Chương 1: CƠ SO LÍ LUẬN VE CO CÁU KINH TE VA CHUYEN DICH CO CAU KINH TE 1. CO CAU KINH TE 1. Khái niệm cơ cau, cơ cau kinh tế Có nhiều cách tiếp cận khác nhau vẻ khái niệm cơ cau. Theo từ điền Tiếng Việt, cơ cấu là cách tỏ chức các thành phan nhãm thực hiện chức năng cua chính thẻ.
Theo các tải kiệu kinh te; Cơ cấu la một phạm trù trict học. dùng đẻ biểu thị củu trúc hên trong. tr lệ và môi quan hệ giữa các bộ phận hợp thành cua một hệ thong. Cơ cấu được biểu hiện như 1a tập hợp những moi quan hệ liên kết hữu co.
cúc yeu tổ khác nhau của một hệ thông nhất định. Cơ câu là thuộc tính cua một hệ thong. Do đó khí nghiên cứu cơ cau phái đứng trên quan điểm hệ thông. Với cách tiếp cận như thé thi thẻ nào là cơ cầu kinh tế? Cũng có nhiều quan niệm khác nhau về cơ cầu kinh tẻ.
Nên kinh tế của một quốc gia được xem xét như một hệ thong gdm nhiều bộ phận hợp thành. Các quan hệ này có quan hệ mật thiết với nhau theo một trật tự nào đó trong một giai đoạn lịch sử cụ thẻ. Nói một cách đơn gián. có thé coi dé là bộ khung cua khai niệm cơ cầu kinh tẻ.
De cập đến qua trình phản công lao động xã hội. cơ cau kinh tế của xã hội là tất ca các quan hệ san xuất phủ hợp với quá trình phát triền nhất định cua lực lượng san xuất vật chat. D6 chính lá sự phân chia ve chat va tì lệ vẻ số lượng cua quá trình san xuất xã hội. Đứng trén quan điểm duy vật biện chứng vả li thuyết hệ thong cỏ thé hiểu: Cơ cau kinh tế la tông thẻ các yếu tô kinh tế co môi quan hệ hữu cơ va tác động qua lại lần nhau ca vẻ so lượng va chat lượng.
trong những không gian và điều kiện SVTH: Thái Thị Kim Hoa Trang 18 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Phạm Thị Xuân Tho kinh te - xã hội cụ the. chúng van dong hướng vao mục tiểu cụ the. Theo quan điểm nay.
cơ cầu kinh tẻ la một phạm trù kinh te. 1a nên tang cua cơ cau xã hội và che độ xã hội. Một cách tiếp cận khác thi cho rằng: Cơ cau kính tế hiệu mot cách day đu là tông thẻ hệ thông kinh te bao gom nhiều yeu tô có quan hệ chat chè với nhau. tác dong qua lại với nhau trong những không gian va thời pian nhất định.
trong những điều kiện kinh tế - xã hội nhất định. được thẻ hiện ca vẻ mặt định tính lần định lượng. ca vẻ so lượng lần chat lượng. phủ hợp với mục tiếu được xác định cua nen kinh tẻ.
Mỗi quan hệ giữa lượng vả chat trong cơ cau kinh te thực chat là những biểu hiện vẻ tăng trương va phát triển cua nén kinh tế đó. Nẻn kinh tế chi có thê tăng trương va phat triển bên vững khi có cơ cấu kinh té cân doi va hợp lí. Nghiên cứu cơ cau kinh t nhằm nhận biết cau trúc cua nen kinh tế vả phát hiện xu hướng van động cua nén kinh té trong từng thời ki. dé có những tác động cản thiết.
phủ hợp theo hướng tích cực. nghiên cửu cơ cau kinh tế có ý nghĩa rất lớn đi với sự phát trién kinh tế của mỗi quốc gia. heo Tử điển Bách khoa Việt Nam (1995). cơ cấu kinh tế là tông thé các ngành.
bộ phận kinh tẻ có môi quan hệ hữu cơ tương đối ôn định hợp thánh. Như vậy thì cơ cau kinh tế bao gồm hai nội dung chủ yêu: Dé là tong thé các bỏ phan hợp thành (thành phan) va có môi quan hệ hữu cơ tương đổi ôn định theo một tương quan hay ti lệ nhất định. các cách tiếp cận trén cũng da thẻ hiện được ban chat cua cơ cau kinh té thẻ hiện o ba khía cạnh sau: + Cơ cầu kinh tế là một tổng thé bao gồm các nhóm ngành. các yếu tổ cau thánh hệ thông kinh tế cua một quốc gia.
