Chương 1. Những vấn đề lý luận về thực hiện chính sách tinh giản biên chế ở nước ta Chương 2. Thực trạng thực hiện chính sách tinh giản biên chế tại huyện Tân Thành, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu Chương 3. Phương hướng, giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách tinh giản biên chế tại Huyện Tân Thành, Tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu trong thời gian tới 7 Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TINH GIẢN BIÊN CHẾ Ở NƢỚC TA 1.
Một số khái niệm: Biên chế; tinh giản biên chế, chính sách tinh giản biên chế; thực hiện chính sách tinh giản biên chế * Khái niệm biên chế Có thể hiểu các khái niệm biên chế qua các nội dung sau: Theo Nghị định số 71/2003/NĐ-CP, ngày 19/6/2003 của Chính phủ về phân cấp quản lý biên chế hành chính sự nghiệp nhà nước đã đưa ra khái niệm: Biên chế hành chính là số người được tuyển dụng, bổ nhiệm vào một ngạch công chức hoặc giao giữ một công vụ thường xuyên trong các tổ chức giúp bộ trưởng, thứ trưởng cơ quan ngang bộ, thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, HĐND, UBND huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn quản lý hành chính nhà nước được giao”, “biên chế sự nghiệp là số người được tuyển dụng, bổ nhiệm vào một ngạch viên chức, hoặc được giao giữ một nhiệm vụ thường xuyên trong các đơn vị sự nghiệp nhà nước về giáo dục và đào tạo, khoa học, y tế, văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao và các đơn vị sự nghiệp khác do cơ quan có thẩm quyền quyết định thành lập để phục vụ nhiệm vụ quản lý nhà nước hoặc để thực hiện một số dịch vụ công của bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, và HĐND, UBND cấp tỉnh, cấp huyện theo quy định của pháp luật” [……NĐ71] Theo quy định của Nghị định 115/2005/NĐ-CP của Chính phủ, thì: Biên chế của các tổ chức khoa học và công nghệ là “kế hoạch biên chế số lượng người làm việc của đơn vị, được lập ra nhằm bảo đảm khối lượng công việc của tổ chức khoa học công nghệ. Thủ trưởng tổ chức khoa học công nghệ tự quyết định số lượng biên chế căn cứ vào tính chất, khối lượng công việc và nguồn thu của đơn vị tự quyết định hình thức tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch viên chức theo quy định của nhà nước và giao nhiệm vụ cho viên chức theo hợp đồng” [……NĐ115]. Nói một cách khác, biên chế của đơn vị sự nghiệp thuần túy chỉ là số người cần để làm việc do đơn vị tự quyết định, không sử dụng làm căn cứ để cấp kinh phí hoạt động thường xuyên từ ngân sách nhà nước. 8 Theo khoản 1, Điều 3, Nghị định 108/2014/NĐ-CP, ngày 20/11/2014 của Chính phủ thì: “Biên chế” được hiểu gồm: biên chế cán bộ, biên chế công chức, số lượng người làm việc trong đơn vị sự nghiệp công lập và lao động hợp đồng được cấp có thẩm quyền giao theo quy định của pháp luật.
Hiện nay, ở nước ta, biên chế nhà nước là căn cứ để cấp kinh phí hoạt động thường xuyên hàng năm của cơ quan, đơn vị, tổ chức. Biên chế trong cơ quan nhà nước được hiểu là số người làm việc trong cơ quan để thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao và được hương lương từ ngân sách nhà nước, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt và giao làm căn cứ cấp kinh phí hoạt động thường xuyên hàng năm. Tóm lại, nội hàm của khái niệm biên chế của các cơ quan nhà nước gồm các điểm sau: là số lượng nguời làm việc thường xuyên trong cơ quan được hưởng lương từ ngân sách nhà nước, do cơ quan có thẩm quyền nhà nước duyệt và giao làm căn cứ để cấp kinh phí hoạt động thường xuyên hàng năm của cơ quan. Nội hàm của khái niệm biên chế nhà nước như vậy chưa phản ánh mặt chất lượng, cơ cấu của biên chế.
* Khái niệm về tinh giản biên chế - Theo khoản 2, Điều 3, Nghị định 108/2014/NĐ-CP, ngày 20/11/2014 của Chính phủ thì: “Tinh giản biên chế” được hiểu là việc đánh giá, phân loại, đưa ra khỏi biên chế những người dôi dư, không đáp ứng yêu cầu công việc, không thể tiếp tục bố trí sắp xếp công tác khác và giải quyết chế độ, chính sách đối với những người thuộc diện tinh giản biên chế.[9] Như vậy, tinh giản biên chế là việc áp dụng các giải pháp phân loại, sàng lọc loại ra khỏi bộ máy những biên chế không cần thiết làm cho đội ngũ CBCC chất lượng hơn, tinh thông hơn. Mục đích của tinh giản biên chế là làm cho biên chế của cơ quan, đơn vị tổ chức có chất lượng hơn, hợp lý hơn. Mục tiêu của tinh giản biên chế không đơn thuần là giảm về số lượng CBCC, giảm chi phí hành chính, giảm ngân sách nhà nước. Mục tiêu chính của tinh giản biên chế là làm cho cơ cấu, chất lượng, số lượng của đội ngũ CBCC, nhất là chất lượng chuyên môn, phẩm chất đạo đức nghề nghiệp, ngày một nâng cao, ngày một tốt hơn, hợp lý hơn và như vậy tinh 9 giản biên chế không mâu thuẫn với việc tuyển dụng mới CBCC, tinh giản biên chế tạo cơ sở để tuyển dụng mới CBCC vào bộ máy.
