Luận án tiến sĩ quản lý khoa học và công nghệ chính sách phát triển nhóm nghiên cứu mạnh nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động khoa học và công nghệ trong các trường đại học ở việt nam nghiên cứu trường hợp đại học quốc gia hà nội

Luận án tiến sĩ kỹ thuật phân tích quản lý khoa học và công nghệ chính sách phát triển nhóm nghiên cứu mạnh nhằm cải thiện kết quả, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm,

• Tác giả: Đào Minh Quân
• Người hướng dẫn: PGS. Đào Thanh Trường
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý Khoa học và Công nghệ
• Đề tài: Chính sách phát triển nhóm nghiên cứu mạnh nhằm nâng cao hiệu quả khoa học và công nghệ tại các trường đại học Việt Nam - Nghiên cứu Đại học Quốc gia Hà Nội
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ, HÌNH
• Lý do nghiên cứu
• Ý nghĩa của nghiên cứu
• Đối tượng nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Mục tiêu nghiên cứu
• Câu hỏi nghiên cứu
• Giả thuyết nghiên cứu
• Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NHÓM NGHIÊN CỨU MẠNH NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC
• 1.1. Các công trình nghiên cứu về sự hình thành, đặc điểm, vai trò của NNCM trong trường đại học
• 1.2. Các công trình nghiên cứu về chính sách phát triển NNCM trong trường đại học
• 1.3. Những nội dung luận án cần tiếp tục nghiên cứu
• 1.4. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN NGHIÊN CỨU NHÓM NGHIÊN CỨU MẠNH VÀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NHÓM NGHIÊN CỨU MẠNH TRONG HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC
• 2.1. Cơ sở lý luận về NNCM trong trường đại học
• 2.1.1. Khái niệm NNC
• 2.1.2. Khái niệm và tiêu chí NNCM
• 2.1.3. Khái niệm và vai trò của hoạt động KH&CN trong trường đại học
• 2.1.4. Phân loại NNCM trong trường đại học
• 2.1.5. Vai trò và các mối quan hệ của NNCM trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động KH&CN của trường đại học
• 2.1.6. Phát triển NNCM và hiệu quả hoạt động của NNCM trong trường đại học
• 2.2. Cơ sở lý luận về chính sách phát triển NNCM trong trường đại học
• 2.2.1. Khái niệm và vai trò của chính sách
• 2.2.2. Khái niệm chính sách phát triển NNCM trong trường đại học
• 2.2.3. Cấu trúc chính sách phát triển NNCM trong trường đại học
• 2.2.4. Chu trình chính sách phát triển NNCM trong trường đại học
• 2.2.5. Tiêu chí đánh giá chính sách phát triển NNCM trong trường đại học
• 2.3. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VÀ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC NHÓM NGHIÊN CỨU MẠNH TRONG HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CỦA ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
• 3.1. Cơ sở hình thành và phát triển NNCM ở ĐHQGHN
• 3.1.1. Tầm nhìn và chiến lược của ĐHQGHN
• 3.1.2. Cơ sở hình thành và cách tiếp cận xây dựng NNCM ở ĐHQGHN
• 3.1.3. Bàn về tiêu chí NNCM của ĐHQGHN
• 3.2. Những đặc điểm của NNCM ở ĐHQGHN
• 3.3. Những đóng góp của NNCM trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động KH&CN ở ĐHQGHN
• 3.4. Những yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển NNCM
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NHÓM NGHIÊN CỨU MẠNH NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CỦA ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
• 4.1. Tổng quan về chính sách của Nhà nước có tác động đến sự hình thành và phát triển NNCM trong các trường đại học
• 4.2. Những ưu điểm trong chính sách phát triển NNCM của ĐHQGHN
• 4.2.1. Nhóm chính sách đầu tư, phát triển nguồn nhân lực
• 4.2.2. Nhóm chính sách cải thiện môi trường và điều kiện nghiên cứu
• 4.2.3. Nhóm chính sách hợp tác và phát triển
• 4.3. Những hạn chế của chính sách phát triển NNCM ở ĐHQGHN
• 4.4. Đánh giá tác động của chính sách phát triển NNCM đến hoạt động KH&CN ở ĐHQGHN
• 4.4.1. Chính sách đầu tư, phát triển nguồn nhân lực
• 4.4.2. Chính sách cải thiện môi trường và điều kiện nghiên cứu
• 4.4.3. Chính sách hợp tác và phát triển
• 4.5. Tiểu kết chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NHÓM NGHIÊN CỨU MẠNH NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CỦA ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
• 5.1. Bối cảnh, quan điểm định hướng, mục tiêu, nguyên tắc đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách phát triển NNCM
• 5.1.1. Bối cảnh bổ sung, hoàn thiện chính sách phát triển NNCM
• 5.1.2. Quan điểm định hướng đề xuất giải pháp bổ sung, hoàn thiện chính sách phát triển NNCM
• 5.1.3. Mục tiêu đề xuất giải pháp bổ sung, hoàn hiện chính sách phát triển NNCM
• 5.1.4. Nguyên tắc đề xuất giải pháp bổ sung, hoàn thiện chính sách phát triển NNCM
• 5.2. Kinh nghiệm quốc tế trong xây dựng và phát triển NNCM
• 5.3. Giải pháp bổ sung, hoàn thiện chính sách phát triển NNCM ở ĐHQGHN
• 5.3.1. Biện pháp bổ sung, hoàn thiện về chiến lược
• 5.3.2. Các biện pháp bổ sung, hoàn thiện chính sách
• 5.3.3. Các biện pháp bổ sung, hoàn thiện quy định về quản lý
• 5.4. Điều kiện cần và đủ để các giải pháp bổ sung, hoàn thiện chính sách phát triển NNCM có tính khả thi
• 5.5. Tiểu kết chương 5
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về chính sách phát triển nhóm nghiên cứu mạnh

