Luận văn thạc sĩ ussh chính sách thúc đẩy sử dụng công nghệ thân thiện môi trường tại các khu công nghiệp ở nước cộng hòa dân chủ nhân dân lào

Luận văn thạc sĩ ussh phân tích chính sách thúc đẩy công nghệ thân thiện môi trường tại các khu công nghiệp Lào, hướng tới phát triển bền vững.

• Tác giả: Khampeth Saengkhamphong
• Người hướng dẫn: Pgs. Vũ Cao Đàm
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Quản Lý Khoa Học Và Công Nghệ
• Đề tài: Chính Sách Thúc Đẩy Sử Dụng Công Nghệ Thân Thiện Môi Trƣờng Tại Các Khu Công Nghiệp Ở Nƣớc Cộng Hoà Dân Chủ Nhân Dân Lào
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH CÔNG NGHỆ THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG TRONG CÁC KHU CÔNG NGHIỆP
• 1.1. Khái niệm về công nghệ thân thiện môi trường
• 1.2. Khái niệm về khu công nghiệp
• 1.3. Khái niệm ô nhiễm môi trường
• 1.4. Vai trò của công nghệ thân thiện môi trường đối với bảo vệ môi trường ở các khu công nghiệp
• 1.5. Mối quan hệ giữa chính sách công nghệ thân thiện môi trường và bảo vệ môi trường tại các khu công nghiệp
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG TẠI CÁC KHU CÔNG NGHIỆP Ở NƯỚC CHDCND LÀO
• 2.1. Sơ lược sự hình thành và phát triển của các quy định về chính sách thúc đẩy ứng dụng công nghệ thân thiện môi trường ở nước CHDCND Lào
• 2.2. Chính sách thúc đẩy ứng dụng công nghệ thân thiện môi trường tại các khu công nghiệp ở nước CHDCND Lào
• 2.3. Ưu đãi về thuế đối với doanh nghiệp ứng dụng công nghệ thân thiện với môi trường
• 2.4. Chính sách phát triển nguồn nhân lực công nghệ thân thiện với môi trường tại các khu công nghiệp
• 2.5. Các chính sách tín dụng, chính sách giá cả và các chính sách tài chính khác tại các khu công nghiệp
• 2.6. Chiến lược phát triển công nghiệp công nghệ thân thiện với môi trường
• 2.7. Chế tài xử lý đối với doanh nghiệp áp dụng công nghệ thiếu thân thiện với môi trường tại các khu công nghiệp ở Lào
• 2.8. Thực trạng về ứng dụng công nghệ thân thiện môi trường tại các khu công nghiệp ở Lào
• 2.9. Một số kết quả đã đạt được trong ứng dụng công nghệ thân thiện môi trường tại các khu công nghiệp ở Lào
• 2.10. Những khó khăn, hạn chế trong việc ứng dụng công nghệ thân thiện môi trường tại các khu công nghiệp ở Lào
• 2.11. Đánh giá chung chính sách thúc đẩy ứng dụng công nghệ thân thiện môi trường tại các khu công nghiệp ở Lào
• 2.12. Nhận xét về chính sách phát triển khu công nghiệp theo cụm công nghiệp (cluster) ở Lào
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP CHÍNH SÁCH THÚC ĐẨY ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG TẠI CÁC KHU CÔNG NGHIỆP Ở NƯỚC CHDCND LÀO
• 3.1. Một số kinh nghiệm quốc tế về chính sách thúc đẩy ứng dụng công nghệ thân thiện môi trường tại các khu công nghiệp ở Lào
• 3.2. Kinh nghiệm của Singapore trong chính sách phát triển công nghiệp công nghệ thân thiện với môi trường
• 3.3. Kinh nghiệm của Hàn Quốc trong chính sách phát triển công nghiệp công nghệ thân thiện với môi trường
• 3.4. Bài học rút ra cho Lào
• 3.5. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng chính sách thúc đẩy ứng dụng công nghệ thân thiện môi trường tại các khu công nghiệp ở Lào
• 3.5.1. Nhóm giải pháp chung về chính sách thúc đẩy ứng dụng công nghệ thân thiện môi trường tại các khu công nghiệp ở Lào
• 3.5.2. Nhóm giải pháp cụ thể về chính sách thúc đẩy ứng dụng công nghệ thân thiện môi trường tại các khu công nghiệp ở Lào
• 3.5.3. Nhóm các giải pháp khác
• KẾT LUẬN CHUNG
• KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách công nghệ thân thiện môi trường tại Lào

Chính sách công nghệ thân thiện môi trường tại Lào đang trở thành một chủ đề nóng trong bối cảnh phát triển bền vững. Lào đang trong quá trình công nghiệp hóa, với nhiều khu công nghiệp được hình thành. Tuy nhiên, việc phát triển này cũng đi kèm với những thách thức về ô nhiễm môi trường. Chính sách thúc đẩy công nghệ xanh là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững và bảo vệ môi trường.

