Thực thi chính sách thu hút vốn đầu tư nước ngoài tại tỉnh Thái Nguyên hiện nay

Tổng hợp kiến thức Chính sách thu hút vốn đầu tư nước ngoài tại Thái Nguyên: Thực trạng và giải pháp, tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu

• Tác giả: Đào Nguyên Phú
• Người hướng dẫn: TS. Lê Đình Thảo
• Trường học: Trường Đại Học Nội Vụ Hà Nội
• Chuyên ngành: Chính Sách Công
• Đề tài: Thực Thi Chính Sách Thu Hút Đầu Tư Nước Ngoài Tại Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Tình hình nghiên cứu đề tài
• 0.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Đóng góp của khóa luận
• 0.7. Kết cấu của khóa luận
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO ĐỊA PHƯƠNG
• 1.1. Các khái niệm, vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.2. Khái niệm đầu tư
• 1.3. Khái niệm đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.4. Vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với địa phương
• 1.5. Chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào địa phương
• 1.6. Khái niệm chính sách
• 1.7. Nội dung chính sách thu hút đầu tư trực tiếp của Việt Nam
• 1.8. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực thi chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào địa phương
• 1.8.1. Các yếu tố khách quan
• 1.8.2. Yếu tố chủ quan
• 1.9. Các tiêu chí đánh giá kết quả thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.10. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC THI CHÍNH SÁCH THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TẠI THÁI NGUYÊN
• 2.1. Tiềm năng về thu hút nguồn vốn FDI của tỉnh Thái Nguyên
• 2.1.1. Tiềm năng về khoáng sản
• 2.1.2. Tiềm năng về du lịch
• 2.1.3. Tiềm năng về Nông – Lâm nghiệp
• 2.1.4. Tiềm năng về nguồn nhân lực
• 2.1.5. Tiềm năng về kinh tế
• 2.2. Chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Thái Nguyên
• 2.3. Kết quả thu hút đầu trực tiếp nước ngoài vào Thái Nguyên
• 2.3.1. Thúc đẩy tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 2.3.2. Sản xuất công nghiệp tăng, thúc đẩy xuất nhập khẩu và tăng thu ngân sách trên địa bàn
• 2.3.3. Nâng cao năng suất lao động và thu nhập của người lao động
• 2.4. Đánh giá thực thi chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Thái Nguyên
• 2.4.1. Những kết quả đạt được
• 2.4.2. Hạn chế yếu kém
• 2.4.3. Nguyên nhân của những hạn chế, yếu kém
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO KẾT QUẢ THỰC THI CHÍNH SÁCH THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO THÁI NGUYÊN TRONG THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Hoàn thiện chính sách phát huy tiềm năng lợi thế, khắc phục khó khăn trong thu hút đầu tư nước ngoài vào tỉnh Thái Nguyên
• 3.2. Thực hiện tốt công tác quy hoạch, đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng, đẩy mạnh xúc tiến đầu tư, cải cách thủ tục hành chính trong thu hút vốn đầu tư vào tỉnh Thái Nguyên
• 3.3. Tăng cường quản lý thực thi chính sách thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Thái nguyên
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Thực trạng thu hút vốn đầu tư nước ngoài tại Thái Nguyên

Tỉnh Thái Nguyên đã có những bước tiến đáng kể trong việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) trong những năm gần đây. Các chính sách thu hút đầu tư đã được triển khai mạnh mẽ, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp nước ngoài. Theo số liệu thống kê, Thái Nguyên hiện có nhiều dự án FDI lớn, trong đó có sự hiện diện của các tập đoàn lớn như Samsung. Tuy nhiên, thực trạng đầu tư nước ngoài tại Thái Nguyên vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề. Cơ cấu các dự án FDI chưa đa dạng, chủ yếu tập trung vào một số lĩnh vực nhất định, dẫn đến sự thiếu bền vững trong phát triển kinh tế. Hơn nữa, môi trường đầu tư còn gặp nhiều khó khăn, như thủ tục hành chính phức tạp và thiếu sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương. Những vấn đề này cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả thu hút FDI trong tương lai.

1.1. Tiềm năng thu hút vốn đầu tư nước ngoài

Thái Nguyên sở hữu nhiều tiềm năng để thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Với vị trí địa lý thuận lợi, tỉnh có khả năng kết nối tốt với các khu vực kinh tế trọng điểm. Ngoài ra, Thái Nguyên còn có nguồn tài nguyên phong phú, đặc biệt là khoáng sản và nông nghiệp. Tiềm năng về nhân lực cũng là một yếu tố quan trọng, với nhiều trường đại học và cơ sở đào tạo chất lượng. Tuy nhiên, để phát huy tối đa tiềm năng này, tỉnh cần cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng dịch vụ và hỗ trợ doanh nghiệp. Việc xây dựng các khu công nghiệp hiện đại và cải cách thủ tục hành chính sẽ là những giải pháp cần thiết để thu hút nhiều hơn vốn đầu tư nước ngoài.

1.2. Đánh giá thực trạng chính sách thu hút đầu tư

Chính sách thu hút đầu tư tại Thái Nguyên đã có những cải cách tích cực, tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế. Các chính sách ưu đãi chưa thực sự hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước ngoài. Hệ thống pháp lý còn thiếu đồng bộ, gây khó khăn trong việc thực hiện các dự án đầu tư. Đặc biệt, việc thực thi các chính sách này còn thiếu sự đồng bộ giữa các cơ quan chức năng. Để khắc phục tình trạng này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và các cơ quan liên quan. Việc cải cách hành chính và nâng cao năng lực quản lý sẽ giúp cải thiện môi trường đầu tư, từ đó thu hút nhiều hơn vốn đầu tư nước ngoài.