+ Trong tông thẻ nên kinh tế. các nhóm ngành va các yêu tổ cau thành hệ thông kinh te được sắp xếp theo một số lượng va ti trọng nhất định. Nếu sắp xếp một cách khách quan. phủ hợp với xu thể chung thi sẽ có một cơ cau kinh SVTH: Thái Thị Kim Hoa THU VIEN Trang 19 Truong HiarHoc Su-Pham ƒP.
HO-CHI-MINH | khỏa luận tốt nghiệ GVHD: TS. Phạm Thị Xuân Th - Các nhóm ngành, xẻu tỏ cau thành nén hệ thông kính tẻ không hoạt dong tiếng le ma có mỏi quan hệ tương tác lẫn nhau dé hưởng vào mục tiểu đã xác định. cơ cầu kính tẻ là tông thẻ nhừng moi liên hệ giữa các bộ phản hợp thành nén kính tế bao gảm các ngành san xuất, các thành phan và các vùng kính lẻ. Cơ cấu kinh tẻ biến déi không ngừng trong những điều hiện cụ thé cua mỗi quốc giá nhằm đạt hiệu qua cao vẻ kính tế - xã hỏi và môi trường, phú hợp với mục tiêu đã xác định cua nên kinh lẻ.
Phân loại cơ cầu kinh tế Cơ cau kinh té là một phạm tra trừu tượng. muốn năm vững ban chat cua cơ cau kinh té đẻ thực thi các giai pháp nhằm chuyên dich cơ cấu kinh tế một cách có hiệu qua, can phai xem xét từng loại cơ cau kinh tẻ. Vẻ phương điện địa li. cơ cấu kinh tẻ bao gòm ba loại: cơ cau ngành.
cơ cau thành phản kinh tẻ. và cơ cau lãnh thỏ. Cơ cau nganh kinh té Cơ cau ngành kinh tẻ (hay gọi tắt là cơ cau ngành) là tông hợp các ngành cua nên kinh té được sắp xép theo một tương quan tt lệ nhất định. Nói cách khác cơ cầu nganh thé hiện số lượng.
tì trọng của các ngành gồm công nghiệp. dịch vụ tạo nén nên kinh tế. ( một trinh độ nhất định, cơ cầu ngành phan ánh trình độ phan công lao động xã hội cua nen kinh tế nói chung vả trình độ phát triển cua lực lượng san xuất. Thay đổi mạnh mè cơ cấu ngành là nét đặc trưng cua các nước dang phát triển.
Có rất nhiều ngành tạo nén nên kinh té. Vẻ cơ bạn bao gồm ba nhóm ngành. + Các nhom ngành thuộc khu vực Í: bao gồm nông. + Các nhóm ngành thuộc khu vực lÍ: bao gồm ngành công nghiệp và xây dựng.
+ Các nhóm ngành thuộc khu vực IHL: bao gom thương mai. giao thông vận tai, bưu chỉnh viễn thang. Theo quan điểm hiện nay cua nước ta. cúc ngành cau thành nén khu vực | goém có nông - lâm - ngư nghiệp.
Trong đỏ nòng nghiệp báo gdm trồng trọt. chăn SVTH: Thai Thị Kim Hoa Trang 20 Khoa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Phạm Thị Xuân Thọ nuôi và dich vụ nông nghiệp: lâm nghiệp co trong - chăm sóc rừng va khai thác lâm san: ngư nghiệp có đánh bat nudi trông thuy hai san. Khu vực II là công nghiệp - xây dựng.
