Luận văn thạc sĩ về chính sách đối ngoại của Liên bang Nga dưới thời Tổng thống Putin

Luận văn thạc sĩ phân tích quốc tế học chính sách đối ngoại của liên bang nga dưới thời tổng thống v putin, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực

• Tác giả: Nguyễn Hải Vân Anh
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Quang Minh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế
• Đề tài: Chính sách đối ngoại của Liên bang Nga dưới thời Tổng thống V. Putin
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TÌNH HÌNH THẾ GIỚI VÀ LIÊN BANG NGA DƯỚI THỜI TỔNG THỐNG V.
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG CƠ BẢN TRONG CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA LIÊN BANG NGA DƯỚI THỜI TỔNG THỐNG V.
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA LIÊN BANG NGA DƯỚI THỜI TỔNG THỐNG V.
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tình hình thế giới và Liên bang Nga dưới thời Tổng thống Putin

Chương này phân tích bối cảnh toàn cầu và nội địa của Liên bang Nga trong giai đoạn Tổng thống Putin. Sau khi Liên Xô sụp đổ, một trật tự thế giới mới đã hình thành, với sự nổi bật của Mỹ và sự cạnh tranh từ các nền kinh tế mới như Trung Quốc và Ấn Độ. Sự chuyển mình này đã tạo ra những thách thức lớn cho chính sách đối ngoại của Nga. Putin đã nhận thức rõ ràng rằng để khôi phục vị thế của Nga, cần phải có một chiến lược đối ngoại linh hoạt và thực dụng, nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia và nâng cao vị thế trên trường quốc tế. Sự thay đổi trong quan hệ quốc tế đã thúc đẩy Nga tìm kiếm các mối quan hệ mới, đặc biệt là với các nước láng giềng và các cường quốc khác.

1.1. Tình hình chính trị và kinh tế trong nước

Năm 2000, khi Putin nhậm chức, Nga đang đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng. Tình hình chính trị rối ren, nền kinh tế suy thoái và sự mất lòng tin của người dân vào chính phủ. Putin đã phải thực hiện các biện pháp khôi phục chính trị Nga, từ việc củng cố quyền lực đến cải cách kinh tế. Ông đã khởi xướng nhiều chính sách nhằm ổn định tình hình trong nước, từ đó tạo nền tảng cho chính sách đối ngoại mạnh mẽ hơn. Sự ổn định nội bộ là điều kiện tiên quyết để Nga có thể tham gia tích cực vào quan hệ quốc tế và khôi phục vị thế của mình trên trường quốc tế.

II. Nội dung cơ bản trong chính sách đối ngoại của Liên bang Nga

Chương này trình bày các nội dung chính của chính sách đối ngoại dưới thời Tổng thống Putin. Chính sách này được hình thành dựa trên bối cảnh quốc tế và nội địa, với mục tiêu chính là bảo vệ lợi ích quốc gia và nâng cao vị thế của Nga. Putin đã đưa ra chiến lược đối ngoại 'Định hướng Âu - Á', nhằm thiết lập mối quan hệ cân bằng giữa phương Đông và phương Tây. Điều này thể hiện rõ trong các mối quan hệ với các đối tác như Mỹ, EU và các nước châu Á. Chính sách này không chỉ tập trung vào việc xây dựng liên minh quốc tế mà còn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì quan hệ quốc tế ổn định.

2.1. Mục tiêu và nội dung chính của chính sách đối ngoại

Mục tiêu của chính sách đối ngoại Nga dưới thời Putin là khôi phục vị thế cường quốc và bảo vệ lợi ích quốc gia. Nội dung chính bao gồm việc thiết lập các mối quan hệ chiến lược với các cường quốc, đồng thời duy trì sự độc lập trong các quyết định chính trị. Chính sách này cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác quốc tế trong các lĩnh vực an ninh, kinh tế và văn hóa. Sự linh hoạt và thực dụng trong chính sách đối ngoại đã giúp Nga có thể điều chỉnh kịp thời trước những biến động của tình hình thế giới.

