Nghiên cứu về quy lý năng lượng, thực phẩm và nước trong bối cảnh an ninh tại Việt Nam

Luận án tiến sĩ nghiên cứu mối liên hệ giữa năng lượng, thực phẩm và an ninh nước tại Việt Nam, cung cấp giải pháp bền vững cho phát triển.

• Tác giả: Nguyen, Thi Anh Phuong
• Người hướng dẫn: Professor Deepak Sharma
• Trường học: University of Technology Sydney
• Chuyên ngành: Energy Planning and Policy
• Đề tài: Nexus An Ninh Năng Lượng, Thực Phẩm Và Nước Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Sydney

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Lời cảm ơn
• Danh mục bảng
• Danh mục hình vẽ
• Danh mục từ viết tắt / Thuật ngữ
• Tóm tắt luận án
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Khung nghiên cứu phương pháp luận
• 1.2. Ý nghĩa của nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu và xem xét dữ liệu
• 1.4. Bố cục của luận án
• 2. CHƯƠNG 2: TIẾN TRÌNH LỊCH SỬ CỦA MỐI LIÊN HỆ NĂNG LƯỢNG - LƯƠNG THỰC - NGUỒN NƯỚC TẠI VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 4. CHƯƠNG 4: KHUNG PHƯƠNG PHÁP LUẬN
• 5. CHƯƠNG 5: XÂY DỰNG CÁC KỊCH BẢN AN NINH NĂNG LƯỢNG - LƯƠNG THỰC - NGUỒN NƯỚC
• 6. CHƯƠNG 6: ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC KỊCH BẢN THAY THẾ
• 7. CHƯƠNG 7: HÀM Ý CHÍNH SÁCH VÀ SỰ ĐÁNH ĐỔI TRONG CÁC KỊCH BẢN KHÁC NHAU
• 8. CHƯƠNG 8: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ CHO NGHIÊN CỨU TRONG TƯƠNG LAI
• Phụ lục A: Cơ sở đánh giá phát thải CO2
• Phụ lục B: Chuẩn bị dữ liệu cho mô hình Đầu vào - Đầu ra
• Phụ lục C: Mô hình Đầu vào - Đầu ra cho các kịch bản Năng lượng - Lương thực - Nguồn nước
• Phụ lục D: Đánh giá tác động của phát thải CO2

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Nexus an ninh năng lượng, thực phẩm và nước tại Việt Nam đã trở thành một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Nhu cầu về năng lượng, thực phẩm và nước đang gia tăng do sự phát triển kinh tế và đô thị hóa. Các chính sách hiện tại thường tập trung vào từng lĩnh vực riêng lẻ mà không xem xét mối liên hệ giữa chúng. Điều này dẫn đến những thách thức trong việc đảm bảo an ninh năng lượng, thực phẩm và nước. Theo báo cáo của FAO, sản xuất thực phẩm tiêu tốn đến 70% lượng nước toàn cầu và 30% năng lượng toàn cầu. Do đó, việc phát triển một khung chính sách tích hợp là cần thiết để giải quyết các vấn đề này một cách hiệu quả.

1.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu

Nghiên cứu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu rõ mối quan hệ giữa năng lượng, thực phẩm và nước. Việc áp dụng một cách tiếp cận tích hợp sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra quyết định tốt hơn, từ đó cải thiện tình bền vững và an ninh cho các nguồn tài nguyên này. Các kịch bản phát triển khác nhau sẽ được phân tích để đánh giá tác động của chúng đến an ninh nước, thực phẩm và năng lượng. Điều này không chỉ giúp nâng cao nhận thức mà còn cung cấp cơ sở cho các chính sách phát triển bền vững trong tương lai.

II. Lịch sử phát triển của Nexus an ninh năng lượng thực phẩm và nước tại Việt Nam

Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển trong việc quản lý năng lượng, thực phẩm và nước. Từ những năm 1980, chính phủ đã nhận thức được tầm quan trọng của an ninh thực phẩm và đã triển khai nhiều chính sách nhằm tăng cường sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng đi kèm với những thách thức về nước và năng lượng. Các nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng nước cho nông nghiệp đã gia tăng đáng kể, dẫn đến tình trạng khan hiếm nước. Hơn nữa, sự phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch đã gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường. Do đó, việc phát triển các nguồn năng lượng tái tạo và cải thiện quản lý tài nguyên là rất cần thiết.

2.1. Các chính sách và chiến lược

Chính phủ Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách nhằm đảm bảo an ninh năng lượng, thực phẩm và nước. Các chiến lược này bao gồm việc phát triển năng lượng tái tạo, cải thiện quản lý nước và tăng cường sản xuất nông nghiệp bền vững. Tuy nhiên, các chính sách này thường thiếu sự phối hợp giữa các lĩnh vực, dẫn đến những xung đột trong việc sử dụng tài nguyên. Việc áp dụng một khung chính sách tích hợp sẽ giúp giải quyết những vấn đề này và đảm bảo tình bền vững cho các nguồn tài nguyên.