II. Giải pháp nâng cao hiệu quả thu hút vốn đầu tư nước ngoài

Để nâng cao hiệu quả thu hút vốn đầu tư nước ngoài, Thái Nguyên cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Trước hết, cần hoàn thiện các chính sách đầu tư, tạo ra môi trường đầu tư minh bạch và hấp dẫn hơn. Việc cải cách thủ tục hành chính là rất cần thiết, giúp giảm thiểu thời gian và chi phí cho các nhà đầu tư. Thứ hai, tỉnh cần đẩy mạnh công tác xúc tiến đầu tư, quảng bá tiềm năng và lợi thế của Thái Nguyên đến các nhà đầu tư nước ngoài. Các hội thảo, diễn đàn đầu tư cần được tổ chức thường xuyên để kết nối giữa chính quyền và doanh nghiệp. Cuối cùng, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cũng là một yếu tố quan trọng. Đào tạo và phát triển kỹ năng cho lao động địa phương sẽ giúp các doanh nghiệp FDI hoạt động hiệu quả hơn.

2.1. Cải cách chính sách đầu tư

Cải cách chính sách đầu tư là một trong những giải pháp quan trọng để thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Thái Nguyên cần xây dựng một khung pháp lý rõ ràng, đồng bộ và dễ hiểu cho các nhà đầu tư. Các chính sách ưu đãi cần được thiết kế linh hoạt, phù hợp với từng lĩnh vực và loại hình đầu tư. Việc công khai thông tin về các chính sách này sẽ giúp các nhà đầu tư dễ dàng tiếp cận và hiểu rõ hơn về môi trường đầu tư tại Thái Nguyên. Đồng thời, cần có cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả thực thi các chính sách này để kịp thời điều chỉnh khi cần thiết.

2.2. Tăng cường xúc tiến đầu tư

Xúc tiến đầu tư là một yếu tố không thể thiếu trong việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Thái Nguyên cần xây dựng một chiến lược xúc tiến đầu tư bài bản, bao gồm việc tổ chức các sự kiện, hội thảo để giới thiệu về tiềm năng và cơ hội đầu tư tại tỉnh. Việc hợp tác với các tổ chức quốc tế, các hiệp hội doanh nghiệp cũng sẽ giúp tỉnh tiếp cận được nhiều nhà đầu tư tiềm năng. Ngoài ra, cần có các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp FDI trong việc tìm kiếm thị trường, kết nối với các đối tác trong và ngoài nước. Tăng cường quảng bá hình ảnh Thái Nguyên như một điểm đến hấp dẫn cho đầu tư nước ngoài sẽ góp phần nâng cao hiệu quả thu hút vốn đầu tư.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế và toàn cầu hóa, nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đóng vai trò then chốt đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của các quốc gia đang phát triển. Nguồn vốn này không chỉ bổ sung lượng vốn đầu tư lớn cho xã hội mà còn mang lại công nghệ hiện đại, bí quyết kỹ thuật tiên tiến, kinh nghiệm quản trị và tạo điều kiện thúc đẩy giao thương quốc tế. Đối với Việt Nam nói chung và các địa phương nói riêng, thu hút FDI là một trong những nhiệm vụ chiến lược hàng đầu nhằm thúc đẩy tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Thái Nguyên là tỉnh trung du miền núi phía Bắc có vị trí địa lý thuận lợi tiếp giáp Thủ đô Hà Nội. Trong giai đoạn vừa qua, nhờ ban hành và triển khai các chính sách ưu đãi, Thái Nguyên đã trở thành một trong những điểm sáng của cả nước về thu hút FDI. Sự xuất hiện của các tập đoàn đa quốc gia lớn, tiêu biểu là tổ hợp nhà máy của Công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam Thái Nguyên cùng hệ thống doanh nghiệp phụ trợ tại Khu công nghiệp Yên Bình, đã tạo ra sự gia tăng mạnh mẽ về giá trị sản xuất công nghiệp, kim ngạch xuất khẩu và giải quyết việc làm.

Tuy nhiên, quá trình thực thi chính sách thu hút FDI tại Thái Nguyên vẫn bộc lộ những điểm nghẽn và hạn chế: sự tăng trưởng của khu vực FDI chưa đảm bảo tính bền vững lâu dài; cơ cấu ngành nghề thu hút đầu tư chưa cân đối khi tập trung quá lớn vào công nghiệp điện tử và công nghiệp nhẹ; tỷ trọng dự án đến từ các quốc gia phát triển như Hoa Kỳ, Nhật Bản hay các nước châu Âu còn khiêm tốn; mối liên kết và tác động lan tỏa từ khu vực FDI sang khu vực kinh tế nội địa của địa phương còn yếu; công tác giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất sạch, xúc tiến đầu tư và chăm sóc sau đầu tư vẫn gặp nhiều vướng mắc. Xuất phát từ bối cảnh đó, khóa luận tập trung nghiên cứu vấn đề thực thi chính sách thu hút FDI trên địa bàn tỉnh.

Mục đích nghiên cứu của đề tài là làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao kết quả thực thi chính sách thu hút vốn FDI vào tỉnh Thái Nguyên trong thời gian tới.

Nhiệm vụ nghiên cứu được xác định cụ thể gồm 3 nội dung:

1. Làm rõ cơ sở lý luận về chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào các địa phương.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng thực thi chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại tỉnh Thái Nguyên hiện nay (trọng tâm giai đoạn 2016 - 2020).
3. Đề xuất một số giải pháp nâng cao kết quả thực thi chính sách thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Thái Nguyên trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của khóa luận được giới hạn như sau:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực thi chính sách thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi không gian: Tỉnh Thái Nguyên, tập trung vào các khu công nghiệp, cụm công nghiệp và các địa bàn thu hút đầu tư trên địa bàn tỉnh.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2020.
• Phạm vi nội dung: Tập trung nghiên cứu cơ chế, chính sách ưu đãi, khuyến khích thu hút FDI; kết quả thu hút nguồn vốn; đánh giá những kết quả đạt được, các mặt hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong thực thi chính sách thu hút FDI vào các khu công nghiệp của tỉnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên việc tiếp cận các quan điểm học thuật và quy định pháp luật hiện hành về đầu tư và chính sách công:

