Cơ cấu hệ thống chức năng quản lý nhà nước về hoạt động nghiên cứu khoa học của Bộ Khoa học và ...

Luận văn thạc sĩ ussh phân tích cơ cấu hệ thống chức năng quản lý nhà nước về hoạt động nghiên cứu khoa học của Bộ Khoa học và Công nghệ.

• Tác giả: Lê Thị Thu Hương
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Ngọc Luật
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Quản Lý Khoa Học và Công Nghệ
• Đề tài: Cơ Cấu Hệ Thống Chức Năng Quản Lý Nhà Nước Về Hoạt Động Nghiên Cứu Khoa Học Của Bộ Khoa Học Và Công Nghệ
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Quản lý và Quản lý hành chính nhà nước
• 2. CHƯƠNG 2: HIỆN TRẠNG CƠ CẤU CHỨC NĂNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA BỘ KH&CN
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC TRONG TIẾN TRÌNH CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH VÀ TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU HOÁ HIỆN NAY
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về cơ cấu quản lý nhà nước về nghiên cứu khoa học

Cơ cấu quản lý nhà nước về nghiên cứu khoa học của Bộ Khoa học và Công nghệ (Bộ KH&CN) đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và phát triển hoạt động nghiên cứu khoa học tại Việt Nam. Bộ KH&CN không chỉ là cơ quan quản lý mà còn là cầu nối giữa nhà nước và các tổ chức nghiên cứu, nhằm thúc đẩy sự phát triển của khoa học và công nghệ. Cơ cấu này đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ những năm đầu thành lập đến nay, với nhiều thay đổi để phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của Bộ KH CN

Bộ KH&CN được thành lập vào năm 1959, với mục tiêu ban đầu là quản lý các hoạt động nghiên cứu khoa học. Qua thời gian, Bộ đã trải qua nhiều lần cải cách để đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

1.2. Chức năng và nhiệm vụ của Bộ KH CN

Bộ KH&CN có nhiệm vụ xây dựng chính sách khoa học, quản lý các chương trình nghiên cứu và phát triển công nghệ. Bộ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các tổ chức nghiên cứu và phát triển công nghệ trong nước.

II. Những thách thức trong quản lý nhà nước về nghiên cứu khoa học

Quản lý nhà nước về nghiên cứu khoa học hiện nay đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Những thách thức này không chỉ đến từ sự phát triển nhanh chóng của khoa học và công nghệ mà còn từ yêu cầu đổi mới trong quản lý hành chính. Việc cải cách hành chính trong lĩnh vực này là cần thiết để nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu.

2.1. Vấn đề thiếu nguồn lực cho nghiên cứu

Một trong những thách thức lớn nhất là việc thiếu hụt nguồn lực tài chính cho các hoạt động nghiên cứu. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thực hiện các dự án nghiên cứu và phát triển công nghệ.

2.2. Khó khăn trong việc hợp tác quốc tế

Hợp tác quốc tế trong nghiên cứu khoa học còn gặp nhiều khó khăn do thiếu cơ chế rõ ràng và sự khác biệt trong quy định pháp lý giữa các quốc gia. Điều này làm giảm khả năng thu hút các dự án nghiên cứu quốc tế.

III. Phương pháp cải cách quản lý nhà nước về nghiên cứu khoa học

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về nghiên cứu khoa học, cần thiết phải áp dụng các phương pháp cải cách phù hợp. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện quy trình quản lý mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động nghiên cứu.

3.1. Đổi mới cơ chế tài chính cho nghiên cứu

Cần thiết phải xây dựng một cơ chế tài chính linh hoạt hơn, cho phép các tổ chức nghiên cứu tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn. Điều này sẽ giúp tăng cường khả năng thực hiện các dự án nghiên cứu.

3.2. Tăng cường hợp tác giữa các cơ quan

Việc tăng cường hợp tác giữa Bộ KH&CN và các cơ quan khác sẽ giúp tạo ra một hệ thống quản lý đồng bộ hơn, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu.