III. Đánh giá tác động của các kịch bản khác nhau

Nghiên cứu đã phân tích các kịch bản phát triển khác nhau từ năm 2014 đến 2030, bao gồm SC1 (Kinh doanh như thường lệ), SC2 (Tập trung vào năng lượng), SC3 (Tập trung vào thực phẩm), SC4 (Tập trung vào nước), SC5 (Tập trung vào an ninh EFW) và SC6 (Tập trung vào an ninh EFW với ưu tiên về môi trường). Kết quả cho thấy rằng SC5 và SC6 mang lại an ninh EFW tốt nhất, nhưng cũng có những trade-off giữa các lĩnh vực. SC5 có kết quả tích cực về an ninh năng lượng và thực phẩm, nhưng lại có tác động tiêu cực đến môi trường. Ngược lại, SC6 cải thiện an ninh môi trường nhưng lại có tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế.

3.1. Các trade off giữa các kịch bản

Các trade-off giữa các kịch bản cho thấy rằng việc tập trung vào một lĩnh vực có thể dẫn đến sự suy giảm trong các lĩnh vực khác. Ví dụ, việc tăng cường an ninh năng lượng có thể làm giảm an ninh thực phẩm và nước. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng một cách tiếp cận tích hợp trong việc phát triển chính sách. Các nhà hoạch định chính sách cần xem xét các tác động chéo giữa các lĩnh vực để đảm bảo rằng các quyết định được đưa ra không chỉ mang lại lợi ích cho một lĩnh vực mà còn cho toàn bộ hệ thống.

IV. Kết luận và khuyến nghị

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng việc đảm bảo an ninh năng lượng, thực phẩm và nước tại Việt Nam là một thách thức lớn. Các chính sách hiện tại cần được điều chỉnh để xem xét mối liên hệ giữa các lĩnh vực này. Việc phát triển một khung chính sách tích hợp sẽ giúp cải thiện tình bền vững và an ninh cho các nguồn tài nguyên. Các khuyến nghị bao gồm việc tăng cường hợp tác giữa các lĩnh vực, phát triển các nguồn năng lượng tái tạo, và cải thiện quản lý nước. Điều này không chỉ giúp đảm bảo an ninh EFW mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

4.1. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc phát triển các mô hình tích hợp hơn nữa để đánh giá tác động của các chính sách đến an ninh năng lượng, thực phẩm và nước. Việc áp dụng công nghệ mới và phương pháp nghiên cứu hiện đại sẽ giúp cải thiện độ chính xác của các dự báo và đánh giá. Hơn nữa, cần có sự tham gia của cộng đồng và các bên liên quan trong quá trình phát triển chính sách để đảm bảo rằng các quyết định được đưa ra phản ánh đúng nhu cầu và mong muốn của xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đến năm 2030, nhu cầu năng lượng toàn cầu dự kiến tăng 30%, nhu cầu lương thực tăng 50% và nhu cầu nước tăng 55% — ba con số này đặt Việt Nam trước áp lực phát triển chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nghiên cứu "Energy-Food-Water Security Nexus in Viet Nam" do Nguyễn Thị Ánh Phương thực hiện tại Đại học Công nghệ Sydney (UTS) năm 2019 đã đặt ra một câu hỏi cốt lõi: liệu cách tiếp cận chính sách đơn ngành hiện tại có đủ khả năng đảm bảo an ninh năng lượng, lương thực và nước (EFW) cho Việt Nam hay không?

Nghiên cứu lập luận rằng tư duy chính sách theo từng "silo" — tức là mỗi bộ, ngành chỉ tối ưu hóa lĩnh vực của riêng mình — đã bỏ qua các mối liên kết phức tạp, đa chiều giữa ba nguồn tài nguyên thiết yếu này với kinh tế, xã hội và môi trường. Hậu quả là các chính sách được thiết kế để giải quyết an ninh năng lượng có thể vô tình làm suy giảm an ninh nước và lương thực, và ngược lại.

Phạm vi nghiên cứu trải dài từ năm 1976 đến 2030, tập trung vào lưu vực sông Hồng ở miền Bắc và đồng bằng sông Cửu Long ở miền Nam — hai vùng đang chịu áp lực khí hậu và tài nguyên nghiêm trọng nhất. Mục tiêu cụ thể bao gồm: phân tích tiến trình lịch sử của nexus EFW, xây dựng sáu kịch bản phát triển cho giai đoạn 2014–2030, đánh giá tác động kinh tế–xã hội–môi trường của từng kịch bản, và đề xuất khung chính sách tích hợp.

Ý nghĩa học thuật của nghiên cứu nằm ở chỗ đây là công trình đầu tiên ở Việt Nam bao quát toàn bộ phổ của nexus EFW bằng một khung mô hình định lượng tích hợp, cung cấp nền tảng vững chắc để các nhà hoạch định chính sách đưa ra quyết định có căn cứ khoa học.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên hai trụ cột lý thuyết chính.

Lý thuyết Nexus (Tư duy liên kết đa tài nguyên): Khung tư duy này xuất phát từ nhận thức rằng năng lượng, lương thực và nước không tồn tại độc lập. Nước là đầu vào thiết yếu cho sản xuất nông nghiệp và phát điện thủy lực — trong năm 2015, thủy điện chiếm gần 41% tổng công suất phát điện quốc gia của Việt Nam (15.211 MW). Năng lượng lại cần thiết để bơm, xử lý và vận chuyển nước. Nông nghiệp vừa là hộ tiêu thụ năng lượng (hiện chiếm khoảng 80% tổng lượng nước sử dụng toàn quốc) vừa là nhà cung cấp năng lượng qua nhiên liệu sinh học. Lý thuyết nexus yêu cầu phân tích đồng thời các mối quan hệ này thay vì xem xét từng lĩnh vực riêng lẻ.