• Khái niệm và bản chất đầu tư: Tác giả trích dẫn quan điểm của John Maynard Keynes về đầu tư (hoạt động mua sắm tài sản cố định nhằm tạo năng lực sản xuất mới hoặc tài sản tài chính để thu lợi nhuận trong tương lai), quan điểm của Paul Samuelson (tạo vốn tư bản thực sự và đầu tư vô hình), và khái niệm của Vũ Cao Đàm về chính sách (tập hợp các biện pháp được thể chế hóa của chủ thể quản lý tác động vào đối tượng quản lý nhằm thực hiện mục tiêu định trước).
• Khái niệm và chuẩn mực FDI: Hệ thống hóa định nghĩa của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Hội nghị Liên Hợp Quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD), Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam năm 1987, Luật Đầu tư năm 2005 (Luật số 59/2005/QH11), Luật Đầu tư năm 2014 (Luật số 67/2014/QH13), và Thông tư số 19/2014/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước. Bản chất FDI được xác định là sự di chuyển vốn kinh doanh dài hạn kèm theo công nghệ và tri thức quản lý, gắn liền với quyền kiểm soát của nhà đầu tư nước ngoài (theo OECD là nắm giữ từ 10% cổ phiếu thường/quyền biểu quyết; IMF khuyến nghị từ 5% trở lên; pháp luật Việt Nam từng quy định tỷ lệ tối thiểu 30% vốn pháp định hoặc 51% vốn điều lệ đối với một số loại hình).
• Hệ thống văn bản pháp lý làm căn cứ phân tích chính sách: Quyết định số 03/2004/QĐ-TTg về quy chế xúc tiến đầu tư; Nghị quyết số 43/NQ-CP (2014) về cải cách thủ tục hành chính trong hình thành và thực hiện dự án đầu tư có sử dụng đất; Nghị định số 210/2013/NĐ-CP về khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn; Luật số 32/2013/QH13 sửa đổi, bổ sung Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp; Nghị định số 92/2013/NĐ-CP và Thông tư số 141/2013/TT-BTC hướng dẫn thuế; Quyết định số 04/2014/QĐ-TTg về quy chế giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế; Nghị định số 69/NĐ-CP về ưu đãi lĩnh vực xã hội hóa; Nghị quyết số 57/2018/NĐ-CP của Chính phủ và Nghị quyết số 05/2019/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Thái Nguyên; Nghị định số 15/NĐ-CP về đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP).
• Khung tiêu chí đánh giá kết quả thực thi chính sách: Gồm 5 tiêu chí: (1) Tỷ trọng vốn FDI trong tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội; (2) Tổng vốn FDI bình quân đầu người; (3) Tỷ lệ vốn FDI thực hiện so với vốn đăng ký; (4) Mức độ hoàn thành các mục tiêu kinh tế - xã hội do địa phương đề ra (tiêu chí then chốt nhất); (5) So sánh tỷ trọng thu hút FDI so với cả nước và vị trí xếp hạng qua Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI).

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả sử dụng kết hợp hai nhóm phương pháp thu thập và xử lý thông tin thứ cấp:

• Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp: Khai thác dữ liệu từ giáo trình, các công trình nghiên cứu trước đó; các văn bản chỉ đạo của Chính phủ và các bộ, ngành; báo cáo kết quả phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2016-2020 của UBND tỉnh Thái Nguyên; báo cáo chuyên đề của Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Thái Nguyên; số liệu từ Cục Thống kê tỉnh Thái Nguyên (2016-2020).
• Phương pháp phân tích thông tin: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả (tổng hợp, sắp xếp dữ liệu, lập bảng biểu so sánh nhằm phản ánh thực trạng cơ chế chính sách và biến động dòng vốn) kết hợp phương pháp so sánh (đối chiếu các chỉ số kinh tế, vốn đăng ký, vốn thực hiện, cơ cấu lao động, giá trị sản xuất công nghiệp và kim ngạch xuất nhập khẩu của tỉnh Thái Nguyên qua các mốc thời gian từ 2016 đến 2020).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào địa phương

Chương 1 tập trung làm rõ hệ thống lý luận nền tảng về đầu tư và chính sách thu hút FDI cấp địa phương. Tác giả phân tích 3 đặc điểm bản chất của đầu tư (sử dụng vốn dưới các hình thái tài sản hữu hình, vô hình hoặc tài chính; tính sinh lời về mặt kinh tế - xã hội; tính rủi ro theo thời gian) và 4 đặc trưng của dòng vốn FDI (mục đích lợi nhuận gắn liền quyền kiểm soát quản lý; thu nhập phụ thuộc vào kết quả kinh doanh; quyền tự quyết định phương thức sản xuất; gắn liền với chuyển giao công nghệ).

Bên cạnh các tác động tích cực như gia tăng vốn, hiện đại hóa công nghệ, nâng cao kỹ năng lao động, mở rộng quan hệ quốc tế và thúc đẩy tăng trưởng GRDP, tác giả cũng chỉ ra những hệ lụy tiêu cực tiềm ẩn của FDI: chèn ép doanh nghiệp bản địa, gia tăng mức độ phụ thuộc kinh tế, nguy cơ cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên, ô nhiễm môi trường và hành vi chuyển giá trốn thuế của các tập đoàn đa quốc gia (MNEs).

Về mặt chính sách, chương này phân tích quy trình quản lý nhà nước xuyên suốt 3 giai đoạn: chuẩn bị và cấp phép đầu tư (xúc tiến, thẩm định, quy hoạch, đất đai theo Nghị quyết số 43/NQ-CP); giai đoạn vận hành dự án (thực thi các ưu đãi về thuế TNDN, thuế nhập khẩu máy móc thiết bị, thuế GTGT theo Luật số 32/2013/QH13, Nghị định số 92/2013/NĐ-CP); và giai đoạn kết thúc đầu tư (thực thi giải quyết tranh chấp quốc tế theo Quyết định số 04/2014/QĐ-TTg, thủ tục giải thể, phá sản). Cuối cùng, tác giả phân tích các nhân tố ảnh hưởng (quy mô thị trường, nguồn lao động, ổn định chính trị - xã hội, hạ tầng kỹ thuật, thủ tục hành chính) và xây dựng bộ 5 tiêu chí đánh giá kết quả thực thi chính sách.