Chính sách phát triển nhóm nghiên cứu mạnh (NNCM) tại các trường đại học Việt Nam, đặc biệt là tại Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN), đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động khoa học và công nghệ (KH&CN). Chính sách này không chỉ giúp quy tụ các nhà khoa học có trình độ cao mà còn tạo ra môi trường hợp tác, liên thông giữa các chuyên ngành. Theo tác giả Đào Minh Quân, việc xây dựng NNCM là một giải pháp thiết yếu nhằm khắc phục tình trạng chia cắt trong nghiên cứu và đào tạo hiện nay. "NNCM được xem là tế bào sống của hoạt động khoa học, nơi mà các nhà khoa học có thể trao đổi học thuật và cùng nhau giải quyết các vấn đề mới của khoa học."

1.1. Tầm quan trọng của NNCM

NNCM không chỉ là nơi tập hợp các nhà khoa học mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững của KH&CN trong các trường đại học. Việc phát triển NNCM giúp nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu, đồng thời tạo ra các sản phẩm nghiên cứu có thể chuyển giao và ứng dụng vào thực tiễn. "Chính NNC là môi trường khoa học thuận lợi nhất để các nhà khoa học trao đổi học thuật, tập hợp lực lượng và cùng nhau tiếp cận, giải quyết các vấn đề mới của khoa học."

II. Thực trạng chính sách phát triển NNCM tại ĐHQGHN

ĐHQGHN đã có những bước tiến đáng kể trong việc xây dựng và phát triển NNCM. Chính sách phát triển NNCM tại đây được thiết kế để đáp ứng nhu cầu nâng cao hiệu quả hoạt động KH&CN. Các nhóm chính sách đầu tư, phát triển nguồn nhân lực và cải thiện môi trường nghiên cứu đã được triển khai. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế trong việc thực hiện chính sách này. "Những hạn chế của chính sách phát triển NNCM ở ĐHQGHN cần được đánh giá và khắc phục để đảm bảo sự phát triển bền vững của các nhóm nghiên cứu."

2.1. Đánh giá tác động của chính sách

Chính sách phát triển NNCM đã có những tác động tích cực đến hoạt động KH&CN tại ĐHQGHN. Tuy nhiên, việc đánh giá tác động của chính sách này cần được thực hiện một cách hệ thống và khoa học. "Đánh giá tác động của chính sách phát triển NNCM đến hoạt động KH&CN ở ĐHQGHN là cần thiết để xác định những điểm mạnh và điểm yếu trong quá trình thực hiện."

III. Giải pháp hoàn thiện chính sách phát triển NNCM

Để nâng cao hiệu quả hoạt động KH&CN, cần có những giải pháp bổ sung và hoàn thiện chính sách phát triển NNCM. Các giải pháp này bao gồm việc cải thiện chiến lược phát triển, tăng cường đầu tư cho nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực. "Giải pháp bổ sung, hoàn thiện chính sách phát triển NNCM ở ĐHQGHN cần được thực hiện đồng bộ và có sự tham gia của các bên liên quan."

3.1. Kinh nghiệm quốc tế

Học hỏi từ các mô hình phát triển NNCM thành công trên thế giới sẽ giúp ĐHQGHN có những định hướng đúng đắn trong việc xây dựng chính sách. "Kinh nghiệm quốc tế trong xây dựng và phát triển NNCM có thể cung cấp những bài học quý giá cho ĐHQGHN trong quá trình hoàn thiện chính sách phát triển NNCM."