Mô hình Input-Output (I-O) của Leontief (1936): Đây là công cụ định lượng cốt lõi, cho phép đánh giá các phụ thuộc lẫn nhau giữa các ngành kinh tế. Mô hình I-O được mở rộng trong nghiên cứu này thành khung EFW-I-O, tích hợp thêm các chiều về năng lượng, lương thực và nước. Ngoài ra, hàm Constant Elasticity of Substitution (CES) được lồng ghép để mô phỏng khả năng thay thế giữa các đầu vào sản xuất trong từng kịch bản. Năm khái niệm cốt lõi của nghiên cứu bao gồm: an ninh năng lượng, an ninh lương thực, an ninh nước, trade-offs chính sách, và phát triển bền vững.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp đa ngành, tích hợp bốn phương pháp bổ trợ cho nhau.

Phân tích lịch sử được dùng để truy nguyên sự hình thành và tiến hóa của nexus EFW qua sáu giai đoạn từ trước năm 179 TCN đến hiện tại, cung cấp nền tảng bối cảnh cho các phân tích định lượng.

Phân tích kịch bản hình thành sáu kịch bản phát triển: SC1-BAU (Kinh doanh thông thường), SC2 (Tập trung an ninh năng lượng), SC3 (Tập trung an ninh lương thực), SC4 (Tập trung an ninh nước), SC5 (Nexus EFW tích hợp), và SC6 (Các-bon thấp). Mỗi kịch bản được xây dựng dựa trên các giả định về công nghệ, dân số, GDP và chính sách phù hợp với "Vietnam 2030 Outlook" của Chính phủ.

Mô hình EFW-I-O: Bảng I-O gốc của Việt Nam năm 2007 (138 ngành) được tổng hợp thành 54 ngành, trong đó năng lượng mở rộng thành 14 ngành con, lương thực 18 ngành con, và nước 5 ngành con. Cỡ mẫu bao gồm 149 nhóm ngành được phân loại từ bảng I-O 2007. Phương pháp chọn mẫu là toàn bộ nền kinh tế (census approach) nhằm đảm bảo không bỏ sót các hiệu ứng lan tỏa gián tiếp. Năm cơ sở là 2014, với dữ liệu ngoại suy từ GSO, MOIT, ADB, WB và IEA. Lý do lựa chọn mô hình I-O là khả năng phân tích đồng thời tác động trực tiếp và gián tiếp ở cả cấp vĩ mô lẫn vi mô — điều mà mô hình CGE thông thường khó đạt được với cùng mức độ chi tiết ngành.

Phân tích chính sách được thực hiện ở giai đoạn cuối để chuyển hóa kết quả mô hình thành khuyến nghị hành động cụ thể cho các nhà hoạch định chính sách.

---

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phát hiện 1 — Kịch bản BAU dẫn đến kết quả bất lợi toàn diện. Nếu Việt Nam tiếp tục xu hướng chính sách hiện tại (SC1-BAU), nhu cầu năng lượng sẽ tăng gấp khoảng 3,5 lần trong giai đoạn 2014–2030, tương đương 130 triệu tấn dầu quy đổi. Cường độ năng lượng (energy intensity) duy trì ở mức cao, phụ thuộc nhập khẩu năng lượng tăng mạnh, và an ninh nước–lương thực tiếp tục suy giảm do áp lực dân số (ước tính đạt 104 triệu người vào năm 2030). Kịch bản này cũng ghi nhận mức phát thải CO₂ cao nhất trong tất cả các kịch bản — một mâu thuẫn trực tiếp với Chiến lược Tăng trưởng Xanh quốc gia đặt mục tiêu giảm 8–10% cường độ phát thải khí nhà kính trong giai đoạn 2012–2020.

Phát hiện 2 — Kịch bản đơn ngành tạo ra đánh đổi tất yếu. SC2 (tập trung năng lượng) cải thiện đáng kể an ninh năng lượng nhưng làm tăng áp lực lên nguồn nước và đất nông nghiệp. SC3 (lương thực) tăng cường an ninh lương thực nhưng đẩy cao cường độ sử dụng nước. SC4 (nước) cải thiện quản lý nước song ảnh hưởng tiêu cực đến một số chỉ số kinh tế. Kết quả này cho thấy không có kịch bản đơn ngành nào đạt được kết quả tối ưu toàn diện — một bằng chứng định lượng mạnh mẽ chống lại tư duy chính sách silo. Dữ liệu này có thể được trực quan hóa hiệu quả qua biểu đồ radar so sánh điểm số EFW giữa các kịch bản và bảng heat-map thể hiện trade-offs.