Chương 2: Thực trạng thực thi chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Thái Nguyên

Chương 2 trình bày bức tranh toàn diện về tiềm năng, chính sách ưu đãi cụ thể và các chỉ số thực chứng về kết quả thu hút FDI tại Thái Nguyên giai đoạn 2016-2020:

• Tiềm năng địa phương: Diện tích tự nhiên chiếm 1,13% cả nước; sở hữu tài nguyên khoáng sản lớn gồm than mỡ (>15 triệu tấn), than đá (~90 triệu tấn), đất sét xi măng (84,6 triệu tấn), đá vôi (~100 tỷ m³), mỏ sét cao lanh Phú Lạc - Đại Từ (20 triệu m³); tiềm năng du lịch lịch sử và sinh thái với Khu du lịch hồ Núi Cốc (cách trung tâm 20 km), hang Phượng Hoàng - suối Mỏ Gà (Võ Nhai, cách 45 km).
• Khung chính sách ưu đãi của tỉnh:
  • Ưu đãi thuế TNDN: Áp dụng thuế suất 10% trong 15 năm đối với cơ sở kinh doanh mới tại huyện Võ Nhai, Định Hóa; 15% trong 12 năm tại các huyện Đồng Hỷ, Đại Từ, Phú Lương, Phổ Yên, Phú Bình; 20% trong 10 năm tại TP Thái Nguyên và TX Sông Công. Miễn thuế từ 2 đến 4 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 2 đến 9 năm tiếp theo tùy theo địa bàn và danh mục ngành nghề ưu đãi đầu tư.
  • Ưu đãi hạ tầng và đất đai: Hỗ trợ xây dựng công trình hạ tầng ngoài hàng rào (hoàn vốn bằng quỹ đất đấu giá hoặc kế hoạch ngân sách hàng năm); đơn giá thuê đất tính theo tỷ lệ phần trăm do UBND tỉnh ban hành ổn định theo chu kỳ 05 năm; miễn, giảm tiền thuê đất cho các dự án tại địa bàn khó khăn.
  • Ưu đãi thuế nhập khẩu và GTGT: Miễn thuế nhập khẩu tạo tài sản cố định (máy móc, thiết bị, linh kiện đồng bộ, phương tiện vận tải từ 24 chỗ trở lên, tàu thủy chuyên dùng); miễn thuế nhập khẩu nguyên liệu sản xuất trong thời hạn 5 năm cho các dự án thuộc danh mục đặc biệt ưu đãi hoặc sản xuất linh kiện điện - điện tử; không thu thuế GTGT đối với máy móc, dây chuyền công nghệ trong nước chưa chế tạo được nhập khẩu để tạo tài sản cố định.
• Kết quả thực thi chính sách (2016-2020):
  • Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GRDP) bình quân đạt 11,1%/năm. Giai đoạn 2014-2017 khi Samsung đi vào sản xuất, GRDP tăng bình quân 22,7%/năm (nếu loại trừ sản phẩm công nghệ cao FDI, GRDP tăng 8,7%/năm).
  • Tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội đạt gần 238 nghìn tỷ đồng (+18% so với giai đoạn 2011-2015). Trong đó khu vực FDI chiếm 115,9 nghìn tỷ đồng (48,7%), khu vực ngoài nhà nước đạt 95,5 nghìn tỷ đồng (40,1%), khu vực nhà nước đạt 26,6 nghìn tỷ đồng (11,2%).
  • Lũy kế đến năm 2020, các KCN của tỉnh đã thu hút 233 dự án (117 dự án FDI với tổng vốn hơn 8,4 tỷ USD; 116 dự án trong nước với 15,3 nghìn tỷ đồng).
  • Giá trị sản xuất công nghiệp khu vực FDI năm 2020 đạt 533,3 nghìn tỷ đồng (chiếm 92,6% tổng giá trị công nghiệp toàn tỉnh, tăng bình quân 119,5%/năm). Nhóm sản phẩm công nghệ cao (điện tử, máy vi tính, quang học) đạt 525 nghìn tỷ đồng, chiếm 98,4% khu vực FDI. Sản lượng điện thoại thông minh đạt ~100 triệu sản phẩm (gấp 3,3 lần năm 2016); máy tính bảng đạt 23 triệu sản phẩm (gấp 2,02 lần năm 2016).
  • Kim ngạch xuất khẩu năm 2020 đạt 22,7 tỷ USD (gấp 23 lần năm 2015; riêng Samsung chiếm 97,5% xuất khẩu toàn tỉnh và đóng góp hơn 20% kim ngạch cả nước). Kim ngạch nhập khẩu đạt 13,8 tỷ USD (khu vực FDI chiếm 13,6 tỷ USD, tương đương 98,3%).
  • Thu ngân sách nhà nước năm 2020 đạt 15.555 tỷ đồng (gấp 2,1 lần năm 2015), riêng khu vực FDI nộp 3.888,75 tỷ đồng.
  • Lao động trong doanh nghiệp tăng từ 67,2 nghìn người (2016) lên 197,8 nghìn người (2020). Trong đó, lao động khu vực FDI đạt 99,34 nghìn người (chiếm 50,2% tổng lao động doanh nghiệp; riêng nhóm sản xuất điện tử chiếm 86,5 nghìn người; nữ giới chiếm 56,7%). Tổ hợp Samsung sử dụng gần 70 nghìn lao động (người địa phương Thái Nguyên khoảng 20 nghìn người).
  • Năng suất lao động khu vực FDI năm 2020 đạt 286 triệu đồng/người/năm (cao hơn mức 208,6 triệu đồng của khu vực trong nước). Thu nhập bình quân ngành chế biến đạt 10,6 triệu đồng/tháng, riêng ngành sản xuất linh kiện điện tử đạt 12,9 triệu đồng/tháng.
• Hạn chế và nguyên nhân: Phối hợp liên ngành giữa các sở, ban, ngành chưa chặt chẽ; công tác giải phóng mặt bằng, bố trí tái định cư chậm, thiếu quỹ đất sạch đồng bộ; hạ tầng công nghệ thông tin tại bộ phận một cửa chưa hoàn thiện; qua rà soát có 43 dự án vướng mắc tiến độ (đã xử lý thu hồi/chuyển đổi 22 dự án, tháo gỡ thủ tục đất đai 21 dự án); cơ cấu FDI lệch hẳn sang điện tử tiêu dùng; chất lượng nguồn nhân lực chuyên môn sâu và ngoại ngữ còn thấp; hệ thống xúc tiến đầu tư thiếu tính chủ động và còn tồn tại tư duy hành chính "xin - cho".