1.1. Khái niệm công nghệ thân thiện môi trường

Công nghệ thân thiện môi trường được định nghĩa là những công nghệ giúp giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ môi trường. Các công nghệ này bao gồm công nghệ sạch, công nghệ xanh và công nghệ ít chất thải. Việc áp dụng công nghệ này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất.

1.2. Vai trò của chính sách trong phát triển bền vững

Chính sách thúc đẩy công nghệ thân thiện môi trường đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng phát triển bền vững. Nó không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm mà còn tạo ra cơ hội cho các doanh nghiệp áp dụng công nghệ mới, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh.

II. Thách thức trong việc áp dụng công nghệ thân thiện môi trường tại khu công nghiệp Lào

Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, việc áp dụng công nghệ thân thiện môi trường tại các khu công nghiệp Lào vẫn gặp nhiều thách thức. Tình trạng ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ô nhiễm nguồn nước, đang gia tăng. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp và chính phủ cần có những biện pháp quyết liệt hơn.

2.1. Tình trạng ô nhiễm môi trường tại khu công nghiệp

Ô nhiễm môi trường tại các khu công nghiệp Lào chủ yếu do việc sử dụng công nghệ lạc hậu và quy hoạch không hợp lý. Nhiều khu công nghiệp chưa có hệ thống xử lý chất thải hiệu quả, dẫn đến ô nhiễm nguồn nước và không khí.

2.2. Thiếu nguồn lực và công nghệ hiện đại

Nhiều doanh nghiệp tại Lào thiếu nguồn lực tài chính để đầu tư vào công nghệ thân thiện môi trường. Điều này khiến cho việc áp dụng các công nghệ mới gặp khó khăn, ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất và bảo vệ môi trường.

III. Phương pháp thúc đẩy ứng dụng công nghệ thân thiện môi trường

Để thúc đẩy ứng dụng công nghệ thân thiện môi trường, cần có những phương pháp hiệu quả. Các chính sách ưu đãi về thuế, hỗ trợ tài chính và đào tạo nguồn nhân lực là những giải pháp quan trọng.

3.1. Chính sách ưu đãi thuế cho doanh nghiệp

Chính phủ Lào có thể áp dụng các chính sách ưu đãi thuế cho những doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ thân thiện môi trường. Điều này sẽ khuyến khích các doanh nghiệp chuyển đổi sang công nghệ sạch hơn.

3.2. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

Đào tạo nguồn nhân lực là yếu tố quan trọng trong việc áp dụng công nghệ thân thiện môi trường. Cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu về công nghệ xanh và quản lý chất thải cho các kỹ sư và công nhân.

IV. Ứng dụng thực tiễn công nghệ thân thiện môi trường tại Lào

Một số khu công nghiệp tại Lào đã bắt đầu áp dụng công nghệ thân thiện môi trường với những kết quả tích cực. Việc này không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất.

4.1. Kết quả đạt được từ việc áp dụng công nghệ xanh

Nhiều khu công nghiệp đã áp dụng công nghệ xanh và đạt được những kết quả khả quan trong việc giảm thiểu ô nhiễm. Các doanh nghiệp này đã tiết kiệm được chi phí và nâng cao hình ảnh thương hiệu.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ các khu công nghiệp thành công

Các khu công nghiệp thành công trong việc áp dụng công nghệ thân thiện môi trường đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm. Việc hợp tác giữa doanh nghiệp và chính phủ là rất quan trọng để đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của công nghệ thân thiện môi trường tại Lào

Chính sách thúc đẩy công nghệ thân thiện môi trường tại Lào đang có những bước tiến tích cực. Tuy nhiên, cần tiếp tục cải thiện và hoàn thiện các chính sách để đảm bảo sự phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Tương lai của công nghệ xanh tại Lào

Với sự quan tâm ngày càng tăng từ chính phủ và doanh nghiệp, công nghệ xanh có triển vọng phát triển mạnh mẽ tại Lào. Điều này sẽ góp phần bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế bền vững.