Phát hiện 3 — Kịch bản Nexus (SC5) đạt kết quả EFW và kinh tế-xã hội tốt nhất. SC5 tạo ra kết quả an ninh EFW tổng thể và kinh tế–xã hội tích cực nhất: GDP tăng cao hơn so với BAU, việc làm được mở rộng, cân bằng thương mại cải thiện. Tuy nhiên, SC5 có kết quả môi trường (phát thải CO₂) tương đối kém hơn so với SC6. Bảng so sánh 8 chỉ số kinh tế–xã hội–môi trường giữa các kịch bản trong nghiên cứu (Table 6-8) xác nhận vị trí dẫn đầu của SC5 trên 6 trong 8 chỉ số.

Phát hiện 4 — Kịch bản Các-bon thấp (SC6) cân bằng môi trường và phát triển. SC6 đạt kết quả môi trường tốt nhất và duy trì mức an ninh EFW tích cực, nhưng GDP thấp hơn SC5 khoảng 1%. Đây là mức chi phí kinh tế tương đối nhỏ để đổi lấy lợi ích môi trường đáng kể — một thông điệp chính sách quan trọng cho các nhà lập kế hoạch phát triển bền vững.

Thảo luận kết quả

Kết quả trên có thể được giải thích qua ba nguyên nhân chính. Thứ nhất, cơ cấu kinh tế Việt Nam vẫn còn phụ thuộc nặng vào tài nguyên tự nhiên: nông nghiệp đóng góp khoảng 17% GDP và cung cấp việc làm cho 41% dân số tính đến năm 2017. Khi một chính sách đơn ngành thay đổi cân bằng tài nguyên, toàn bộ hệ thống kinh tế bị ảnh hưởng. Thứ hai, vị trí địa lý hạ lưu của Việt Nam trong lưu vực Mekong làm tăng tính dễ tổn thương về nước — nguồn nước chia sẻ với Trung Quốc, Myanmar, Thái Lan, Lào và Campuchia không thể được kiểm soát đơn phương. Thứ ba, hệ thống thể chế hiện tại — trong đó mỗi bộ tối ưu hóa lợi ích của ngành mình theo tinh thần pháp lý bắt nguồn từ Quyết định 26/2006/QĐ-TTg và 63/2013/QĐ-TTg — chưa tạo ra cơ chế phối hợp liên ngành hiệu quả.

So sánh với nghiên cứu khu vực, kết quả phù hợp với xu hướng toàn cầu: FAO (2014) xác nhận sản xuất lương thực tiêu thụ đến 70% lượng nước và 30% năng lượng toàn cầu, trong khi OECD (2012) dự báo nhu cầu nước toàn cầu tăng 55% vào năm 2030 — những con số này càng nhấn mạnh sự cấp thiết của cách tiếp cận nexus.

---

Đề xuất và khuyến nghị

Giải pháp 1 — Thiết lập Ủy ban Điều phối Liên ngành EFW. Chính phủ Việt Nam cần thành lập một cơ quan điều phối liên bộ (bao gồm Bộ Công Thương, Bộ NN&PTNT, và Bộ TN&MT) với nhiệm vụ xây dựng và giám sát các chính sách EFW tích hợp. Mục tiêu: giảm xung đột chính sách liên ngành xuống dưới 20% trong vòng 3 năm đầu triển khai (2025–2028). Thể chế này cần được pháp lý hóa tương đương cấp Nghị định của Thủ tướng Chính phủ.

Giải pháp 2 — Đa dạng hóa nguồn cung năng lượng theo lộ trình SC5/SC6. Bộ Công Thương cần điều chỉnh Quy hoạch điện VIII theo hướng tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời) lên ít nhất 35–40% tổng công suất phát điện vào năm 2030. Điều này giảm phụ thuộc vào thủy điện (vốn cạnh tranh trực tiếp với nước tưới tiêu nông nghiệp) và giảm cường độ phát thải CO₂ phù hợp với cam kết NDC của Việt Nam. Timeline thực hiện: bắt đầu từ Quy hoạch điện IX giai đoạn 2026–2030.

Giải pháp 3 — Nâng cao hiệu quả sử dụng nước trong nông nghiệp. Bộ NN&PTNT cần triển khai chương trình quốc gia về tưới tiêu tiết kiệm nước (công nghệ tưới nhỏ giọt, tưới theo mùa vụ), nhắm mục tiêu giảm cường độ sử dụng nước trong nông nghiệp ít nhất 15% vào năm 2030 so với mức 2014. Điều này đặc biệt quan trọng tại đồng bằng sông Cửu Long — nơi nông nghiệp chiếm gần 80% tổng lượng nước sử dụng. Nguồn vốn từ ngân sách nhà nước kết hợp ODA và tín dụng xanh.

Giải pháp 4 — Tích hợp phân tích nexus EFW vào quy trình lập kế hoạch quốc gia. Bộ KH&ĐT cần bắt buộc áp dụng đánh giá tác động nexus EFW (tương tự mô hình I-O mở rộng trong nghiên cứu này) cho tất cả các dự án đầu tư lớn (trên 1.000 tỷ đồng) trong ba lĩnh vực năng lượng, nông nghiệp và tài nguyên nước, bắt đầu từ chu kỳ kế hoạch 2026–2030.

Giải pháp 5 — Tăng cường khung pháp lý quản lý nước xuyên biên giới. Bộ Ngoại giao và Bộ TN&MT cần chủ động thúc đẩy các hiệp định chia sẻ dữ liệu thủy văn và cơ chế phân bổ nước công bằng trong khuôn khổ Ủy hội sông Mekong (MRC), nhằm giảm thiểu rủi ro an ninh nước cho đồng bằng sông Cửu Long trước năm 2030.

