Luận án tiến sĩ quản lý khoa học và công nghệ chính sách phát triển nhóm nghiên cứu mạnh nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động khoa học và công nghệ trong các trường đại học ở việt nam nghiên cứu trường hợp đại học quốc gia hà nội

Luận án tiến sĩ kỹ thuật phân tích quản lý khoa học và công nghệ chính sách phát triển nhóm nghiên cứu mạnh nhằm cải thiện kết quả, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm,

• Tác giả: Đào Minh Quân
• Người hướng dẫn: PGS. Đào Thanh Trường
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý Khoa học và Công nghệ
• Đề tài: Chính sách phát triển nhóm nghiên cứu mạnh nhằm nâng cao hiệu quả khoa học và công nghệ tại các trường đại học Việt Nam - Nghiên cứu Đại học Quốc gia Hà Nội
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ, HÌNH
• Lý do nghiên cứu
• Ý nghĩa của nghiên cứu
• Đối tượng nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Mục tiêu nghiên cứu
• Câu hỏi nghiên cứu
• Giả thuyết nghiên cứu
• Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NHÓM NGHIÊN CỨU MẠNH NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC
• 1.1. Các công trình nghiên cứu về sự hình thành, đặc điểm, vai trò của NNCM trong trường đại học
• 1.2. Các công trình nghiên cứu về chính sách phát triển NNCM trong trường đại học
• 1.3. Những nội dung luận án cần tiếp tục nghiên cứu
• 1.4. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN NGHIÊN CỨU NHÓM NGHIÊN CỨU MẠNH VÀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NHÓM NGHIÊN CỨU MẠNH TRONG HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC
• 2.1. Cơ sở lý luận về NNCM trong trường đại học
• 2.1.1. Khái niệm NNC
• 2.1.2. Khái niệm và tiêu chí NNCM
• 2.1.3. Khái niệm và vai trò của hoạt động KH&CN trong trường đại học
• 2.1.4. Phân loại NNCM trong trường đại học
• 2.1.5. Vai trò và các mối quan hệ của NNCM trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động KH&CN của trường đại học
• 2.1.6. Phát triển NNCM và hiệu quả hoạt động của NNCM trong trường đại học
• 2.2. Cơ sở lý luận về chính sách phát triển NNCM trong trường đại học
• 2.2.1. Khái niệm và vai trò của chính sách
• 2.2.2. Khái niệm chính sách phát triển NNCM trong trường đại học
• 2.2.3. Cấu trúc chính sách phát triển NNCM trong trường đại học
• 2.2.4. Chu trình chính sách phát triển NNCM trong trường đại học
• 2.2.5. Tiêu chí đánh giá chính sách phát triển NNCM trong trường đại học
• 2.3. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VÀ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC NHÓM NGHIÊN CỨU MẠNH TRONG HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CỦA ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
• 3.1. Cơ sở hình thành và phát triển NNCM ở ĐHQGHN
• 3.1.1. Tầm nhìn và chiến lược của ĐHQGHN
• 3.1.2. Cơ sở hình thành và cách tiếp cận xây dựng NNCM ở ĐHQGHN
• 3.1.3. Bàn về tiêu chí NNCM của ĐHQGHN
• 3.2. Những đặc điểm của NNCM ở ĐHQGHN
• 3.3. Những đóng góp của NNCM trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động KH&CN ở ĐHQGHN
• 3.4. Những yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển NNCM
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NHÓM NGHIÊN CỨU MẠNH NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CỦA ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
• 4.1. Tổng quan về chính sách của Nhà nước có tác động đến sự hình thành và phát triển NNCM trong các trường đại học
• 4.2. Những ưu điểm trong chính sách phát triển NNCM của ĐHQGHN
• 4.2.1. Nhóm chính sách đầu tư, phát triển nguồn nhân lực
• 4.2.2. Nhóm chính sách cải thiện môi trường và điều kiện nghiên cứu
• 4.2.3. Nhóm chính sách hợp tác và phát triển
• 4.3. Những hạn chế của chính sách phát triển NNCM ở ĐHQGHN
• 4.4. Đánh giá tác động của chính sách phát triển NNCM đến hoạt động KH&CN ở ĐHQGHN
• 4.4.1. Chính sách đầu tư, phát triển nguồn nhân lực
• 4.4.2. Chính sách cải thiện môi trường và điều kiện nghiên cứu
• 4.4.3. Chính sách hợp tác và phát triển
• 4.5. Tiểu kết chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NHÓM NGHIÊN CỨU MẠNH NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CỦA ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
• 5.1. Bối cảnh, quan điểm định hướng, mục tiêu, nguyên tắc đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách phát triển NNCM
• 5.1.1. Bối cảnh bổ sung, hoàn thiện chính sách phát triển NNCM
• 5.1.2. Quan điểm định hướng đề xuất giải pháp bổ sung, hoàn thiện chính sách phát triển NNCM
• 5.1.3. Mục tiêu đề xuất giải pháp bổ sung, hoàn hiện chính sách phát triển NNCM
• 5.1.4. Nguyên tắc đề xuất giải pháp bổ sung, hoàn thiện chính sách phát triển NNCM
• 5.2. Kinh nghiệm quốc tế trong xây dựng và phát triển NNCM
• 5.3. Giải pháp bổ sung, hoàn thiện chính sách phát triển NNCM ở ĐHQGHN
• 5.3.1. Biện pháp bổ sung, hoàn thiện về chiến lược
• 5.3.2. Các biện pháp bổ sung, hoàn thiện chính sách
• 5.3.3. Các biện pháp bổ sung, hoàn thiện quy định về quản lý
• 5.4. Điều kiện cần và đủ để các giải pháp bổ sung, hoàn thiện chính sách phát triển NNCM có tính khả thi
• 5.5. Tiểu kết chương 5
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về chính sách phát triển nhóm nghiên cứu mạnh

Chính sách phát triển nhóm nghiên cứu mạnh (NNCM) tại các trường đại học Việt Nam, đặc biệt là tại Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN), đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động khoa học và công nghệ (KH&CN). Chính sách này không chỉ giúp quy tụ các nhà khoa học có trình độ cao mà còn tạo ra môi trường hợp tác, liên thông giữa các chuyên ngành. Theo tác giả Đào Minh Quân, việc xây dựng NNCM là một giải pháp thiết yếu nhằm khắc phục tình trạng chia cắt trong nghiên cứu và đào tạo hiện nay. "NNCM được xem là tế bào sống của hoạt động khoa học, nơi mà các nhà khoa học có thể trao đổi học thuật và cùng nhau giải quyết các vấn đề mới của khoa học."