5.2. Đề xuất chính sách cho tương lai

Cần có những chính sách cụ thể và hiệu quả hơn để thúc đẩy ứng dụng công nghệ thân thiện môi trường. Việc này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn tạo ra cơ hội cho sự phát triển kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình công nghiệp hóa tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào đã thúc đẩy sự hình thành của hàng loạt khu công nghiệp và đặc khu kinh tế tập trung. Tuy nhiên, theo các khảo sát thực tế, có tới hơn 70% doanh nghiệp đang hoạt động tại các khu công nghiệp trong giai đoạn 2009–2016 vẫn sử dụng máy móc, công nghệ lạc hậu, gây áp lực nặng nề lên môi trường sinh thái, đặc biệt là sự suy giảm chất lượng nguồn nước và gia tăng phát thải khí nhà kính. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là sự thiếu đồng bộ giữa tốc độ phát triển công nghiệp với việc thực thi các chính sách công nghệ thân thiện môi trường (EST - Environmental Sound Technology).

Mục tiêu của luận văn là làm sáng tỏ cơ sở lý luận về chính sách công nghệ thân thiện môi trường, đánh giá toàn diện thực trạng ban hành và triển khai các công cụ chính sách thuế, đất đai, tín dụng tại các khu công nghiệp của Lào; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp chính sách mang tính khả thi cao nhằm thúc đẩy ứng dụng công nghệ xanh, bảo vệ môi trường sinh thái bền vững.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian các khu công nghiệp, đặc khu kinh tế tiêu biểu tại Lào (như Savan-SENO, Boten-Danekham, Phoukhyo và các cụm công nghiệp địa phương) trong khung thời gian từ năm 2009 đến năm 2016, phân tích chuyên sâu thực trạng 5 năm gần nhất và định hướng chiến lược đến năm 2025, tầm nhìn 2030. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn, cung cấp luận cứ khoa học để hiện thực hóa mục tiêu quốc gia: nâng tỷ trọng giá trị gia tăng của các ngành công nghiệp áp dụng công nghệ sạch đạt 42% đến 45% tổng giá trị sản xuất công nghiệp vào năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng kết hợp giữa Lý thuyết Lợi thế cạnh tranh và Cụm ngành công nghiệp (Industrial Cluster Theory) của Michael Porter (1990) cùng Lý thuyết Phát triển bền vững theo Chương trình nghị sự 21 của Liên hợp quốc (UNCED 1992). Nghiên cứu kế thừa quan điểm sinh thái học công nghiệp để luận giải cách thức tổ chức sản xuất tuần hoàn.

Bốn khái niệm cốt lõi được định hình và phân tích chuyên sâu bao gồm:

1. Công nghệ thân thiện môi trường (EST): Tập hợp các giải pháp kỹ thuật, công nghệ sạch (Cleantech), công nghệ sạch hơn và công nghệ ít chất thải nhằm giảm thiểu tối đa tài nguyên tiêu thụ và chất thải xả ra môi trường.
2. Khu công nghiệp và Khu chế xuất: Địa bàn tập trung các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp có ranh giới địa lý xác định, được hưởng các cơ chế ưu đãi đặc thù của Nhà nước.
3. Ô nhiễm môi trường: Tình trạng biến đổi tiêu cực các chỉ số lý, hóa, sinh học vượt ngưỡng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia do tác động từ hoạt động sản xuất của con người.
4. Công nghệ Cluster: Khái niệm mới do tác giả đề xuất, chỉ phương thức liên kết chuỗi doanh nghiệp trong cùng không gian địa lý, cho phép chất thải của nhà máy này trở thành nguyên liệu đầu vào của nhà máy khác theo mô hình khép kín.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện từ hệ thống văn bản pháp lý quốc gia: Luật Khuyến khích đầu tư 2009, Luật Bảo vệ môi trường 2012/2013, Luật Khoa học và Công nghệ 2013, Chiến lược phát triển công nghiệp 2016–2025 tầm nhìn 2030, cùng báo cáo tổng hợp từ hơn 50 doanh nghiệp hoạt động tại các khu kinh tế trọng điểm của Lào.

Về phương pháp chọn mẫu, tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) kết hợp phân tầng theo 3 vùng kinh tế ưu đãi đầu tư của Lào, khảo sát 12 văn bản chính sách cốt lõi và các dự án cụ thể tại miền Bắc, Trung và Nam Lào. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích chính sách công kết hợp phương pháp so sánh định tính - định lượng là nhằm bóc tách đa chiều giữa các quy định trên văn bản và kết quả thực thi thực tế của doanh nghiệp. Tiến trình nghiên cứu, thu thập và xử lý số liệu được triển khai liên tục từ năm 2009 đến cuối năm 2016, tạo cơ sở luận chứng vững chắc cho việc bảo vệ luận văn năm 2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, hệ thống chính sách thuế và đất đai đã hình thành khung ưu đãi phân tầng theo 3 khu vực địa lý: Doanh nghiệp thành lập mới thuộc lĩnh vực công nghệ cao, thân thiện môi trường tại Khu vực 1 được hưởng thuế suất thu nhập doanh nghiệp ưu đãi 10% trong thời hạn 15 năm, miễn thuế tối đa 4 năm và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo; miễn tiền thuê đất từ 4 đến 10 năm (lên tới 15 năm đối với hoạt động nghiên cứu và đổi mới công nghệ). Tại các đặc khu kinh tế như Phoukhyo, thuế suất thu nhập doanh nghiệp cho công nghiệp được ưu đãi sâu, chỉ từ 3% đến 8%.