IV. Kết luận và khuyến nghị

Chính sách phát triển NNCM tại ĐHQGHN cần được tiếp tục hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển KH&CN trong bối cảnh hiện nay. Việc xây dựng một môi trường nghiên cứu thuận lợi sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu. "Nghiên cứu, đánh giá và đề xuất giải pháp bổ sung, hoàn thiện chính sách phát triển NNCM là cần thiết nhằm kiến tạo môi trường thuận lợi cho các nhà khoa học."

4.1. Đề xuất chính sách

Các đề xuất chính sách cần tập trung vào việc tăng cường hợp tác giữa các nhóm nghiên cứu, cải thiện điều kiện nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực. "Đề xuất chính sách cần hướng đến việc tạo ra các chương trình nghiên cứu đa ngành, huy động nguồn lực từ cả bên trong và bên ngoài để phát triển các chương trình nghiên cứu của nhóm."

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Đề tài luận án tiến sĩ "Chính sách phát triển nhóm nghiên cứu mạnh nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động khoa học và công nghệ trong các trường đại học ở Việt Nam (Nghiên cứu trường hợp Đại học Quốc gia Hà Nội)" do nghiên cứu sinh Đào Minh Quân thực hiện thuộc chuyên ngành Quản lý Khoa học và Công nghệ (mã số đào tạo thí điểm) tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, dưới sự hướng dẫn khoa học của GS.TS. Nguyễn Văn Kim và PGS.TS. Đào Thanh Trường, bảo vệ năm 2019.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Xu hướng phát triển của khoa học hiện đại mang tính liên ngành sâu sắc, đòi hỏi sự liên kết và bổ trợ giữa các chuyên ngành khoa học khác nhau. Tuy nhiên, thực tế tổ chức tại các trường đại học ở Việt Nam tồn tại rào cản lớn do sự phân lập, hành chính hóa giữa các bộ môn chuyên môn, biến các đơn vị này thành những cấu trúc khép kín, thiếu liên kết. Để khắc phục sự chia cắt này, việc hình thành và phát triển các nhóm nghiên cứu (NNC), đặc biệt là nhóm nghiên cứu mạnh (NNCM), được xác định là giải pháp hạt nhân, đóng vai trò như các tế bào sống của hoạt động đào tạo và nghiên cứu khoa học.

Mặc dù vai trò của NNCM đã được khẳng định, khảo sát thực tiễn cho thấy tại thời điểm nghiên cứu chưa có công trình nào nghiên cứu chuyên sâu, có hệ thống về chính sách phát triển NNCM và đúc kết thành các đề xuất chính sách cụ thể nhằm thúc đẩy mô hình này trong các trường đại học tại Việt Nam.

Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) được lựa chọn làm khách thể nghiên cứu điển hình vì đây là trung tâm đào tạo, nghiên cứu đa ngành quy mô lớn, đang triển khai Chiến lược phát triển đến năm 2020, tầm nhìn 2030 theo định hướng đại học nghiên cứu. Tại thời điểm bảo vệ, ĐHQGHN xếp thứ 124 trong danh sách 150 đại học hàng đầu châu Á theo bảng xếp hạng QS University Ranking Asia 2019 và thuộc nhóm 1000 đại học thế giới. ĐHQGHN cũng là đơn vị sớm ban hành và thực thi chính sách chuyên biệt về phát triển NNCM từ năm 2013, tạo cơ sở thực tiễn để đánh giá và suy rộng kết quả nghiên cứu.

Mục tiêu nghiên cứu

Luận án xác định ba mục tiêu cụ thể:

1. Làm rõ thực trạng và những tác động của NNCM đối với hoạt động khoa học và công nghệ (KH&CN) của các trường đại học, cụ thể là trường hợp ĐHQGHN.
2. Làm rõ thực trạng và tác động của các chính sách phát triển NNCM đối với việc nâng cao hiệu quả hoạt động KH&CN của ĐHQGHN.
3. Đề xuất những điểm cần bổ sung, hoàn thiện đối với chính sách phát triển NNCM ở ĐHQGHN nhằm gia tăng số lượng nhóm và nâng cao hiệu quả hoạt động KH&CN của các nhóm.

Câu hỏi nghiên cứu

1. Câu hỏi thứ nhất: Thực trạng các NNCM như thế nào và các NNCM đã có những tác động ra sao đối với việc nâng cao hiệu quả hoạt động KH&CN của ĐHQGHN?
2. Câu hỏi thứ hai: Thực trạng và tác động của chính sách phát triển NNCM đối với việc nâng cao hiệu quả hoạt động KH&CN của ĐHQGHN như thế nào?
3. Câu hỏi thứ ba: Chính sách phát triển NNCM ở ĐHQGHN hiện nay cần được bổ sung, hoàn thiện như thế nào để không chỉ gia tăng về số lượng nhóm mà quan trọng hơn là tạo ra chất lượng từ hiệu quả đạt được của nhóm trong hoạt động KH&CN?