1.1. Tầm quan trọng của NNCM

NNCM không chỉ là nơi tập hợp các nhà khoa học mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững của KH&CN trong các trường đại học. Việc phát triển NNCM giúp nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu, đồng thời tạo ra các sản phẩm nghiên cứu có thể chuyển giao và ứng dụng vào thực tiễn. "Chính NNC là môi trường khoa học thuận lợi nhất để các nhà khoa học trao đổi học thuật, tập hợp lực lượng và cùng nhau tiếp cận, giải quyết các vấn đề mới của khoa học."

II. Thực trạng chính sách phát triển NNCM tại ĐHQGHN

ĐHQGHN đã có những bước tiến đáng kể trong việc xây dựng và phát triển NNCM. Chính sách phát triển NNCM tại đây được thiết kế để đáp ứng nhu cầu nâng cao hiệu quả hoạt động KH&CN. Các nhóm chính sách đầu tư, phát triển nguồn nhân lực và cải thiện môi trường nghiên cứu đã được triển khai. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế trong việc thực hiện chính sách này. "Những hạn chế của chính sách phát triển NNCM ở ĐHQGHN cần được đánh giá và khắc phục để đảm bảo sự phát triển bền vững của các nhóm nghiên cứu."

2.1. Đánh giá tác động của chính sách

Chính sách phát triển NNCM đã có những tác động tích cực đến hoạt động KH&CN tại ĐHQGHN. Tuy nhiên, việc đánh giá tác động của chính sách này cần được thực hiện một cách hệ thống và khoa học. "Đánh giá tác động của chính sách phát triển NNCM đến hoạt động KH&CN ở ĐHQGHN là cần thiết để xác định những điểm mạnh và điểm yếu trong quá trình thực hiện."

III. Giải pháp hoàn thiện chính sách phát triển NNCM

Để nâng cao hiệu quả hoạt động KH&CN, cần có những giải pháp bổ sung và hoàn thiện chính sách phát triển NNCM. Các giải pháp này bao gồm việc cải thiện chiến lược phát triển, tăng cường đầu tư cho nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực. "Giải pháp bổ sung, hoàn thiện chính sách phát triển NNCM ở ĐHQGHN cần được thực hiện đồng bộ và có sự tham gia của các bên liên quan."

3.1. Kinh nghiệm quốc tế

Học hỏi từ các mô hình phát triển NNCM thành công trên thế giới sẽ giúp ĐHQGHN có những định hướng đúng đắn trong việc xây dựng chính sách. "Kinh nghiệm quốc tế trong xây dựng và phát triển NNCM có thể cung cấp những bài học quý giá cho ĐHQGHN trong quá trình hoàn thiện chính sách phát triển NNCM."

IV. Kết luận và khuyến nghị

Chính sách phát triển NNCM tại ĐHQGHN cần được tiếp tục hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển KH&CN trong bối cảnh hiện nay. Việc xây dựng một môi trường nghiên cứu thuận lợi sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu. "Nghiên cứu, đánh giá và đề xuất giải pháp bổ sung, hoàn thiện chính sách phát triển NNCM là cần thiết nhằm kiến tạo môi trường thuận lợi cho các nhà khoa học."

4.1. Đề xuất chính sách

Các đề xuất chính sách cần tập trung vào việc tăng cường hợp tác giữa các nhóm nghiên cứu, cải thiện điều kiện nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực. "Đề xuất chính sách cần hướng đến việc tạo ra các chương trình nghiên cứu đa ngành, huy động nguồn lực từ cả bên trong và bên ngoài để phát triển các chương trình nghiên cứu của nhóm."

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự bùng nổ của nền kinh tế tri thức, hoạt động khoa học và công nghệ (KH&CN) trong các cơ sở giáo dục đại học đóng vai trò quyết định đối với năng lực cạnh tranh quốc gia. Xu hướng phát triển khoa học hiện đại mang tính chất liên ngành, tích hợp cao, đòi hỏi sự dịch chuyển căn bản từ phương thức nghiên cứu cá thể, đơn lẻ sang mô hình tổ chức mang tính tập thể, hợp tác và liên thông. Tuy nhiên, thực tiễn tại các trường đại học Việt Nam đang tồn tại rào cản mang tính cấu trúc: xu hướng chia cắt và hành chính hóa trong các bộ môn chuyên môn, biến mỗi bộ môn thành một "ốc đảo" học thuật phân lập, thiếu vắng cơ chế cộng tác hữu cơ. Trước yêu cầu chuyển dịch mô hình phát triển sang đại học nghiên cứu (ĐHNC) đẳng cấp quốc tế, việc xây dựng và hoàn thiện chính sách phát triển Nhóm nghiên cứu mạnh (NNCM) trở thành nhiệm vụ chiến lược cấp thiết.

Luận án "Chính sách phát triển nhóm nghiên cứu mạnh nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động khoa học và công nghệ trong các trường đại học ở Việt Nam (Nghiên cứu trường hợp Đại học Quốc gia Hà Nội)" của Nghiên cứu sinh Đào Minh Quân, thuộc chuyên ngành Quản lý Khoa học và Công nghệ (mã số thí điểm), được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của GS. Nguyễn Văn Kim và PGS.TS. Đào Thanh Trường tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội (2019). Luận án định vị một khoảng trống nghiên cứu (research gap) trọng yếu trong lý luận và thực tiễn quản lý KH&CN: sự thiếu vắng các nghiên cứu chuyên sâu, hệ thống về chu trình chính sách phát triển NNCM và việc lượng hóa tác động của các gói chính sách lên năng suất khoa học tại các đại học đầu vũ khí của Việt Nam.

Nội dung nghiên cứu giải quyết ba câu hỏi nghiên cứu (Research Questions - RQ) và kiểm chứng ba giả thuyết nghiên cứu (Hypotheses - H) tương ứng:

• RQ1: Thực trạng các NNCM và tác động của các nhóm này đối với việc nâng cao hiệu quả hoạt động KH&CN của ĐHQGHN diễn ra như thế nào?
  • H1: NNCM tại ĐHQGHN giúp gia tăng vượt bậc số lượng ấn phẩm khoa học quốc tế, số lượng đề tài KH&CN, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo sau đại học và mở rộng mạng lưới hợp tác nghiên cứu.
• RQ2: Thực trạng và tác động của hệ thống chính sách phát triển NNCM đối với hiệu quả hoạt động KH&CN của ĐHQGHN ra sao?
  • H2: Bên cạnh những tác động tích cực, chính sách phát triển NNCM vẫn tồn tại nhiều điểm nghẽn và hạn chế liên quan đến xác lập mục tiêu, nội dung chính sách và khâu tổ chức thực thi.
• RQ3: Chính sách phát triển NNCM ở ĐHQGHN cần được bổ sung, hoàn thiện như thế nào để chuyển hóa từ gia tăng số lượng sang đột phá về chất lượng hoạt động KH&CN?
  • H3: Chính sách phát triển NNCM cần được tái cấu trúc toàn diện dựa trên ba trụ cột: xác lập lĩnh vực nghiên cứu thế mạnh mũi nhọn, tự chủ tài chính - nguồn lực, và đổi mới cơ chế đánh giá hiệu quả hoạt động.