---

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Đây là đối tượng trực tiếp nhất của nghiên cứu. Các chuyên viên và lãnh đạo tại Bộ Công Thương, Bộ NN&PTNT, Bộ TN&MT và Bộ KH&ĐT có thể sử dụng khung phân tích kịch bản 6 lộ trình để đánh giá trade-offs của từng lựa chọn chính sách trước khi ban hành. Use case cụ thể: tích hợp phương pháp I-O mở rộng vào quy trình thẩm định Quy hoạch điện, Quy hoạch tổng thể quốc gia và Chiến lược an ninh nước.

Nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế tài nguyên và năng lượng: Khung lý thuyết EFW-nexus và mô hình I-O mở rộng 54 ngành là đóng góp phương pháp luận có thể được nhân rộng và áp dụng cho các quốc gia đang phát triển khác trong khu vực ASEAN có cơ cấu kinh tế tương đồng (Thái Lan, Indonesia, Myanmar). Nghiên cứu sinh và giảng viên có thể khai thác bảng phân loại 149 nhóm ngành và cơ sở dữ liệu bảng I-O 2007 đã được chuẩn hóa.

Doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp, năng lượng và quản lý nước: Các tập đoàn và doanh nghiệp hoạt động trong các ngành này cần hiểu rõ rủi ro liên ngành: một thay đổi chính sách năng lượng hoặc nước có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vận hành và chuỗi cung ứng. Phân tích kịch bản từ nghiên cứu hỗ trợ lập kế hoạch đầu tư hạ tầng dài hạn (2025–2030) với cái nhìn rủi ro toàn diện hơn.

Tổ chức phát triển quốc tế và nhà tài trợ: ADB, WB, UNDP và các tổ chức tương tự đang hỗ trợ Việt Nam trong chuyển đổi xanh có thể dùng nghiên cứu này như bằng chứng căn cứ để thiết kế các chương trình hỗ trợ kỹ thuật tích hợp, thay vì tài trợ cho các dự án đơn ngành vốn tạo ra trade-offs bất lợi không lường trước.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Nexus EFW là gì và tại sao quan trọng với Việt Nam? Nexus EFW là khung phân tích mô tả các mối liên kết phức tạp giữa năng lượng, lương thực và nước. Với Việt Nam, tầm quan trọng rõ ràng qua con số: nông nghiệp chiếm 80% tổng nước sử dụng, thủy điện chiếm 41% công suất phát điện quốc gia năm 2015, và sản xuất lương thực tiêu thụ 30% năng lượng toàn cầu. Khi thiếu một nguồn, toàn bộ hệ thống bị ảnh hưởng dây chuyền.

2. Tại sao mô hình Input-Output được chọn thay vì các mô hình khác như CGE? Mô hình I-O được lựa chọn vì bốn lý do chính: cho phép phân tích đa chiều cả tác động trực tiếp lẫn gián tiếp; tích hợp được cả cấp độ vĩ mô (GDP, thương mại) và vi mô (từng ngành); phù hợp với dữ liệu hiện có của Việt Nam từ GSO; và có khả năng mở rộng để lồng ghép các chiều EFW thông qua hàm CES. Mô hình này xử lý được bảng I-O 138 ngành của Việt Nam năm 2007.

3. Kịch bản nào được khuyến nghị nhất cho Việt Nam? Nghiên cứu không chỉ định một kịch bản duy nhất mà trình bày rõ trade-offs. SC5 (Nexus EFW) tối ưu cho phát triển kinh tế–xã hội. SC6 (Các-bon thấp) phù hợp nếu ưu tiên môi trường với chi phí GDP thấp hơn khoảng 1% so với SC5. Lựa chọn phụ thuộc vào ưu tiên chính sách của từng giai đoạn phát triển.

4. Nghiên cứu xử lý thế nào với thách thức nước xuyên biên giới ở Mekong? Đây là một trong những điểm dễ tổn thương cốt lõi của Việt Nam. Với tư cách quốc gia hạ lưu, Việt Nam phụ thuộc vào nguồn nước chia sẻ với 5 quốc gia thượng nguồn. Nghiên cứu đưa vấn đề này vào các giả định kịch bản và nhấn mạnh rằng quản trị nước xuyên biên giới — không chỉ quản lý nội địa — phải là ưu tiên trong chính sách an ninh nước quốc gia.

5. Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng cho các tỉnh thành cụ thể không? Có, mô hình EFW-I-O được thiết kế để có thể áp dụng ở cấp khu vực. Nghiên cứu tập trung vào lưu vực sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long — hai vùng chiếm tỷ trọng lớn nhất trong GDP quốc gia (Red–Thai Binh 25%, Mekong 17%). Các tỉnh trong hai lưu vực này có thể tùy chỉnh bảng I-O khu vực để áp dụng phân tích kịch bản riêng.

