_ BAO CAO KHOA HỌC: CHU QUYEN QUOC GIA TRONG BOI CANH S HOI NHAP QUOC TE |. HÀ NỘI, 2011 pha DANH MỤC CÁC BAO CAO KHOA HỌC THAM GIA HỘI THẢO “CHỦ QUYỀN QUOC GIA TRONG BOI CẢNH HỘI NHẬP QUOC TE” 34+ O9. STT NỘI DUNG BAO CÁO _ TÁC GIẢ VIẾT BAO CÁO TRANG Phần 1. Những vấn ề chung về chủ quyền quốc gia trong bối cảnh hội nhập quốc tế ly | Chủ quyền quốc gia trong bối cảnh hội PGS.TS Hoàng Ph°ớc Hiệp nhập quốc tế - Một số vấn ề lý luận.
Vụ tr°ởng Vụ pháp luật quốc tế 01: Bộ T° pháp 2⁄ | Nội dung của chủ quyền quốc gia d°ới tác + : , PGS. Nguyên Trung Tín 13 ộng của các nhân tô mới. Bs / Luật pháp quốc tế trong thế kỷ XXI và TS.Nguyễn Tr°ờng Giang vấn ề chủ quyền quốc gia. Vụ tr°ởng Vụ Tuyên truyện, Thông 19 tin và T° liệu - Bộ Ngoại giao 4.
| Vài suy ngh) vê chủ quyên quôc gia và TS. Vi ức Long quyên miễn trừ t° pháp của quôc gia trong Cục tr°ởng = Cục Giao dịch bảo 36 iều kiện hội nhập quốc tế. ảm Bộ t° pháp .;| Vấn ề chủ quyền quốc gia khi tham gia TS. Nguyễn Thị Thuận — các tổ chức quốc tế liên chính phủ.
Phạm Hồng Hạnh 40 Tr°ờng ại học Luật Hà Nội 6, | Chủ quyền quốc gia và van dé can thiệp. , ¬ ¬ tn os oo ; TS. Nguyén Toan Thang vào công việc nội bộ của quôc gia d°ới 45 góc ộ luật quốc tế Tr°ờng ại học Luật Hà Nội 7.4 | Chủ quyền quốc gia và việc thực hiện các Ths.Lê Thị Anh ào 53 _ | ngh)a vụ, cam kết quốc tế về môi tr°ờng Tr°ờng ại học Luật Hà Nội _ | =8. | Chủ quyền quốc gia với vấn ề công nhận | ` ng TS.
Trân Minh Ngọc và thi hành bản án, quyết ịnh dân sự của : a. 63 — , Tr°ờng ại học Luật Hà Nội tòa án n°ớc ngoài. Chủ quyền quốc gia của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế |-9.- | Quan iểm của ảng và Nhà n°ớc Việt 3 : a. Gf uwee ae Ths.
Chu Manh Hung Nam vệ chủ quyên quốc gia va hội nhập |. ah Tanne Dai học Luật Hà Nội quốc tê. HA A TRUNG TÂM Triữntr THN rrrm TR¯ỜNG ẠI HỌC F5) Mà. NỘI J PHONG BOG.
f 10] Chủ quyền quốc gia và vẫn dé bảo ảm PGS. Dinh Ngọc V°ợng quyền con ng°ời ở Việt Nam Phó Viện tr°ởng - Viện Từ iển học T3 và Bách khoa th° Việt Nam 114| C¡ sở pháp lý quốc tế bảo vệ chủ quyền Ths. Nguyễn Thị Kim Ngân lãnh thổ của Việt Nam —GV. Nguyễn Thị Hồng Yến 86 Tr°ờng ại học Luật Hà Nội 2/ Vấn ề chủ quyền của Việt Nam khi tham " R s l.
gia các quan hệ kinh tế quốc tế trong bối TS. Nguyễn Thanh Tâm 93 cảnh toàn cầu hóa, -Tr°ờng ại học Luật Hà Nội 13. | Vấn ề chủ quyền quốc gia khi Việt Nam „ tham gia Qui chế Rome về Tòa án hình TS. D°¡ng Tuyết Miền 99 sự quốc tế CC) “HMỜNG TÔI HỌC Lae 14, Bao vé chu quyén quốc gia qua hoạt ộng TS.