Chương 3: Giải pháp nâng cao kết quả thực thi chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Thái Nguyên trong thời gian tới

Dựa trên phân tích nguyên nhân của các hạn chế, chương 3 đề xuất hệ thống các nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu lực thực thi chính sách:

• Hoàn thiện chính sách và định hướng thu hút đầu tư: Rà soát, điều chỉnh các văn bản quy phạm pháp luật địa phương để đảm bảo tính đồng bộ; ban hành chính sách ưu đãi có chọn lọc, hướng dòng vốn FDI vào các ngành chế biến sâu, công nghiệp phụ trợ, nông nghiệp công nghệ cao và du lịch nhằm giảm sự mất cân đối cơ cấu ngành.
• Nâng cao chất lượng quy hoạch và hoàn thiện hạ tầng: Thực hiện tốt công tác quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch các KCN; tập trung nguồn lực tài chính giải phóng mặt bằng để tạo sẵn quỹ đất sạch; đẩy mạnh hình thức PPP nhằm huy động vốn đầu tư hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật ngoài hàng rào KCN.
• Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và xúc tiến đầu tư: Vận hành hiệu quả cơ chế "một cửa tại chỗ", rút ngắn thời gian cấp phép đầu tư và giao đất; chuẩn hóa quy trình tiếp nhận và xử lý kiến nghị của doanh nghiệp; đổi mới phương thức xúc tiến đầu tư, chuyển từ xúc tiến bị động sang tiếp cận trực tiếp các tập đoàn đa quốc gia từ Mỹ, EU, Nhật Bản; định kỳ tổ chức hội nghị đối thoại tháo gỡ khó khăn cho nhà đầu tư.
• Tăng cường năng lực quản trị thực thi và giám sát chính sách: Nâng cao trình độ chuyên môn, đạo đức công vụ và kỹ năng xúc tiến của đội ngũ cán bộ công chức; xóa bỏ triệt để cơ chế "xin - cho"; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành cam kết đầu tư, bảo vệ môi trường, nghĩa vụ nộp thuế và phòng chống gian lận chuyển giá; gắn kết các cơ sở đào tạo trên địa bàn với doanh nghiệp FDI để nâng cao tỷ lệ lao động qua đào tạo kỹ thuật cao.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận tổng hợp hệ thống chỉ tiêu định lượng chứng minh những biến chuyển kinh tế - xã hội tại Thái Nguyên giai đoạn 2016 - 2020 dưới tác động của chính sách thu hút FDI:

Chỉ tiêu kinh tế - xã hội	Mốc thời gian 2015/2016	Mốc thời gian 2019/2020	Tốc độ tăng trưởng / Cơ cấu ghi nhận
Tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân	-	11,1%/năm (2016-2020)	Đạt 22,7%/năm giai đoạn 2014-2017 (gồm FDI cao)
Tổng vốn đầu tư phát triển xã hội	Giai đoạn 2011-2015	238 nghìn tỷ đồng (2016-2020)	Tăng 18%; FDI chiếm 48,7% (115,9 nghìn tỷ đồng)
Giá trị sản xuất công nghiệp FDI	-	533,3 nghìn tỷ đồng (2020)	Chiếm 92,6% giá trị toàn tỉnh; tăng 119,5%/năm
Sản lượng điện thoại thông minh	Bắt đầu sản xuất (2016)	~100 triệu sản phẩm (2020)	Gấp 3,3 lần so với năm 2016
Sản lượng máy tính bảng	Bắt đầu sản xuất (2016)	23 triệu sản phẩm (2020)	Gấp 2,02 lần so với năm 2016
Kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh	Năm 2015	22,7 tỷ USD (2020)	Gấp 23 lần năm 2015 (Samsung chiếm 97,5%)
Kim ngạch nhập khẩu toàn tỉnh	Năm 2015	13,8 tỷ USD (2020)	FDI chiếm 98,3% (13,6 tỷ USD)
Tổng thu ngân sách nhà nước	Năm 2015	15.555 tỷ đồng (2020)	Gấp 2,1 lần; FDI nộp 3.888,75 tỷ đồng
Lao động trong các doanh nghiệp	67,2 nghìn người (2016)	197,8 nghìn người (2020)	FDI chiếm 99,34 nghìn người (nữ chiếm 56,7%)
Năng suất lao động khu vực FDI	Năm 2016	286 triệu đồng/người/năm (2020)	Gấp 2,3 lần năm 2016; tăng bình quân 12,8%/năm
Thu nhập bình quân ngành điện tử	Năm 2016	12,9 triệu đồng/tháng (2020)	Toàn khu vực FDI tăng 8,2 triệu đồng so với 2016
Tổng số dự án KCN lũy kế	-	233 dự án (đến 2020)	117 dự án FDI (>8,4 tỷ USD), 116 dự án nội địa