---

Kết luận

Nghiên cứu "Energy-Food-Water Security Nexus in Viet Nam" tạo ra những đóng góp quan trọng và thiết thực:

• Đóng góp lý luận: Là công trình đầu tiên xây dựng khung EFW-I-O tích hợp cho Việt Nam, kết hợp phân tích lịch sử, mô hình định lượng và đánh giá chính sách trong một nghiên cứu thống nhất.
• Đóng góp thực tiễn: Cung cấp bằng chứng định lượng cho thấy SC5 (Nexus) và SC6 (Các-bon thấp) vượt trội so với BAU và các kịch bản đơn ngành trên hầu hết các chỉ số EFW và kinh tế–xã hội giai đoạn 2014–2030.
• Đóng góp về phương pháp: Mô hình I-O 54 ngành mở rộng với 14 ngành năng lượng, 18 ngành lương thực và 5 ngành nước có thể được tái sử dụng và nhân rộng cho nghiên cứu khu vực.
• Khoảng trống cần tiếp tục: Nghiên cứu chưa tích hợp mô hình khí hậu động (như ECHAM4) để phản ánh tác động biến đổi khí hậu theo thời gian thực — đây là hướng mở rộng ưu tiên cho các nghiên cứu tiếp theo.
• Lời kêu gọi hành động: Các nhà hoạch định chính sách Việt Nam nên ngay lập tức tham chiếu khung phân tích nexus EFW trong quá trình xây dựng Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2031–2050 — một cơ hội để thể chế hóa tư duy liên ngành và đảm bảo an ninh tài nguyên bền vững cho hơn 100 triệu người Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ENERGY-FOOD-WATER SECURITY NEXUS IN VIET NAM NGUYEN, THI ANH PHUONG Faculty of Engineering University of Technology, Sydney A dissertation submitted to the University of Technology, Sydney in fulfilment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy (Energy Planning and Policy) 2019 i CERTIFICATE OF AUTHORSHIP/ORIGINALITY I, Thi Anh Phuong Nguyen declare that this thesis, is submitted in fulfilment of the requirements for the award of Doctor of Philosophy, in the School of Information, Systems and Modelling at the University of Technology Sydney. This thesis is wholly my own work unless otherwise reference or acknowledged. In addition, I certify that all information sources and literature used are indicated in the thesis. This document has not been submitted for qualifications at any other academic institution.

This research is supported by the Australian Government Research Training Program. Signature of Candidate Nguyen, Thi Anh Phuong ii ACKNOWLEDGMENTS I would like to express my great gratitude to all who have supported me over my Ph. I am grateful to Professor Deepak Sharma, my principle Supervisor, for his envisioning me to the world of languages, policy, history, philosophy and life that strengthens my endless love for my country - Việt Nam. His encouragement, support and insightful feedbacks are invaluable for my research which inspires me toward the positive in whatsoever that would happen otherwise.

The lessons from his criticisms, suggestions and ideas are well-taken, actually widely applicable in all-life aspects, and beyond the scope of this research. I am gratefully for my second Supervisor - Doctor Suwin Sandu, who has given me a solid foundation about Input-Output modelling – which is a fundamentally quantitative method to undertake this research. His advice during my flipped-classes help me a lot through tough periods of this journey. Thanks to the Faculty of Engineering of University of Technology Sydney and Bach Khoa University for providing the right type of environment and financial assistance for me to carry out this research.

I would like to especially thank my friends, colleagues in the Energy Planning and Policy Program for their encouragement and cheerful assistance. Particular thanks go to Garima, Kristy, Shegufa, Muyi, Mr Bagia, and Mr Swaminathan, for providing a consistent support, particularly as a medium of communications with my principle supervisor, while I was not in Sydney. Thanks to Anh Dũng, Trang and Giang for their good wishes and unconditional support me at OISP, MCI despite any possible inconveniences, mainly due to my unlikely study trips. Thanks to Chị Thảo – a great sister, who came to my life as a “gift” while I was at the bottom of the circle of this research.

Thanks to Mẹ Nguyên for her sympathy, understanding and encouragement so that I can go through this journey. Special thanks to Mom and Dad, Anh Hai, Chị Ba and family for your unquestionable belief, aspiration and pride for my long-life learning pathway. Finally, I’m grateful to my dear husband - Bình Phương, and my angels– Bon & Thỏ, who gave me utmost motivation and strength with their unconditional love during my PhD journey. I owe to you - all, and this life a giving-back for all of the wonders I received.

Thanks – all– for accepting me as I am. iii TABLE OF CONTENTS Certificate of authorship/originality. i Table Of Contents. iii List of Tables.

vi List of Figures. vii Abbreviations/Glossary. xi CHAPTER 1 INTRODUCTION. 9 Methodological Research Framework.

10 Significance of this Research. 15 Research Scope and Data Considerations. 15 Organization of the thesis. 18 CHAPTER 2 HISTORICAL EVOLUTION OF ENERGY-FOOD-WATER NEXUS IN VIETNAM.

20 CHAPTER 3 LITERATURE REVIEW. 50 CHAPTER 4 METHODOLOGICAL FRAMEWORK. 85 iv CHAPTER 5 DEVELOPMENT OF ENERGY-FOOD-WATER SECURITY SCENARIOS .125 CHAPTER 6 ASSESSMENT OF THE IMPACTS OF ALTERNATIVE SCENARIOS.158 v CHAPTER 7 POLICY IMPLICATIONS & TRADE-OFFS IN VARIOUS SCENARIOS .229 CHAPTER 8 CONCLUSIONS AND RECOMMENDATIONS FOR FUTURE RESEARCH .267 APPENDICES APPENDIX A: Foundations of assessment of CO2 Emissions. 279 APPENDIX B: Data Preparation for Input-Output Modelling .282 APPENDIX C: nput-Output Modelling for Energy-Food-Water Scenarios .412 APPENDIX D: Assessments of impacts of CO2 emissions .554 vi LIST OF TABLES Table 1-1: Data sources.

