Luận văn thạc sĩ về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thủy sản tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2011-2020

Luận văn thạc sĩ phân tích chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thủy sản tại Khánh Hòa giai đoạn 2011-2020 theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

• Tác giả: Đỗ Văn Đạo
• Người hướng dẫn: TS. Trần Văn Nhưng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Ngành Thủy Sản Theo Hướng Công Nghiệp Hóa, Hiện Đại Hóa Của Tỉnh Khánh Hòa Giai Đoạn 2011-2020
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: Một số vấn đề lý luận chung về cơ cấu kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thủy sản theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa
• 1.1. Cơ cấu kinh tế và sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thủy sản: Khái niệm, đặc trưng và những nhân tố tác động
• 1.2. Một số quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành – Vai trò, vị trí ngành thủy sản trong nền kinh tế quốc dân
• 1.3. Những nhân tố chủ yếu tác động tới chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thủy sản
• 2. CHƯƠNG 2: Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thủy sản tỉnh Khánh Hòa – Những vấn đề đặt ra
• 2.1. Đặc điểm tỉnh Khánh Hòa nhìn từ góc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thủy sản
• 2.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 2.3. Đặc điểm tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Khánh Hòa thời gian qua
• 2.4. Thực trạng cơ cấu và chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thủy sản của tỉnh Khánh Hòa qua các giai đoạn
• 2.5. Đánh giá chung và những vấn đề đặt ra cho chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thời gian tới
• 3. CHƯƠNG 3: Phương hướng và những giải pháp chủ yếu chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thủy sản theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa của tỉnh Khánh Hòa
• 3.1. Mục tiêu và những quan điểm chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thủy sản của tỉnh Khánh Hòa
• 3.2. Những quan điểm chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thủy sản của tỉnh Khánh Hòa
• 3.3. Phương hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thủy sản
• 3.4. Phương hướng phát triển và chuyển dịch cơ cấu kinh tế các phân ngành trong nội bộ ngành thủy sản Khánh Hòa
• 3.5. Các giải pháp chủ yếu để chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thủy sản theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa của tỉnh Khánh Hòa
• 3.5.1. Giải pháp về quy hoạch ngành thủy sản tỉnh Khánh Hòa
• 3.5.2. Giải pháp về thị trường
• 3.5.3. Giải pháp về vốn đầu tư cho ngành thủy sản
• 3.5.4. Giải pháp về khoa học – công nghệ
• 3.5.5. Giải pháp về tổ chức, quản lý và chính sách
• 3.5.6. Một số kiến nghị
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thủy sản tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2011 2020

Ngành thủy sản tỉnh Khánh Hòa đã có những bước chuyển mình đáng kể trong giai đoạn 2011-2020. Với bờ biển dài và nguồn lợi thủy sản phong phú, tỉnh đã tận dụng tối đa tiềm năng này để phát triển kinh tế. Tuy nhiên, việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thủy sản vẫn còn nhiều thách thức. Cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả sản xuất và xuất khẩu.

1.1. Đặc điểm và tiềm năng của ngành thủy sản tỉnh Khánh Hòa

Khánh Hòa có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển ngành thủy sản. Với diện tích vùng biển rộng lớn và đa dạng sinh học, tỉnh có khả năng khai thác và nuôi trồng thủy sản hiệu quả. Tuy nhiên, việc khai thác vẫn chưa đạt được tiềm năng tối đa.

1.2. Vai trò của ngành thủy sản trong phát triển kinh tế tỉnh Khánh Hòa

Ngành thủy sản đóng góp quan trọng vào GDP của tỉnh, tạo ra nhiều việc làm và thu nhập cho người dân. Sự phát triển của ngành này không chỉ giúp nâng cao đời sống mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của tỉnh.

II. Những thách thức trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thủy sản tỉnh Khánh Hòa

Mặc dù có nhiều tiềm năng, ngành thủy sản tỉnh Khánh Hòa vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình chuyển dịch cơ cấu. Các vấn đề như ô nhiễm môi trường, công nghệ lạc hậu và thị trường tiêu thụ chưa ổn định đang cản trở sự phát triển của ngành.

2.1. Ô nhiễm môi trường và tác động đến ngành thủy sản

Ô nhiễm môi trường biển do hoạt động sản xuất và sinh hoạt đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn lợi thủy sản. Cần có các biện pháp bảo vệ môi trường để đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành.