Tinh giản biên chế không thuần túy giảm theo số lượng mà phải tinh giản theo cơ cấu CBCC. Quan niệm chính xác và đầy đủ như vậy thì khi tiến hành tinh giản không chỉ tinh giản những CBCC đến tuổi nghỉ hưu hoặc không đủ sức yếu để làm việc mà phải xem xét tinh giản CBCC theo cơ cấu: cụ thể theo ngạch, bậc nếu dôi dư CBCC ở ngạch nào phải tinh giản CBCC ở ngạch bậc ấy; theo trình độ đào tạo: nếu thừa CBCC ở trình độ đào tạo nào cần phải tinh giản CBCC ở trình độ ấy; theo giới tính nếu dôi dư CBCC theo giới tính nào thì phải tinh giản theo giới tính đó v. * Khái niệm chính sách tinh giản biên chế Trước hết, có thể nghiên cứu các khái niệm về chính sách công, như sau: “Chính sách công là tập hợp các quyết định chính trị có liên quan của nhà nước nhằm lựa chọn các mục tiêu cụ thể với giải pháp và công cụ thực hiện giải quyết các vấn đề của xã hội theo mục tiêu xác định của đảng chính trị cầm quyền” [14, tr. Hiểu một cách rộng hơn: “Chính sách công là chính sách của Nhà nước là kết quả cụ thể hóa chủ trương, đường lối của Đảng cầm quyền thành các quyết định, tập hợp các quyết định chính trị có mối liên quan với nhau với mục tiêu, giải pháp cụ thể nhằm giải quyết các vấn đề thuộc chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước, duy trì sự tồn tại và phát triển của Nhà nước, phát triển kinh tế - xã hội và phục người dân”.
Hay theo Quy định tại Khoản 1, Điều 2, Nghị định số 34/2016/NĐ-CP, ngày 14/5/2016 của Chính phủ: “Chính sách là định hướng, giải pháp của Nhà nước để giải quyết các vấn đề của thực tiễn nhằm đạt được mục tiêu nhất định”. Từ khái niệm chung của chính sách công, có thể đưa ra định nghĩa: Chính sách tinh giản biên chế là quan điểm, là tập hợp các quyết định có liên quan của Nhà nước về tinh giản biên chế với mục tiêu, giải pháp cụ thể nhằm phân loại, đánh giá, sàng lọc đưa ra khỏi biên chế những người dôi dư, không đáp ứng yêu cầu công việc, không tiếp tục bố trí công tác công tác khác và giải quyết các chế độ cho họ. Nói cách khác, chính sách tinh giản biên chế là tổng thể những quan điểm, các quyết định của Nhà nước về tinh giản biên chế với mục tiêu, giải pháp, công cụ cụ thể nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ CBCCVC; thu hút những người có đức, có 10 tài vào hoạt động công vụ trong các cơ quan đảng, nhà nước và tổ chức chính trị - xã hội, đáp ứng được yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế; góp phần nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị, tiết kiệm, giảm chi thường xuyên, cải cách chính sách tiền lương. * Khái niệm thực hiện chính sách tinh giản biên chế Thực hiện chính sách là một khâu quan trọng trong chu trình chính sách, được tiến hành ngay sau khi chính sách được ban hành.TS Nguyễn Hữu Hải, ông cho rằng, tổ chức thực hiện chính sách là toàn bộ quá trình chuyển ý chí của chủ thể trong chính sách thành hiện thực với các đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu định hướng, Tổ chức thực thi chính sách là trung tâm kết nối các bước trong chu trình thành một hệ thống, nhất là với hoạch định chính sách.
So với các khâu trong chu trình chính sách, tổ chức thực thi chính sách có vị trí đặc biệt quan trọng, vì đây là bước hiện thực hóa chính sách trong đời sống xã hội. Như trên đã phân tích, chính sách tinh giản biên chế là chính sách công - chính sách của Nhà nước, thực hiện chính sách tinh giản biên chế cũng phải tuân thủ quy trình, quy định trong thực hiện chính sách công. Từ đó có thể, quan niệm thực hiện chính sách tinh giản biên chế như sau: Thực hiện chính sách tinh giản biên chế là toàn bộ quá trình chuyển ý chí của chủ thể trong chính sách tinh giản biên chế thành hiện thực với đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu định hướng. Quan điểm của Đảng, chính sách của Nhà nƣớc về tinh giản biên chế * Quan điểm của Đảng về tinh giản biên chế Nghị quyết số 39-NQ/TW, ngày 17/4/2015 của Bộ Chính trị về tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ CBCCVC đã đề ra các quan điểm là: Một là, bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, phát huy vai trò giám sát của cơ quan dân cử, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân trong quá trình thực hiện.
Bộ Chính trị quy định quản lý thống nhất biên chế của cả hệ thống chính trị. Hai là, cả hệ thống chính trị thống nhất nhận thức và hành động, quyết tâm thực hiện tinh giản biên chế, nhưng không làm ảnh hưởng đến hoạt động của các cơ quan, tổ chức, đơn vị, bảo đảm hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị được giao. 11 Ba là, tiến hành đồng bộ với các hoạt động cải cách hành chính, cải cách chế độ công vụ, công chức; nâng cao chất lượng khu vực dịch vụ công và đẩy mạnh xã hội hóa sự nghiệp công. Trên cơ sở danh mục vị trí việc làm, cơ cấu CBCCVC hợp lý để xác định biên chế phù hợp.