17 Table 3-1: Summary of energy-food-water nexus research. 57 Table 4-1: Model Coverage. 95 Table 4-2: Example of SC2 I-O Coefficient Table after established nested CES function.101 Table 4-3: Model Coverage for the SC3-Food Scenario I-O Table .105 Table 4-4: Model Coverage for the SC4-Water Scenario I-O Table .106 Table 4-5: Model Coverage for the Energy-Food-Water Nexus (SC5 & SC6) I-O .108 Table 4-6: Sectoral Classification of the 149 Sector Groups in the 2007 Vietnam I-O.115 Table 4-7: Model Coverage for the 2007 Vietnam I-O Table .119 Table 4-8: Energy Consumption in 2014 .122 Table 4-9: Value of Carbon Emission Factors by Two Conversion-Unit Rates .123 Table 5-1: Technological choices and development strategies for various scenarios .133 Table 5-2: Key Scenarios Features .152 Table 6-1: Energy demand in various scenarios during 2014–2030 .161 Table 6-2: Growth rate of energy demand in various scenarios during 2014–2030 (%/year).165 Table 6-3: Primary energy intensity (toe/million dollars) .168 Table 6-4: Total employment in various scenarios .205 Table 6-5: Changes in GDP among scenarios (2014-2030) .210 Table 6-6: Trade balance in Vietnam in various scenarios ($US million).214 Table 6-7: Total emissions by sectors .223 Table 6-8: Summary of scenario outcomes during 2014–2030 .228 Table 7-1: Energy-Food-Water Security: 2014 – 2030 (SC1) .230 Table 7-2: Energy-Food-Water Security: 2014 – 2030 (SC1, SC2).234 Table 7-3: Energy-Food-Water security: 2014 – 2030 (SC1, SC2 AND SC3).238 Table 7-4: Energy-Food-Water Security: 2014 – 2030 (SC1, SC2, SC3, and SC4) .5: Energy-Food-Water Securities: 2014–2030 (SC1, SC2, SC3, SC4, SC5) .247 Table 7-6: Energy-Food-Water Security: 2014 – 2030 .252 Table 7-7: Trade-Offs In Social, Economic, And Environmental Outcome in Scenarios .258 Table 7-8: Summary of Policy Objectives, Scenario Outcomes, and Policy Concerns .261 Table 7-9: Summary of Scenarios’ Outcomes .263 vii LIST OF FIGURES Figure 1-1: Vietnam’s Total Primary Energy Supply: 2006–2015. 5 Figure 1-2: Rice Production in Vietnam, 1961–2012.

7 Figure 1-3: Food Production Surplus and Consumption per capita in Vietnam, 1960–2005. 8 Figure 1-4: Methodological Research Framewor. 12 Figure 2-1: Vietnam’s expansion towards the South. 29 Figure 2-2: Arable land in Vietnam: 1990-2012.

41 Figure 4-1: Overall Methodological Research Framework. 86 Figure 4-2: Input-Output Modelling Approach. 88 Figure 4-3: The I-O Basic Structure. 91 Figure 4-4: Extended I-O Table with Energy, Food and Water Sectors.