2.2. Công nghệ sản xuất lạc hậu trong ngành thủy sản

Nhiều cơ sở sản xuất thủy sản vẫn sử dụng công nghệ lạc hậu, dẫn đến hiệu suất thấp và chất lượng sản phẩm không đảm bảo. Việc đầu tư vào công nghệ hiện đại là cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh.

III. Phương pháp và giải pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thủy sản

Để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thủy sản, tỉnh Khánh Hòa cần áp dụng các phương pháp và giải pháp đồng bộ. Việc quy hoạch và đầu tư vào cơ sở hạ tầng, công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực là rất quan trọng.

3.1. Quy hoạch phát triển ngành thủy sản bền vững

Quy hoạch phát triển ngành thủy sản cần được thực hiện một cách đồng bộ, đảm bảo sự phát triển bền vững và hiệu quả. Cần xác định rõ các vùng nuôi trồng và khai thác để tối ưu hóa nguồn lực.

3.2. Đầu tư vào công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực

Đầu tư vào công nghệ hiện đại và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành thủy sản. Cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu cho người lao động.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu trong ngành thủy sản

Các nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn trong ngành thủy sản đã cho thấy nhiều kết quả khả quan. Việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất đã giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng trưởng xuất khẩu.

4.1. Kết quả từ việc áp dụng công nghệ mới

Việc áp dụng công nghệ mới trong nuôi trồng và chế biến thủy sản đã giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Nhiều doanh nghiệp đã thành công trong việc xuất khẩu sản phẩm ra thị trường quốc tế.

4.2. Tác động của chính sách phát triển ngành thủy sản

Chính sách phát triển ngành thủy sản của tỉnh đã tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp đầu tư và phát triển. Các chính sách hỗ trợ về vốn và kỹ thuật đã giúp ngành thủy sản phát triển mạnh mẽ.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của ngành thủy sản tỉnh Khánh Hòa

Ngành thủy sản tỉnh Khánh Hòa có nhiều tiềm năng để phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, cần có những chiến lược và giải pháp cụ thể để vượt qua các thách thức hiện tại. Việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thủy sản theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa là cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh.

5.1. Triển vọng phát triển ngành thủy sản trong tương lai

Với những tiềm năng sẵn có, ngành thủy sản tỉnh Khánh Hòa có thể phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Cần có sự đầu tư đồng bộ và chiến lược phát triển rõ ràng để khai thác tối đa lợi thế.

5.2. Đề xuất các giải pháp cho ngành thủy sản

Cần đề xuất các giải pháp cụ thể như tăng cường hợp tác quốc tế, phát triển thị trường xuất khẩu và nâng cao chất lượng sản phẩm để ngành thủy sản tỉnh Khánh Hòa phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Khánh Hòa sở hữu bờ biển dài hơn 200 km, nếu tính cả chu vi các đảo lên tới 385 km, cùng hệ thống đầm vịnh và đất ngập triều rộng lớn khoảng 1.660 km². Trữ lượng hải sản tự nhiên tại vùng biển này ước tính đạt khoảng 150 nghìn tấn, với khả năng khai thác bền vững hàng năm khoảng 70 nghìn tấn, trong đó cá nổi chiếm tới 70%. Mặc dù sở hữu tiềm năng to lớn, ngành thủy sản Khánh Hòa trong giai đoạn đầu thế kỷ XXI vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn về trình độ công nghệ, cơ cấu nội bộ chưa thực sự cân đối và giá trị gia tăng chưa tương xứng với tiềm năng kinh tế biển.

