cấp kháng thể tức thì để trung hòa virus CPV lưu hành trong máu. Kết quả thực nghiệm cho thấy phác đồ này giúp rút ngắn thời gian điều trị khỏi bệnh từ 7,76 ngày xuống còn 6,14 ngày (giảm 1,62 ngày, p < 0,05), giúp giảm tổn thương niêm mạc ruột và hạ thấp tỷ lệ tử vong.

Tiêm phòng vaccine có giúp phòng tránh tuyệt đối bệnh Parvovirus không?

Số liệu nghiên cứu chứng minh chó được tiêm đủ 2 mũi vaccine có tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ tử vong thấp nhất rõ rệt so với chó chưa tiêm hoặc mới tiêm 1 mũi (p < 0,05). Dù không đạt tỷ lệ bảo hộ 100% trong mọi trường hợp do áp lực mầm bệnh môi trường, việc tiêm chủng đúng lịch vẫn là biện pháp phòng vệ chủ động hiệu quả nhất để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh thể nặng.

Kết luận

• Luận văn đã xác định Parvovirus là tác nhân gây bệnh chính chiếm 63,28% trong tổng số 286 ca chó có biểu hiện nôn mửa, tiêu chảy ra máu tại Nghệ An.
• Nhóm chó cảnh tầm vóc nhỏ như Fox, Chihuahua và lứa tuổi từ 6 đến 12 tuần tuổi là đối tượng mẫn cảm nhất với tỷ lệ mắc bệnh cao nhất.
• Bệnh gây ra những biến đổi bệnh lý sâu sắc với tổn thương vi thể xuất hiện ở 100% mẫu ruột non và làm suy giảm nghiêm trọng lượng bạch cầu xuống 8,16 Giga/L.
• Phác đồ điều trị bổ sung kháng huyết thanh chứng minh tính ưu việt rõ rệt khi rút ngắn thời gian điều trị xuống còn 6,14 ngày so với 7,76 ngày ở phác đồ thông thường.
• Biện pháp phòng bệnh căn cơ nhất là hoàn thành quy trình tiêm phòng vaccine đa giá và thực hiện tiêu độc khử trùng chuồng nuôi định kỳ bằng dung dịch Javen pha loãng 1/30.

Công trình của tác giả Châu Thị Tâm đã đóng góp nguồn dữ liệu dịch tễ học và bệnh lý học thực nghiệm chuẩn xác, hỗ trợ đắc lực cho công tác chẩn đoán và điều trị bệnh Parvovirus trên chó tại Việt Nam. Trong giai đoạn 12 đến 24 tháng tới, các nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng giám sát sự lưu hành của các phân tuýp mới như CPV-2c trên phạm vi cả nước. Quý bạn đọc, bác sĩ thú y và các nhà nghiên cứu có thể tiếp cận toàn văn luận văn tại thư viện Học viện Nông nghiệp Việt Nam để ứng dụng những phát hiện này vào công tác chẩn đoán và điều trị thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Từ xa xưa, con người đã biết cách thuần hóa nhiều loài động vật, đem về nuôi để phục vụ cho nhu cầu của mình. Chó là một trong những loài động vật được thuần dưỡng sớm và rất gần gũi với cuộc sống con người. Chúng có những đặc điểm rất đáng quý như mắt tinh, tai thính, mũi nhạy, đặc biệt là tính trung thành nên được nuôi dưỡng và sử dụng vào nhiều mục đích khác nhau: làm cảnh, trông nhà, chăn gia súc, kéo xe và bảo vệ an ninh, quốc phòng. Ở các nước phương Tây chó là động vật cưng trong nhà và được coi là những người bạn.

Ở nước ta trong những năm gần đây, khi đời sống con người ngày càng được nâng cao, xu hướng nuôi chó ngày càng phát triển. Cùng với sự gia tăng về số lượng và chủng loại, chó được nuôi cũng rất đa dạng chó đã trở thành một trong những loài động vật cảnh phổ biến. Nuôi chó không chỉ với mục đích giản đơn là trông nhà mà chó đã trở thành khuyển cảnh được nhiều người yêu thích. Chó mắc nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, lây lan nhanh và có tỷ lệ chết cao.

Trong đó bệnh viêm ruột truyền nhiễm do Parvovirus đã và đang gây ra những tổn thất lớn cho người chăn nuôi. Qua thực tế lâm sàng tại các phòng khám và điều trị chó, mèo ở thành phố Hà Nội cho thấy bệnh do Parvovirus là một bệnh truyền nhiễm rất nguy hiểm, gây chết hàng loạt trên chó con. Chó lớn không chết nhiều nhưng lại là nguồn tàng trữ virus. Bệnh xảy ra nhiều trên chó non từ 6 – 20 tuần tuổi với hai thể bệnh hay gặp: thể tim và thể tiêu hóa, bệnh tiến triển nhanh gây tỷ lệ chết cao.