III. Đánh giá chính sách đối ngoại của Liên bang Nga dưới thời Tổng thống Putin

Chương này đánh giá những thành tựu và thách thức của chính sách đối ngoại Nga dưới thời Putin. Một số thành tựu đáng chú ý bao gồm việc khôi phục mối quan hệ với các cường quốc và tăng cường vị thế của Nga trên trường quốc tế. Tuy nhiên, chính sách này cũng gặp phải nhiều thách thức, đặc biệt là trong bối cảnh xung đột địa chính trị và sự cạnh tranh ngày càng gia tăng giữa các cường quốc. Sự linh hoạt trong chiến lược đối ngoại đã giúp Nga duy trì được sự ổn định, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về khả năng duy trì lâu dài các mối quan hệ này.

3.1. Thành tựu và thách thức

Dưới thời Putin, Nga đã đạt được nhiều thành tựu trong chính sách đối ngoại, như việc gia tăng ảnh hưởng tại các khu vực chiến lược và củng cố mối quan hệ với các nước láng giềng. Tuy nhiên, những thách thức như xung đột với phương Tây và các vấn đề nội bộ vẫn là những yếu tố cần được giải quyết. Sự thay đổi trong tình hình chính trị toàn cầu cũng đặt ra yêu cầu cho Nga phải điều chỉnh chính sách đối ngoại của mình để phù hợp với bối cảnh mới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chính sách đối ngoại của Liên bang Nga dưới thời Tổng thống Vladimir Putin là một chủ đề nghiên cứu quan trọng trong lĩnh vực Quan hệ quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh nước Nga trải qua nhiều biến động chính trị, kinh tế và xã hội từ cuối thế kỷ XX đến đầu thế kỷ XXI. Sau sự sụp đổ của Liên Xô năm 1991, Nga đối mặt với nhiều thách thức như suy thoái kinh tế nghiêm trọng, mất ổn định chính trị và vị thế quốc tế suy giảm. Tổng thống Putin, lên nắm quyền năm 2000, đã đề ra chính sách đối ngoại “Định hướng Âu - Á” nhằm cân bằng quan hệ giữa phương Đông và phương Tây, đồng thời bảo vệ lợi ích quốc gia và khôi phục vị thế cường quốc của Nga trên trường quốc tế.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung làm rõ quá trình hình thành, nội dung và tác động của chính sách đối ngoại dưới thời Tổng thống Putin trong hai nhiệm kỳ (2000-2004 và 2004-2008). Phạm vi nghiên cứu bao gồm các mối quan hệ của Nga với các đối tác chiến lược như Cộng đồng các quốc gia độc lập (SNG), Liên minh Châu Âu (EU), Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ, ASEAN và Việt Nam. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cái nhìn toàn diện về chính sách đối ngoại của Nga, góp phần hiểu rõ hơn về vai trò và ảnh hưởng của Nga trong trật tự thế giới đa cực hiện nay.

Theo số liệu, năm 2007, tăng trưởng kinh tế Nga đạt 8,1%, vị thế kinh tế đứng thứ 7 thế giới, đồng thời Nga đã xây dựng được nền kinh tế thị trường mới và lấy lại uy tín quốc tế. Chính sách đối ngoại của Putin không chỉ nhằm bảo vệ an ninh quốc gia mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế, nâng cao vị thế quốc tế, tạo môi trường thuận lợi cho sự ổn định và phát triển đất nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng các lý thuyết và mô hình nghiên cứu trong lĩnh vực Quan hệ quốc tế, bao gồm:

• Lý thuyết chủ nghĩa thực dụng (Realism): Nhấn mạnh vai trò của lợi ích quốc gia, quyền lực và an ninh trong chính sách đối ngoại. Chính sách đối ngoại của Nga dưới thời Putin thể hiện rõ tính thực dụng, linh hoạt và ưu tiên bảo vệ lợi ích quốc gia.