94 Figure 4-5: Typical Nesting Structure of I-O Coefficients. 98 Figure 4-6: Nesting Structure of SC2 - Energy Scenario .100 Figure 4-7: Nesting Structure of SC3 - Food Scenario .102 Figure 4-8: Nesting Structure of SC4 - Water Scenario .102 Figure 4-9: Nesting Structure of Energy-Food-Water Nexus Scenarios after establishing nested CES function .103 Figure 5-1: Key attributes for the Impact Assessment of different scenarios .127 Figure 5-2: Population Growth during 1984 – 2030 .136 Figure 5-3: The Ratio Of Electricity Output And Power Capacity In 2016 .137 Figure 6-1: Energy demand in SC1-BAU .159 Figure 6-2: Total primary energy demand, various scenarios.160 Figure 6-3: Energy demand in various scenarios during 2014–2030 (MToe) .162 Figure 6-4: Share of fuel type in primary energy demand, various scenarios (%) .163 Figure 6-5: Share of fuel type in final energy demand in various scenarios (%) .164 Figure 6-6: Changes in primary energy demand, various scenarios .166 Figure 6-7: Energy intensity trends in Vietnam .167 Figure 6-8: Energy intensity changes in Vietnam .170 Figure 6-9: Trends in energy conversion efficiency in Vietnam.172 Figure 6-10: Changes in energy conversion efficiencies in Vietnam .174 Figure 6-11: Energy diversification changes: 2014 - 2030.176 Figure 6-12: Energy diversity changes: 2014 - 2030 .177 Figure 6-13: Energy import-dependency: 2014 - 2030 .178 Figure 6-14: Impacts of alternative scenarios on energy imports .180 Figure 6-15: Shares of household energy consumption: 2014 - 2030 .181 Figure 6-16: Energy affordability changes: 2014 -2030.182 Figure 6-17: Food accessibility ratio in scenarios.184 Figure 6-18: Food accessibility ratio in comparison among scenarios .186 Figure 6-19: Food Import Dependency and Value of Food Import Ratio .187 viii Figure 6-20: Food import dependency ratio in comparison among scenarios .188 Figure 6-21: Value of food affordability ratio, various scenarios .191 Figure 6-22: Food affordability ratio in comparison among scenarios .191 Figure 6-23: Water availability: 2014-2030 .193 Figure 6-24: Water demand and per capita demand, various scenarios .196 Figure 6-25: Changes in water demand in 2030 compared with 2014 .196 Figure 6-26: Comparison of changes in water demand between scenarios .197 Figure 6-27: Water stress in various scenarios (2014–2030).199 Figure 6-28: Water intensities for Vietnam in various scenarios, 2014–2030 .202 Figure 6-29: Changes in water intensity compared with 2014 (%) .203 Figure 6-30: Water intensity reductions in Vietnam, 2014–2030 .204 Figure 6-31: Employment growth rate .206 Figure 6-32: Change in employment, varios scenarios .207 Figure 6-33: Employment of economic sectors in various scenarios .207 Figure 6-34-a: GDP Growth, GDP Growth Rate: 1985 – 2030 (Various Scenarios) .209 Figure 6-34-b: Share of economic sectors in GDP: 1990 - 2030 .211 Figure 6-35: Changes 8n Trade Balance in 2030, compared with SC1-BAU.215 Figure 6-36: Investment Requirment For Infrastructure, various Scenarios .218 Figure 6-37: Share of Investment in Infrastructure, various Scenarios (%).219 Figure 6-38: Additional Investment for Power Sector (compared with SC1-BAU) .221 Figure 6-39: Share Of Co2 Emissions By Scenarios .223 Figure 6-40: Change of total emissions in 2030 compared with others .224 Figure 7-1: Trade-offs between Energy-Food-Water Securities: 2014-2030 (SC1) .229 Figure 7-2: Trade-Offs between Energy-Food-Water Securities: 2014-2030 (SC1, SC2) .233 Figure 7-3: Trade-offs between Energy-Food-Water Securities: 2014-2030 (SC1, SC3) .237 Figure 7-4: Trade-offs between Energy-Food-Water Securities: 2014-2030 (SC1, and SC4).241 Figure 7-5: Trade-offs between Energy-Food-Water Securities: 2014-2030 (SC1 and SC5).246 Figure 7-6: Trade-offs between Energy-Food-Water Securities: 2014-2030 (SC1, SC6) .250 Figure 7-7: Energy-Food-Water Security Trade-Offs in alternative scenarios .255 Figure 7-8: Trade-Offs in Economic, Social and Environmental Indicators across scenarios .257 Figure 7-9: Summary Of Impacts And Policy Implications In All Scenarios .265 ix ABBREVIATIONS/GLOSSARY ADB Asian Development Bank ADV Advanced Scenario APEC Asia - Pacific Economic Cooperation ASEAN Association of South East Asian Nations BCE Before the Common Era CES Constant Elasticity Substitution CGE Computable General Equilibrium CLEW Climate, Land, Energy, and Water CO2 Carbon Dioxide CPV Communist Party of Vietnam DO Diesel Oil DSI Data Sciences International ECHAM4 European Centre Hamburg Model, 4th edition E-F-W Energy-Food-Water ESCAP The United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific EVN Vietnam Corporation of Electricity FAO Food and Agriculture Organization FEM Fixed Effects Model GDP Gross Domestic Product GMS Greater Mekong Sub-region GSO General Statistics Office GSOVN General Statistics Office of Vietnam GW Giga Watt ICOR Incremental Capital and Output Ratio IEA International Energy Agency IFS International Food Standard IGCC Integrated Gasification Combined Cycle IMF International Monetary Fund IO Input–Output KVA Kilo Volt-Ampere x Laos’ PDR Laos Peoples Democratic Republic LCA Life Cycle Analysis MARD Ministry of Agriculture and Rural Development MENA Middle East and North Africa MOD Moderate Scenario MOIT Ministry of Investment and Trade MONRE Ministry of Natural Resources and Environment MW Mega Watt NSSO National Sample Survey Office NSW New South Wales OECD Organisation for Economic Co-operation and Development REM Random Effects Model SC1-BAU Scenario 1 - Business as Usual SC2-Energy Scenario 2 - Energy SC3-Food Scenario 3 - Food SC4-Water Scenario 4 - Water SC5-E-F-W Scenario 5 - Energy- Food- Water SC6-Low Carbon Scenario 6 - Low Carbon SERC South-East River Cluster TOE Tonnes of Oil Equivalent UN United Nations UNDP United Nations Development Programme UNEP The United Nations Environment Programme USDA United States Department of Agriculture VCGM Vietnam Competitive Generation Market VCP Vietnam Communist Party WB World Bank WEM Water-Extraction Mechanism xi ABSTRACTS The security of Energy, Food and Water (EFW) – basic human necessities – have lately emerged as a key policy challenge for the Vietnamese policy-makers.