phần mở đầu, kÁt luận, tài liáu tham khÁo và phụ lục, phần nái dung đ°ợc triển khai thành 3 ch°¡ng: Ch°¡ng 1: C¡ sở lý luận về c¡ hái viác làm cÿa sinh viên đái với vß trí Tuyển dung nhân lực Ch°¡ng 2: Thực tr¿ng c¡ hái viác làm cÿa sinh viên ngành QuÁn trß nhân lực, Hác vián Hành chính Quác gia đái với vß trí Tuyển dụng nhân lực Ch°¡ng 3: Mát sá giÁi pháp nhằm nâng cao c¡ hái viác làm cho sinh viên ngành QuÁn trß nhân lực, Hác vián Hành chính Quác gia đái với vß trí Tuyển dụng nhân lực 6 CH£¡NG 1 C¡ SÞ LÝ LUÀN VÀ C¡ HÞI VIàC LÀM CĂA SINH VIÊN ĐäI VàI VÞ TRÍ TUYÂN DĀNG NHÂN LĀC 1. Mßt så khái niám liên quan 1. Khái nißm c¡ hội Theo từ điển TiÁng Viát đßnh nghĩa c¡ hái: <Dịp, lúc thích āng: c¡ hội may, không bỏ qua c¡ hội= [2]. Theo từ điển Cambridge mở ráng thì có 2 từ là Opportunity và Chance đều có nghĩa là c¡ hái: <Một dịp cho phép một cái gì đó đ°ợc thực hißn; Māc độ khả năng điều gì đó s¿ xảy ra; Khả năng (rÿi ro) cÿa một điều gì đó tiêu cực s¿ xảy ra= [15].
Ngoài ra mát sá nguồn khác cũng có những đßnh nghĩa t°¡ng tự rằng: <C¡ hội là những điều kißn thuận lợi mà mà chúng ta có đÿ nguồn lực để nắm bắt và thực hißn nó nhằm đạt đ°ợc một cuộc sống tốt đẹp h¡n=, hoặc <C¡ hội là điều kißn thuận lợi để thực hißn nhằm đạt đ°ợc mục tiêu hoặc hoàn thành mục đích đÁn một cách thuận lợi= [21]. Từ đó ta có thể thấy, <C¡ hái= là mát tình huáng hoặc thời điểm thuận lợi để b¿n có thể làm điều gì đó, để đ¿t đ°ợc mục tiêu hoặc thay đổi cuác sáng cÿa mình, nó có thể xuất hián bất ngờ hoặc do sự chuẩn bß và làm viác chm chỉ. Trong khái niám c¡ hái, không có đßnh rõ thời điểm cụ thể. C¡ hái đề cập đÁn sự xuất hián cÿa những khÁ nng cho phép ng°ời ta làm mát cái gì đó.
Lý do là vì thời điểm hái tụ các điều kián thuận lợi để t¿o ra c¡ hái không phÁi lúc nào cũng rõ ràng và dß dàng nhận biÁt. Nó có thể phụ thuác vào nhiều yÁu tá khác nhau nh° môi tr°ờng, điều kián kinh tÁ, xã hái và cá nhân. Dß hiểu h¡n, có thể nói rằng c¡ hái thúc đẩy con ng°ời đ°a ra hành đáng để đ¿t đ°ợc kÁt quÁ tát. Thay vì tìm kiÁm xác đßnh thời điểm cụ thể, chúng ta nên tập trung vào nhận biÁt và tận dụng các c¡ hái khi chúng xuất hián trong cuác sáng.
Có những lo¿i c¡ hái mà ta có thể tận dụng trong cuác sáng hàng ngày nh° sau: C¡ hái hác tập mßi ngày, c¡ hái nghề nghiáp, c¡ hái kÁt nái xã hái, c¡ hái t¿o thành công, c¡ hái thay đổi và phát triển bÁn thân& Có thể khẳng đßnh rằng, c¡ hái không chỉ là điều may mắn mà là thā mà ta có thể t¿o ra và tận dụng bằng cách đ°a ra những quyÁt đßnh, hành đáng tích cực. Điều này có nghĩa là ta phÁi có suy nghĩ cầu tiÁn, tránh những suy nghĩ tiêu cực và sẵn sằng đái mặt với thử thách, rÿi ro. Khi chÿ đáng t¿o ra c¡ hái và tận dụng chúng, ta có thể 7 phát triển, và đ¿t đ°ợc những thành công nhất đßnh trong hác tập cũng nh° đời sáng hàng ngày. Khái nißm vißc làm T¿i Điều 13 cÿa Bá luật Lao đáng đ°ợc Quác hái n°ớc Cáng hoà xã hái chÿ nghĩa Viát Nam khoá IX, kỳ háp thā 5 thông qua ngày 23 tháng 06 nm 1994 quy đßnh: <Mọi hoạt động tạo ra thu nhập không bị pháp luật ngăn cấm đ°ợc gọi là vißc làm= [9].