• Lý thuyết đa cực (Multipolarity): Phản ánh xu hướng thế giới đa cực, trong đó Nga tìm cách xây dựng trật tự thế giới đa cực, cân bằng quyền lực giữa các trung tâm quyền lực như Mỹ, EU, Trung Quốc, Ấn Độ.

• Khái niệm “Chính sách đối ngoại cân bằng” (Balanced Foreign Policy): Nga thực hiện chính sách cân bằng giữa phương Đông và phương Tây, duy trì quan hệ đa phương, đa dạng hóa đối tác nhằm tăng cường vị thế quốc tế.

Các khái niệm chính bao gồm: lợi ích quốc gia, an ninh quốc gia, đa cực hóa thế giới, hợp tác đa phương, và chính sách đối ngoại thực dụng.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp:

• Phương pháp lịch sử: Phân tích diễn biến chính trị, kinh tế và xã hội của Nga từ cuối thế kỷ XX đến đầu thế kỷ XXI, làm rõ bối cảnh hình thành chính sách đối ngoại.

• Phương pháp so sánh: So sánh chính sách đối ngoại của Tổng thống Putin với người tiền nhiệm Boris Yeltsin, cũng như so sánh quan điểm và chiến lược đối ngoại của Nga với các cường quốc khác.

• Phương pháp hệ thống: Đánh giá toàn diện các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách đối ngoại, bao gồm nội bộ và quốc tế.

• Phương pháp phân tích định lượng và định tính: Sử dụng số liệu kinh tế, chính trị, các văn bản chính sách, tuyên bố chính thức và các báo cáo quốc tế để phân tích.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn kiện chính sách của Nga, báo cáo quốc tế, tài liệu học thuật, các bài phát biểu của Tổng thống Putin và các nhà lãnh đạo quốc tế. Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào các giai đoạn 2000-2008, tương ứng hai nhiệm kỳ Tổng thống Putin, với lựa chọn phương pháp phân tích nhằm đảm bảo tính khách quan và toàn diện.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chính sách đối ngoại “Định hướng Âu - Á” được hình thành rõ ràng và nhất quán: Trong nhiệm kỳ đầu (2000-2004), Putin đã xây dựng chính sách đối ngoại dựa trên nguyên tắc cân bằng giữa phương Đông và phương Tây, ưu tiên phát triển quan hệ với SNG, EU, Mỹ và các nước châu Á như Trung Quốc, Ấn Độ, ASEAN. Số liệu cho thấy EU chiếm 53,4% tỷ trọng ngoại thương của Nga, trong khi quan hệ với SNG được xem là ưu tiên số một.

2. Chính sách đối ngoại thực dụng, linh hoạt và đa phương: Nga không theo đuổi chính sách đối ngoại đơn phương hay lệ thuộc vào bất kỳ cường quốc nào. Chính sách này giúp Nga duy trì vị thế độc lập, bảo vệ lợi ích quốc gia và thúc đẩy phát triển kinh tế. Ví dụ, Nga đã ký Hiệp ước láng giềng thân thiện với Trung Quốc năm 2001 và tăng cường hợp tác với ASEAN qua Hiệp định TAC năm 2004.

3. Tác động tích cực đến vị thế quốc tế và kinh tế Nga: Năm 2007, tăng trưởng kinh tế Nga đạt 8,1%, sức mua sắm đứng thứ 7 thế giới. Quan hệ với EU và Mỹ được cải thiện, dù vẫn tồn tại những bất đồng chiến lược. Nga đã trở thành đối tác chiến lược của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, với các hiệp định hợp tác kinh tế và quốc phòng được ký kết.

4. Chính sách đối ngoại góp phần ổn định chính trị trong nước: Chính sách đối ngoại của Putin gắn liền với chính sách đối nội, nhằm tạo môi trường ổn định, phát triển kinh tế và củng cố chế độ. Việc tập trung vào lợi ích quốc gia và an ninh đã giúp Nga vượt qua khủng hoảng và nâng cao uy tín quốc tế.