IV. Ứng dụng thực tiễn của cơ cấu quản lý nhà nước về nghiên cứu khoa học

Cơ cấu quản lý nhà nước về nghiên cứu khoa học đã có nhiều ứng dụng thực tiễn trong việc phát triển công nghệ và nâng cao chất lượng nghiên cứu. Những ứng dụng này không chỉ giúp cải thiện năng lực nghiên cứu mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội.

4.1. Các dự án nghiên cứu thành công

Nhiều dự án nghiên cứu đã được triển khai thành công nhờ vào sự hỗ trợ của Bộ KH&CN, từ đó tạo ra những sản phẩm công nghệ mới, đáp ứng nhu cầu thị trường.

4.2. Tác động đến phát triển kinh tế

Hoạt động nghiên cứu khoa học đã góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế của đất nước, tạo ra nhiều cơ hội việc làm và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của quản lý nhà nước về nghiên cứu khoa học

Quản lý nhà nước về nghiên cứu khoa học cần tiếp tục được cải cách để đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh toàn cầu hóa. Tương lai của cơ cấu này sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới của các cơ quan quản lý.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần có những định hướng rõ ràng cho việc phát triển nghiên cứu khoa học, nhằm tạo ra một môi trường thuận lợi cho các nhà nghiên cứu và tổ chức nghiên cứu.