Nguyễn Hồng Bac IS kiêm tra, giám sát của c¡ quan hải quan Tr°ờng ại học Luật Hà Nội 15. | Chủ quyền của Việt Nam trong việc áp TS. Nguyễn Thái Mai t0 dụng pháp luật n°ớc ngoài. Tr°ờng ại học Luật Hà Nội BAN TỎ CHỨC HỘI THẢO CHỦ QUYỀN QUOC GIA TRONG BOI CANH | HỘI NHẬP QUOC TẾ - MOT SO VAN DE LÝ LUẬN PGS.
Hoang Ph°ớc Hiệp Vụ tr°ởng Vụ Pháp luật quốc té - Bộ T° pháp Chủ quyển quốc gia là một trong những thuộc tính không thể tách rời °ợc của quốc gia. Nó luôn thu hút sự quan tâm của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài n°ớc. Có thể nói, trong suốt hàng trm nm qua, ch°a có vấn ể pháp lý - chính trị nào lại thu hút °ợc nhiều quốc gia nghiên cứu h¡n vấn ể chủ quyển quốc gia. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay, vấn dé chủ quyền quốc gia dang vẫn tiếp tục là vấn dé thời sự của lý luận pháp luật quốc tế và quan hệ quốc tế.
Bài tham luận này có mục ích góp phần nghiên cứu vấn dé chủ quyền quốc gia trong bối cảnh Hội nhập quốc tế, góp phần tìm ra giải pháp thích hợp trong tng c°ờng hợp tác quốc tế và bảo ảm tốt nhất ộc lập, chủ quyền và lợi ích dân tộc trong iều kiện hiện nay của quan hệ quốc tế, 1, Về quan niêm chủ quyền quốc gia trong lich sử pháp luật quốc tế Khái niệm chủ quyển quốc gia xuất hiện khá sớm trong lịch sử pháp luật quốc tế và °ợc phát triển liên tục cho ến ngày hôm nay. Thuật ngữ “chủ quyên” xuất phát từ tiếng Pháp “souveraineté”, có nguồn gốc từ tiếng La tinh cổ là Superanitas hoặc Suprema potestas, ều có ngh)a là quyền lực tối cao’. Tuy vậy, có rất nhiều ịnh _ nph)a khác nhau về chủ quyển quốc gia và quan iểm chính trị - pháp lý về nó. Có thể nêu lên ây một số quan iểm ể cùng suy ngẫm.1 Quan niệm chủ quyền tuyệt ối Quan niệm chủ quyền tuyệt ối của quốc gia ã xuất hiện ở Châu Âu vào khoảng thế kỷ 15-16 nh° là một khuynh h°ớng lý luận pháp luật quốc tế nhằm chống lại quyền lực của ức Giáo hoàng và Hoàng dé’, ại diện của quan niệm này là Hugo Grotius, Jean Bodin và Niccolo Machiaveli.Machiaveli trong củốn “Le Prince” xuất bản nm 1532 ã chủ tr°¡ng chủ quyền quốc gia phải tuyệt ối, phải °ợc ặt trên tất cả mọi quyền lợi khác.
Do vậy, muốn banh tr°ớng quyền lực của mình, quốc gia phải tan dụng tất cả các ph°¡ng kế, chính sách, ké cả các thủ oạn xảo quyệt, gian trá, bất chấp dao lý.Bodin trong cuốn “Six books of Commonwealth” xuất bản nm 1576 và cuốn “La Republic” xuất bản nm 1577 ã lập luận chủ quyền của quốc gia ồng nhất với quyền lực vô hạn của Hoàng ế. Quan niệm này về sau °ợc Thomas Hobbes phát triển, theo ó về ph°¡ng diện ối nội, chủ quyển của quốc gia chỉ bị hạn chế bởi pháp luật thiên nhiên và hệ ph°¡ng diện ối ngoại, chủ quyền quốc gia chỉ bị hạn chế bởi hoàn cảnh, nh°ng dù sao i nữa cing không thể có một quyền lực nào trên quyền lực của quốc gia’, Chủ ngh)a phát xít ức, Italy cing ã dua vào quan niệm chủ quyền tuyệt ối này có kết hợp với triết học của Hegel ể giải thích, biện minh cho chế ộ ộc tài phát xít của mình. ; Xem: Nico Schrijver, the Changing Nature of State Sovereignty. British Yearbook of International Law, 2000, P.70 Xem; Viện nghiên cứu Nhà n°ớc và Pháp luột: “Những vấn dé lý luận và thực tiễn pháp lý của quá trình hợp tác và hội nhập quốc tế - khu vực của Việt Nam” (ề tài ộc lập cấp Nhà n°ớc), Hà nội 2001, trang.