Thứ hai, mức đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D) và đổi mới công nghệ thân thiện môi trường còn ở mức rất khiêm tốn. Tỷ lệ đầu tư R&D của doanh nghiệp chỉ chiếm khoảng 0,4% đến 0,5% doanh thu trong giai đoạn 2011–2015, cách rất xa chỉ tiêu chiến lược là 6,5% đến 8,0% vào năm 2015 và 9% đến 10% vào năm 2020. Tỷ lệ đổi mới máy móc thiết bị mới đạt khoảng 8% đến 10%, chưa đạt ngưỡng kỳ vọng 20% vào năm 2020.

Thứ ba, cơ chế hỗ trợ tài chính và tín dụng xanh chưa phát huy tối đa hiệu quả. Dù Quỹ phát triển năng lượng tái tạo quốc gia (REN) và Quỹ bảo vệ môi trường có cơ chế bảo lãnh cho vay với lãi suất thấp hơn từ 0,01% đến 0,5% so với vay thương mại thông thường, tỷ lệ doanh nghiệp trong khu công nghiệp tiếp cận được gói hỗ trợ này chỉ đạt dưới 15% do thủ tục phức tạp và ngân sách công hạn chế.

Thứ tư, tính liên kết cụm ngành (cluster) còn rất yếu; hơn 85% doanh nghiệp trong khu công nghiệp xử lý chất thải độc lập, chưa hình thành chuỗi cộng sinh công nghiệp để tái sử dụng phế phẩm đầu ra.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các hạn chế trên xuất phát từ việc phần lớn doanh nghiệp tại Lào là doanh nghiệp vừa và nhỏ, tiềm lực tài chính mỏng nên khó vượt qua rào cản chi phí vốn ban đầu rất lớn của công nghệ EST. Bên cạnh đó, chế tài xử phạt vi phạm xả thải theo Luật Bảo vệ môi trường còn nhẹ, chưa đủ sức răn đe để buộc doanh nghiệp phải chuyển đổi.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, Singapore thành công nhờ phát triển các trung tâm ươm tạo công nghệ tại Đại học Quốc gia Singapore (NUS) và Đại học Công nghệ Nanyang (NTU), còn Hàn Quốc triển khai mạng lưới liên kết thầu phụ và bảo lãnh tài chính vững chắc. Lào hiện vẫn thiếu mối liên kết ba nhà: Nhà nước - Viện trường - Doanh nghiệp.

Các dữ liệu thực trạng này có thể được mô hình hóa trực quan qua bảng ma trận so sánh chính sách ưu đãi theo 3 vùng kinh tế và biểu đồ cột phản ánh độ chênh lệch giữa tỷ lệ đầu tư R&D thực tế (0,4% - 0,5%) so với mục tiêu chiến lược quốc gia (9% - 10%).

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện chính sách tài chính và tín dụng xanh: Thành lập gói tín dụng ưu đãi chuyên biệt cho công nghệ sạch với mức hỗ trợ bù lãi suất từ 1,5% đến 2,0%/năm; phấn đấu nâng tỷ lệ doanh nghiệp tại các khu công nghiệp tiếp cận vốn xanh lên 35% trong giai đoạn 2018–2022. Chủ thể thực hiện là Bộ Tài chính phối hợp Ngân hàng Trung ương Lào và Bộ Khoa học và Công nghệ.

Thứ hai, triển khai thí điểm mô hình Công nghệ Cluster: Quy hoạch cụm công nghiệp tuần hoàn khép kín tại các khu vực trọng điểm, tiêu biểu như mô hình liên kết nhà máy khai thác than - nhiệt điện với các nhà máy sản xuất vật liệu xây dựng tại Sầm Nưa, tỉnh Hủa Phăn; đặt mục tiêu tái chế và tái sử dụng ít nhất 60% tro xỉ, thạch cao làm phụ gia xi măng vào năm 2025. Chủ thể thực hiện là Bộ Công Thương Lào cùng chính quyền các tỉnh.