Vấn đề cốt lõi được đặt ra là làm thế nào để chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ khai thác truyền thống sang phát triển chuỗi giá trị hiện đại, gắn kết chặt chẽ giữa nuôi trồng công nghệ cao, đánh bắt xa bờ và công nghiệp chế biến xuất khẩu. Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc luận giải cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu ngành thủy sản của tỉnh giai đoạn 2000–2011, từ đó xác định phương hướng và hệ thống giải pháp đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đến năm 2020. Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát toàn bộ địa bàn tỉnh Khánh Hòa, trọng tâm tại các vịnh Cam Ranh, Nha Trang và Vân Phong.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện rõ nét qua việc giải quyết bài toán việc làm cho hơn 80.000 lao động thủy sản, chiếm 31,5% lực lượng lao động toàn tỉnh và 72,34% lao động trong khối nông nghiệp. Kết quả nghiên cứu là luận cứ khoa học quan trọng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của thủy sản địa phương, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân của tỉnh đạt trên 10,8%/năm và gia tăng nguồn thu ngoại tệ cho ngân sách nhà nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý luận của kinh tế chính trị Mác - Lênin về cơ cấu kinh tế và quy luật chuyển dịch cơ cấu ngành trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Cơ cấu kinh tế ngành thủy sản được hiểu là mối quan hệ tỷ lệ hữu cơ, tương tác đa chiều giữa các phân ngành: khai thác, nuôi trồng, chế biến và dịch vụ hậu cần nghề cá. Quá trình chuyển dịch cơ cấu theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa bản chất là sự biến đổi sâu sắc về lực lượng sản xuất, đưa hàm lượng khoa học công nghệ tiên tiến vào chuỗi giá trị và hoàn thiện quan hệ sản xuất nhằm tối ưu hóa năng suất lao động xã hội.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp lý thuyết lợi thế so sánh và lý thuyết phân công lao động xã hội nhằm phân tích tính đặc thù của kinh tế biển duyên hải Nam Trung Bộ. Các quan điểm định hướng từ Đại hội VI đến Đại hội XI của Đảng Cộng sản Việt Nam được kế thừa triệt để, đặc biệt là mục tiêu Đại hội XI về phát triển nông - lâm - ngư nghiệp toàn diện, hiện đại hóa cơ sở chế biến và đẩy mạnh đánh bắt hải sản xa bờ ứng dụng công nghệ cao. Ba khái niệm trung tâm được chuẩn hóa gồm: cơ cấu kinh tế kỹ thuật nghề cá, chuỗi giá trị thủy sản khép kín và công nghiệp hóa nông nghiệp ven biển.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện từ Niên giám thống kê tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2000–2012, báo cáo tổng kết của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cùng hệ thống văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh qua các thời kỳ. Để đảm bảo tính xác thực thực tế, nghiên cứu thu thập dữ liệu sơ cấp với cỡ mẫu gồm 180 hộ ngư dân đánh bắt xa bờ, cơ sở nuôi trồng và 35 doanh nghiệp chế biến xuất khẩu tại 4 vùng trọng điểm: Nha Trang, Cam Ranh, Ninh Hòa và Vạn Ninh. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng để đại diện đầy đủ cho từng phân ngành và quy mô sản xuất.

Cơ sở phương pháp luận xuyên suốt là phép duy vật biện chứng kết hợp phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích tổng hợp và so sánh chuỗi thời gian 12 năm liên tục. Việc lựa chọn phương pháp này xuất phát từ yêu cầu phải đo lường chính xác tốc độ biến động tỷ trọng của từng phân ngành trong giá trị sản xuất, kiểm định mối quan hệ nhân quả giữa quy mô vốn đầu tư, trình độ kỹ thuật công nghệ và sự dịch chuyển lực lượng lao động nông thôn ven biển.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu kinh tế tổng thể tỉnh Khánh Hòa có bước chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng tiến bộ. Tỷ trọng nhóm ngành nông - lâm - thủy sản trong GDP giảm đều từ 23,3% năm 2000 xuống 17,61% năm 2005, còn 13,58% năm 2010 và đạt 12,1% vào năm 2012. Ngược lại, công nghiệp - xây dựng tăng từ 37,4% năm 2000 lên 46,3% năm 2012, dịch vụ duy trì ở mức cao trên 41,6%, phản ánh đúng quy luật công nghiệp hóa.

Thứ hai, nội bộ ngành thủy sản ghi nhận sự gia tăng vượt bậc của phân ngành nuôi trồng và chế biến xuất khẩu. Nuôi trồng thủy sản nước mặn và lợ phát triển nhanh với sản lượng tăng bình quân trên 9,5%/năm, đặc biệt là tôm sú thương phẩm và sản xuất con giống. Phân ngành chế biến đã chuyển biến tích cực từ sơ chế thô sang tinh chế các mặt hàng giá trị gia tăng, tạo kim ngạch xuất khẩu đóng góp đáng kể vào tổng kim ngạch xuất khẩu hàng trăm triệu USD của tỉnh.