Thảo luận kết quả

Chính sách đối ngoại của Putin thể hiện sự chuyển đổi căn bản so với thời kỳ Yeltsin, từ chính sách “định hướng Đại Tây Dương” lệ thuộc phương Tây sang chính sách cân bằng, đa phương và thực dụng. Sự linh hoạt trong quan hệ với các đối tác lớn như Mỹ, EU, Trung Quốc và các nước SNG giúp Nga tránh bị cô lập và tăng cường ảnh hưởng khu vực.

So với các nghiên cứu trước đây, luận văn làm rõ hơn về quá trình hình thành chính sách, các mục tiêu cụ thể và tác động đa chiều của chính sách đối ngoại Nga. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ trọng thương mại Nga với các khu vực, bảng so sánh các văn kiện chính sách đối ngoại qua hai nhiệm kỳ của Putin, và biểu đồ tăng trưởng kinh tế Nga giai đoạn 2000-2008.

Chính sách đối ngoại của Nga dưới thời Putin không chỉ là công cụ bảo vệ an ninh mà còn là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế và nâng cao vị thế quốc tế. Tuy nhiên, những thách thức như căng thẳng với NATO, bất đồng với Mỹ về hệ thống phòng thủ tên lửa vẫn tồn tại, đòi hỏi Nga tiếp tục điều chỉnh chính sách trong tương lai.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hợp tác kinh tế đa phương: Đẩy mạnh quan hệ thương mại và đầu tư với EU, ASEAN và các đối tác châu Á nhằm nâng cao tỷ trọng xuất khẩu và thu hút FDI, hướng tới mục tiêu tăng gấp đôi GDP vào năm 2010. Chủ thể thực hiện: Chính phủ Nga và các cơ quan ngoại giao, trong vòng 3-5 năm.

2. Phát triển quan hệ chiến lược với các nước láng giềng SNG: Tăng cường hợp tác an ninh, kinh tế và chính trị với các nước SNG để tạo vành đai an ninh ổn định, ngăn chặn xung đột khu vực. Chủ thể: Bộ Ngoại giao, Bộ Quốc phòng Nga, trong 2-4 năm tới.

3. Củng cố quan hệ đối tác chiến lược với Trung Quốc và Ấn Độ: Mở rộng hợp tác trong lĩnh vực năng lượng, quân sự và công nghệ, tận dụng tiềm năng phát triển kinh tế của các đối tác này. Chủ thể: Chính phủ Nga, doanh nghiệp nhà nước, trong 5 năm.

4. Tăng cường vai trò trong các tổ chức quốc tế và khu vực: Chủ động tham gia các diễn đàn đa phương như Liên Hợp Quốc, Hội đồng Bảo an, ASEAN+ Nga để nâng cao ảnh hưởng và bảo vệ lợi ích quốc gia. Chủ thể: Bộ Ngoại giao, trong ngắn hạn và dài hạn.

5. Đẩy mạnh ngoại giao kinh tế và văn hóa: Tăng cường các hoạt động giao lưu văn hóa, giáo dục và khoa học kỹ thuật với các đối tác nhằm xây dựng hình ảnh tích cực và bền vững cho Nga trên trường quốc tế. Chủ thể: Bộ Văn hóa, Bộ Giáo dục, trong 3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà nghiên cứu và học giả Quan hệ quốc tế: Luận văn cung cấp phân tích sâu sắc về chính sách đối ngoại Nga, giúp hiểu rõ hơn về chiến lược và vai trò của Nga trong trật tự thế giới đa cực.

2. Cán bộ ngoại giao và hoạch định chính sách: Tài liệu hữu ích cho việc xây dựng và điều chỉnh chính sách đối ngoại, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh quyền lực toàn cầu và khu vực.