Cho tới nay, ở nước ta đã có một số công trình nghiên cứu về bệnh do Parvovirus trên chó nhưng vẫn ít công trình nào nghiên cứu sâu về các biến đổi bệnh lý của bệnh này. Vì vậy, để góp phần cho công tác chẩn đoán bệnh nhanh, chính xác thì việc tiếp tục nghiên cứu sâu về các biến đổi bệnh lý của bệnh do Parvovirus trên chó vẫn là vấn đề cấp thiết hiện nay. Xuất phát từ thực tiễn trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ, bệnh lý ở chó bị viêm ruột tiêu chảy do Parvovirus và biện pháp điều trị”. MỤC ĐÍCH - Xác định được một số chỉ tiêu dịch tễ và đặc điểm bệnh lý chủ yếu của chó mắc bệnh do Parvovirus để phục vụ công tác chẩn đoán nhanh và phát hiện chính xác bệnh.

- Xây dựng được phác đồ điều trị cho chó mắc bệnh do Parvovirus mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người nuôi chó. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI - Xác định được đặc điểm dịch tễ, biến đổi đại thể, vi thể của các cơ quan tổ chức của chó mắc bệnh tiêu chảy do Parvovius, vị trí cư trú thích hợp của Parvovirus giúp cho công tác phát hiện chẩn đoán bệnh. Từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời nhằm hạn chế thiệt hại do bệnh gây nên. - Kết quả nghiên cứu của đề tài là những tư liệu khoa học bổ ích giúp cho các nghiên cứu tiếp theo về bệnh.

Đồng thời là tư liệu tham khảo hữu ích cho công tác giảng dạy cho sinh viên Thú Y tại các trường Đại học và các phòng mạch điều trị Thú y trong cả nước. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. NGUỒN GỐC LOÀI CHÓ Dựa trên những thành tựu nghiên cứu về cổ sinh vật học và di truyền học, các nhà khoa học đã xác định được tổ tiên của loài chó nhà hiện nay là một số loài chó sói sống hoang dã ở các vùng sinh thái khác nhau trên thế giới. Cách đây khoảng 15.000 năm con người đã thuần hóa với mục đích phục vụ cho việc săn bắt, sau đó là giữ nhà và làm bạn với con người (Tô Dung và Xuân Giao, 2006).

Trung tâm thuần hóa chó cổ nhất là vùng Đông Nam Á, sau đó được du nhập vào Châu Úc, lan ra khắp Phương Đông và đến Châu Mỹ. Ở Việt Nam, theo các nhà khảo cổ học, chó được nuôi từ trung kỳ đồ đá mới, khoảng 3000 - 4000 năm trước công nguyên (cách đây 5 - 6 nghìn năm). Tập hợp những giống chó nhà được nuôi hiện nay trên thế giới có khoảng 400 giống, được gọi chung là loài chó nhà (Canis familiaris), thuộc họ chó (Canidae), bộ ăn thịt (Carnivora), lớp động vật có vú (Mammilia). MỘT SỐ GIỐNG CHÓ CHÍNH TRÊN THẾ GIỚI Từ hàng trăm năm về trước, các nhà nhân giống đã cho phối chó đực và chó cái có những đặc điểm, chất lượng tốt để tạo ra chó con có đặc điểm giống bố mẹ chúng.

Những con chó dùng để phát triển những đặc điểm này gọi là chó giống. Hiện nay có khoảng 150 giống chó, chia thành 7 nhóm: chó thông minh, chó làm việc, chó thể thao, chó săn, chó chăn giữ gia súc, chó cảnh (Đỗ Hiệp, 1994). - Những chú chó thông minh có bộ lông cứng và mỏng. Những con chó này được nhân giống để săn bắt cáo và thỏ.

- Chó làm việc có thân hình rất khỏe mạnh và rất nghe lời. Giống chó này được nhân giống để kéo xe trượt tuyết đại diện gồm: chó Boxer, Dorberman pinscher, Rottwailer. - Chó thể thao như Pointers và Golden Retrieverf chúng được nhân giống để tha những con vịt và những chim hoang dã mà thợ săn bắt được. - Giống chó săn có khứu giác rất tốt, chúng giúp thợ săn lần ra được dấu vết của thỏ và những loài động vật nhỏ bé khác.

- Giống chó chăn giữ gia súc được nhân giống để trông giữ những vật nuôi trong các nông trại. - Giống chó cảnh có thân hình đẹp và nhỏ nhắn, chúng được nhân giống để 3 c làm người bạn đối với con người, đại diện của nhóm chó này gồm: giống chó Chihuahua, Japanese, Pekingese, Boston Terrie (Đỗ Hiệp, 1994; Lê Văn Thọ, 2006). MỘT SỐ GIỐNG CHÓ NUÔI Ở VIỆT NAM 2. Các giống chó địa phương - Giống chó Vàng: Đây là giống chó nuôi phổ biến nhất, có tầm vóc trung bình, cao 50 – 55 cm, nặng 12 – 15 kg, là giống chó săn được nuôi để giữ nhà, săn thú và làm thực phẩm.