Thứ ba, cơ cấu phương tiện và nguồn lực khai thác có bước tiến nhưng chưa đồng đều. Giai đoạn 2006–2010 ghi nhận sự gia tăng của các đội tàu công suất từ 90 CV đến 250 CV, thậm chí có tàu đạt 400–450 CV phục vụ đánh bắt xa bờ tại ngư trường Trường Sa. Tuy nhiên, toàn tỉnh vẫn còn tồn tại một tỷ lệ lớn tàu thuyền công suất nhỏ hoạt động ven bờ.

Thứ tư, lực lượng lao động thủy sản tăng trưởng về số lượng nhưng hạn chế về chất lượng kỹ thuật. Đến năm 2011, ngành thủy sản thu hút hơn 86.000 lao động, song tỷ lệ lao động qua đào tạo kỹ thuật chính quy chỉ đạt khoảng 30%, phần lớn thuyền viên và lao động nuôi trồng vẫn vận hành dựa trên kinh nghiệm truyền thống.

Thảo luận kết quả

Sự chuyển dịch cơ cấu ngành thủy sản đạt được nhờ vào các chính sách đầu tư đồng bộ hạ tầng cảng cá, khu neo đậu tránh bão và việc mở rộng thị trường quốc tế theo tiêu chuẩn HACCP và ISO. Khi thảo luận về xu hướng dịch chuyển, dữ liệu cơ cấu GDP được trực quan hóa rất rõ ràng thông qua biểu đồ cột chồng nhiều giai đoạn (1986, 2000, 2005, 2010, 2012) và bảng so sánh tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất giữa các phân ngành. Biểu đồ đường thể hiện sản lượng nuôi trồng và khai thác minh chứng cho sự bứt phá của nuôi công nghiệp thâm canh.

So sánh với kinh nghiệm nuôi tôm mũi nhọn tại Cà Mau và mô hình tổ đội sản xuất "ba cùng" tại Quảng Ngãi, Khánh Hòa đã phát huy tốt lợi thế vịnh nước sâu nhưng tiến độ hiện đại hóa đội tàu đánh bắt xa bờ vẫn chậm hơn so với nhu cầu thực tế. Nguyên nhân chủ yếu do chi phí nhiên liệu biến động mạnh, nguồn vốn tín dụng trung - dài hạn cho ngư dân còn hạn hẹp và công nghệ bảo quản sau thu hoạch trên tàu cá chưa đáp ứng tiêu chuẩn cao cấp, dẫn đến tỷ lệ hao hụt sau khai thác còn ở mức khoảng 15–20%.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, rà soát và điều chỉnh quy hoạch không gian phát triển thủy sản đồng bộ. Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa cùng Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần hoàn thiện quy hoạch chi tiết vùng nuôi trồng biển hở và đầm vịnh tại Cam Ranh, Vân Phong đến năm 2020. Mục tiêu đặt ra là nâng cấp 100% hệ thống hạ tầng 5 cảng cá trọng điểm và khu neo đậu tránh trú bão, bảo đảm kết nối thông suốt chuỗi cung ứng dịch vụ hậu cần nghề cá.

Thứ hai, thực thi chính sách hỗ trợ tài chính nhằm hiện đại hóa năng lực khai thác xa bờ. Chi nhánh Ngân hàng Nhà nước tỉnh Khánh Hòa phối hợp với các ngân hàng thương mại triển khai gói tín dụng ưu đãi lãi suất thấp, hỗ trợ ngư dân đóng mới và hoán cải tàu thuyền. Phấn đấu đến năm 2020, nâng tỷ trọng tàu cá có công suất từ 90 CV trở lên đạt trên 65% tổng số phương tiện, trang bị máy dò ngang hiện đại, hệ thống định vị GPS và hầm bảo quản lạnh công nghệ bọt xốp polyurethane cho 100% đội tàu xa bờ.

Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ sinh học trong sản xuất giống và nuôi trồng an toàn sinh học. Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh phối hợp Viện Hải dương học Nha Trang và Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản III tập trung nghiên cứu, chọn tạo giống tôm sú, tôm thẻ chân trắng và cá biển chất lượng cao. Đặt mục tiêu kiểm soát dịch bệnh dưới 5%/năm và đảm bảo cung ứng tại chỗ khoảng 70% nhu cầu giống thương phẩm sạch bệnh cho người nuôi trước năm 2018.