T¿i Điều 9, Ch°¡ng 2, Bá luật Lao đáng 2019 và Điều 3, Ch°¡ng 1, Luật Viác làm 2013 điều quy đßnh: <Vißc làm là hoạt động lao động tạo ra thu nhập mà không bị pháp luật cấm= [11, 12]. Theo các đßnh nghĩa trên, các ho¿t đáng đ°ợc xác đßnh là viác làm phÁi đồng thời thoÁ mãn 3 điều kián: (1) là những ho¿t đáng lao đáng (thể hián sự tác đáng cÿa sāc lao đáng vào t° liáu sÁn xuất để t¿o ra sÁn phẩm); (2) các ho¿t đáng đó phÁi t¿o ra thu nhập (bao gồm: làm các công viác đ°ợc trÁ công d°ới d¿ng tiền, hián vật; hoặc những công viác tự làm để thu lợi cho bÁn thân hoặc t¿o thu nhập cho gia đình nh°ng không đ°ợc trÁ công cho công viác đó); (3) các ho¿t đáng đó đ°ợc pháp luật cho phép. Theo Tổ chāc Lao đáng Quác tÁ (ILO) đ°a ra khái niám ng°ời có viác làm là những ng°ời làm viác gì đó đ°ợc trÁ tiền công, lợi nhuân hoặc đ°ợc thanh toán bằng hián vật hoặc những ng°ời tham gia vào ho¿t đáng mang tính chất tự t¿o viác làm vì lợi ích hay vì thu nhập gia đình không đ°ợc nhận tiền công hoặc hián vật [19]. Qua những phân tích nêu trên, ta có thể kÁt luận vißc làm là những hoạt động lao động hợp pháp, mang tính nghề nghißp và t°¡ng đối ổn định, tạo ra thu nhập hoặc có khả năng tạo ra thu nhập cho ng°ời thực hißn [7].
Giữa viác làm và lao đáng có mái quan há chặt ch¿ với nhau. Mát trong những quyền c¡ bÁn cÿa công dân chính là lao đáng, công dân có sāc lao đáng phÁi đ°ợc làm viác để duy trì sự tồn t¿i cÿa bÁn thân và góp phần xây dựng xã hái, thực hián các nghĩa vụ cÿa há đái với những ng°ời xung quanh trong cáng đồng. Tuỳ theo các mục đích nghiên cāu khác nhau mà ng°ời ta có thể phân chia viác làm thành nhiều lo¿i. Theo māc đá sử dụng thời gian làm viác ta có viác làm chính và viác làm phụ.
Viác làm chính là viác làm mà ng°ời lao đáng dành nhiều thời gian nhất hay có thu nhập cao nhất. Viác làm phụ là viác làm mà ng°ời lao đáng dành nhiều thời gian nhất sau công viác chính. Ngoài ra, ng°ời ta cũng chia viác làm thành viác làm bán thời gian, viác làm đầy đÿ, viác làm có hiáu quÁ. Khái nißm c¡ hội vißc làm C¡ hái viác làm là điều kián thuận lợi để có viác làm hoặc có đ°ợc viác làm mát cách thuận lợi hay <những điều kián thuận lợi mà chúng ta có đÿ nguồn lực để nắm bắt viác làm và thực hián nó nhằm có đ°ợc mát công viác tát.
Ngoài ra c¡ hái viác làm còn đ°ợc hiểu theo h°ớng đó là hoàn cÁnh thuận lợi để khởi nghiáp, hoàn cÁnh thuận lợi để đ°ợc tiÁp nhận vào mát tổ chāc kinh tÁ - xã hái uy tín; hoàn cÁnh thuận lợi để có vß trí viác làm phù hợp; hoàn cÁnh thuận lợi để đ°ợc hác hßi kinh nghiám, bổ sung nâng cao kiÁn thāc, kỹ nng cá nhân; hoàn cÁnh thuận lợi để đ°ợc thng tiÁn,. Tất cÁ những c¡ hái đó nhằm đ¿t đÁn mục đích cuái cùng là thực hián mục tiêu v°¡n tới cÿa mßi ng°ời Trong thß tr°ờng lao đáng hián nay, c¡ hái viác làm có sự phân hóa rõ rát. Mát sá ngành nghề có nhiều c¡ hái viác làm, trong khi đó, mát sá khác có sự c¿nh tranh cao và ít c¡ hái. Điều này phụ thuác vào nhiều yÁu tá, bao gồm xu h°ớng phát triển kinh tÁ, công nghá, các chính sách cÿa chính phÿ và nhu cầu cÿa thß tr°ờng.
