CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE BẢO HIẾM VAT CHÁT XE CƠ GIỚI 1. Tổng quan về Bảo hiểm vật chat xe cơ giới 1. Khái niệm bảo hiểm vật chất xe cơ giới Bảo hiểm vật chất xe cơ giới là loại hình bảo hiểm tự nguyện, bảo vệ cho những đối tượng như thân vỏ xe, máy móc thiết bị trên xe cơ giới khi xảy ra tôn thất, tai nạn phát sinh thuộc phạm vi bảo hiểm. Đặc điểm bảo hiểm vật chất xe cơ giới Bảo hiểm vật chất xe cơ giới là một loại sản phẩm kinh doanh đặc thù.
Cũng như các sản phẩm bảo hiểm khác, nó đều có những đặc điểm khác biệt so với những sản phẩm kinh doanh thông thường trên thị trường. Xét với khách hàng, bảo hiểm vật chất xe cơ giới là loại sản phẩm vô hình. Bên mua bảo hiểm mua sản phẩm bảo hiểm sẽ không nhận được giá trị của nó ngay tại thời điểm đó như các loại hình sản phẩm thông thường, mà chỉ đến khi được nhận chỉ trả bồi thường từ DNBH mới thấy được giá trị của sản phẩm. Hơn nữa, khách hàng là người trả chi phí mua nó nhưng bản thân BH vật chat xe cơ giới lại không được mong đợi phát huy công dụng.
Bảo hiểm vật chất xe cơ giới phát huy tác dụng khi có rủi ro xảy ra, là những rủi ro bất ngờ và mang đến ton that. Xét với nha bảo hiểm, BH vật chất XCG mang về lợi nhuận cùng doanh thu, song cũng giống với nhiều gói bảo hiểm khác, trong từng chu kỳ riêng biệt nhà bảo hiểm sẽ không thể ngay lập tức tính toán được hiệu quả kinh doanh nó mang lại, bởi rủi ro vốn không lường trước được và di nhiên không thé xác định tai nạn sẽ xảy đên khi nào cũng như mức độ thiệt hại nặng nhẹ ra sao. Ngoài những đặc điểm cơ bản giống với các nghiệp vụ bảo hiểm nói chung, BH vật chất XCG cũng mang những đặc điểm riêng tạo nên đặc trưng của chính nó. Bảo hiểm vật chất xe cơ giới là một trong những nghiệp vụ bảo hiểm không chỉ có xác suất rủi ro lớn mà còn dễ dẫn tới trục lợi bảo hiểm nhất.
Xe cơ giới được xem là phương tiện lưu hành chính của người dân, nó vừa là mặt lợi, vừa là mặt hại cho DNBH. Lợi ích mang đến có thé thấy rõ, phương tiện giao thông đường bộ ngày một tăng mạnh, tỷ lệ khách hàng tham gia bảo hiểm cùng với cơ hội mang đến cho nhà bảo hiểm tăng cao, từng bước day mạnh doanh thu và lợi nhuận. Mặt khác, đóng vai trò là phương tiện giao thông chính, sẽ không thê tránh khỏi các trường hợp lưu hành trên phạm vi rộng lớn, mang rủi ro cao. Khi gặp tai nạn gây ton thất, bên chủ xe nếu có mục đích trục lợi cũng dé dang thực hiện các hành vi sai trái - tạo hiện trường giả, khai báo sai lệch thông tin - nhằm làm sai quy trình giám định của DNBH, trục lợi chiếm đoạt tiền bồi thường, ảnh hường đến hình ảnh cũng như tài chính của DNBH.
Vai trò của bảo hiểm vật chất xe cơ giới - Gáp phan ổn định tài chính cho chủ phương tiện khi gặp rủi ro tai nạn giao thông Khi tham gia giao thông, rủi ro có thể xảy ra bất cứ khi nào và không loại trừ ai. Hậu quả là có thê gây thiệt hại cả về người và của cho chủ phương tiện và người thứ ba. Do đó, nếu chủ phương tiện đã tham gia bảo hiểm vật chất xe cơ giới, khi xảy ra tai nạn, công ty bảo hiểm sẽ bồi thường trong hạn mức mà hai bên đã thỏa thuận. Số tiền bồi thường này sẽ giúp cho chủ phương tiện ồn định lại tình hình tài chính, nhanh chóng thoát khỏi tình trạng khó khăn, góp phần cải thiện đời sống vật chất lẫn tinh thần.