5.2. Vai trò của công nghệ thông tin trong quản lý

Công nghệ thông tin sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc cải cách quản lý nhà nước, giúp nâng cao hiệu quả và minh bạch trong các hoạt động nghiên cứu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC Xà HỘI VÀ NHÂN VĂN KHOA KHOA HỌC QUẢN LÝ ___________________ LÊ THỊ THU HƯƠNG CƠ CẤU HỆ THỐNG CHỨC NĂNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA BỘ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Hà Nội – 2009 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC Xà HỘI VÀ NHÂN VĂN KHOA KHOA HỌC QUẢN LÝ ___________________ LÊ THỊ THU HƯƠNG CƠ CẤU HỆ THỐNG CHỨC NĂNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA BỘ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Chuyên ngành: Quản lý Khoa học và Công nghệ Mã số: 60.72 LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS. Hồ Ngọc Luật Hà nội – 2009 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU………………………………………………………………………….5 CHƯƠNG 1 – CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU…………………. Quản lý và Quản lý hành chính nhà nước.Quản lý và Quá trình quản lý . Quá trình quản lý………………………………………………………. Quản lý từ góc độ tiếp cận hệ thống…………………………………… 10 1.Hành chính nhà nước và Quản lý hành chính nhà nước . Hành chính và hành chính nhà nước…………………………………… 12 1. Quản lý hành chính nhà nước…………………………………………… 12 1. Chức năng quản lý hành chính Nhà nước . Chức năng quản lý hành chính nhà nước và Chức năng hoạt động quản lý của cơ quan quản lý hành chính nhà nước ……………………………………………………14 1. Chức năng quản lý hành chính nhà nước…………………………………15 1. Chức năng hoạt động quản lý của cơ quan hành chính nhà nước……… 16 1. Hiệu lực và hiệu quả hành chính . Chức năng vận hành của quản lý hành chính nhà nước. Chức năng kế hoạch. Chức năng tổ chức bộ máy hành chính. Chức năng quản lý phát triển nguồn nhân lực . Chức năng ra các quyết định hành chính 21 1. Chức năng phối hợp và giám sát 22 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Cơ cấu tổ chức quản lý . Những nhân tố ảnh hưởng đến cơ cấu tổ chức quản lý . Những yêu cầu đối với cơ cấu tổ chức quản lý . Các giai đoạn và phương pháp xây dựng cơ cấu tổ chức quản lý……………… 26 1. Các giai đoạn hình thành cơ cấu tổ chức quản lý………………………. Các phương pháp xây dựng cơ cấu tổ chức quản lý…………………… 27 1. Nghiên cứu khoa học với tư cách là đối tượng quản lý . Nghiên cứu và Triển khai…………………………………………………. Nghiên cứu khoa học…………………………………………………………. Nghiên cứu cơ bản………………………………………………………. Nghiên cứu ứng dụng……………………………………………………. Triển khai thực nghiệm………………………………………………….31 CHƯƠNG 2 - HIỆN TRẠNG CƠ CẤU CHỨC NĂNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA BỘ KH&CN ……………………. Quá trinh phát triển của Bộ KH&CN . Hệ thống quản lý quản lý KH&CN . Chính phủ…………………………………………………………………34 2. Bộ và cơ quan ngang bộ…………………………………………………. Cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương……………………………. Bộ Khoa học và Công nghệ………………………………………………37 2. Sở Khoa học và Công nghệ ………………………………………………37 2. Quá trình phát triển của Bộ KH&CN . Về chức năng quản lý nhà nước…………………………………………. Về cơ cấu tổ chức…………………………………………………………42 2. Hiện trạng quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học hiện nay . 48 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Hiện trạng của hoạt động nghiên cứu khoa học. Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học từ góc độ các chức năng hành chính . Chức năng lập kế hoạch…………………………………………………. Lập kế hoạch trong lĩnh vực khoa học và công nghệ……………………. Nguyên tắc và căn cứ lập kế hoạch khoa học và công nghệ……………. Nội dung của kế hoạch khoa học và công nghệ………………………… 61 2. Quá trình xây dựng, tổng hợp và xét duyệt kế hoạch KH&CN………… 63 2. Một số nhận xét về thực trạng cơ chế kế hoạch hoá KH&CN hiện nay…. Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học từ góc độ Tổ chức học . Thiết kế tổ chức các cơ quan hành chính nhà nước………………………67 2. Cơ cấu tổ chức quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học…………………71 2. Cơ cấu tổ chức quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của Bộ KH&CN …………………………………………………………………………………… 71 2. Hiện trạng về quản lý hoạt động nghiên cứu KH từ góc độ tổ chức học. Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học từ góc độ Hệ thống đổi mới . Đổi mới và hoạt động khoa học và công nghệ……………………………83 2. Sự khác nhau giữa quản lý đổi mới và quản lý khoa học và công nghệ…. Thực trạng quản lý hành chính nhà nước đối với hoạt động nghiên cứu KH…. 