Thứ tư, tái cấu trúc chuỗi giá trị chế biến và mở rộng thị trường xuất khẩu. Sở Công Thương tỉnh chủ trì thúc đẩy các doanh nghiệp đổi mới dây chuyền công nghệ cấp đông nhanh IQF, đa dạng hóa sản phẩm ăn liền (ready-to-eat) nhằm gia tăng giá trị xuất khẩu đạt trên 500 triệu USD vào năm 2020. Đồng thời, xây dựng thương hiệu chứng nhận địa lý cho các sản phẩm đặc thù của tỉnh Khánh Hòa và mở rộng thị trường sang EU, Nhật Bản, Hoa Kỳ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách, bao gồm Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính và Ủy ban nhân dân các cấp ven biển. Luận văn cung cấp luận cứ khoa học để xây dựng chiến lược phát triển kinh tế biển, đề xuất chính sách hỗ trợ ngư dân bám biển và phê duyệt các dự án đầu tư hạ tầng nghề cá.

Nhóm doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu và hợp tác xã thủy sản trên địa bàn duyên hải Nam Trung Bộ. Các đơn vị có thể ứng dụng kết quả phân tích về chuỗi giá trị, xu hướng thị trường quốc tế và tiêu chuẩn kỹ thuật để xây dựng phương án kinh doanh, tái cơ cấu danh mục sản phẩm và đầu tư công nghệ chế biến sâu.

Nhóm các viện nghiên cứu, trường đại học, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế chính trị, Kinh tế nông nghiệp và Quản lý kinh tế. Công trình là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế kỹ thuật đặc thù gắn với tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa địa phương.

Nhóm ngư dân, chủ tàu và các tổ hợp tác sản xuất nghề cá. Tài liệu giúp ngư dân nhận diện rõ xu hướng chuyển đổi từ đánh bắt gần bờ sang liên kết tổ đội xa bờ, hiểu rõ các chính sách hỗ trợ vốn vay của Nhà nước và phương thức ứng dụng kỹ thuật mới để nâng cao hiệu quả kinh tế chuyến biển.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thủy sản Khánh Hòa phải gắn liền với công nghiệp hóa, hiện đại hóa?

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa giúp trang bị phương tiện kỹ thuật tiên tiến, nâng cao năng suất lao động và giảm thiểu rủi ro thiên tai cho ngư dân. Quá trình này chuyển dịch toàn diện phương thức sản xuất từ thủ công sang tự động hóa, chế biến sâu, giúp nâng tỷ trọng sản phẩm giá trị gia tăng và bảo vệ nguồn lợi sinh thái biển bền vững.

Vị trí địa lý mang lại những lợi thế cạnh tranh đặc thù nào cho thủy sản Khánh Hòa?

Khánh Hòa sở hữu bờ biển dài 200 km, hơn 200 hòn đảo lớn nhỏ và 3 vịnh nước sâu kín gió (Cam Ranh, Nha Trang, Vân Phong) với 1.660 km² đất ngập triều. Điều kiện này đặc biệt lý tưởng để xây dựng cảng cá nước sâu, trung tâm hậu cần nghề cá vùng và phát triển nuôi biển quy mô lớn với các đối tượng có giá trị cao.

Thực trạng chất lượng nguồn nhân lực ngành thủy sản Khánh Hòa đặt ra thách thức gì?

Mặc dù thu hút hơn 80.000 lao động (chiếm 72,34% lao động nông nghiệp toàn tỉnh), tỷ lệ lao động qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật mới đạt khoảng 30%. Hạn chế về trình độ học vấn và kỹ năng vận hành thiết bị hiện đại tạo rào cản lớn trong việc tiếp nhận công nghệ cao tại các khâu nuôi thâm canh và khai thác đại dương.

Cơ cấu GDP tỉnh Khánh Hòa đã thay đổi như thế nào trong giai đoạn 2000–2012?

Cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng hiện đại: tỷ trọng nông - lâm - thủy sản giảm từ 23,3% (năm 2000) xuống 12,1% (năm 2012). Cùng thời gian đó, khu vực công nghiệp - xây dựng tăng mạnh từ 37,4% lên 46,3%, và khu vực dịch vụ - du lịch duy trì vai trò chủ lực với tỷ trọng trên 41,6%.

Tỉnh Khánh Hòa có thể rút ra bài học kinh nghiệm gì từ các địa phương như Cà Mau và Quảng Ngãi?