3. Sinh viên ngành Quan hệ quốc tế và Chính trị học: Cung cấp kiến thức thực tiễn và lý thuyết về chính sách đối ngoại, giúp nâng cao năng lực phân tích và nghiên cứu.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư quốc tế: Hiểu rõ môi trường chính trị và kinh tế Nga, từ đó đưa ra quyết định đầu tư và hợp tác phù hợp với chiến lược phát triển của Nga.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách đối ngoại “Định hướng Âu - Á” của Nga là gì?
   Là chính sách cân bằng quan hệ giữa phương Đông và phương Tây, ưu tiên phát triển quan hệ với SNG, EU, Mỹ và các nước châu Á nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia và khôi phục vị thế cường quốc.

2. Tại sao Nga lại coi SNG là ưu tiên số một trong chính sách đối ngoại?
   SNG là “vành đai đệm” chiến lược, giúp Nga tạo môi trường an ninh ổn định, bảo vệ biên giới và duy trì ảnh hưởng trong khu vực có nhiều tài nguyên và vị trí địa chính trị quan trọng.

3. Quan hệ Nga - Trung Quốc có vai trò như thế nào trong chính sách đối ngoại của Putin?
   Là đối tác chiến lược quan trọng, hợp tác toàn diện về chính trị, kinh tế, quân sự và chống khủng bố, giúp Nga tăng cường ảnh hưởng ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

4. Chính sách đối ngoại của Nga ảnh hưởng thế nào đến quan hệ với Mỹ?
   Quan hệ Nga - Mỹ phức tạp, vừa hợp tác vừa cạnh tranh. Nga duy trì đối thoại để giải quyết các vấn đề an ninh toàn cầu nhưng cũng phản đối các chính sách đơn phương và mở rộng NATO của Mỹ.

5. Chính sách đối ngoại của Putin đã góp phần gì vào sự phát triển kinh tế Nga?
   Chính sách đối ngoại thực dụng, tập trung vào hợp tác kinh tế, thu hút đầu tư và mở rộng thị trường xuất khẩu, góp phần tăng trưởng GDP và nâng cao vị thế kinh tế toàn cầu của Nga.

Kết luận

• Chính sách đối ngoại của Liên bang Nga dưới thời Tổng thống Vladimir Putin được xây dựng trên nền tảng thực dụng, linh hoạt và cân bằng giữa các trung tâm quyền lực lớn trên thế giới.
• Mục tiêu chính là bảo vệ lợi ích quốc gia, ổn định chính trị trong nước và khôi phục vị thế cường quốc của Nga trên trường quốc tế.
• Chính sách này đã góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao uy tín quốc tế và củng cố an ninh quốc gia.
• Quan hệ với các đối tác chiến lược như SNG, EU, Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ, ASEAN và Việt Nam được phát triển toàn diện và đa chiều.
• Các bước tiếp theo cần tập trung vào tăng cường hợp tác kinh tế đa phương, củng cố quan hệ chiến lược và nâng cao vai trò của Nga trong các tổ chức quốc tế.

Luận văn khuyến nghị các nhà nghiên cứu, cán bộ ngoại giao và doanh nghiệp tiếp tục theo dõi và phân tích chính sách đối ngoại của Nga trong bối cảnh thế giới đa cực và biến động hiện nay để có những chiến lược phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TINH HÌNH THE GIỚI VÀ LIEN BANG NGA DƯỚI THỜI TONG THONG V. Tình hình thế giới Sau khi hệ thông xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và các nước ở Đông Au tan rã, một trật tự thế giới mới đang được hình thành. Ngày 31 tháng 12 năm 1991, Liên Xô - cường quốc hàng đầu trên thế giới trong hệ thống quốc tế hai cực đã sup dé. Su kién nay danh dau một bước ngoặt lớn trong lịch sử thế giới hiện đại.