Về mặt đóng góp, tác giả đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về chính sách công trong lĩnh vực thu hút FDI cấp tỉnh; đồng thời xây dựng một bộ dữ liệu thực chứng chi tiết phản ánh toàn bộ kết quả, tồn tại và nguyên nhân của công tác thực thi chính sách tại Thái Nguyên giai đoạn 2016-2020, làm cơ sở khoa học cho việc đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị địa phương.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn nghiên cứu được xác định từ phạm vi và dữ liệu của văn bản:

• Đề tài tập trung chủ yếu vào việc phân tích các dữ liệu thứ cấp từ báo cáo của các cơ quan quản lý nhà nước (UBND tỉnh, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Cục Thống kê) giai đoạn 2016-2020, chưa thực hiện các cuộc khảo sát điều tra sơ cấp quy mô lớn bằng bảng hỏi đối với cộng đồng doanh nghiệp FDI và người lao động.
• Trọng tâm phân tích chính sách tập trung chủ yếu vào các khu công nghiệp tập trung và các dự án sản xuất công nghiệp lớn (đặc biệt là tổ hợp Samsung), chưa đi sâu đánh giá chi tiết việc thực thi chính sách ưu đãi FDI trong các lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, y tế, giáo dục và dịch vụ du lịch trên địa bàn tỉnh.
• Hướng mở rộng tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá tác động lan tỏa công nghệ giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nhỏ và vừa tại địa phương bằng mô hình định lượng kinh tế lượng chuyên sâu, hoặc khảo sát mức độ hài lòng của nhà đầu tư nước ngoài đối với thủ tục hành chính sau thời điểm năm 2020.

Giá trị tham khảo

Công trình nghiên cứu có giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành: Là tài liệu học thuật hữu ích cho sinh viên, học viên các ngành Chính sách công, Quản lý công, Quản lý kinh tế và Kinh tế phát triển khi nghiên cứu về chu trình chính sách, cơ chế ưu đãi đầu tư và phương pháp đánh giá chính sách kinh tế cấp địa phương.
• Người làm nghiên cứu liên quan: Cung cấp nguồn tư liệu và hệ thống số liệu thực chứng giai đoạn 2016-2020 cho các đề tài nghiên cứu về FDI, công nghiệp hóa - hiện đại hóa vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ.
• Cán bộ quản lý và hoạch định chính sách: Phần tổng kết các rào cản về thủ tục giải phóng mặt bằng, cơ chế phối hợp liên ngành, xử lý 43 dự án chậm tiến độ và các giải pháp cải cách hành chính tại Chương 2 và Chương 3 là tài liệu tham khảo có giá trị ứng dụng cho các cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Vốn đầu tư nước ngoài (FDI) chiếm tỷ trọng bao nhiêu trong tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội của tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2016 - 2020?
Trong giai đoạn 2016 - 2020, tổng vốn đầu tư phát triển của tỉnh đạt gần 238 nghìn tỷ đồng. Trong đó, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đạt 115,9 nghìn tỷ đồng, chiếm tỷ trọng cao nhất với 48,7% (so với khu vực ngoài nhà nước đạt 40,1% và khu vực nhà nước đạt 11,2%).

2. Tập đoàn Samsung có đóng góp cụ thể như thế nào đối với GRDP, kim ngạch xuất khẩu và lao động của tỉnh Thái Nguyên?
Samsung bắt đầu sản xuất tại KCN Yên Bình từ tháng 3/2014, đưa tốc độ tăng GRDP giai đoạn 2014-2017 đạt 22,7%/năm (nếu trừ sản phẩm công nghệ cao FDI thì chỉ đạt 8,7%/năm). Đến năm 2020, giá trị xuất khẩu của Samsung chiếm 97,5% tổng xuất khẩu toàn tỉnh và đóng góp hơn 20% kim ngạch xuất khẩu cả nước. Về lao động, Samsung tuyển dụng và đào tạo gần 70 nghìn người, trong đó lao động thường trú tại Thái Nguyên khoảng 20 nghìn người.

3. Khung ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp được tỉnh Thái Nguyên quy định phân cấp theo các địa bàn như thế nào?
Thuế suất ưu đãi 10% trong 15 năm áp dụng cho dự án mới tại huyện Võ Nhai, Định Hóa; thuế suất 15% trong 12 năm tại các huyện Đồng Hỷ, Đại Từ, Phú Lương, Phổ Yên, Phú Bình; thuế suất 20% trong 10 năm tại TP Thái Nguyên và TX Sông Công. Thời gian miễn thuế từ 2 đến 4 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 2 đến 9 năm tiếp theo tùy theo địa bàn khó khăn hoặc lĩnh vực ưu đãi.

4. Khóa luận đã chỉ ra những tồn tại lớn nhất nào liên quan đến quỹ đất sạch và các dự án đầu tư chậm tiến độ trên địa bàn tỉnh?
Vướng mắc lớn nhất là nguồn lực tài chính tạo quỹ đất sạch gắn liền hạ tầng đồng bộ còn hạn chế, khiến nhiều dự án đã đăng ký nhưng phải chờ mặt bằng. Ngoài ra, qua rà soát toàn tỉnh có 43 dự án gặp khó khăn, trong đó tỉnh đã phối hợp xử lý thu hồi/chuyển đổi hình thức lựa chọn nhà đầu tư đối với 22 dự án và tập trung tháo gỡ vướng mắc giao đất, xác định giá đất cho 21 dự án còn lại.