Khung lý thuyết của luận án tích hợp Lý thuyết Thiết chế Quản lý (Vũ Cao Đàm), Lý thuyết Vốn Nhân lực Khoa học và Kỹ thuật (Scientific and Technical Human Capital - STHC của Barry Bozeman) và Mô hình Đánh giá Tác động Hậu nghiệm (Ex-post Impact Assessment). Luận án giới hạn phạm vi khảo sát thực nghiệm tại Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) - đơn vị thuộc nhóm 124 đại học hàng đầu châu Á theo QS University Rankings Asia 2019 và top 1000 thế giới theo QS World University Rankings - trong khung thời gian trọng tâm từ năm 2013 (thời điểm ĐHQGHN chính thức ban hành Quy chế công nhận và chính sách phát triển NNCM) đến năm 2019. Mẫu khảo sát định lượng gồm $N=141$ cán bộ khoa học và nhà quản lý, kết hợp phỏng vấn sâu $N=19$ chuyên gia đầu ngành và nhà hoạch định chính sách cấp Bộ và ĐHQGHN.

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế và trong nước phản ánh ba dòng lý thuyết (streams) chính chi phối các nghiên cứu về nhóm nghiên cứu và chính sách khoa học:

Dòng thứ nhất: Bản chất, cấu trúc và động lực học của nhóm nghiên cứu. Khái niệm nhóm nghiên cứu được Joseph S. Fruton (1990) định vị là một tập thể nghiên cứu định hướng trong một lĩnh vực chuyên môn nhất định, dẫn dắt bởi một nhà khoa học uy tín, có khả năng vận hành chương trình nghiên cứu độc lập. Valerie I. Sessa (2008) phát triển khái niệm NNCM như một cấu trúc trung gian liên kết các cá nhân, phòng thí nghiệm (PTN) trong một hệ thống hoàn chỉnh. Sharon Mickan và Sylvia Rodger (2000) xây dựng khung phân tích 18 đặc tính của nhóm làm việc hiệu quả, phân bổ trên hai trục: cấu trúc tổ chức (12 yếu tố: mục đích rõ ràng, văn hóa phù hợp, nhiệm vụ cụ thể, vai trò phân định, lãnh đạo, thành viên, nguồn lực, đóng góp cá nhân, tự nhận thức, lòng tin, cam kết, tính linh hoạt) và quy trình hoạt động (6 yếu tố: phối hợp, gắn kết, ra quyết định, quản trị xung đột, quan hệ xã hội, phản hồi hiệu suất).

Dòng thứ hai: Mối quan hệ giữa hợp tác nghiên cứu và năng suất khoa học. D. Rosen (1979) chứng minh sự gia tăng hợp tác gắn liền với quá trình chuyên nghiệp hóa khoa học. Đặc biệt, nghiên cứu thực nghiệm của Barry Bozeman và Sooho Lee (2005) trên 443 nhà khoa học đã tạo nên bước ngoặt tranh luận khi chỉ ra: nếu năng suất công bố đo bằng "tổng số lượng ấn phẩm" (Normal count), hợp tác là yếu tố dự báo dương tính mạnh mẽ ($p < 0.001$); nhưng khi đo bằng "chỉ số phân số quy đổi tác giả" (Fractional count), mối liên hệ giữa hợp tác và năng suất cá nhân không còn ý nghĩa thống kê. Zhigang Hu, Chaomei Chen và Zeyuan Liu (2012) bổ sung rằng tương quan giữa hợp tác và năng suất phụ thuộc chặt chẽ vào giai đoạn nghề nghiệp và đặc thù ngành học (các ngành thực nghiệm như Hóa học hữu cơ, Virus học có hệ số tương quan $r$ cao hơn đáng kể so với Toán học hay Khoa học máy tính). Fabiola Bertolotti và cộng sự (2015) nhấn mạnh vai trò của công nghệ cộng tác và mạng xã hội trong việc giải quyết tình trạng phân mảnh của các nhà nghiên cứu R&D.

Dòng thứ ba: Rào cản thể chế và công cụ chính sách phát triển nhóm nghiên cứu. Nghiên cứu của Neshaneh Pakdaman và cộng sự (2016) tại Islamic Azad University và Nasim Nobahar cùng cộng sự (2014) tại Kermanshah City chỉ ra các rào cản nghiêm trọng đối với hoạt động NCKH: thiếu không gian vật lý, hạn chế về kinh phí, thủ tục hành chính xơ cứng và thiếu cơ chế ghi nhận địa vị xã hội của giảng viên. Tại Việt Nam, Trương Quang Học (2008, 2014) khẳng định: "NNC khoa học là tế bào của cơ thể, là đơn vị cấu trúc và chức năng, quyết định cho sự thành công của các hoạt động KH&CN cũng như đào tạo của bất kỳ cơ quan tổ chức giáo dục nào", đồng thời đề xuất mô hình liên kết "Cây tre trăm đốt". Nguyễn Đình Đức (2014) và Phạm Hùng Việt (2015) nhấn mạnh vai trò của thủ lĩnh khoa học (PI), cơ chế thu hút tiến sĩ sau tiến sĩ (postdoc), và yêu cầu đánh giá định kỳ thông qua công bố chuẩn ISI/Scopus.

Tranh luận học thuật quốc tế tập trung vào hai luồng quan điểm đối lập:

1. Mô hình tài trợ bình quân dàn trải đối lập với mô hình đầu tư trọng điểm nhiều mức: Trần Đình Phong (2015) lập luận rằng cơ chế tài trợ ngắn hạn, chạy theo số lượng của Quỹ NAFOSTED không thể tạo đột phá, từ đó đề xuất mô hình tài trợ 3 mức của Hội đồng Nghiên cứu Châu Âu (European Research Council - ERC: Starting Grant 1.5 triệu Euro/5 năm; Consolidator Grant 2.0 triệu Euro/5 năm; Advanced Grant 2.5 triệu Euro/5 năm).
2. Quản trị học thuật tự trị (academic autonomy) đối lập với quản trị hành chính tập quyền (managerialism): Tranh cãi giữa việc trao toàn quyền tự chủ về đề tài, tài chính cho trưởng nhóm nghiên cứu hay duy trì các tầng nấc kiểm soát hành chính trung gian.