Có thê nói, bảo hiểm xe cơ giới đã góp phần tạo ra một tâm lý yên tâm, thoải mái cho các chủ xe, lái xe khi điều khiển các phương tiện tham gia giao thông. - Góp phân ngăn ngừa và đề phòng hạn chế tổn that do tai nạn giao thông gây ra Số phí thu được từ người tham gia bảo hiểm sẽ hình thành nên một quỹ rất lớn, quỹ này ngoài việc sử dụng bồi thường cho chủ xe cơ giới khi rủi ro xảy ra, còn sử dụng dé đề phòng hạn chế tốn thất như hỗ trợ đầu tư xây dựng đường lánh nạn, đường phụ, làm thêm các biển báo chỉ dudng,. góp một phần không nhỏ làm giảm thiểu nguy cơ gây tai nạn. Bên cạnh đó, các DNBH còn có các chính sách và biện pháp nhằm khuyến khích các chủ xe nâng cao ý thức đề phòng hạn chế rủi ro và tôn that thông qua việc thực hiện tuyên truyền luật an toàn giao thông, phổ biến, nâng cao ý thức của mọi tầng lớp dân cư.
- Góp phan tăng thu cho ngân sách nhà nước và tạo thêm việc làm cho người lao động 6 Đời sống của con người ngày càng được nâng cao, số lượng xe cơ giới cũng ngày một tăng. Hơn nữa khi điều kiện sống đầy đủ, trình độ nhận thức cao hơn thì nhu cầu bảo vệ cho bản thân, gia đình, tài sản lại càng được nâng lên, DNBH sẽ ngày càng được mở rộng về quy mô, thu hút một lực lượng lao động không nhỏ tham gia, góp phần tạo công ăn việc làm, cải thiện đời sống cho lao động. Mặt khác, hoạt động bảo hiểm xe cơ giới là loại hình bảo hiểm thương mại, vì vậy công ty bảo hiểm còn có trách nhiệm đóng góp vào ngân sách nhà nước thông qua các hình thức nộp thuế, tức tăng thu cho ngân sách. Ngược lại, chính phủ có thê sử dụng ngân sách phối hợp với doanh nghiệp bảo hiểm đầu tư hỗ trợ nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng, mở rộng quy mô hoạt động, tạo công ăn việc làm cho người lao động, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống người dan.
Nội dung co bản của nghiệp vu bảo hiểm vật chat xe cơ giới 1. Đối tượng bảo hiểm Chủ xe tham gia bảo hiểm vật chất xe là dé được bồi thường những thiệt hại về vật chất xảy ra với xe của mình do những rủi ro gây nên thuộc phạm vi bảo hiểm. Vì vậy, đối tượng bảo hiểm vật chất xe cơ giới chính là bản thân chiếc xe với day đủ các yếu tô như xe cơ giới phải có giá trị sử dụng; xe phải được phép lưu hành theo quy định của pháp luật, đáp ứng được yêu cầu về kỹ thuật và an toàn giao thông; và xe phải có đầy đủ các bộ phận dé cấu thành một chiếc xe hoàn chỉnh. Xe cơ giới được hiểu là tat cả các loại xe tham gia giao thông trên đường bộ bằng động cơ của chính chiếc xe đó, bao gồm ô tô, mô tô và xe máy.