5. Cơ cấu lao động và năng suất lao động của khu vực doanh nghiệp FDI tại Thái Nguyên năm 2020 có đặc điểm gì nổi bật?
Năm 2020, khu vực FDI thu hút 99,34 nghìn lao động (trong đó nhóm sản xuất điện tử chiếm 86,5 nghìn người, lao động nữ chiếm 56,7%). Năng suất lao động khu vực FDI đạt 286 triệu đồng/người/năm (cao gấp 2,3 lần năm 2016), vượt trội so với khu vực doanh nghiệp trong nước (208,6 triệu đồng/người/năm).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Đào Nguyên Phú đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về chính sách thu hút FDI cấp địa phương và phản ánh chi tiết thực trạng thực thi chính sách tại tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2016 - 2020. Dựa trên nguồn số liệu thống kê thực chứng, tác giả đã chỉ rõ sự bứt phá mạnh mẽ về GRDP, xuất khẩu và công nghiệp điện tử nhờ dòng vốn FDI, đồng thời phân tích thẳng thắn các điểm nghẽn về giải phóng mặt bằng, cơ cấu ngành và thủ tục hành chính. Hệ thống giải pháp đề xuất tại Chương 3 bám sát thực tiễn quản lý nhà nước, mang lại giá trị tham khảo khoa học và ứng dụng cao cho công tác hoạch định và thực thi chính sách công.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO ĐỊA PHƯƠNG 1. Các khái niệm, vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài 1. Khái niệm đầu tư Thuật ngữ này lại được hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau. Có người cho rằng đầu tư là phải bỏ một cái gì đó vào một hoạt động nhất định nhằm thu lại một lợi ích trong tương lai.

Nhưng cũng không ít người lại quan niệm đầu tư là các hoạt động sản xuất kinh doanh để thu lợi nhuận. Thậm chí thuật ngữ này còn được sử dụng rộng rãi như câu cửa miệng để nói lên chi phí về thời gian, sức lực và tiền bạc vào mọi hoạt động của con người trong cuộc sống. Theo Jonh Marnad Keynes: “Đầu tư là hoạt động mua sắm tài sản cố định để tiến hành sản xuất hoặc có thể là mua tài sản tài chính để thu lợi nhuận. Đầu tư, theo cách dùng thông thường là việc cá nhân hoặc công ty mua một tài sản tại sở giao dịch chứng khoán”.

Trong khái niệm của mình ông đã nói đến mua tài sản tài chính, song chủ yếu tập trung vào khái niệm đầu tư tạo thêm tài sản vật chất mới (máy móc, thiết bị, nhà xưởng), kéo theo các hoạt động khác, tạo thêm việc làm mới để thu về một khoản lợi nhuận trong tương lai, “khi một người mua hoặc đầu tư một tài sản, người đó mua quyền để được thu một loạt các khoản lợi tức trong tương lai mà người đó hy vọng dành được qua việc bán tài sản cố định làm ra…”. Theo quan niệm của ông: Kết quả đầu tư về hình thái vật chất là tăng thêm tài sản cố định, tạo ra tài sản mới về mặt giá trị, kết quả thu được lớn hơn chi phí bỏ ra.Samuelson: “Đầu tư là hoạt động tạo ra vốn tư bản thực sự, theo các dạng nhà ở, đầu tư vào tài sản cố định của doanh nghiệp như máy móc, thiết bị, nhà xưởng và tăng thêm hàng tồn kho. Đầu tư cũng có thể dưới dạng vô hình như giáo dục, nâng cao chất lượng nhân lực, nghiên cứu, phát minh…”. Đối với ông thuật ngữ tài chính, đầu tư mang một ý nghĩa hoàn toàn khác, dùng đầu tư để chỉ một loại chứng khoán… hay nói cách khác, đó không phải là đầu tư thực sự của nền kinh tế.

Trên góc độ làm tăng thu nhập cho tương lai, đầu tư được hiểu là “hoạt động kinh tế từ bỏ tiêu dùng hôm nay với tầm nhìn để tăng sản lượng cho 7 Luan van tương lai”. Tóm lại, có nhiều những quan niệm khác nhau về đầu tư nhưng có thể coi khái niệm sau đây là đầy đủ nhất: Đầu tư nói chung là sự hy sinh các nguồn lực ở hiện tại để tiến hành các hoạt động nào đó nhằm thu về các kết quả nhất định trong tương lai lớn hơn các nguồn lực đã bỏ ra. Như vậy, mục tiêu của đầu tư là đạt các kết quả lớn hơn so với những hy sinh về nguồn lực mà người đầu tư bỏ ra. Kết quả đầu tư là năng lực sản xuất mới tăng thêm, tài sản cố định mới được đưa vào sử dụng, số lượng và chất lượng nhân lực tăng thêm, tiềm lực khoa học, công nghệ được tích lũy.

Có ba đặc điểm quan trọng để phân biệt hoạt động đầu tư với các hoạt động khác là hoạt động đầu tư có sử dụng vốn, có sinh lời và có rủi ro. * Có sử dụng vốn: Vốn là nguồn lực quan trọng trong các hoạt động kinh doanh, sản xuất của các nhà đầu tư. Vốn đầu tư tồn tại dưới nhiều hình thái khác nhau mà chủ yếu là 3 hình thái: tài sản hữu hình (nhà xưởng, máy móc, thiết bị, hàng hóa, nguyên vật liệu v.v…), tài sản vô hình (bằng phát minh, sáng chế, bí quyết kỹ thuật, bí quyết kinh doanh,…), tài sản tài chính (tiền, cổ phiếu, hối phiếu, trái phiếu, các giấy tờ có giá khác. Các nguồn vốn vày được các nhà đầu tư mang sang nước đi đầu tư để bắt đầu kinh doanh dưới nhiều hình thức khắc nhau như: Góp vốn đầu tư, hoặc có thể là thành lập công ty hợp pháp tại quốc gia đầu tư.

* Có sinh lời: Lợi nhuận hoặc lợi ích kinh tế xã hội Lợi nhuận là chênh lệch giữa thu nhập mà hoạt động đầu tư đem lại cho chủ đầu tư với chi phí mà chủ đầu tư phải bỏ ra để tiến hành hoạt động đầu tư đó. Lợi ích kinh tế xã hội là chênh lệch giữa những gì mà xã hội thu được với những gì mà xã hội mất đi từ hoạt động đầu tư. Lợi ích kinh tế xã hội được đánh giá qua các chỉ tiêu định tính và các chỉ tiêu định lượng. * Có rủi ro: Trong hoạt động đầu tư yếu tố rủi ro trong đầu tư là một phần không thể bỏ qua.