Do vậy, c¡ hái viác làm xuất hián khi đÿ các điều kián nh° sau: (1) Ng°ời đ°ợc tuyển dụng (ng°ời xin viác, nguồn nhân lực.) đều phÁi có hoặc trang bß cho bÁn thân các yêu cầu cÿa nhà tuyển dụng nh°: kỹ nng ngo¿i ngữ, kỹ nng mềm. Thông qua các bằng chāng chāng minh nh° bằng cấp, chāng chỉ, vn bÁn điều đáng, chấp thuận viác chuyển đổi công tác, chấp thuận viác tuyển dụng và phÁi có hiáu lực bao gồm con dấu có hiáu cung bởi c¡ quan có thẩm quyền và chữ ký. (2) PhÁi nằm trong khoÁng thời gian mà c¡ quan hay tổ chāc đó tổ chāc TDNL và ng°ời đ°ợc tuyển dụng phÁi thực hián hành đáng xin vaò c¡ quan hoặc tổ chāc đó bằng cách náp hồ s¡ trực tiÁp, đÁn phßng vấn. Mißn là phÁi là hành đáng cÿa ng°ời xin āng tuyển trong suát thời gian tuyển dụng.
Sau hoặc tr°ớc thời gian này thì đều không có ý nghĩa và từ đó mất đi c¡ hái viác làm. (3) Mặc dù không nằm trong viác c¡ hái xuất hián nh°ng để đÁm bÁo công viác xin làm chắc chắn đem l¿i nÁu không là lợi ích thì cũng phÁi là mát môi tr°ờng tát, phát triển bÁn thân và các giá trß nhằm chuẩn bß cho t°¡ng lai nÁu có nhu cầu thay đổi công viác khác. Khái nißm sinh viên Theo Từ điển Giáo dục hác: <Sinh viên là ng°ời học cÿa c¡ sở giáo dục cao đẳng, đại học= [3]. Theo Luật Giáo dục Đ¿i hác: Sinh viên là ng°ời đang học tập và 9 nghiên cāu khoa học tại c¡ sở giáo dục đại học, theo học ch°¡ng trình đào tạo cao đẳng, ch°¡ng trình đào tạo đại học [10].
Sinh viên là ng°ời hác tập t¿i các c¡ sở đ¿i hác, cao đẳng và ở đó há đ°ợc trang bß kiÁn thāc bài bÁn về mát ngành nghề để chuẩn bß cho mát công viác sau này. Há đ°ợc xã hái công nhận qua những bằng cấp đ¿t đ°ợc trong quá trình hác. Sinh viên đ¿i dián cho mát nhóm xã hái đặc biát và đ°ợc xuất thân từ nhiều tầng lớp xã hái khác nhau. Đái với xã hái nói chung và tầng lớp thanh niên nói riêng, đó là mát nhóm xã hái đ°ợc ng°ỡng má và nhận đ°ợc sự quan tâm chung cÿa xã hái.
Nhìn từ góc đá xã hái hác, SV có những đặc điểm c¡ bÁn sau: - Mang tính phân tầng xã hái, có khÁ nng lao đáng xã hái nhanh do đ°ợc tiÁp cận những giá trß mới, nng đáng nên há thuận lợi trong công viác chiÁm lĩnh những vß trí cao trong xã hái. - Mang tính đặc thù về đá tuổi và phẩm chất xã hái, th°ờng có quá trình xã hái hóa riêng biát so với các nhóm xã hái khác, có đßa vß, vß trí, vai trò xã hái nhất đßnh. - Có lái sáng và đßnh h°ớng giá trß đặc thù, dß dàng tiÁp thu những giá trß xã hái mới. - Có tính tích cực xã hái, tính đác lập, tự lập và có nhu cầu khẳng đßnh bÁn thân cao Sinh viên luôn nhận đ°ợc sự quan tâm và tin t°ởng cÿa xã hái, cũng chính bởi vậy mà vß thÁ cÿa tầng lớp xã hái này ngày càng đ°ợc nâng cao.
Trong xu thÁ hái nhập toàn cầu, sinh viên đóng vai trò to lớn trong viác nghiên cāu khoa hác kỹ thuật, tiÁp cận những giá trß mới và há xāng đáng là chÿ nhân t°¡ng lai cÿa đất n°ớc 1.