Liên Xô sụp đồ đồng nghĩa với sự kết thúc của cuộc Chiến tranh lạnh kéo dai trong nhiều năm giữa hai siêu cường trên thé giới là Liên Xô và Mỹ - đại diện cho hai chế độ xã hội khác nhau, một bên là Tư bản chủ nghĩa và một bên là Xã hội chủ nghĩa. Thế gidi chuyén từ trật tự hai cực sang một trật tự mới chưa xác định với sự nổi trội của My. Sau khi Liên Xô tan rã, Mỹ có co hội thực hiện chính sách đơn phương của mình. Tuy nhiên, trong những năm cuối của thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI, thế giới được chứng kiến sự vươn lên mạnh mẽ của những nền kinh tế mới.

Giờ đây, sức mạnh của Mỹ đang bị cạnh tranh bởi Liên minh Châu Âu, Nhật Bản, Án Độ và Trung Quốc. EU đang được xem như là một trung tâm quyền lực kinh tế, chính trị thế giới, với GDP x4p xi Mỹ. Các chỉ số khác như tỷ trọng thương mại toàn cầu hay thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài của EU cũng vượt trội các trung tâm khác. Năm 2004, EU chiếm tỷ trọng 40,6% xuất khẩu và 45,2% dau tư trực tiếp nước ngoài [50, tr.

Trong những năm gan đây, Trung Quốc đang nổi lên như là một cường quốc mới. Mặc dù, hiện tại Trung Quốc chỉ chiếm 3,5% GDP và 4% thương mại thế giới, nhưng Trung Quốc đang có một tiềm năng sức mạnh không lồ. Các nhà nghiên cứu khăng định: “Nếu tính theo PPP thì Trung Quốc đã chiếm 10% GDP thé giới, đứng thứ hai sau Mỹ. Nếu với tốc độ tăng trưởng 6-9% thì Trung Quốc sẽ vượt Nhật Bản và Châu Âu trong việc góp phần vào tăng trưởng kinh tế thế giới ngay năm 2008” [26, tr.

Bên cạnh Trung Quốc, An Độ cũng đang có những bước phát triển nhanh chóng trên tất cả các lĩnh vực. Vai trò của Ấn Độ liên quan nhiều tới phát triển dịch vụ trong lĩnh vực công nghệ thông tin và các dịch vụ hiện đại, tức là các nước đang phát triển [52, tr. Những trung tâm quyền lực này đang đe dọa tới vị trí đứng đầu của Mỹ trong nên kinh tế, chính tri thế giới, đồng thời cũng đang cạnh tranh với nhau dé củng cố vị thê của mình. Từ sự vươn lên mạnh mẽ của những nền kinh tế mới trên thế giới đã chứng minh cho một xu thế mới hiện nay là thế giới sẽ chuyên mạnh từ chạy đua về quân sự, tranh giành những khoảng trống quyền lực sang cạnh tranh về kinh tế chiếm lĩnh thị trường.

Vì sức mạnh kinh tế là nhân tố hàng đầu quyết định sức mạnh tổng hợp của mỗi quốc gia, đóng vai trò quyết định vị thế của mỗi nước trên trường quốc tế, nên Liên bang Nga sẽ càng khó khăn hơn trong việc lay lai vị trí cường quốc của Liên Xô trước đây. Trong những thập niên gần đây, “toàn cầu hoá” đã trở thành một trong những thuật ngữ được nhắc đến nhiều nhất. Toàn cầu hoá được biết đến hiện nay với những đặc điểm nổi bật là sự lưu chuyển tự do các dòng hàng hoá, dịch vụ, vốn, công nghệ, lao động ngày càng tăng, là sự hình thành các mạng lưới sản xuất quốc tế với vai trò chỉ phối các công ty 10 xuyên quốc gia, là sự cạnh tranh giữa các quốc gia và các khu vực. Tham gia toàn cầu hoá các quốc gia có thể nhanh chóng hội nhập và tiếp cận thị trường thế giới, qua đó hình thành đồng bộ các thê chế kinh tế thị trường trên quy mô toàn cầu.