Thứ ba, phát triển nguồn nhân lực công nghệ môi trường chất lượng cao: Trích từ 5% đến 10% ngân sách đào tạo khoa học công nghệ hàng năm để cấp học bổng cử cán bộ, kỹ sư đi đào tạo chuyên sâu về EST tại các nước phát triển đến năm 2023. Chủ thể thực hiện là Bộ Giáo dục và Thể thao phối hợp Bộ Khoa học và Công nghệ.

Thứ tư, siết chặt chế tài pháp lý và giám sát môi trường: Nâng mức phạt vi phạm ô nhiễm lên gấp 3 đến 5 lần so với quy định hiện hành, đồng thời bắt buộc 100% dự án đầu tư mới trong khu công nghiệp phải thực hiện đánh giá công nghệ và lắp đặt hệ thống quan trắc nước thải, khí thải tự động liên tục trước năm 2024. Chủ thể thực hiện là Bộ Tài nguyên và Môi trường Lào.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Cán bộ thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Ban Quản lý các Khu kinh tế và Khu công nghiệp tại Lào và các quốc gia đang phát triển có thể vận dụng luận văn để thiết kế cơ chế ưu đãi thuế, đất đai và tiêu chí lựa chọn công nghệ cấp phép đầu tư.
2. Các chủ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp và ban lãnh đạo doanh nghiệp: Lãnh đạo doanh nghiệp có thể tham khảo mô hình Công nghệ Cluster để tối ưu hóa chi phí sản xuất thông qua tuần hoàn phế liệu, đồng thời khai thác tối đa chính sách miễn giảm thuế thu nhập từ 10 đến 15 năm của Chính phủ.
3. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học: Các nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý Khoa học và Công nghệ, Kinh tế Môi trường có thể sử dụng công trình làm tài liệu tham khảo giá trị về khung lý luận chính sách EST và phương pháp đánh giá chính sách công nghệ tại khu vực Đông Nam Á.
4. Các tổ chức quốc tế và quỹ tài trợ phát triển: Các tổ chức như UNIDO, Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) có thể sử dụng dữ liệu luận văn để thiết kế các dự án viện trợ kỹ thuật và tài chính thúc đẩy chuyển giao công nghệ xanh tại Lào.

Câu hỏi thường gặp

Công nghệ thân thiện môi trường (EST) được pháp luật Lào định nghĩa như thế nào?

Theo Khoản 11, Điều 4 Luật Bảo vệ Môi trường Lào năm 2013, công nghệ sạch/thân thiện môi trường là quy trình công nghệ hoặc giải pháp kỹ thuật sử dụng máy móc, thiết bị trong sản xuất dịch vụ không gây ô nhiễm, phát sinh chất thải thấp nhất và tiêu thụ ít năng lượng nhất nhằm tránh tác hại đến môi trường tự nhiên.

Doanh nghiệp ứng dụng công nghệ xanh tại khu công nghiệp Lào được hưởng ưu đãi thuế ra sao?

Theo Luật Khuyến khích đầu tư 2009 và Luật Thuế 2005, doanh nghiệp đầu tư công nghệ cao, thân thiện môi trường tại địa bàn khó khăn (Khu vực 1) được áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 15 năm, miễn thuế tối đa 4 năm đầu và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo, cùng chính sách miễn tiền thuê đất 4-15 năm.

Mô hình "Công nghệ Cluster" do tác giả đề xuất mang lại giá trị gì cho các khu công nghiệp?

Công nghệ Cluster tổ chức các doanh nghiệp liên quan trong cùng địa bàn để chất thải của đơn vị này làm nguyên liệu đầu vào cho đơn vị khác. Ví dụ, tận dụng 100% tro xỉ, thạch cao từ nhà máy nhiệt điện than Sầm Nưa làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng, giúp triệt tiêu chất thải và hạ giá thành xử lý môi trường.

Tỷ lệ đầu tư R&D cho công nghệ thân thiện môi trường tại Lào hiện nay đạt bao nhiêu?

Trong giai đoạn khảo sát 2011–2015, tỷ lệ đầu tư R&D của doanh nghiệp chỉ chiếm khoảng 0,4% đến 0,5% doanh thu, trong khi Chiến lược công nghiệp hóa đặt mục tiêu nâng lên 6,5% đến 8,0% vào năm 2015 và 9% đến 10% vào năm 2020; tỷ lệ đổi mới thiết bị mới đạt khoảng 8% đến 10%.

Lào có thể tiếp thu bài học kinh nghiệm quốc tế nào để thúc đẩy công nghệ thân thiện môi trường?