88 CHƯƠNG 3 – GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC TRONG TIẾN TRÌNH CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH VÀ TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU HOÁ HIỆN NAY………………………… 91 3. Vấn đề toàn cầu hoá và hoạt động quản lý nhà nước. Toàn cầu hoá dẫn đế những thay đổi về quan điểm quản lý nhà nước 92 3. Toàn cầu hoá đòi hỏi các chính phủ thực hiện chuyển biến từ quan điểm quan liêu sang quan điểm trách nhiệm…………………………………………… 92 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Toàn cầu hoá đòi hỏi chính phủ phải thực hiện sự chuyển biến từ quan niệm quản chế sang quan điểm phục vụ……………………………………… 92 3. Toàn cầu hoá đòi hỏi chính phủ phải sử dụng rộng rãi công nghệ thông tin, xây dựng chính phủ điện tử………………………………………………………. Toàn cầu hoá dẫn đế những thay đổi về chức năng công cộng của QLNN……. Toµn cÇu ho¸ dÉn ®Õn viÖc cã nhiÒu chñ thÓ tham gia quyÕt s¸ch vµ phøc t¹p ho¸ ho¹t ®éng quyÕt s¸ch…………………………………………………………………… 94 3. Các điều chỉnh chính sách quản lý trong lĩnh vực KH&CN ở các nước…. Một số xu thế chủ yếu của quá trình phát triển KH&CN . Các điều chỉnh chính sách KH&CN gần đây – Kinh nghiệm của các nước OECD . Giải pháp đổi mới quản lý nhà nước về hoạt động nghiên cứu khoa học trong tiến trình cải cách hành chính và trong bối cảnh toàn cầu hoá hiện nay. Xu hướng cải cách hành chính và những yêu cầu đổi mới quản lý nhà nước …………………………………………………………………………………………. Các giải pháp đổi mới quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học trong tiến trình cải cách hành chính và trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay ………… … 102 3. Hoàn thiện cơ chế xây dựng và tổ chức thực hiện nhiệm vụ KH&CN. Đổi mới cơ chế, chính sách đầu tư tài chính cho hoạt động KH&CN… 106 3. Hoàn thiện cơ chế hoạt động của bộ máy quản lý nhà nước về KH&CN. 112 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO . 114 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Phần mở đầu Nội dung nghiên cứu của Luận văn được thực hiện trong bối cảnh Việt Nam đang trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo quan điểm: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước phải bằng và dựa vào khoa học và công nghệ. Hơn nữa, công cuộc cải cách nền hành chính Nhà nước đang được tiến hành hiện nay là một chủ trương mang tính chiến lược - trọng tâm của quá trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước CHXHCN Việt Nam - để đáp ứng yêu cầu phát triển trong thời kỳ mới của đất nước thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Theo đó, nghiên cứu về cải cách hành chính trong QLNN nói chung và QLNN về KH&CN là những chủ đề được quan tâm trong nhiều giới nghiên cứu trong giai đoạn phát triển hiện nay. Hệ thống quản lý nhà nước về khoa học và công nghệ (KH&CN), trong đó có cơ quan quản lý nhà nước cấp trung ương - Bộ Khoa học và Công nghệ - được hình thành và phát triển qua nhiều giai đoạn, gắn liền với những biến động trong hệ thống kinh tế xã hội, bắt đầu từ năm 1959, và đã qua nhiều thay đổi, bổ sung về chức năng và cơ cấu tổ chức. Hiện nay tình hình kinh tế và xã hội nước ta đã có nhiều thay đổi, với đặc trưng cơ bản là hình thành một nền kinh tế thị trường, theo định hướng xã hội chủ nghĩa, có sự điều tiết của Nhà nước. Trong cơ chế mới, mô hình quản lý khoa học và công nghệ ngày càng tỏ ra không còn thích hợp nữa, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và trong tiến trình toàn cầu hoá như hiện nay. Trong bối cảnh đó, mục tiêu nghiên cứu của Luận văn là nghiên cứu các cơ sở lý luận, cơ sở phương pháp luận, và theo đó, đề xuất một hệ thống các khuyến nghị về giải pháp đối với cơ cấu hệ thống chức năng quản lý hành chính nhà nước đối với hoạt đông nghiên cứu khoa học ở nước ta trong giai đoạn phát triển hiện nay. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong khuôn khổ phạm vi nghiên cứu của Luận văn, nội dung nghiên cứu không nhằm trực tiếp vào việc cải cách tổ chức và hoạt động của Bộ Khoa học và Công nghệ, mà nhằm chủ yếu vào việc xây dựng luận cứ khoa học và thực tiễn cho những biện pháp cải cách hành chính trong quản lý nhà nước về khoa học và công nghệ nói chung, và trong quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học hiện nay ở nước ta nói riêng. Những nghiên cứu trong Đề tài này được thực hiện trên cơ sở kế thừa kết quả nghiên cứu mà các đồng nghiệp đã tích luỹ; đồng thời phát triển những khía cạnh khác nhau trên cơ sở quán triệt các quan điểm của Đảng và Nhà nước về CCHC và tổ chức bộ máy QLNN nói chung và QLNN về KH&CN nói riêng. Nội dung nghiên cứu được tiến hành xây dựng trên cơ sở một số phương pháp nghiên cứu và các cách tiếp cận chủ yếu được thực hiện trong khuôn khổ của Luận văn bao gồm: 1) Phương pháp phân tích hệ thống: trong đó xem xét tổ chức QLNN về KH&CN như một hệ thống trong mối quan hệ với môi trường kinh tế và xã hội. 2) Phương pháp nghiên cứu tài liệu: là phương pháp chủ yếu được sử dụng trong quá trình tìm kiếm các cơ sở lý luận và nhận dạng những diễn biến của xu thế phát triển, những yêu cầu và khả năng đáp ứng nhu cầu về quản lý khoa học và công nghệ qua các giai đoạn phát triển và trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo quan điểm phải bằng và dựa vào khoa học và công nghệ. 3) Phương pháp tổng kết kinh nghiệm, dựa trên việc tổng kết những bài học kinh nghiệm của lịch sử 40 năm QLNN về KH&CN, khởi đầu từ Uỷ ban Khoa học Nhà nước năm 1959.