Luận án định vị chính xác khoảng trống này bằng cách so sánh chuẩn tiêu chí của ĐHQGHN với chuẩn mực của Đại học RMIT (Australia) - nơi yêu cầu mỗi thành viên nòng cốt phải đạt doanh thu nghiên cứu tối thiểu $600.000$ USD (đối với lĩnh vực STEM/Sức khỏe) hoặc $300.000$ USD (đối với KHXH&NV/Nghệ thuật) trong 3 năm - nhằm xác lập một khung phân tích chính sách thích ứng với bối cảnh các trường đại học tại các nền kinh tế mới nổi.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án tạo ra những phát triển lý thuyết quan trọng thông qua việc:

1. Mở rộng Lý thuyết Thiết chế Quản lý: Vận dụng và phát triển luận điểm của Vũ Cao Đàm về tam giác thiết chế gồm Chiến lược (sự lựa chọn) – Chính sách (sự đối xử) – Quy chế/Quy định (sự điều chỉnh) vào thực tiễn vi mô của các tổ chức học thuật đại học, làm rõ cơ chế tương tác đa chiều giữa chính sách cấp quốc gia, cấp đại học và hành vi của nhà khoa học.
2. Bổ sung Lý thuyết Vốn Nhân lực Khoa học và Kỹ thuật (STHC): Làm rõ cấu trúc mạng lưới xã hội và vốn học thuật trong bối cảnh các đại học Việt Nam, chứng minh rằng sự kết hợp giữa uy tín của Trưởng nhóm (academic capital) và năng lực sáng tạo của nghiên cứu sinh/học viên cao học tạo thành động lực cốt lõi gia tăng năng suất nghiên cứu.
3. Định nghĩa lại khái niệm NNCM: Xác lập định nghĩa chuẩn hóa: NNCM là một tổ chức trung gian trong hệ thống bộ môn - khoa - viện - trường, được dẫn dắt bởi một nhà khoa học uy tín, có khả năng tích hợp liên ngành để giải quyết trọn vẹn các chương trình/dự án lớn trong thời gian 3-5 năm, tạo ra các sản phẩm KH&CN đột phá và nhất quán.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích chính sách phát triển NNCM của luận án được xây dựng dựa trên sự tích hợp ba chiều kích chính sách cốt lõi (Policy Matrix):

Điều kiện biên (Boundary Conditions): Khung phân tích áp dụng tối ưu cho các đại học nghiên cứu đa ngành, công lập quy mô lớn tại các quốc gia đang phát triển, nơi cơ chế tự chủ đại học đang trong giai đoạn chuyển đổi và tồn tại sự đan xen giữa quản trị hành chính nhà nước và tự trị học thuật.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án vận dụng thế giới quan Thực tế Diễn giải kết hợp Thực chứng luận (Pragmatism / Critical Realism), triển khai thiết kế nghiên cứu phương pháp hỗn hợp (Mixed Methods Research) theo mô hình diễn giải tuần tự kết hợp song song đồng quy:

• Phương pháp định lượng (Quantitative): Đánh giá hậu nghiệm mức độ tác động của chính sách, phân tích cấu trúc nhân lực, tương quan giữa các biến số nhân khẩu học học thuật (độ tuổi, học hàm, học vị) với năng suất khoa học (số bài báo ISI/Scopus, số đề tài chủ trì).
• Phương pháp định tính (Qualitative): Phân tích nội dung văn bản chính sách (Policy Document Analysis) và phỏng vấn sâu bán cấu trúc để giải mã căn nguyên của các điểm nghẽn thể chế.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình nghiên cứu tuân thủ các chuẩn mực phương pháp luận khoa học:

1. Mẫu khảo sát bằng bảng hỏi ($N=141$):

   • Cơ cấu giới tính: Nam chiếm $70.9%$ ($n=100$), Nữ chiếm $29.1%$ ($n=41$).
   • Cơ cấu độ tuổi: Dưới 41 tuổi chiếm $48.2%$ ($n=68$); Từ 41-55 tuổi chiếm $35.1%$ ($n=50$); Trên 55 tuổi chiếm $16.7%$ ($n=23$).
   • Trình độ học thuật: Giáo sư/Phó Giáo sư chiếm $46.8%$ ($n=66$); Tiến sĩ chiếm $37.6%$ ($n=53$); Thạc sĩ chiếm $15.6%$ ($n=22$).
   • Phân bố lĩnh vực: Khoa học Tự nhiên chiếm $46.0%$ ($n=52$); Khoa học Xã hội và Nhân văn chiếm $33.6%$ ($n=38$); Kỹ thuật và Công nghệ chiếm $11.5%$ ($n=13$); Y - Dược và Nông nghiệp chiếm $8.9%$ ($n=10$) (trong tổng số $n=113$ cán bộ khoa học).
   • Vai trò mẫu: Thành viên NNCM chiếm $52.5%$ ($n=74$); Thành viên NNC khác chiếm $27.9%$ ($n=39$); Cán bộ quản lý phòng/ban chức năng chiếm $19.6%$ ($n=28$).

2. Phỏng vấn sâu ($N=19$):

   • 16 phỏng vấn sâu với các Trưởng NNCM, Trưởng phòng Quản lý NCKH, Tổ chức - Cán bộ, Đào tạo, Kế hoạch - Tài chính từ cấp ĐHQGHN đến các trường đại học thành viên (ĐHKHTN, ĐHKHXH&NV, ĐHCN).
   • 02 lãnh đạo quản lý cấp Cục/Vụ thuộc Bộ KH&CN.
   • 01 chuyên gia quốc tế về quản lý giáo dục đại học.

3. Quy trình Tam giác đạc (Triangulation): Kết hợp kiểm chứng chéo giữa dữ liệu lưu trữ thống kê giai đoạn 2005-2018 của ĐHQGHN, kết quả điều tra bằng bảng hỏi và các biên bản phỏng vấn sâu nhằm đảm bảo tính giá trị cấu trúc (construct validity) và tính giá trị nội tại (internal validity).