Lào có thể học tập Singapore về mô hình vườn ươm công nghệ gắn liền với các trường đại học hàng đầu như NUS, NTU, đồng thời tiếp thu bài học từ Hàn Quốc về chính sách thầu phụ liên kết doanh nghiệp lớn với doanh nghiệp vừa và nhỏ cùng cơ chế bảo lãnh tín dụng nhà nước cho công nghệ sạch.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh khung lý luận về chính sách công nghệ thân thiện môi trường và đề xuất mô hình sáng tạo "Công nghệ Cluster" phục vụ phát triển kinh tế tuần hoàn.
• Đánh giá toàn diện thực trạng chính sách ưu đãi thuế (thuế suất 10% - 20%), đất đai và tín dụng xanh tại các khu công nghiệp ở CHDCND Lào giai đoạn 2009–2016.
• Chỉ rõ những điểm nghẽn then chốt về mức đầu tư R&D khiêm tốn (chỉ 0,4% - 0,5% doanh thu) và tỷ lệ đổi mới máy móc thấp (8% - 10%).
• Đúc kết thành công các bài học kinh nghiệm thực tiễn từ Singapore và Hàn Quốc để ứng dụng phù hợp vào bối cảnh thể chế của Lào.
• Xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá, đồng bộ từ tài chính, quy hoạch cụm ngành, nhân lực chất lượng cao đến chế tài pháp lý.

Lộ trình tiếp theo đòi hỏi các cơ quan ban ngành tại Lào nhanh chóng triển khai thí điểm chính sách bù lãi suất xanh và quy hoạch cụm công nghiệp sinh thái giai đoạn 2018–2025, định hướng 2030. Các nhà quản lý, doanh nghiệp và nhà khoa học hãy tham khảo chi tiết toàn văn luận văn thạc sĩ này để cùng chung tay kiến tạo nền công nghiệp xanh bền vững cho đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lý luận về chính sách công nghệ thân thiện môi trường trong các khu công nghiệp - Chương 2. Thực trạng chính sách ứng dụng công nghệ thân thiện môi trường tại khu công nghiệp ở nước CHDCND Lào - Chương 3. Giải pháp chính sách thúc đẩy ứng dụng công nghệ thân thiện môi trường tại các khu công nghiệp ở nước CHDCND Lào 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH CÔNG NGHỆ THÂN THIỆN MÔI TRƢỜNG TRONG CÁC KHU CÔNG NGHIỆP 1.

Dẫn nhập Chính sách công nghệ thân thiện với môi trường giúp phản ánh rõ nét nhất các mục tiêu của Nhà nước và các giải pháp mà Nhà nước sử dụng để đạt tới các mục tiêu phát triển bền vững và bảo vệ môi trường. Việc xây dựng một chính sách bao gồm 3 giai đoạn cơ bản: hoạch định chính sách, thực thi chính sách và đánh giá chính sách. Với cách tiếp cận này, tác giả luận văn tập trung phân tích và luận giải một số vấn đề lý luận về chính sách công nghệ thân thiện môi trường trong các khu công nghiệp để làm tiền đề phân tích các vấn đề tiếp theo của đề tài. Khái niệm về công nghệ thân thiện môi trƣờng Công nghệ thân thiện môi trường là một trong những giải pháp hàng đầu trong công cuộc chống biến đổi khí hậu, đồng thời cũng là một lĩnh vực tràn đầy triển vọng phát triển trong tương lai.Do đó, để đảm bảo sự phát triển bền vững, thế giới đang hướng tới sử dụng những công nghệ thân thiện môi trường (Environmental Sound Technology-EST).

Trong vài thập niên gần đây,vấn đề công nghệ thân thiện môi trường đã được chính phủ cũng như khu vực tư nhân và giới khoa học nhiều nước quan tâm. Tuỳ vào cách tiếp cận mà khái niệm công nghệ thân thiện môi trường có thể được hiểu là : công nghệ sạch (Cleantechnology), công nghệ sạch hơn (cleaner technology), công nghệ ít chất thải (low-waste technology), công nghệ xanh (green technology)… Công nghệ thân thiện môi trường đã được định nghĩa trong Chương 34, Chương trình nghị sự 21 của Liên hợp quốc về Môi trường và Phát triển (UNCED), hay còn gọi là Hội nghị Thượng đỉnh Trái đất được tổ chức vào năm 1992: “Công nghệ thân thiện môi trường là những công nghệ bảo vệ môi trường, ít gây ô nhiễm hơn, sử dụng mọi nguồn tài nguyên theo hướng bền vững hơn, tái chế được nhiều sản phẩm và phế thải và xử lý rác thải dư thừa một cách hợp lý hơn so với những công nghệ mà nó thay thế”.Henzler lại cho 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] rằng “công nghệ thân thiện môi trường là những công nghệ, bao gồm cả những dịch vụ và hỗ trợ cần thiết, với chức năng cần hoàn thiện nhằm giảm thiểu tác động tới môi trường trong khi vẫn đang hoạt động sản xuất kinh doanh”. Mặt khác, trong bối cảnh ô nhiễm, công nghệ thân thiện môi trường có thể được hiểu là những quy trình tạo ra ít hoặc thậm chí không tạo ra chất thải để ngăn ngừa ô nhiễm. Nó cũng bao gồm cả các công nghệ xanh, công nghệ sạch công nghệ “đầu cuối” để xử lý các vấn đề ô nhiễm mà nó làm phát sinh ra.