Ngoài ra, các quốc gia khi tham gia vào quá trình toàn cầu hóa còn có khả năng tiếp cận được những thành quả sáng tạo về khoa học công nghệ, về tô chức quản lý, về sản xuất và kinh doanh. Từ đó, thúc đây sự cải cách sâu rộng của nên kinh tế quốc gia và cả sự hợp tác khu vực dé các quốc gia có thé nâng cao khả năng cạnh tranh trong nền kinh tế thế giới. Tuy nhiên, toàn cầu hoá cũng đặt ra hàng loạt nguy cơ và thách thức đối với các quốc gia, nhất là các quốc gia đang phát triển và kém phát triển. Do yêu cầu của toàn cầu hoá là đòi hỏi các nước phải dỡ bỏ các luật lệ bao hé kinh tẾ, các hàng rào thuế quan va ph thuế quan, cũng như các rào cản khác về đầu tư, tài chính, kỹ thuật, thể ché.

nén những quốc gia này luôn luôn phải chịu sức ép nặng nề của các dòng hàng hoá, dịch vụ, công nghệ nhập khâu và những chan động khu vực và toàn cau, trong đó, nguy cơ lớn nhất là những chấn động về tài chính tiền tệ. Từ đó, toàn cầu hóa làm trầm trọng thêm sự bat công xã hội, đào sâu hỗ ngăn cách giàu nghéo trong từng quốc gia và giữa các quốc gia với nhau. Hòa bình, hợp tác, phát triển được xem là xu hướng chính trong quan hệ quốc tế hiện nay. Một cuộc chiến tranh thế giới là khó xảy ra.

Nhưng chiến tranh cục bộ, xung đột vũ trang, xung đột dân tộc, tôn giáo, chạy dua vũ trang, hoạt động can thiệp lật đồ, còn xảy ra ở nhiều nơi với tính chất phức tạp ngày càng tăng và khó dự đoán diễn biến trên quy mô toàn cầu. Cục diện thế giới là bất ôn, phức tap, không thái bình, căng thăng, luôn xáo trộn với sự bùng nô của các cuộc chiến tranh, xung đột cục bộ dưới nhiều hình thức, cả về an ninh truyền thống và an ninh phi truyền thống [51, tr. Đồng thời, thé giới cũng đang phải đối diện với những nguy cơ gây bất 6n như chủ nghĩa khủng bố, chủ nghĩa dân tộc cực đoan, chủ nghĩa ly khai, chủ nghĩa phát xít mới, nạn buôn lậu vũ khí, các tổ chức mafia và tội phạm quốc tế đang ngày càng gia tăng trên phạm vi toàn cầu. Những nguy cơ này hiện đang trở thành mối đe dọa lớn nhất đối với hoà bình và an ninh của toàn nhân loại.

Day là những đặc điểm nổi bật của tình hình quốc tế trong những năm cuối của thế kỷ XX đầu thế kỷ XXI. Những thay đổi và biến động khó lường này của tình hình quốc tế đều có tác động đối với tất cả các quốc gia. Mỗi quốc gia phải có sự điều chỉnh trong chiến 11 lược đối ngoại của minh cho phù hợp với tình hình mới. Liên bang Nga cũng không nam ngoài xu thế đó.

Nước Nga dưới thời V.Putin cần phải nhanh chóng đề ra được một chính sách đối ngoại giúp đất nước có thể ổn định được tình hình chính trị, khôi phục nền kinh tế đang bị suy thoái nghiêm trong và đặc biệt là phải tìm được vi trí xứng đáng trong việc hình thành một trật tự thế giới mới. Tình hình trong nước Năm 2000, V.Elsin chọn làm người kế tục sự nghiệp, trở thành Tổng thống thứ hai của Liên bang Nga. Ngay từ khi mới nhậm chức, V.Putin đã phải đối diện với muôn vàn khó khăn và thách thức. * Về chính tri: Đặc điểm nổi bật của nền chính trị Nga trong thập niên 90 là sự mat ôn định và sự đôi dau tranh giành quyên lực giữa các thê lực.