Data và phân tích

Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm chuyên dụng SPSS phiên bản 20.0. Thang đo Likert 5 mức độ được chuẩn hóa với khoảng cách giá trị (interval step) tính theo công thức: $$\Delta = \frac{Max - Min}{n} = \frac{5 - 1}{5} = 0.80$$

Khoảng giá trị diễn giải điểm trung bình ($\bar{X}$):

• Mức 1 (Rất tích cực / Rất quan trọng / Rất cần thiết / Hoàn toàn đạt): $4.20 \le \bar{X} \le 5.00$
• Mức 2 (Tích cực / Quan trọng / Cần thiết / Đạt mức cao): $3.40 \le \bar{X} \le 4.19$
• Mức 3 (Bình thường / Đạt mức trung bình): $2.60 \le \bar{X} \le 3.39$
• Mức 4 (Hạn chế / Ít quan trọng / Đạt mức thấp): $1.80 \le \bar{X} \le 2.59$
• Mức 5 (Rất hạn chế / Không quan trọng / Không đạt): $1.00 \le \bar{X} \le 1.79$

Hệ số tương quan Pearson ($r$) được sử dụng để xác định chiều hướng và độ mạnh của mối liên hệ tuyến tính giữa độ tuổi, học hàm/học vị với năng suất công bố quốc tế và năng lực chủ trì đề tài KH&CN.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Kết quả phân tích định lượng và định tính của luận án đưa ra 5 phát hiện thực nghiệm mang tính đột phá:

1. Sự vượt trội về năng suất khoa học nhưng mất cân đối nghiêm trọng giữa các khối ngành. Các thành viên thuộc NNCM có năng suất công bố ISI/Scopus trung bình 5 năm đạt $\bar{X} = 4.82$ bài báo/người, cao gấp 3.4 lần so với cán bộ khoa học ngoài nhóm ($\bar{X} = 1.41$). Tuy nhiên, tồn tại sự chênh lệch lớn giữa các lĩnh vực: Khối Khoa học Tự nhiên và Công nghệ chiếm tới $84.2%$ tổng số bài báo ISI/Scopus toàn ĐHQGHN, trong khi khối Khoa học Xã hội và Nhân văn gặp khó khăn trong hội nhập quốc tế với năng suất công bố quốc tế trung bình chỉ đạt $\bar{X} = 0.38$ bài/người/5 năm.

2. Bệnh lý "mượn tên nhà khoa học" và tính hình thức trong xét duyệt nhân lực. Dữ liệu phỏng vấn sâu làm sáng tỏ hiện tượng bất cập mang tính cấu trúc: "Hiện tượng mượn tên nhà khoa học khi thành lập NNCM". Nhằm đáp ứng đủ tiêu chí cơ học của hồ sơ xét duyệt (phải có Giáo sư/Phó Giáo sư đứng đầu hoặc tham gia), các nhóm đã mời các nhà khoa học tên tuổi đứng tên danh nghĩa nhưng không trực tiếp tham gia hoạt động nghiên cứu hay sinh hoạt học thuật. Thực tế điều tra cho thấy việc thẩm định năng lực nhân lực khi xét duyệt đề tài còn mang nặng tính hành chính và hình thức.

3. Nghịch lý đầu tư trang thiết bị và điểm nghẽn nguồn lực thực thi. Dữ liệu khảo sát chỉ ra một mâu thuẫn sâu sắc giữa chính sách ban hành và nguồn lực phân bổ: "Chính sách ban hành không đi kèm với nguồn lực thực hiện". Luận án ghi nhận thực trạng: "Nghịch lý trong triển khai dự án tăng cường NLNC, người cần thì không được giao, người được giao thì không cần". Hiệu quả khai thác hệ thống trang thiết bị giai đoạn 2005-2015 tại nhiều PTN trọng điểm đạt mức thấp; trong khi các nhóm nghiên cứu trẻ, năng động lại thiếu kinh phí duy tu, mua sắm hóa chất và vận hành thiết bị hàng năm.

4. Gánh nặng hành chính và vấn đề "tiêu cực phí" trong quản lý đề tài. Khảo sát thực trạng quản trị chỉ ra rằng các chính sách ưu đãi như giảm giờ giảng dạy cho thành viên NNCM triển khai không nhất quán giữa các trường thành viên. Đáng chú ý, luận án trực diện chỉ ra sự tồn tại của "Tiêu cực phí trong tuyển chọn, nghiệm thu và thanh quyết toán đề tài", cùng với các thủ tục thanh toán tài chính xơ cứng, làm tiêu tốn từ $25% - 30%$ quỹ thời gian nghiên cứu của các thủ lĩnh khoa học.

5. Hạn chế trong cơ chế thu hút tiến sĩ sau tiến sĩ (Postdoc) và nghiên cứu sinh. So sánh với các chuẩn mực quốc tế (RMIT, Max Planck), ĐHQGHN thiếu vắng chính sách cấp học bổng tập trung và quỹ lương chuyên biệt cho đối tượng Postdoc. NCS và học viên cao học chưa được xem là lực lượng lao động nghiên cứu toàn thời gian hưởng lương, dẫn tới sự thiếu hụt nhân lực kế cận chất lượng cao cho các NNCM.

Implications đa chiều

• Về mặt Lý thuyết: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm khẳng định sự thất bại của các chính sách "mệnh lệnh hành chính" thuần túy nếu không đi kèm với cơ chế khuyến khích lợi ích vật chất, tự chủ học thuật và giảm thiểu chi phí giao dịch hành chính trong các tổ chức khoa học.
• Về mặt Phương pháp: Thiết lập bộ công cụ đánh giá tác động chính sách hậu nghiệm có thể chuyển giao và áp dụng cho toàn bộ hệ thống các đại học công lập và viện nghiên cứu tại Việt Nam.
• Về mặt Thực tiễn Quản trị:
  • Chuyển từ cơ chế thẩm định hồ sơ danh nghĩa sang cơ chế đánh giá hiệu suất đầu ra thực tế (Performance-based funding) theo chu kỳ 3 năm.
  • Xóa bỏ cơ chế giải ngân hành chính kiểu chứng từ hóa đơn truyền thống, áp dụng cơ chế khoán chi đến sản phẩm cuối cùng.
  • Xây dựng quỹ học bổng và quỹ trả lương dành riêng cho Postdoc và NCS làm việc toàn thời gian trong các NNCM.
• Về mặt Chính sách Quốc gia: Cung cấp căn cứ thực tiễn để Bộ KH&CN, Quỹ NAFOSTED và Bộ Giáo dục & Đào tạo sửa đổi quy chế quản lý đề tài khoa học, thiết lập cơ chế tài trợ 3 cấp độ (ERC model) nhằm nuôi dưỡng các cá nhân và nhóm nghiên cứu tinh hoa.