Rủi ro có thể chia làm 2 loại là rủi ro thể dự đoán trước và rủi ro không thể dự đoán trước. Tuy nhiên, rủi ro là điều mà các nhà đầu tư không mong muốn trong 8 Luan van đầu tư. Những nhà đầu tư kinh doanh sử dụng những kinh nghiệm, bài học của bản thân để giảm tỉ lệ rủi ro đến mức thấp nhất. Hoạt động đầu tư thường diễn ra trong thời gian dài vì vậy nó có tính rủi ro.

Thời gian càng dài mức độ rủi ro càng cao. Ngoài ra, trình độ quản lý của nhà đầu tư và thực trạng nền kinh tế cũng ảnh hưởng đến mức độ rủi ro. Khái niệm đầu tư trực tiếp nước ngoài Theo WTO, “Đầu tư trực tiếp nước ngoài diễn ra khi một nhà đầu tư từ một nước (nước chủ đầu tư) có được một tài sản ở một nước khác (nước tiếp nhận đầu tư) cùng với quyền quản lý tài sản đó”. Phương diện quản lý là thứ để phân biệt FDI với các hình thức đầu tư khác.

Trong phần lớn các trường hợp, nhà đầu tư và tài sản họ quản lý ở nước ngoài là các cơ sở kinh doanh. Trong trường hợp này, nhà đầu tư thường được gọi là “công ty mẹ” và các tài sản được gọi là “công ty con” hay “chi nhánh công ty” [13]. Theo Ủy ban thương mại và phát triển của Liên hợp quốc, “Đầu tư trực tiếp nước ngoài là hoạt động đầu tư bao gồm mối quan hệ dài hạn, phản ánh lợi ích và quyền kiểm soát lâu dài của một thực thể thường trú ở một nền kinh tế (nhà đầu tư nước ngoài hoặc công ty mẹ nước ngoài) đối với một doanh nghiệp thường trú ở một nền kinh tế khác với nền kinh tế của nhà đầu tư nước ngoài” [13]. Một số nhà kinh tế Trung Quốc coi FDI là sự sở hữu tư bản tại nước tiếp nhận đầu tư bằng cách mua hoặc kiểm soát một thực thể kinh tế của nước đó.

Khoản đầu tư này phải đạt tỷ lệ cổ phần đủ lớn đề tạo ảnh hưởng quyết định, chi phối đối với thực thể kinh tế đó. Như vậy, Trung Quốc đã chú trọng tới tỷ lệ vốn đầu tư phải đủ lớn để nắm giữ quyền chi phối, kiểm soát doanh nghiệp [5]. Theo Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam năm 1987, “Đầu tư trực tiếp nước ngoài là việc tổ chức, cá nhân nước ngoài đưa vào Việt Nam vốn bằng tiền nước ngoài hoặc bất kì tài sản nào được Chính phủ Việt Nam chấp thuận đề hợp tác kinh doanh trên cơ sở hợp đồng hoặc thành lập xí nghiệp liên doanh hoặc doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài theo quy định của luật này”[21]. Theo Luật đầu tư được Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam ban hành so 59/2005/QH11: “Đầu tư trực tiếp nước ngoài là việc nhà đầu tư nước ngoài đưa vào 9 Luan van Việt Nam vốn bằng tiền hoặc bất kỳ một tài sản nào để tiến hành các hoạt động đầu tư và có tham gia quản lý hoạt động kinh doanh”.

Như vậy khái niệm về đầu tư trực tiếp đã được rút gọn lại so với Luật đầu tư nước ngoài năm 1987. Theo Luật đầu tư được Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam ban hành số 67/2014/QH13: Đầu tư kinh doanh là việc nhà đầu tư bỏ vốn đầu tư để thực hiện hoạt động kinh doanh thống qua việc thành lập tổ chức kinh tế, đầu tư góp vốn, mua cổ phần, phần vốn góp của tổ chức kinh tế, đầu tư theo hình thức hợp đồng hoặc thực hiện dự án đầu tư. Nhà đầu tư nước ngoài là cá nhân có quốc tịch nước ngoài, tổ chức thành lập theo pháp luật nước ngoài thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam. Tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài là thành viên hoặc cổ đông [3].

Như vậy, trong Luật đầu tư 2014 không phân biệt rõ ràng giữa đầu tư trực tiếp và đầu tư gián tiếp mà gọi chung là đầu tư kinh doanh. Trước đây theo Luật Đầu tư 2005, lĩnh vực cấm đầu tư mang tính chất chung chung, không rõ ràng như: phương hại đến quốc phòng, an ninh, quốc gia. nhưng theo Luật mới chỉ cấm hoạt động đầu tư kinh doanh được liệt kê tại Luật. Đây là quy định tiến bộ, khẳng định “Nhà đầu tư có quyền thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm”.

Mặt khác, dự án đầu tư thuộc diện quyết định chủ trương đầu tư của Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ, Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh: 5 ngày làm việc. Ngoài ra, theo Luật Đầu tư 2005 tất cả các dự án có vốn nước ngoài không xác định tỷ lệ của nhà đầu tư nước của doanh nghiệp vẫn phải cấp Giấy chứng nhận đầu tư. Nay theo Luật Đầu tư 2014 quy định đối với các dự án nhà đầu tư nước ngoài hoặc doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài góp vốn 51 % vốn điều lệ mới phải xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư đối với dự án của nhà đầu tư nước ngoài. Đây là một bước mở nhằm góp phần thu hút, khuyến khích đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.

Theo Thống tư số 19/2014/TT-NHNN hướng dẫn về quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài: Doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài là doanh nghiệp do nhà đầu tư nước ngoài tham gia góp vốn để thành 10 Luan van lập doanh nghiệp và thực hiện hoạt động Đầu tư tại Việt Nam.