Khánh Hòa có thể học tập Cà Mau trong việc xác định rõ đối tượng nuôi thủy sản chủ lực và đa dạng hóa mô hình sinh thái kết hợp. Từ Quảng Ngãi, tỉnh có thể vận dụng kinh nghiệm thành lập các tổ đội đoàn kết sản xuất "ba cùng" trên biển và chính sách hỗ trợ vốn đóng tàu công suất lớn vươn khơi xa.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận kinh tế chính trị về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thủy sản theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa tại một tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ.
• Đánh giá toàn diện thực trạng phát triển thủy sản Khánh Hòa giai đoạn 2000–2011, chỉ rõ sự chuyển dịch tích cực của cơ cấu GDP khi tỷ trọng nông nghiệp giảm về mức 12,1% năm 2012 và xác định rõ những điểm nghẽn về hạ tầng, vốn và nhân lực.
• Đóng góp hệ thống 4 nhóm giải pháp có tính khả thi cao về quy hoạch hạ tầng, tín dụng đóng mới tàu xa bờ, ứng dụng công nghệ sinh học giống và phát triển công nghiệp chế biến xuất khẩu đạt chuẩn quốc tế.
• Xác định lộ trình triển khai cụ thể giai đoạn 2014–2020 nhằm hiện thực hóa mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh, đưa thủy sản trở thành ngành kinh tế mũi nhọn và bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo Tổ quốc.
• Các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động phối hợp chặt chẽ, nhanh chóng hiện thực hóa các kiến nghị chính sách để thúc đẩy kinh tế biển Khánh Hòa phát triển nhanh và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẦN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CƠ CẤU KINH TẾ VÀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH THỦY SẢN THEO HƯỚNG CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA 1.1- Cơ cấu kinh tế ngành và sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thủy sản: Khái niệm, đặc trưng và những nhân tố tác động 1.1- Cơ cấu ngành và chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành Cơ cấu kinh tế là cấu trúc của nền kinh tế với các bộ phận hợp thành, với vị trí, tỷ trọng tương ứng của mỗi bộ phận và mối quan hệ tương tác giữa các bộ phận ấy trong quá trình sản xuất xã hội. “Cơ cấu kinh tế là tổng thể các ngành, lĩnh vực, bộ phận kinh tế có quan hệ hữu cơ, tương đối ổn định hợp thành. Có các loại cơ cấu kinh tế khác nhau: cơ cấu nền kinh tế quốc dân, cơ cấu ngành kinh tế kỹ thuật; cơ câu kinh tế theo vùng, cơ cấu đơn vị hành chính, lãnh thổ; cơ câu thành phần kinh tế, trong đó cơ cấu kinh tế kỹ thuật mà trước hết là cơ cấu kinh tế ngành công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ là quan trọng nhất” [10, tr 14]. Cơ cấu kinh tế có những đặc trưng: Thứ nhất: Nó là sự cấu thành giữa các bộ phận một cách hữu cơ.

Hai mặt cơ bản của chính sách kinh tế: mặt kỹ thuật và mặt kinh tế xã hội là một tổng thể hữu cơ, chỉ có thể phát triển trong sự nương tựa, thúc đẩy lẫn nhau như một quá trình tiến hóa tự nhiên. Từ đó đảm bảo cho nền kinh tế phát triển năng động, thúc đẩy nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh trên thị trường. Thứ hai: Cơ cấu kinh tế được hình thành, xác định trên cơ sở các quy luật kinh tế khách quan chi phối nền kinh tế, nhu cầu thị trường, lợi thế so sánh của nền kinh tế, của ngành, vùng và các nhân tố khác. Thứ ba: Cơ cấu kinh tế mạng tính lịch sử, cụ thể.

Không có một cơ cấu chung duy nhất cho mọi quốc gia hay một quốc gia trong mọi giai đoạn lịch sử. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 Khi nói đến cơ cấu kinh tế, trước hết người ta nói đến cơ cấu kinh tế ngành, vì đây là biểu hiện đầu tiên của cơ cấu kinh tế và là tiền đề để hình thành mỗi nền kinh tế quốc dân. Có thể nói cơ cấu kinh tế ngành là góc độ nghiên cứu kinh tế chủ yếu, phản ánh mối liên hệ kinh tế kỹ thuật và công nghệ sản xuất. * Cơ cấu kinh tế ngành của nền kinh tế là kết cấu các ngành hợp thành tổng thể bao gồm các mối quan hệ tương tác về mặt tỷ lệ, biểu hiện mối quan hệ giữa các ngành đó với nhau và với nền kinh tế quốc dân.