Limitations và Future Research

1. Giới hạn về không gian mẫu: Nghiên cứu tập trung duy nhất vào trường hợp ĐHQGHN. Dù ĐHQGHN mang tính điển hình cao, mô hình này vẫn có những đặc thù về cơ chế tự chủ và hỗ trợ ngân sách nhà nước khác biệt so với các trường đại học trực thuộc các Bộ ngành hoặc khối đại học ngoài công lập.
2. Giới hạn về dữ liệu chuỗi thời gian: Dữ liệu khảo sát bảng hỏi mang tính chất cắt ngang (cross-sectional), chưa thể theo dõi liên tục hành vi và năng suất của cùng một nhóm nghiên cứu qua nhiều chu kỳ chính sách 10-15 năm.
3. Định hướng nghiên cứu tương lai:
   • Nghiên cứu so sánh đa trường hợp (Comparative Case Study) giữa ĐHQGHN, ĐHQG TP. Hồ Chí Minh, Đại học Bách khoa Hà Nội và Đại học Đà Nẵng.
   • Nghiên cứu định lượng sâu về hiệu quả thương mại hóa, số lượng sáng chế (patents) và doanh thu từ doanh nghiệp khởi nguồn (spin-off) của các NNCM.
   • Đánh giá tác động dài hạn của chính sách tài trợ NCS/Postdoc đến chỉ số trích dẫn khoa học (Citation metrics: H-index, FWCI).

Tác động và ảnh hưởng

• Học thuật & Trích dẫn: Luận án là công trình tiên phong tại Việt Nam nghiên cứu toàn diện về chính sách phát triển NNCM trong trường đại học, mở ra hướng nghiên cứu chính sách quản lý khoa học dựa trên bằng chứng (evidence-based policy making).
• Tác động Thể chế: Cung cấp cơ sở khoa học trực tiếp cho Ban Giám đốc ĐHQGHN trong việc sửa đổi Quyết định số 3939/QĐ-ĐHQGHN về Tiêu chí công nhận và chính sách hỗ trợ phát triển NNCM; đề xuất các quy định quản lý tài chính và đầu tư phòng thí nghiệm trọng điểm.
• Tác động Kinh tế - Xã hội: Thúc đẩy các NNCM tập trung nguồn lực giải quyết các bài toán lớn của đất nước về biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng, phát triển vật liệu mới và bảo tồn văn hóa, tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước cho KH&CN.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh & Nhà nghiên cứu trẻ: Tiếp cận môi trường học thuật chuyên nghiệp, hưởng lợi từ các chính sách học bổng, giảm giờ giảng và quỹ hỗ trợ nghiên cứu thực chất.
• Trưởng nhóm nghiên cứu & Nhà khoa học cao cấp: Được giải phóng khỏi các thủ tục hành chính phức tạp, gia tăng quyền tự chủ về nhân sự, kinh phí và định hướng học thuật.
• Lãnh đạo Đại học & Cơ quan Quản lý: Sở hữu khung tiêu chí và quy trình đánh giá khoa học để sàng lọc, đầu tư đúng địa chỉ và giải thể các nhóm hoạt động kém hiệu quả.
• Nhà hoạch định Chính sách Quốc gia: Nhận diện rõ các lỗ hổng thể chế để sửa đổi Luật KH&CN, Luật Giáo dục Đại học và các cơ chế tài chính khoa học quốc gia.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?
Luận án đã mở rộng Lý thuyết Thiết chế Quản lý của Vũ Cao Đàm và Lý thuyết Vốn Nhân lực Khoa học và Kỹ thuật (STHC) của Barry Bozeman bằng cách mô hình hóa mối quan hệ biện chứng giữa cấu trúc thể chế 3 tầng (Chiến lược – Chính sách – Quy định) với động lực tự chủ của các nhóm nghiên cứu trong trường đại học. Luận án chỉ ra rằng sự thành công của NNCM không chỉ phụ thuộc vào năng lực chuyên môn cá nhân mà là kết quả của sự tương thích giữa môi trường chính sách vi mô và cơ chế vận hành nhóm.

2. Đổi mới phương pháp luận của luận án so với các công trình đi trước?
So với các nghiên cứu trước đây vốn chủ yếu dừng lại ở phân tích định tính hoặc khảo sát mô tả đơn giản, luận án đã thiết lập quy trình Đánh giá Tác động Hậu nghiệm (Ex-post Impact Assessment) tích hợp phương pháp hỗn hợp chuẩn mực: xử lý định lượng trên phần mềm SPSS 20.0 với thang đo Likert chuẩn hóa khoảng cách ($0.80$), phân tích tương quan Pearson, đối chiếu chéo với hệ tiêu chí của Đại học RMIT (Australia) và phỏng vấn sâu tam giác đạc ($N=19$).

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ dữ liệu thực nghiệm là gì?
Phát hiện bất ngờ nhất là hiện tượng nghịch lý nguồn lực: sự gia tăng về số lượng văn bản chính sách và quyết định công nhận NNCM tỷ lệ nghịch với mức độ hài lòng về nguồn lực hỗ trợ thực tế. Luận án chỉ ra tình trạng "mượn tên nhà khoa học" và "người cần thiết bị không được giao, người được giao không cần", phơi bày khoảng cách lớn giữa ý chí chính sách hành chính và thực tiễn vận hành khoa học.

4. Quy trình lặp lại nghiên cứu (Replication Protocol) có được cung cấp đầy đủ không?
Hoàn toàn đầy đủ. Luận án mô tả chi tiết bảng cấu trúc câu hỏi khảo sát, bảng mã hóa thang đo, công thức xác định các khoảng giá trị đánh giá, danh mục mẫu đại diện các trường thành viên và quy trình xử lý dữ liệu định lượng/định tính, cho phép các nhà nghiên cứu khác có thể tái lặp nghiên cứu tại bất kỳ trường đại học nào.

5. Lộ trình nghiên cứu 10 năm tới được định hình ra sao?
Lộ trình nghiên cứu hướng tới: (1) Xây dựng mô hình tài trợ 3 mức độ (tương tự ERC) cho hệ thống đại học Việt Nam; (2) Thiết lập chỉ số đánh giá sức khỏe học thuật (Academic Group Vitality Index) đo lường sự phát triển liên thế hệ của các trường phái khoa học; (3) Đo lường tác động lan tỏa của các NNCM đối với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp khởi nghiệp khoa học công nghệ.

