Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CỔ PHẦN HÓA DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC TẠI TẬP ĐOÀN BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG VIỆT NAM (VNPT) 1. Sự cần thiết và chủ trương cổ phần hóa DNNN tại VNPT 1.1 Sự cần thiết cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tại VNPT Là một loại hình doanh nghiệp thuộc sở hữu của Nhà nước nên các doanh nghiệp thuộc VNPT cũng đứng trong xu thế phát triển chung của các doanh nghiệp nhà nước trong giai đoạn hiện nay. Nhằm nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, Đảng và Nhà nước ta đã chủ trương sắp xếp, đổi mới và nâng cao hiệu quả phát triển của các doanh nghiệp nhà nước, đẩy mạnh tiến độ cổ phần hóa và mở rộng diện các doanh nghiệp cổ phần hóa, kể cả một số tổng công ty và doanh nghiệp lớn, trong đó có các doanh nghiệp của VNPT. Hiện nay, công tác chuẩn bị cổ phần hóa các doanh nghiệp của VNPT đã và đang được tiến hành.
VNPT đã tiến hành việc cổ phần hóa các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực xây lắp, thương mại dịch vụ …., thời gian tới sẽ tiến hành cổ phần hóa các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ viễn thông. Việc cổ phần hóa các doanh nghiệp của VNPT hoạt động trong lĩnh vực viễn thông là một khâu quan trọng trong quá trình đổi mới hoạt động của các doanh nghiệp VNPT, củng cố và cơ cấu lại các doanh nghiệp theo hướng tiếp tục phát huy những thành tựu đã đạt được, khắc phục những tồn tại nhằm nâng cao năng lực tài chính, trình độ công nghệ, năng lực tổ chức kinh doanh, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu của công cuộc đổi mới trong những năm tới. Tính tất yếu hay sự cần thiết phải cổ phần hóa các DNNN nói chung và doanh nghiệp của VNPT nói riêng hiện nay thể hiện qua những điểm như sau: 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Thứ nhất, nhìn từ góc độ vĩ mô thì chủ trương cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước trong những năm qua đã thể hiện tính đúng đắn của nó và đem lại nhiều thành quả trên thực tế. Thực tiễn cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước trong những năm vừa qua cho thấy các doanh nghiệp sau khi cổ phần hóa cơ bản đều hoạt động tốt và có khả năng sinh lời ổn định.
Ban chỉ đạo đổi mới và phát triển doanh nghiệp đã đưa ra các bản thống kê cho thấy hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh đều chuyển biến tích cực so với trước khi chuyển đổi sở hữu. Vốn điều lệ cũng như doanh thu của các doanh nghiệp sau cổ phần hóa đều tăng. Từ đó, số tiền nộp ngân sách nhà nước của các doanh nghiệp và thu nhập của người lao động cũng tăng lên đáng kể. Sự phát triển như vậy đem lại những hiệu ứng tích cực cho cả nền kinh tế.
Ngoài ra, thông qua việc thực hiện cổ phần hóa, các doanh nghiệp nhà nước đã thay đổi được tận gốc phương thức quản lý lạc hậu và nhiều hạn chế trước đây để áp dụng phương thức quản lý mới, tự chủ, linh hoạt hơn. Các doanh nghiệp của VNPT hoạt động trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ bưu chính, viễn thông trước hết cũng là một loại hình doanh nghiệp nhà nước được thành lập nhằm mục đích chủ yếu là thực hiện các hoạt động kinh doanh trong phạm vi hoạt động bưu chính, viễn thông, là một lĩnh vực kinh doanh quan trọng đối với nền kinh tế. Và nếu như cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước là một tất yếu thì việc cổ phần hóa các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực viễn thông cũng vậy. Mặc dù rất thận trọng, nhưng trong những năm vừa qua Đảng và Nhà nước ta đã rất chú trọng xúc tiến vấn đề này và cho đến hiện nay- khi mà chúng ta đã thấy được tính đúng đắn của chủ trương cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước cũng như đã có rất nhiều bài học trong việc cổ phần hóa thì việc đặt ra vấn đề cổ phần hóa các doanh 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nghiệp hoạt động trong lĩnh vực viễn thông hoàn toàn là đúng đắn và cần thiết.
Hơn nữa, cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước nói chung và cổ phần hóa các doanh nghiệp của VNPT nói riêng thể hiện rõ tư tưởng chỉ đạo của Đảng và Nhà nước ta về chủ trương xây dựng một nền kinh tế hàng hóa với nhiều thành phần kinh tế cùng song hành phát triển, giảm mức độ độc quyền sở hữu trong hoạt động bưu chính, viễn thông, tạo mọi điều kiện cho tất cả các thành phần kinh tế cùng có cơ hội phát triển trên một sân chơi bình đẳng. Thứ hai, cổ phần hóa là giải pháp hiệu quả nhất để giúp các doanh nghiệp của VNPT có thể tăng nhanh về trình độ công nghệ và năng lực tài chính nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh trong bối cảnh Việt Nam vừa gia nhập WTO và phải mở cửa thị trường bưu chính, viễn thông. Khi nước ta gia nhập Tổ chức thương mại thế giới (WTO) vào năm 2006, các Tập đoàn Bưu chính, Viễn thông và truyền thông lớn trên thế giới sẽ được tạo điều kiện nhiều hơn để hoạt động trong nền kinh tế Việt Nam. Điều có cũng có nghĩa là các doanh nghiệp của VNPT hiện nay sẽ phải chịu sự cạnh tranh rất gay gắt ngay chính trên sân chơi vốn dĩ lâu nay là của mình.