Đối với xe mô tô, xe máy do chúng có giá trị thấp nên thường thì chủ xe ít tham gia bảo hiểm vật chất xe cơ giới cho loại xe này. Đối với xe ô tô, các chủ xe có thể tham gia toàn bộ xe hoặc cũng có thể tham gia bảo hiểm theo từng bộ phận của xe như thân vỏ, động cơ, hộp SỐ. Pham vi bảo hiểm Trong hợp đồng bảo hiểm vật chất xe, các rủi ro được bảo hiểm thông thường bao gồm: - Tai nạn do đâm va, lật đỗ - Cháy, nô, bão lụt, sét đánh, động đất, mưa đá - Mat cap toàn bộ xe - Tai nạn do rủi ro bât ngờ khác gây nên Ngoài việc được bồi thường những thiệt hại vật chất xảy ra cho chiếc xe được bảo hiểm trong những trường hợp trên, các công ty bảo hiểm còn thanh toán cho chủ xe tham gia bảo hiểm những chi phí cần thiết và hợp lý khác như chi phí bảo vệ xe và kéo xe thiệt hại tới nơi sửa chữa gần nhất, chi phí giám định tôn thât nêu thuộc trách nhiệm của bảo hiêm. Tuy nhiên, trong mọi trường hợp tong số tiền bồi thường của công ty bảo hiểm là không vượt quá số tiền bảo hiểm đã ghi trên đơn hay giấy chứng nhận bảo hiểm.
Đồng thời công ty bảo hiểm sẽ không chịu trách nhiệm bồi thường những thiệt hại vật chất của xe gây ra bởi: - Hao mòn tự nhiên, mat giá, giảm dan chất lượng, hỏng hóc do khuyết tật hoặc hư hỏng thêm do sửa chữa - Hao mòn tự nhiên được các tính dưới hình thức khấu hao, và thường được tính theo tháng - Hư hỏng về điện hoặc bộ phận máy móc, thiết bị, săm lốp bị hư hỏng mà không do tai nạn gây ra - Mắt cắp bộ phận của xe - Chủ xe, lái xe vi phạm nghiêm trọng Luật an toàn giao thông đường bộ - Thiệt hại do chiến tranh. Giá trị bảo hiểm và số tiền bảo hiểm 1. Giá trị bảo hiểm Giá trị bảo hiểm của xe cơ giới là giá trị thực tế trên thị trường của xe tại thời điểm người tham gia bảo hiểm mua bảo hiểm. Việc xác định đúng giá trị của xe tham gia bảo hiểm là rất quan trọng vì đây là cơ sở để bôi thường chính xác thiệt hại thực tế cho chủ xe tham gia bảo hiểm.
Tuy nhiên, giá xe trên thị trường luôn có những biến động và có thêm nhiều chủng loại xe mới tham gia giao thông nên đã gây khó khăn cho việc xác định giá trị xe. Trong thực tế, các công ty bảo hiểm thường dựa trên các nhân tố sau dé xác định giá trị xe: loại xe, năm sản xuât, mức độ mới cũ của xe, thê tích làm việc của xi lanh,. Một phương pháp xác định giá trị bảo hiểm mà các công ty bảo hiểm hay áp dụng đó là căn cứ vào giá trị ban đầu của xe và mức khấu hao. Đó là: Giá trị bảo hiểm = Giá tri ban đầu — Khấu hao (nếu có).
Số tiền bảo hiểm Số tiền bảo hiểm là khoản tiền được xác định trong hợp đồng bảo hiểm thé hiện giới hạn trách nhiệm của người bảo hiểm hay giới hạn bồi thường tối đa của nhà bảo hiểm. Nói cách khác, trong bat kì trường hợp nào, số tiền bồi thường, chi trả cao nhât của người bảo hiêm cũng chỉ băng sô tiên bảo hiém. Cơ sơ dé xác định sô tiên bảo hiém trong bảo hiém vật chat xe cơ giới là giá trị bảo hiểm và được chia thành ba trường hợp sau: - Bảo hiểm dưới giá trị: theo hình thức này, số tiền bảo hiểm nhỏ hơn giá trị bảo hiểm - Bảo hiểm ngang gia trị (bảo hiểm đúng giá trị): số tiền bảo hiểm bằng giá trị bảo hiểm - Bảo hiểm trên giá trị: số tiền bảo hiểm lớn hơn giá trị bảo hiểm 1.