Chó phối giống được ở độ tuổi 15 - 18 tháng. Chó cái sinh sản được ở độ tuổi 12 - 14 tháng. Mỗi lứa chó cái đẻ 4 - 7 con, trung bình 5 con (Phạm Sỹ Lăng và cs. - Giống chó Phú Quốc: nguồn gốc từ bán đảo Phú Quốc Việt Nam, thể hình khá lớn thể trọng bình quân lúc 12 - 15 tháng tuổi đạt từ 12,6 – 13,6 kg, cao 45,65 cm.

Đầu cân đối, trên trán có nếp nhăn, mắt đen linh hoạt, tai hướng về phía trước hình chữ V luôn thẳng đứng. Đường lưng thẳng, trên lưng có một xoáy dài. Đuôi khá dài, kiểu đuôi vòng uốn cong lên lưng, bộ lông ngắn dầy ôm sát thân, bóng mượt, màu sắc lông một màu có thể là vàng đen, vện hoặc úa (Phạm Sỹ Lăng và Phan Địch Lân, 1992; Lê Văn Thọ, 1997). Chó Phú Quốc được xếp vào loại chó quý ở Việt Nam, nó rất trung thành và nó có thể bắt cá nuôi chủ khi chủ ốm.

- Giống chó H' Mông: sống ở miền núi cao, được dùng giữ nhà và săn thú, có tầm vóc lớn hơn chó Vàng: chiều cao 55 – 60 cm, nặng 18 – 20 kg. Chó đực phối giống được ở 16 - 18 tháng tuổi, chó cái sinh sản ở độ tuổi 12 - 15 tháng. Chó cái mỗi lứa đẻ 5 - 8 con, trung bình 6 con. - Giống chó Lào: thường thấy ở trung du và miền núi, lông xồm màu hung có 2 vệt trắng trên mí mắt, có tầm vóc lớn hơn.

Cao 60 – 65 cm, nặng 18 – 25 kg. Chó đực có thể phối giống ở độ tuổi 16 - 18 tháng. Chó cái sinh sản ở độ tuổi 13 - 15 tháng. Mỗi lứa đẻ 5 - 8 con, trung bình 6 con (Lê Văn Thọ, 1997).

Một số giống chó nhập ngoại - Giống chó Fox Chó Fox có nguồn gốc từ Pháp, du nhập vào nước ta đã lâu, Fox là giống chó nhỏ con tầm khoảng từ 1,5 - 2,5 kg ngoại hình nó nhìn như một con hươu thu nhỏ. Đầu nhỏ, tai to mà vểnh, sống mũi hơi gãy, mõm nhỏ và dài. Ngực chó Fox nở nang, bụng thon, bốn chân mảnh và cao nên chó chạy rất nhanh. Bộ lông chó Fox ngắn, có con lông sát như lông bò.

Chó Fox có nhiều màu gồm màu vàng bò, 4 c đen, bốn chân vàng, đôi chỗ có vá nâu hay vàng, có khi màu đen đặc biệt, phần mặt bao giờ cũng có vá hai bên, giữa sống mũi kéo dài lên đỉnh đầu là lằn đen hoặc trắng (Đỗ Hiệp, 1994; Lê Văn Thọ, 1997). Chó Fox có khả năng săn bắt những loài thú nhỏ. Vì vậy, nếu được huấn luyện tốt thì nó có thể trở thành giống chó săn thực thụ. Chó Fox giữ nhà rất giỏi, tiếng sủa lớn và dai, dám lăn xả vào kẻ thù mà cắn xé.

Đối với chủ nuôi, Fox rất trung tín, mến chủ, gặp là mừng rỡ quấn quýt bên chân rất dễ thương (Danh mục các giống chó). - Chó Berger Đức (German Shepherd dog) German Shepherd là giống chó có nguồn gốc từ Đức, được xác định đầu tiên tại Berlin (1899) là giống chó Berger lông ngắn và tại Hanover (1882) là giống chó Berger lông dài. Có giả thuyết cho rằng Berger Đức là giống chó được tạo ra từ sự tạp giao tự nhiên giữa giống chó chăn cừ và chó nhà. Hiện nay, giống này được phân bố ở khắp nơi trên thế giới, nhưng tập chung chủ yếu ở châu Âu.

Giống chó này rất thông minh, linh hoạt, dũng cảm, điềm tĩnh, biết vâng lời thân thiện với đồng loại cũng như với con người. Nhờ những đặc tính tuyệ vời này mà chó Berger được dùng cho nhiều lĩnh vực như: tìm kiếm, cứu hộ, trinh sát, bảo vệ (Nguyễn Văn Thanh và cs. Giống này được nhập vào nước ta từ những năm 1960. Ngoại hình có tầm vóc tương đối lớn so với các giống chó ở nước ta, dài 110 - 112 cm; cao 56 - 65 cm đối với chó đực và 62 - 66 cm đối với chó cái; trọng lượng 28 - 37 kg.

Bộ lông ngắn, mềm, màu đen sẫm ở thân và mõm; đầu, ngực và bốn chân có màu vàng sẫm. Đầu hình nêm; mũi phân thùy; tai dỏng hướng về phía trước, mắt đen; răng to, khớp răng cắn khít. Chó đực có thể phối giống khi 24 tháng. Chó cái có thể sinh sản khi 18 - 20 tháng.