Để có thể cạnh tranh và tồn tại, các doanh nghiệp buộc phải tiến hành những cải cách và một trong số đó là tăng trình độ công nghệ, trình độ quản lý và năng lực tài chính…. Mặc dù VNPT đã nỗ lực trong việc bổ sung vốn cho các đơn vị, thế nhưng các doanh nghiệp đó khó có thể tăng vốn bằng nguồn ngân sách và của VNPT vốn đã rất eo hẹp và còn phải phân bổ cho nhiều mục tiêu quan trọng khác của VNPT. Chính vì vậy, huy động vốn từ công chúng đầu tư thông qua phát hành cổ phiếu là phương thức khả thi nhất trong giai đoạn hiện nay. Nó không những giúp giảm bớt áp lực cho nguồn vốn của VNPT mà còn giúp 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cho các doanh nghiệp nâng cao năng lực tài chính thông qua tăng vốn điều lệ.
Đó là yếu tố rất quan trọng để các doanh nghiệp củaVNPT có thể cạnh tranh được với các Tập đoàn bưu chính, viễn thông và truyền thông quốc tế trong bối cảnh Việt Nam tham gia vào tổ chức thương mại quốc tế WTO. Thứ ba, cổ phần hóa sẽ tạo ra áp lực bắt buộc các doanh nghiệp phải nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Do nhu cầu cạnh tranh nên các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực Bưu chính, Viễn thông chỉ chú trọng phát triển mạng lưới, đẩy chi phí lên trong khi lợi nhuận đem lại không cao có xu hướng giảm. Một lý do nữa là dịch vụ và sản phẩm của các doanh nghiệp vẫn còn nghèo nàn, các dịch vụ mới chưa phát triển, chưa tạo được nguồn thu từ các dịch vụ tiện ích….
Tất cả những điều đó đều xuất phát từ cơ chế hoạt động của một doanh nghiệp nhà nước, phải thực hiện nhiều chính sách xã hội do nhà nước đề ra, bộ máy lãnh đạo cồng kềnh không linh hoạt và khó thích ứng được với cơ chế kinh tế thị trường. Khi các doanh nghiệp của VNPT được cổ phần hóa, với cơ chế quản trị điều hành năng động hơn, các doanh nghiệp sẽ nhanh chóng bắt kịp được trình độ phát triển chung của thế giới. Hơn nữa, các doanh nghiệp đó sẽ bắt buộc phải hoạt động có hiệu quả, tăng khả năng sinh lời để thu hút các nhà đầu tư nếu không muốn tự đào thải khỏi nền kinh tế. Thứ tư, cổ phần hóa sẽ tạo ra cơ chế điều hành quản trị năng động, hiện đại hóa công nghệ và phát triển sản phẩm mới, tạo ra động lực để phát triển bền vững, hội nhập.
Xu thế hội nhập quốc tế hiện nay trên thế giới đang đặt ra những thách thức lớn cho các doanh nghiệp của Việt Nam nói chung và VNPT nói riêng. Nó đòi hỏi các doanh nghiệp của VNPT phải đáp ứng được những yêu cầu khắt khe về quy mô hoạt động cũng như quy mô vốn, về trình độ quản lý và 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đội ngũ cán bộ quản lý, về phát triển và ứng dụng các công nghệ tiên tiến hiện đại trong hoạt động bưu chính, viễn thông, về tăng cường thị trường sản phẩm, dịch vụ tiện ích trong nước và quốc tế. Những yêu cầu đó là thực tế khách quan mà các doanh nghiệp của VNPT hiện nay phải đối mặt và đáp ứng được để tồn tại và phát triển. Để nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp, hiện đại hóa công nghệ và phát triển sản phẩm mới thì việc khuyến khích sự tham gia của các đối tác nước ngoài vào các doanh nghiệp của VNPT là rất cần thiết.
Bởi các đối tác đó thường là những tổ chức bưu chính, viễn thông, có năng lực công nghệ, tài chính hùng hậu, có kinh nghiệm và bề dày hoạt động trong lĩnh vực thông tin. Với tư cách là các nhà đầu tư chiến lược trong các doanh nghiệp của VNPT, cái mà họ có thể đem đến cho các doanh nghiệp không chỉ là công nghệ, nguồn vốn … mà quan trọng hơn đó là trình độ quản trị điều hành theo các chuẩn mực quốc tế. Đặc biệt, chúng ta sẽ có điều kiện để áp dụng các công nghệ thông tin tiên tiến nhất, các quan hệ với khách hàng sẽ được đối xử bình đẳng trên cơ sở các tiêu chí rõ ràng. Những dịch vụ và sản phẩm mới của doanh nghiệp viễn thông sẽ trở nên đa dạng, phong phú hơn.
Tất cả những điều đó sẽ đảm bảo tăng cường tính an toàn của hệ thống, giúp cho hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp sẽ được nâng cao nhiều hơn. Và như vậy, hệ thống bưu chính, viễn thông của Việt Nam mới có thể phát triển một cách bền vững và hội nhập quốc tế. Thứ năm, cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước chung và VNPT nói riêng sẽ giải quyết được cơ chế tiền lương, thu nhập cho người lao động. Nguồn nhân lực cũng có ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng phát triển của mỗi doanh nghiệp và đây là bài toán khó giải quyết.
Hầu như không 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com doanh nghiệp nhà nước nào mà không phải đối mặt với tình trạng chảy máu chất xám. Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là tiền lương.