36 Xem: The Columbia Encyclopedia, 6th Edition, NY 2001 Quan niệm chủ quyền tuyệt ối của quốc gia ã bị các luật gia quốc tế phê phán quyết liệt. Quan niệm ó trong giai oạn Hội nhập quốc tế lại càng có tính nguy hiểm lớn khi nó ặt ra nén móng cho việc không thừa nhận giá trị ràng buộc pháp lý của các cam kết quốc tế, cho phép các quốc gia tự ý ặt ra các quy tắc pháp luật bất chấp cả sự tồn tại của pháp luật quốc tế, cam kết quốc tế, tạo c¡ sở cho các quốc gia có tiém lực kinh tế, chính trị, quân sự mạnh lấn áp các n°ớc nhỏ, các n°ớc có tiém lực kinh tế, chính trị, quân sự yếu h¡n. Nó là trở ngại lớn cho sự hợp tác bình ẳng giữa các quốc gia trong giai oạn hội nhập kinh tế quốc tế, 1. Quan niêm chủ quyền ộc lap ể tránh quan niệm chủ quyền tuyệt ối, một số nhà lý luận pháp luật quốc tế ã °a ra quan niệm chủ quyển ộc lập của quốc gia.
Giáo s° Charles Rousseau là ại diện tiêu biểu cho quan niệm này. Theo ông, chủ quyền quốc gia ồng ngh)a với sự ộc lập của quốc gia ó. Ong cho rằng có nhiều iểm t°¡ng ồng giữa hai khái niệm ộc lập và chủ quyền quốc gia, nhất là ba ặc tính sau: quyền lực toàn vẹn, quyền lực chuyên biệt và quyền lực tự chủ của quốc gia. Theo quan niệm này, chủ quyền quốc gia phải toàn vẹn, chính quyền °ợc phép can thiệp vào mọi l)nh vực xét thấy có lợi ích cho sự tồn tại và phát triển bén vững của quốc gia.
Chủ quyển quốc gia phải ộc chuyên trên toàn bộ lãnh thổ của mình, trừ tr°ờng hợp quốc gia muốn tự mình hạn chế ộc quyền này bởi những cam kết quốc tế với n°ớc ngoài và các tổ chức quốc tế. Chủ quyển của quốc gia phải tự chủ, không lệ thuộc vào một quốc gia nào trong quan hệ ối nội và ối ngoại”. Quả thực, quan niệm chủ quyển ộc lập có nhiều iểm tiến bộ h¡n quan iểm chủ quyên tuyệt ối. Tuy vậy, quan iểm chủ quyên ộc lập nh° ã trình bày ở trên ch°a thật rõ ràng về nhiều ph°¡ng iện, nhất là ph°¡ng diện ối ngoại của vấn dé.
Quan niệm này mới tập trung vào l)nh vực ối nội của chủ quyền quốc gia, và nó sẽ trở thành thứ lý luận nguy hiểm khi phát triển chúng thành quyền lực tự chủ lên mức vô hạn, làm cho quốc gia và chính quyền trong n°ớc bất chấp mọi nguyên tắc, chuẩn mực quốc tế, không chịu phục tùng bất cứ một quyền lực quốc tế nào cả. Một số quan niêm khác về chủ quyền quốc gia Trong lịch sử pháp luật quốc tế còn tồn tại nhiều quan niệm khác về chủ quyên quốc gia. Ng°ời ta cing th°ờng nhắc ến quan niệm chủ quyền tối a của Giáo s° G. Scelles, theo ó trong quan hệ quốc tế, các quốc gia có chủ quyền tuy là không tuyệt ối nh°ng cing ủ rộng lớn h¡n chủ quyền của các thực thể khác trong thế giới này.
Do có chủ quyền tối a ó, cho nên các quốc gia giữ vị trí °u thế trong xã hội quốc tế”. Ng°ời ta cing nhắc ến quan niêm chủ quyền ối ngoại của những n°ớc tham gia Công °ớc Montevideo ngày 16/12/1933 về quyển và ngh)a vụ của quốc gia. Theo quan niệm này, quốc gia phải có một quyên uy chính trị khả d) ủ nng lực pháp lý ối ngoại. Chủ quyển quốc gia có ngh)a là quyền lực ối ngoại của quốc gia ể giao tiếp với các thực thể chính trị khác trong quan hệ quốc tế, ể bảo vệ và duy trì hòa bình và an ninh quốc tế.