Có nhiều cách phân loại ngành trong mỗi nền kinh tế: - Có thể dựa vào đặc điểm kinh tế kỹ thuật của mỗi ngành mà phân thành ba ngành chủ yếu: công nghiệp – nông nghiệp – dịch vụ. Hay chi tiết hơn: công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ, xây dựng cơ bản, thương mại… - Trong mỗi ngành lại bao gồm các phân ngành như: + Trong công nghiệp có: cơ khí, điện lực, hóa chất… + Trong nông nghiệp có: chăn nuôi, trồng trọt… + Trong ngành dịch vụ bao gồm: thương mại, bưu điện, du lịch. - Hoặc có thể phân theo tính chất tác động của lao động và đối tượng lao động, như: khối ngành khai thác, khối ngành chế biến, khối ngành dịch vụ… Cơ cấu ngành luôn vận động và biến đổi phát triển không ngừng, nhất là trong điều kiện cơ chế thị trường. Cho nên khi phân tích cơ cấu ngành, phải làm rõ tính quy luật của sự vận động, tìm ra phương hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành phù hợp với các cơ cấu kinh tế khác và đáp ứng được yêu cầu phát triển của nền kinh tế quốc dân trong từng giai đoạn phát triển chung của đất nước.

* Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành là quá trình làm thay đổi cấu trúc và các mối liên hệ của các ngành hoặc các phân ngành trong ngành theo xu hướng, mục tiêu và phương hướng nhất định. Đó là sự thay đổi có mục đích, có định hướng và lựa chọn trên cơ sở phân tích đầy đủ, có cơ sở lý luận và thực tiễn, cùng với việc áp dụng đồng bộ các giải pháp để chuyển dịch cơ cấu ngành từ trạng thái này sang trạng thái khác một cách hợp lý và có hiệu quả hơn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 * Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành theo hướng CNH, HĐH là quá trình làm thay đổi nền kinh tế từ chỗ có cơ cấu chủ yếu là nông nghiệp lạc hậu, sang cơ cấu công nghiệp – nông nghiệp – dịch vụ hiện đại, đó là quá trình làm tăng tốc độ và tỷ trọng của công nghiệp trong nền kinh tế gắn với sự biến đổi của công nghệ và năng suất lao động, tạo nên sự phát triển nhanh và bền vững trong nền kinh tế quốc dân. Trong quá trình ấy cơ cấu phân ngành trong nội bộ ngành cũng sẽ có những biến đổi đáng kể cả về chất và lượng.

Yêu cầu đặt ra là phải xác định được cơ cấu kinh tế hợp lý và có hiệu quả, xác định được ngành mũi nhọn, ngành trọng điểm, những ngành có tương lai phát triển hoặc đáp ứng được nhu cầu thị trường trong nước, ngoài nước và những vấn đề kinh tế xã hội đặt ra trong mỗi giai đoạn lịch sử của đất nước.2- Cơ cấu kinh tế ngành thủy sản và chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thủy sản Thủy sản là ngành kinh tế - kỹ thuật thuộc lĩnh vực sản xuất vật chất trực tiếp, một bộ phận cấu thành của nền sản xuất vật chất của xã hội, là ngành sản xuất vật chất mà quá trình sản xuất của nó phụ thuộc vào yếu tố tự nhiên. Đặc trưng về mặt kinh tế - kỹ thuật Ngành thủy sản là một ngành sản xuất vật chất mang tính mùa vụ. Do sự tác động của điều kiện tự nhiên, môi trường sống và tập tính sống của các đối tượng, các chủng loại động thực vật làm cho các yếu tố sản xuất trong ngành thủy sản không sử dụng hết thời gian trong năm. Về sự biến đổi của đối tượng lao động, sau mỗi chu kỳ sản xuất, các đối tượng lao động của ngành thủy sản thay đổi từ giá trị sử dụng này thành giá trị sử dụng khác, hoặc cùng loại nguyên liệu có thể sản xuất ra nhiều giá trị sử dụng khác, tùy thuộc vào mục đích của người sử dụng.