“Công nghệ xanh” là sự ứng dụng khoa học môi trường, hóa học xanh, quan trắc môi trường và các thiết bị điện tử để theo dõi, mô hình hóa và bảo tồn môi trường tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên nhằm hạn chế những tác động tiêu cực do ảnh hưởng của con người 1. Hay “Công nghệ sạch là quy trình công nghệ hoặc giải pháp kỹ thuật không gây ô nhiễm môi trường, thải hoặc phát ra ở mức thấp nhất chất gây ô nhiễm môi trường”. Khoản 11, Điều 4, Luật Bảo vệ Môi trường Lào năm 2013 định nghĩa “công nghệ sạch” là quy trình công nghệ hoặc giải pháp kỹ thuật sử dụng máy móc và thiết bị trong quá trình sản xuất và hoạt động dịch vụ mà không gây ô nhiễm hoặc tạo ra chất thải; Và sử dụng lượng tiêu thụ năng lượng ít nhất để tránh tác động và thiệt hại đối với môi trường”.Trong Giáo trình “Quản lý Khoa học và công nghệ - Khoa Luật Đại học Quốc gia Lào định nghĩa: “công nghệ thân thiện môi trường là công nghệ được tạo ra nhằm ứng dụng vào các hoạt động kinh tế và xã hội của con người; bao gồm hai nội dung chính là giảm thiểu lượng phát thải khí nhà kính và giảm thiểu chất gây ô nhiễm môi trường”[31, tr. Công nghệ thân thiện môi trường, theo chúng tôi, có thể bao gồm công nghệ xanh, công nghệ sạch và công nghệ sạch hơn.

Công nghệ sạch (cleantechnology) là một tập hợp các quy trình, thực tiễn và công cụ, trong bất kỳ ngành công nghiệp nào hỗ trợ cách tiếp cận kinh doanh bền vững, bao gồm nhưng không giới hạn: kiểm soát ô nhiễm, giảm và quản lý tài nguyên, chiến lược cuối cùng của cuộc sống, giảm chất thải, hiệu suất năng lượng, giảm thiểu cácbon và lợi nhuận. 1 Wikipedia, https://en.org/wiki/Environmental_technology 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Con người luôn khám phá thế giới quan với quan điểm phát triển và rằng công nghệ luôn lạc hậu so với sự phát triển của loài người. Do đó, khái niệm công nghệ sạch hơn ra đời và tồn tại song song với khái niệm công nghệ sạch. Công nghệ sạch hơn về cơ bản giống với khái niệm công nghệ sạch.Tuy nhiên, công nghệ sạch hơn chỉ tập trung vào nhiệm vụ chính là giảm lượng khí thải ô nhiễm; Và nếu có thể thay đổi bản chất của nguồn phát thải ô nhiễm để giảm áp lực và chi phí xử lý cuối đường ống.

