mở đầu cho cuộc xâm lược Việt Nam. Triều đình nhà Nguyễn chống cự yếu ớt rồi từng bước ký kết các hàng ước với thực dân Pháp. Năm 1860, nhiều người dân Xuân Trường tình nguyện tham gia đội quân nghĩa dũng của cụ đốc học Phạm Văn Nghị vào Nam đánh Pháp. Khi Pháp đánh ra miền Bắc, nhân dân Xuân Trường hưởng ứng phong trào Cần Vương cứu nước.
Tinh thần đoàn kết yêu thương, giúp đỡ nhau trong lao động sản xuất được hun đúc trong truyền thống đánh giặc ngoại xâm, chính là mảnh đất tốt để gieo mầm cách mạng vô sản sau này. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Những năm đầu thế kỷ XX, khi phong trào yêu nước theo xu hướng cách mạng mới bùng lên như phong trào Đông Du do Phan Bội Châu khởi xướng đã có nhiều nhà nho ở Xuân Trường cổ vũ hưởng ứng. Nhiều thanh niên tiến bộ trong huyện đã vượt biển sang Nhật Bản, Trung Quốc hoặc gia nhập Duy Tân Hội, Việt Nam Quang phục hội, tham gia thành lập Đông Kinh nghĩa thục. Một số nhà nho yêu nước đã mở trường dạy học, khơi dậy lòng yêu nước căm thù giặc cho học sinh.
Là quê hương có truyền thống yêu nước sâu sắc, tiếp giáp với tỉnh Thái Bình và ở cách thành phố Nam Định - một trung tâm kinh tế, chính trị, văn hoá của các tỉnh phía nam đồng bằng Bắc Bộ không xa, lại có đường giao thông khá thuận lợi nên những hoạt động yêu nước ở thành phố Nam Định đã có tác động và ảnh hưởng sâu sắc tạo điều kiện cho nhân dân Xuân Trường sớm tiếp nhận được ánh sáng của chủ nghĩa Mác - Lênin, đi theo con đường cách mạng vô sản. Sự ra đời và phát triển của tổ chức Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí hội ở Nam Định (1927) là một sự kiện chính trị quan trọng trong đời sống và phong trào yêu nước trong tỉnh đã ảnh hưởng sâu sắc, trực tiếp đến tình hình cách mạng ở Xuân Trường. Là học sinh yêu nước của Xuân Trường học tại trường Thành Chung (Nam Định) trong những năm 1925 - 1926, người thanh niên yêu nước Đặng Xuân Khu (tức Trường Chinh) đã hăng hái tham gia các phong trào yêu nước của học sinh ở Nam Định. Cách mạng Tháng Tám ở Xuân Trường thắng lợi (20 - 8 - 1945) đã góp phần cùng với nhân dân trong tỉnh và cả nước lật đổ chế độ thống trị của bọn đế quốc ngót một trăm năm cùng với chế độ phong kiến ngự trị suốt hàng nghìn năm.
Từ đây nhân dân Việt Nam bước vào một kỷ nguyên mới, kỷ nguyên độc lập tự do. Sau khi cách mạng tháng Tám thành công, thực hiện sự chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Tỉnh uỷ, nhân dân huyện Xuân Trường tích cực tham gia xây dựng chính quyền mới, xoá bỏ những tàn dư của chế độ cũ. Ngày 23 - 9 - 1945, quân Pháp nổ súng tái chiếm Nam Bộ, bắt đầu cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam. Cùng với cả nước, nhân dân Xuân Trường dưới sự lãnh đạo của Đảng đã tích cực tham gia xây dựng chính quyền mới và phong trào quyên góp tiền, gạo thuốc men và vũ khí ủng hộ đồng bào Nam Bộ kháng chiến.