Cuộc chính biến tháng 8 năm 1991 ở Liên Xô thất bại.Elsin thâu tom mọi quyền lực, day nhanh sự tan rã cua Liên Xô. Thang 12 năm 1991, Tổng thong ba nước Nga, Bêlarút, Ucraina ký Hiệp ước tại Bêlarút tuyên bố sự cáo chung của Liên Xô và sự ra đời của cộng đồng các quốc gia độc lập - SNG. Liên bang Nga trở thành người thừa kế Liên Xô cũ. Chính quyền Nga do B.Elsin làm Tổng thống chuyền nhanh sang nền kinh tế thị trường tự do, day manh viéc tu nhan hoa, tao dung chế độ dan chủ da nguyên, đa đảng, cộng hoà tổng thống, tập trung nhiều quyền lực cho tổng thống.Elsin cũng đề ra chính sách đối ngoại “định hướng Đại Tây Dương” với mục tiêu đưa nước Nga nhanh chóng hội nhập với phương Tây và phục hồi vị thế cường quốc của Liên bang Nga trên trường thế giới.

Cuộc đấu tranh tranh giành quyền lực dién ra gay gắt trong chính quyền mới của nước Nga, mâu thuẫn giữa B.Elsin, đại điện cho cơ quan hành pháp mới và Chủ tịch Xô viết tối cao Khasbulatov, đại diện cho hệ thống cơ quan lập pháp cũ, đây đến cao điểm thành cuộc xung đột vũ trang đẫm máu tháng 10 năm 1993. Kết quả là hệ thống Xô viết cũ từ Trung ương đến địa phương bị xoá bỏ. Đối thủ chính trị của B.Elsin đã bị loại bỏ và quyền lực của B.Elsin được củng có. Ngày 12 tháng 12 năm 1993, B.Elsin tổ chức trưng cầu dân ý, thông qua Hiến pháp và bầu Quốc hội mới.

Nước Nga theo chế độ cộng hoà tổng thống với Quốc hội liên bang 12 gồm hai viện là Thượng viện (Hội đồng liên bang) và Hạ viện (Duma quốc gia). Với chế độ này, quyên lực tập trung chủ yếu trong tay Tổng thống. Tổng thống đã dàn xếp với các lực lượng chính trị ký kết thoả ước cam kết không dùng vũ lực dé giành chính quyền, thay đổi một số thành phần chính phủ, đưa một số người có quan điểm cải cách ôn hoà vào chính phủ để giảm bớt sức ép của phe đối lập đối với chính phủ và Tổng thống. Tổng thống trực tiếp chỉ huy các Bộ Quốc phòng, An ninh, Ngoại giao, Nội vụ.

Tuy nhiên, do ảnh hưởng của tình hình kinh tế và việc đưa quân vào Chechnya (12-1994), uy tín của Tổng thống và chính phủ sụt giảm nghiêm trọng. Trong nội bộ chính phủ và giữa các phe phái diễn ra sự phân hoá gay gắt. Tháng 6 năm 1995, Duma ra Nghị quyết bat tín nhiệm chính phủ Chernomyrdin. Đề tránh đồ vỡ, hơn nữa tương quan lực lượng chưa đủ áp đảo, hai bên đã đi đến sự thoả hiệp với nhau.

Tổng thống phải cách chức Bộ trưởng An ninh, Nội vụ và Bộ trưởng phụ trách các vấn đề dân tộc và chính sách khu vực, còn chính phủ Chernomyrdin được tiếp tục duy trì. Trong cuộc bầu cử Duma khoá II (17-12-1995), Đảng cộng sản Liên bang Nga giành được thắng lợi lớn, còn “Đảng nước Nga ngôi nhà của chúng ta ” và các đảng phái dân chủ khác thất bại, giành được số ghế ít hơn. Năm 1996 diễn ra cuộc bau cử tổng thống nhiệm ky 4 năm (1996-2000).