Hay nói cách khác, công nghệ sạch hơn là công nghệ trong đó có sự áp dụng liên tục một chiến lược phòng ngừa tổng hợp đối với quá trình sản xuất, sản phẩm và dịch vụ, nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm thiểu rủi ro cho con người và môi trường: i) Đối với quá trình sản xuất: công nghệ sạch hơn nhằm giảm tiêu thụ nguyên liệu, nước và năng lượng, giảm các nguyên liệu có tính chất độc hại hay nguy hại, giảm độc tính của phát thải và chất thải tại nguồn trong quá trình sản xuất; ii) Đối với sản phẩm: công nghệ sạch hơn nhằm giảm các tác động của sản phẩm đến môi trường, sức khoẻ và an toàn trong suốt đời sản phẩm, từ khâu nhập nguyên liệu, thông qua quá trình sản xuất và sử dụng cho đến khi thải bỏ; iii)Đối với dịch vụ: công nghệ sạch hơn lồng ghép các quan tâm về môi trường vào quá trình thiết kế và cung cấp dịch vụ. Công nghệ ít chất thải là một khái niệm mới ra đời xuất phát từ những khó khăn về công nghệ mà con người gặp phải đó là sự chững lại của các công nghệ sạch và công nghệ sạch hơn với sự cho rằng rất khó để đạt được một công nghệ sạch và công nghệ sạch hơn hay công nghệ không chất thải thuần tuý và rằng bởi chúng chỉ mang tính tương đối và để nhằm xử lý tốt hơn vấn đề xả thải từ hoạt động sản xuất công nghiệp ngày càng nhiều hơn từ con người. Ủy ban Cộng đồng kinh tế châu Âu định nghĩa: "(low-waste technology) là công nghệ sử dụng các kỹ thuật để sản xuất ra một sản phẩm hợp lý nhất với việc sử dụng nguyên liệu và năng lượng, đồng thời làm giảm lượng nước thải gây ô nhiễm môi trường và kiểm soát số lượng chất thải được sinh ra trong quá trình sản xuất". Định nghĩa này cho thấy sự thay đổi trong quá trình nhận thức của các nhà khoa học đó là phát triển của các kỹ thuật kết hợp một cách hợp lý với việc tiết kiệm sử dụng nguyên vật liệu và năng lượng với việc kiểm soát lượng chất thải ở mức thấp nhất có thể.Như chúng ta sẽ thấy, những kỹ thuật này rất hiếm, tuy nhiên, chúng có vẻ thực tế hơn so với việc phải đi tìm các công nghệ không 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chất thải phi thực tế.

Nhưng rõ ràng, phải nhìn nhận rằng công nghệ không chất thải phải là công nghệ mà con người nên hướng tới trong tương lai. Nỗ lực của các nhà khoa học trong việc đi tìm công nghệ không chất thải dẫn đễn lý thuyết về phát triển công nghiệp theo cụm ngành (industrial cluster). Thuật ngữ này trở nên phổ biến từ khi được Micheal Porter nhắc tới trong cuốn Lợi thế cạnh tranh của các quốc gia (1990) và khẳng định “chính sách cụm công nghiệp thành công được xem là một mô hình để phát triển lợi thế cạnh tranh khu vực”[4]. Sự thành công trong ứng dụng lý thuyết này vào phát triển cụm công nghiệp ở một số quốc gia trên thế giới chính là chìa khoá trả lời cho câu hỏi làm thế nào để tạo ra công nghệ không chất thải hoặc ít nhất là công nghệ ít chất thải.

Có thể kể đến mô hình ứng dụng của Mỹ và Nhật Bản sau đây [13]: Tại Mỹ, M. Porter là người tiên phong trong thiết kế mô hình cụm ngành công nghiệp. Porter đặc biệt nhấn mạnh tới các địa điểm cụ thể của các doanh nghiệp vì khoảng cách địa lý có ảnh hưởng đến khả năng chia sẻ thông tin, nguồn lực, sự hiểu biết và các công nghệ tiên tiến.Các Bang Arizona, California, Florida, Minoseta, Bắc Carolina, Ohio, Oregon, Washington dẫn đầu về phát triển các cụm ngành. Cụm công nghiệp tiêu biểu nhất ở Mỹ là thung lũng Silicon, với hơn 2,5 triệu lao động.

Tại Bang Arizona với sự tham gia của trung tâm Porter M. đã xây dựng chương trình đối tác chiến lược để phát triển kinh tế.Kết quả là 9 mô hình cụm công nghiệp được thành lập.Hoạt động của các cụm ngành này cho thấy chúng hoạt động như mạng lưới sản xuất, với mục tiêu cùng học hỏi, cùng nghiên cứu marketing, mua sắm, sản xuất. Ở tất cả các Bang của Mỹ đều thành lập các Ủy ban về phát triển cụm công nghiệp. Các trung tâm nghiên cứu, các trường đại học cũng thực hiện nghiên cứu phát triển các cụm ngành.

Nguồn vốn ban đầu do chính quyền Liên bang cấp, sau đó có thể huy động nguồn vốn tư nhân. Các cụm ngành công nghiệp của Mỹ có mức độ cạnh tranh toàn cầu rất cao. Nhật Bản là một trong những quốc gia áp dụng chính sách phát triển cụm công nghiệp thành công.Từ đầu những năm 2000, Nhật Bản đã xây dựng và triển khai chính sách cụm ngành công nghiệp một cách hệ thống. Để hình thành một cụm ngành công nghiệp, Bộ Công Thương Nhật Bản tiến hành bốn bước: phân tích đặc điểm của địa phương; xác định mạng lưới có thể thiết lập trong phạm vi địa phương; mở rộng phạm vi mạng lưới, và thúc 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.