16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Là vùng đất phì nhiêu, dân cư đông, có nhiều đồng bào theo đạo Thiên Chúa nên Xuân Trường trở thành mục tiêu lớn của thực dân Pháp trong cuộc đánh chiếm đồng bằng và trung du Bắc Bộ. Đây cũng là vùng đất giáp biển và có nhiều sông lớn bao bọc thuận lợi cho thực dân Pháp dùng tổng lực thuỷ, bộ binh đổ bộ, dễ dàng vây chặt và đánh chiếm hòng triệt phá hậu phương của ta. Vì thế, thực dân Pháp đã mở những cuộc hành quân thăm dò vùng tự do của ta, tung gián điệp dò xét bắt liên lạc với bọn phản động. Thực dân Pháp gấp rút tổ chức và luyện tập cho “Tự vệ công giáo”, “Thanh niên công giáo” để phối hợp thực hiện đánh chiếm mở rộng vùng kiểm soát của mình.
Bằng những hành động quân sự, kết hợp với những thủ đoạn thâm độc để lợi dụng lòng tin của đồng bào theo đạo Thiên Chúa, thực dân Pháp tuyên truyền xuyên tạc đường lối, chính sách của Đảng và Chính phủ. Mặt khác lại nêu chiêu bài “chống cộng”, “giải phóng đất thánh”, “giành tự trị cho Công giáo” để lôi kéo giáo dân. Cuối tháng 12 - 1949, quân Pháp ép vua bù nhìn Bảo Đại phải để cho bọn phản động đội lốt Thiên Chúa thành lập “tỉnh Công giáo Bùi Chu tự trị” gồm các huyện Xuân Trường, Giao Thuỷ, Hải Hậu, Trực Ninh và một phần phía Nam của hai huyện Nam Trực và Nghĩa Hưng. Trước những cuộc hành quân chiếm đóng của giặc Pháp, quân và dân trong huyện đẩy mạnh phát triển chiến tranh du kích, củng cố, xây dựng lại cơ sở kháng chiến trong vùng địch tạm chiến, tuyên truyền vạch trần âm mưu lợi dụng tôn giáo của kẻ thù, vận động lương - giáo đoàn kết.
Tháng 9 - 1950, hưởng ứng phong trào “Thi đua giết giặc lập công”, quần chúng nhân dân nổi dậy có sự hỗ trợ của lực lượng vũ trang phá thế kìm kẹp của địch, vạch mặt bọn phản động, xây dựng cơ sở cách mạng ở vùng có đông đồng bào theo đạo Thiên Chúa. Ngoài ra, để đối phó với âm mưu chiếm đóng của địch, toàn dân tích cực tham gia các phong trào như “rào làng kháng chiến”, “ngũ gia liên bảo”. Đồng bào lương - giáo đã đoàn kết, xoá bỏ những hiềm khích cá nhân để hợp sức cùng nhau đánh đuổi thực dân Pháp. Lực lượng quân sự huyện, nhất là quân du kích phát triển, 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trong đó có nhiều đội du kích ở vùng đồng bào Công giáo đã trưởng thành cả về số lượng, chất lượng và hiệu quả chiến đấu.
Trước sự chiến đấu anh dũng của nhân dân, 7 - 1954, quân địch đã rút bỏ toàn bộ các vị trí còn lại ở huyện Xuân Trường và tỉnh Nam Định. Nam Định là tỉnh đầu tiên ở vùng đồng bằng Bắc Bộ được giải phóng. Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Pháp và tay sai trên địa bàn huyện Xuân Trường đã ghi nhận sự đóng góp to lớn của đồng bào Công giáo. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ (1954), khi nhân dân miền Bắc đang tập trung mọi cố gắng để hàn gắn vết thương chiến tranh, ổn định đời sống nhân dân thì các thế lực phản động lại lợi dụng tôn giáo, ngấm ngầm thực hiện âm mưu của đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai Ngô Đình Diệm dụ dỗ, cưỡng ép đồng bào di cư vào Nam.
Kẻ thù tung ra các tin bịa đặt “ chính phủ Việt Minh cấm đạo”, “Chúa đã vào Nam”, “Mỹ sẽ ném bom nguyên tử xuống miền Bắc’’. Trước tình hình đó, Đảng bộ tỉnh Nam Định đã quán triệt chỉ thị của Trung ương Đảng tổ chức vận động tuyên truyền tích cực nên đồng bào ở Nam Định đã nghe theo xin ở lại không di cư, góp phần không nhỏ vào công cuộc khôi phục kinh tế, xây dựng chủ nghĩa xã hội của huyện Xuân Trường nói riêng và tỉnh Nam Định nói chung. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ (1954 - 1975), nhân dân Xuân Trường vừa tham gia xây dựng kinh tế, vừa tham gia chiến đấu đánh đuổi giặc Mỹ. Trên mặt trận sản xuất, nhân dân Xuân Trường với tinh thần “chống Mỹ cứu nước, vượt 1000kg/mẫu/vụ”, “Nam Hà đoàn kết chống Mỹ cứu nước”.