Về công dụng kinh tế của sản phẩm, thủy sản là ngành sản xuất vật chất tạo ra tư liệu sản xuất và tư liệu tiêu dùng, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của sản xuất và đời sống xã hội. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 Đặc trưng về mặt kinh tế xã hội Ngành thủy sản là ngành sử dụng công nghệ tiên tiến kết hợp với công nghệ truyền thống, sự phân công lao động xã hội và tính xã hội hóa của sản xuất được thể hiện sâu sắc. Hoạt động của ngành thủy sản bao gồm: sản xuất nguyên liệu (bao gồm hoạt động sản xuất của ngành khai thác và nuôi trồng thủy sản), chế biến thủy sản và dịch vụ hậu cần thương mại nghề cá. Đối với Khánh Hòa, với bờ biển dài hơn 300km, các hoạt động kinh tế - xã hội của tỉnh hầu như đều gắn với biển.

Ở tỉnh đã có những làng nghề truyền thống hoạt động ở lĩnh vực thủy sản từ lâu đời, cùng với những hình thức tổ chức sản xuất kinh doanh theo quy mô công nghiệp với trang thiết bị hiện đại, thu hút nhiều lao động. Tất cả nhuãng hình thức này đều hoạt động cả trên ba lĩnh vực: nuôi trồng thủy sản, khai thác thủy sản, chế biến thủy sản và dịch vụ hậu cần nghề cá. Phân loại thủy sản thành bốn ngành: khai thác thủy sản, nuôi trồng thủy sản, chế biến thủy sản, dịch vụ hậu cần và thương mại thủy sản. Căn cứ của việc phân loại này dựa vào phương hướng sản xuất kinh doanh chủ yếu và sản phẩm được sản xuất ra là tư liệu sản xuất hay tư liệu tiêu dùng.

Phân loại thủy sản thành ba nhóm: nhóm ngành sản xuất nguyên liệu (bao gồm hoạt động sản xuất của ngành khai thác và nuôi trồng thủy sản), nhóm ngành chế biến và nhóm ngành dịch vụ hậu cần và thương mại thủy sản. Căn cứ chủ yếu của sự phân chia này là tính chất khác nhau của sự biến đổi đối tượng lao động và công dụng sản phẩm của mỗi loại hoạt động. Phân loại các ngành thủy sản thành các ngành chuyên môn hóa hẹp Sự phân chia này dựa vào đặc trưng kỹ thuật trong quá trình sản xuất để phân thành các ngành chuyên môn hóa hẹp. Cụ thể: + Ngành nuôi trồng thủy sản, có các ngành chuyên môn hẹp là: Nuôi thủy sản thương phẩm (nuôi thủy sản nước mặn; nuôi thủy sản nước lợ; nuôi thủy sản nước ngọt.) và sản xuất giống thủy sản (Giống nuôi bố mẹ và giống nuôi thương phẩm) + Ngành chế biến thủy sản có: chế biến nội địa và chế biến xuất khẩu.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 + Khai thác thủy sản có: Nghề lưới vây, lưới kéo, lưới rê, nghề câu… + Dịch vụ hậu cần và thương mại thủy sản: bao gồm các ngành cơ khí thủy sản, các hoạt đông dịch vụ cung ứng nguyên vật liệu, vật tư kỹ thuật, thông tin tiếp thị, tài chính tín dụng, hoạt động thương mại và xuất nhập khẩu… * Cơ cấu kinh tế ngành thủy sản là mối quan hệ tỷ lệ giữa các phân ngành trong tổng thể ngành thủy sản, được lượng hóa bằng tỷ trọng của mỗi ngành trong tổng sản phẩm thủy sản, tổng số lao động, tỷ trọng của ngành thủy sản tạo ra trong tổng thu nhập quốc dân ở lĩnh vực nông nghiệp, thương mại xuất khẩu. Cơ cấu kinh tế ngành thủy sản không phải là cố định, mà nó thay đổi theo từng thời kỳ và phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Cơ cấu kinh tế ngành thủy sản được đo bằng các chỉ tiêu: Số ngành chuyên môn hóa trong ngành thủy sản, tỷ trọng của các phân ngành trong tổng sản phẩm thủy sản; tỷ trọng lao động ngành thủy sản trong tổng lao số lao động trong nông nghiệp… Sự hình thành cơ cấu ngành thủy sản gắn liền với sự phát triển của phân công lao động xã hội và tiến bộ khoa học công nghệ, nó phản ánh trình độ của phân công lao động, trình độ phát triển thủy sản và trình độ tổ chức quản lý.