Kết luận

1. Luận án làm sáng tỏ một cách hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn về nhóm nghiên cứu mạnh, khẳng định NNCM là "tế bào cấu trúc" quyết định vị thế của một đại học nghiên cứu.
2. Xác lập bức tranh thực trạng toàn diện về 3 nhóm chính sách phát triển NNCM tại ĐHQGHN giai đoạn 2013-2019, lượng hóa chính xác những đóng góp vượt bậc về công bố quốc tế và đào tạo sau đại học.
3. Nhận diện và phẫu thuật sâu sắc 4 điểm nghẽn thể chế: sự dàn trải nguồn lực, cơ chế hành chính xơ cứng, hiện tượng mượn danh học thuật và sự thiếu hụt chính sách tài trợ Postdoc/NCS.
4. Đề xuất hệ thống 3 nhóm giải pháp đồng bộ mang tính khả thi cao: hoàn thiện chiến lược khoa học mũi nhọn, đổi mới cơ chế tài trợ và tài chính tự chủ, và chuẩn hóa quy trình đánh giá - sàng lọc - giải thể nhóm theo chuẩn quốc tế.
5. Mở ra 3 dòng nghiên cứu tiếp nối: Quản trị tài năng khoa học trong đại học tự chủ; Động lực học hợp tác liên ngành; và Đánh giá tác động kinh tế - xã hội của các chương trình KH&CN trọng điểm quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề nghiên cứu, để qua đó, xác định những nhiệm vụ đặt ra cho đề tài luận án cần tập trung giải quyết. Theo đó, tác giả luận án sẽ tập trung vào 3 nội dung chính gồm (1) Cơ sở hình thành, đặc điểm, vai trò của nhóm nghiên cứu mạnh trong trường đại học; (2) Chính sách phát triển nhóm nghiên cứu mạnh trong trường đại học; (3) Những nội dung luận án cần tiếp tục nghiên cứu 1. Các công trình nghiên cứu về sự hình thành, đặc điểm, vai trò của NNCM trong trƣờng đại học Qua nghiên cứu, tìm hiểu các tài liệu liên quan đến chủ đề nghiên cứu của mình ở trong và ngoài nƣớc tác giả luận án nhận thấy, các bài viết của các nhà khoa học đã đề cập đến vấn đề hợp tác trong nghiên cứu, nhận diện NNC và NNCM, sự hình thành, đặc điểm, cấu trúc, vai trò, quy trình hoạt động và những yếu tố cốt lõi đối với NNC và NNCM. Sau đây là những nội dung cụ thể: Khái niệm NNC đã đƣợc Joseph S.

Fruton đề cập trong cuốn tài liệu “Constracts in scientific Style: Research Groups in the Chemical and Biochemocal Researchs” (1990). Trong đó, tác giả đƣa ra định nghĩa: NNC là một tập thể nghiên cứu định hướng trong một lĩnh vực chuyên môn nhất định tại một đơn vị đào tạo, đơn vị nghiên cứu, được dẫn dắt bởi một nhà khoa học có uy tín khoa học, đủ để có thể tiến hành một chương trình nghiên cứu độc lập. Thông qua tương tác với lãnh đạo chuyên môn của nhóm (trưởng nhóm) và với các thành viên khác, các thành viên trong nhóm có cơ hội học hỏi các kỹ thuật thực nghiệm, nắm bắt kiến thức lý thuyết và tham gia tích cực vào chương trình nghiên cứu của nhóm để tạo ra những thành tựu khoa học mới, những ý tưởng mới, những sản phẩm KH&CN mới [31]. Đề cập đến khái niệm NNCM trong “Handbook: Work Group Learning” (2008), Valerie I.

Sessa cho rằng, NNCM được hiểu theo nghĩa rộng là tập hợp các nhà khoa học hay các trung tâm, PTN liên kết với nhau trên một hay một số lĩnh vực nhằm nghiên cứu và triển khai những hoạt động KH&CN ở trình độ cao trong những lĩnh vực khoa học khác nhau. Các NNC sẽ đóng vai trò trung gian trong hệ thống tổ chức trung tâm, viện, trường. Các nhóm sẽ liên kết các cá nhân lại với nhau trong khoảng thời gian cố định và liên kết với nhau dưới dạng hệ thống hoàn chỉnh. Nói cách khác, 20 các NNC đóng vai trò là tổ chức nhỏ tập hợp các cá nhân hoạt động NCKH và phát triển công nghệ và các trung tâm, viện, trường là nơi tổ chức tập hợp các NNC lại theo hướng tương hỗ hoặc song song với nhau [40].

Hay quan điểm của David L. Morgan - Porland State University, đề cập trong Focus as Qualitative Research - Second Edition - Sage Publications Inc (1997) khi cho rằng “NNCM là một NNC được hoạt động trên cơ sở kết hợp tự nguyện những cá thể có NLNC tốt. Thay vì các mối quan hệ trên cơ sở uy tín là những quan hệ tương tác giữa các thành viên trong nhóm với sự điều hành của người chủ trì đề tài. Dấu hiệu phân biệt của NNCM là sự trao đổi thảo luận để phát triển công tác nghiên cứu, điều này có thể ít được sử dụng trong các NNC thông thường”[34].

Trong khi đó, công trình nghiên cứu “Studies in Scientific Collaboration Part III. Professionalization and The Natural History of Modern Scientific Co-authorship” (1979) của D. Rosen cho thấy, xu hƣớng hợp tác giữa các nhà khoa học đã gia tăng một cách nhanh chóng kể từ thế kỷ XX. Sự hợp tác đƣợc tăng cƣờng gắn liền với những đổi mới trong tổ chức khoa học và tạo ra sự phát triển mạnh mẽ của khoa học.

Các tác giả cũng khẳng định, cả sự hợp tác và những thay đổi trong tổ chức khoa học đều bắt nguồn từ sự chuyên nghiệp hóa khoa học, chính sự gia tăng các hoạt động nghiên cứu liên ngành, cũng nhƣ yêu cầu cao về chi phí nghiên cứu đã có tác động lớn buộc các nhà nghiên cứu phải hợp tác trong nghiên cứu, hình thành nên các NNC và mạng lƣới nghiên cứu giúp mở rộng khả năng truyền bá tri thức, nâng cao chất lƣợng nghiên cứu và ứng dụng nghiên cứu trong thực tiễn[32]. Nghiên cứu của Sharon Mickan và Sylvia Rodger về những đặc điểm của nhóm hiệu quả (Characteristics of effective teams: a literature review (2000)) đã chỉ ra 18 đặc điểm quan trọng của một nhóm làm việc hiệu quả, trong đó 12 đặc điểm thuộc về cấu trúc tổ chức và 6 đặc điểm thuộc về quy trình, cụ thể: Về mặt cấu trúc tổ chức, nhóm tác giả cho rằng các nhóm hiệu quả cần có: 1) Mục đích rõ ràng (Clear purpose) - xác định các mục tiêu phù hợp và liên kết các mục tiêu chuyên môn của cá nhân song song với mục tiêu của nhóm; 2) Văn hóa phù hợp (Appropriate culture) - Văn hóa nhóm thể hiện cách chuyển đổi các giá trị đƣợc chia sẻ thành các chuẩn mực hành vi; 3) Xác định rõ nhiệm vụ (Specified task) - các nhiệm vụ đóng góp hữu hình cho nhóm và phù hợp với mục đích, khả năng và thái độ của nhóm; 4) Phân định rõ vai trò (Distinct roles) - vai trò cá nhân cần đƣợc làm rõ và hiểu rõ; 5) Lãnh đạo phù hợp (Suitable leadership) - Nhiệm vụ của nhóm càng phức tạp 21 và năng động, càng cần một ngƣời lãnh đạo giỏi. Lãnh đạo nên phản ánh giai đoạn phát triển của nhóm. Các nhà lãnh đạo cần duy trì trọng tâm chiến lƣợc để hỗ trợ tầm nhìn của Nhóm, tạo điều kiện thiết lập mục tiêu, đào tạo và đánh giá thành tích; 6) Thành viên có liên quan (Relevant members)- Số lƣợng thành viên phù hợp với sự pha trộn và đa dạng của nhiệm vụ; 7) Nguồn lực đầy đủ (Adequate resources); 8) Đóng góp cá nhân (Individual Contribution)- cá nhân tham gia vào các nhóm đòi hỏi phải có kiến thức, sự tin tƣởng, cam kết và linh hoạt; 9) Hiểu bản thân (Self-knowledge) - Hình ảnh bản thân chuyên nghiệp có ảnh hƣởng lớn nhất đến các thành viên trong việc hiểu và tƣơng tác với nhau; 10) Lòng tin (Trust) - Các cá nhân đáng tin cậy sẵn sàng chia sẻ kiến thức và kỹ năng của họ mà không sợ bị thu nhỏ hoặc khai thác.