Trong đó công nghiệp lại bao gôm nhiều ngành thuộc 3 nhỏm nganh: cong nghiệp khai thắc. cong nghiệp chẻ biến. công nghiệp san xuất va phản phối điện - ga - nước, Khu vực HH là tập hợp cua nhiều ngành và hoạt dong liên quan đén dịch vụ bao gồm: giao thông van tai. thông tin liên lạc.
bưu chính viễn thông. thương mại. tài chính tin dung. y tẻ và hoạt động cứu trợ xã hội.
hoạt động khoa học và công nghệ. Ca 3 khu vực nay trong nên kinh tế nước ta được chia thành: 21 ngành kinh tẻ cap 1: 88 nganh kinh té cấp 2: 242 ngành kinh tế cap 3: 437 ngành kinh té cap 4: và 642 ngành kính tế cấp 5 (Theo Quyết định số 10/2007/QD - TTp ngảy 33/01/2007 cua Thu tưởng Chính phu ban hanh hệ thông ngảnh kinh tế cua nước ta). Xu hưởng chung cua sự chuyén địch cơ cau ngảnh kinh tẻ là chuyên dịch theo hướng công nghiệp hóa. có nghĩa là sự vận động va biển đôi cua các ngành kinh tẻ thuộc khu vục 1, II.
II theo chiều hướng tăng ti trọng và vai trò cua các nganh thuộc khu vực II. giam tì trọng cua các ngành thuộc khu vực Ill trong cơ cầu GDP. Cơ cẫu thành phan kinh tế Cơ cau thánh phan kinh té la tương quan theo tí lệ giữa các thành phân kinh tế tham gia vào các ngành. lĩnh vực hay các bộ phan hợp thành nén kinh tẻ.
Nên tang đẻ hình thành nên cơ câu thành phan kinh tế !4 chế độ sở hữu vẻ tư liệu san xuất. để có một cơ cầu kinh tế hợp li can phải dua trên cơ sở hệ thông tỏ chức kinh té với chế độ sơ hữu sao cho thúc day sức sản xuất va phân cỏng lao động xã hội. O nước ta hiện nay. với chú trương phát triên nén kinh tế hang hóa nhiều thành phan kinh té (bao g6m kinh tế nha nước.
kinh tế ngoai nha nước va kính tế có vốn đầu tư nước ngoái). các thành phan kinh té đã được xác định với vai trò khác nhau, trong đó kinh té nhà nước và kính tẻ tập thé làm nén tang. SVTH: Thái Thị Kim Hoa Trang 2! khóa luận tốt nghiệ GVHD: TS. Phạm Thị Xuân Th kinh té Thành phan kính tẻ nay bao gồm các ngành kính tẻ then chót gắn liên với Vice quan [i tai ngusén cua dat nước.
với an ninh quốc phong vá các lĩnh vực quan trọng khác. Kinh tẻ tập thẻ có Ý nghĩa quan trọng với nhiều hình thức tô chức trên cơ xơ tham gia tự nguyện, bình đăng dan chu va cùng có lợi. Kinh té cả thẻ. tiểu chu với tiềm nang to lớn có vai trò quan trong.
lâu dai đối với vi phát trién kinh tẻ - xã hội cua dat nước. Kinh tẻ tự ban tu nhân dang có những dong góp nhất định cho nền kính tế với tiem lực vẻ vốn, kĩ thuật. quan lí vá thị trường Kinh tẻ tự bạn nhà nước có kha năng to lớn với hình thực liên doanh giữa Nha nược với tu ban trong va ngoái nước. Kinh té có vốn dau tư nước ngoai phát triển mạnh trong những nam gan day hương vào việc san xuất hàng hóa.
công nghệ cao và xảy dựng cơ sơ hạ lang, 0 Khanh Hoa. cơ cau các thành phan kính té cũng đã hình thành và phat triển mạnh. Thanh phan kính té nha nước van giữ vai tro quan trọng nhất va chiếm Ui trọng cao trong cơ cau GDP. kinh tế có von dau tư nước ngoài trong những năm gan đây bắt dau tăng nhanh.
Day la điều kiện thuận lợi cho Khanh Hoa nói chung. Cam Ranh nói riêng day nhanh sự chuyên dịch cơ cau kinh tế c.