Trong cuộc tuyển quân chi viện cho miền Nam năm 1965 của huyện có 300 thanh niên Công giáo (trong tổng số 3000 thanh niên của tỉnh) tham gia, góp phần to lớn vào chiến thắng Mùa Xuân năm 1975. Trong công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa ngày nay, đồng bào các tôn giáo huyện Xuân Trường với tinh thần “sống phúc âm giữa lòng dân tộc”, “kính Chúa yêu nước”, “tốt đời đẹp đạo”,… đã đoàn kết cùng nhân dân trong huyện xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc, xây dựng đất nước giàu mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Vài nét về cộng đồng Công giáo ở huyện Xuân Trường 1.
Quá trình truyền bá Công giáo vào Xuân Trường Đạo Công giáo được hình thành từ thế kỷ I TCN ở đế quốc Rôma cổ đại. Sự hình thành của Công giáo giáo gắn bó chặt chẽ với những điều kiện kinh tế - xã hội, văn hoá - tư tưởng của chế độ La Mã thế kỷ I TCN và gắn với vai trò của nhân vật lịch sử Chúa Kitô cùng các tông đồ của ông. Giáo lý cơ bản của đạo Công giáo thể hiện trong Kinh Thánh của đạo gồm hai phần: Cựu ước và Tân ước. Cũng như các tôn giáo khác, đạo Công giáo xem việc truyền đạo là sứ mạng thiêng liêng và thường trực.
Ngay từ rất sớm, với lời thúc giục “ Hãy đi khắp trái đất và giảng Phúc âm cho mọi người” (Mat 28,19) các giáo sĩ đã đi khắp nơi truyền bá đạo Thiên Chúa. Đạo Công giáo ngay từ khi mới ra đời giữ vai trò trong đời sống tâm linh của người châu Âu. Vào các thế kỷ XVI - XVII, khi người phương Tây phát hiện ra con đường đi vòng quanh thế giới, bắt đầu trao đổi buôn bán và chinh phục các vùng đất thuộc châu lục khác thì Công giáo giáo cũng trở thành một phương tiện thâm nhập hết sức quan trọng của họ. Các giáo sĩ Công giáo thuộc nhiều dòng tu khác nhau đã theo thuyền buôn thâm nhập hầu hết các nước ngoài châu Âu, đến các nước ở bán đảo Đông Dương khi mà ở đây chế độ phong kiến thống trị hàng ngàn năm đang ở trong giai đoạn suy thoái.
Trong đó, Việt Nam cũng là nơi được các giáo sĩ, thừa sai chọn để mở rộng “nước Chúa”. Tình hình Việt Nam từ thế kỷ XVII đến thế kỷ XVIII có nhiều xáo trộn và diễn biến phức tạp. Nội bộ giai cấp thống trị hết sức lục đục vì sự tranh chấp quyền lực dẫn đến sự chia cắt đất nước kéo dài trong nhiều năm. Cuộc chiến tranh Nam - Bắc triều (1530 - 1592) không chỉ gây ra bao đau thương, chết chóc, đẩy hàng chục vạn trai tráng vào cảnh chém giết lẫn nhau mà còn tàn phá mùa màng, gây nên hàng loạt trận đói khiến đời sống nhân dân hết sức cực khổ.
Tình trang Nam - Bắc triều chấm dứt chưa được bao lâu thì lại xảy ra sự phân chia Đàng Trong - Đàng Ngoài. Một cuộc chiến tranh mới lại bùng nổ kéo dài gần nửa thế kỷ. Sau nhiều lần đánh nhau dữ dội mà không có kết quả, quân sĩ hao tổn, chán nản, nhân dân cực khổ, hai họ 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.