Họ thƣờng có khả năng học tập lẫn nhau; 11) Cam kết (Commitment) - Hiểu bản thân và tin tƣởng ngƣời khác là những yếu tố quan trọng để xây dựng cam kết. Cam kết về một tập hợp thống nhất các mục tiêu và giá trị của nhóm cung cấp phƣơng hƣớng và động lực cho từng thành viên; 12) Linh hoạt (Flexibility) - Linh hoạt là khả năng duy trì một thái độ cởi mở, thích ứng với các giá trị cá nhân khác nhau và dễ tiếp thu ý tƣởng của ngƣời khác. Về quy trình của nhóm, các tác giả cũng chỉ ra rằng các nhóm hiệu quả cần những yếu tố quan trọng sau đây: 1) Phối hợp (Coordination) - Phối hợp đƣợc mô tả là các hành động giữa các cá nhân có trật tự cần thiết để thực hiện các nhiệm vụ phức tạp. Các nhóm cần khai thác sự đa dạng và giảm thiểu sự khác biệt của các thành viên, để đảm bảo rằng các kỹ năng và kiến thức chuyên môn đƣợc sử dụng tốt; 2) Sự gắn kết (Cohesion) - Sự gắn kết nhóm thừa nhận các thành viên hấp dẫn cá nhân đối với nhóm và nhiệm vụ.

Các thành viên hợp tác phụ thuộc lẫn nhau xung quanh nhiệm vụ của nhóm để đáp ứng các mục tiêu của nhóm; 3) Ra quyết định (Decision making) - Một loạt các kiến thức và kỹ năng của các thành viên trong nhóm thƣờng đóng góp thông tin mở rộng và tạo ra các quyết định tốt hơn. Tuy nhiên, quyền tự chủ cá nhân có thể giảm khi các quyết định đƣợc chia sẻ và trách nhiệm đƣợc lan tỏa đến tất cả các thành viên trong nhóm; 4) Quản trị xung đột (Conflict management) - Xung đột nhóm có thể thúc đẩy sáng tạo nhƣng cũng có thể phá hủy nhóm. Để đánh giá cao những đóng góp sáng tạo và thúc đẩy giải quyết vấn đề hiệu quả của nhóm, sự đa dạng cần đƣợc quản lý cẩn thận; 5) Các mối quan hệ xã hội (Social relationships) - Mối quan hệ xã hội tốt sẽ duy trì các nhóm làm việc hiệu quả. Cá nhân các thành viên trong nhóm cần đồng cảm và hỗ trợ nhau, cung cấp, chia sẻ thông tin và hợp tác giải quyết các vấn đề; 6) Thông tin phản hồi hiệu quả (Performance Feedback) - Các cá nhân, nhóm và tổ chức 22 đều yêu cầu phản hồi chính xác và kịp thời về hiệu suất làm việc để duy trì hiệu quả của nhóm[36].

Bài viết có nhan đề “Exploring the relationship between multiple team membership and team performance: The role of social networks and collaborative technology (2015)” (Khám phá mối quan hệ giữa nhiều thành viên nhóm và hiệu suất nhóm: Vai trò của mạng xã hội và công nghệ hợp tác) của nhóm tác giả Fabiola Bertolotti, Elisa Mattarelli, Matteo Vignoli, Diego Maria Macrì khi nghiên cứu các đơn vị R&D của một công ty Ý về mối quan hệ giữa nhiều thành viên nhóm và hiệu suất nhóm trong việc sử dụng các công nghệ hợp tác và mạng xã hội tại nơi làm việc đã cho thấy, khi thành tích của các tổ chức phụ thuộc ngày càng nhiều vào công việc của các nhóm nghiên cứu, sự hiểu biết về cách họ hoạt động và cách cải thiện hiệu suất của họ ngày càng trở nên quan trọng. Đặc biệt, trong bối cảnh các nhà nghiên cứu ngày càng bị phân mảnh giữa các dự án và địa điểm khác nhau, do đó việc thúc đẩy tƣơng tác trực tiếp giữa các cá nhân hiếm khi đƣợc thực hiện do đó các cá nhân và nhóm sử dụng các nguồn lực xã hội và công nghệ của họ để tƣơng tác nhằm hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ của họ. Điều đó lý giải vì sao công nghệ hợp tác hiện đã lan rộng tại nơi làm việc, nó hỗ trợ và cải thiện sự hợp tác giữa các thành viên và các nhóm nghiên cứu[33]. Cũng nghiên cứu về năng suất và sự hợp tác trong nghiên cứu, bài nghiên cứu có nhan đề “How are Collaboration and Productivity Correlated at Various Career Stages of Scientists? (2012)” (Năng suất và sự hợp tác có tương quan như thế nào với các giai đoạn nghề nghiệp khác nhau của các nhà khoa học?) của các tác giả Zhigang Hu, Chaomei Chen, và Zeyuan Liu thì chỉ ra rằng, sự hợp tác đƣợc cho là có ảnh hƣởng đến năng suất của các nhà nghiên cứu.

Tuy nhiên, tác động của sự hợp tác phụ thuộc vào các yếu tố tiềm ẩn nhƣ kỷ luật, mô hình cộng tác và các cộng tác viên.