Giả thuyết nghiên cứu

1. Giả thuyết thứ nhất: NNCM ở ĐHQGHN giúp gia tăng số lượng ấn phẩm khoa học, số lượng đề tài, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và mở rộng hợp tác trong nghiên cứu.
2. Giả thuyết thứ hai: Bên cạnh những tác động tích cực, chính sách phát triển NNCM nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động KH&CN của ĐHQGHN vẫn còn những hạn chế nhất định liên quan đến mục tiêu, nội dung và tổ chức thực hiện chính sách.
3. Giả thuyết thứ ba: Chính sách phát triển NNCM ở ĐHQGHN hiện nay cần được bổ sung, hoàn thiện trên một số phương diện, cụ thể là xác lập lĩnh vực nghiên cứu thế mạnh, tự chủ tài chính, và đánh giá hiệu quả hoạt động.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Chính sách phát triển NNCM nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động KH&CN trong trường đại học.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào thực trạng và tác động của NNCM; thực trạng và tác động của chính sách phát triển NNCM; các giải pháp bổ sung, hoàn thiện chính sách phát triển NNCM.
• Phạm vi không gian: Các đơn vị thành viên, trung tâm và viện nghiên cứu trực thuộc ĐHQGHN.
• Phạm vi thời gian: Khảo sát chủ yếu từ năm 2013 (thời điểm ĐHQGHN ban hành chính sách về NNCM) đến năm 2019, có kết hợp phân tích các văn bản quy định liên quan trước năm 2013.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án phân loại các công trình nghiên cứu đi trước thành hai hướng nghiên cứu chính:

Hướng 1: Sự hình thành, đặc điểm và vai trò của NNC và NNCM trong trường đại học

• Joseph S. Fruton (1990): Đưa ra khái niệm NNC là tập thể nghiên cứu định hướng trong một lĩnh vực chuyên môn nhất định tại cơ sở đào tạo, do một nhà khoa học có uy tín dẫn dắt để thực hiện chương trình nghiên cứu độc lập.
• Valerie I. Sessa (2008): Tiếp cận NNCM ở nghĩa rộng, xem nhóm là tổ chức trung gian liên kết các cá nhân hoặc trung tâm, phòng thí nghiệm trong hệ thống trường, viện.
• David L. Morgan (1997): Nhận diện NNCM hoạt động trên cơ sở kết hợp tự nguyện các cá nhân có năng lực nghiên cứu tốt, vận hành thông qua trao đổi thảo luận chuyên môn dưới sự điều hành của người chủ trì.
• D. Rosen (1979): Phân tích sự hợp tác khoa học gia tăng từ thế kỷ XX bắt nguồn từ sự chuyên nghiệp hóa và tính chất liên ngành.
• Sharon Mickan và Sylvia Rodger (2000): Chỉ ra 18 đặc điểm của nhóm làm việc hiệu quả, gồm 12 đặc điểm cấu trúc tổ chức (mục đích rõ ràng, văn hóa phù hợp, xác định rõ nhiệm vụ, phân định rõ vai trò, lãnh đạo phù hợp, thành viên phù hợp, nguồn lực đầy đủ, đóng góp cá nhân, hiểu bản thân, lòng tin, cam kết, linh hoạt) và 6 đặc điểm quy trình (phối hợp, sự gắn kết, ra quyết định, quản trị xung đột, các mối quan hệ xã hội, thông tin phản hồi hiệu quả).
• Fabiola Bertolotti, Elisa Mattarelli, Matteo Vignoli, Diego Maria Macrì (2015): Phân tích tác động của mạng xã hội và công nghệ hợp tác đến năng suất làm việc của nhóm nghiên cứu trong các tổ chức R&D.
• Zhigang Hu, Chaomei Chen, Zeyuan Liu (2012): Khảo sát tương quan giữa mức độ hợp tác và năng suất khoa học ở các giai đoạn sự nghiệp khác nhau, ghi nhận mối liên hệ này rõ nét hơn ở các ngành khoa học thực nghiệm.
• Sooho Lee và Barry Bozeman (2005): Khảo sát 443 nhà khoa học hàn lâm, chỉ ra sự hợp tác là yếu tố dự báo mạnh đối với năng suất xuất bản tính theo tổng số bài báo (normal count).
• Các tác giả trong nước: Trương Quang Học (2008, 2014) nhấn mạnh 6 yếu tố của NNC và mô hình phát triển cấu trúc "Cây tre trăm đốt"; Nguyễn Đình Đức (2014) xác định NNCM là xu thế tất yếu trong đại học nghiên cứu và phân tích 6 yếu tố hình thành nhóm; Phạm Hùng Việt (2015) nêu 4 yếu tố xây dựng NNCM dựa trên năng lực sẵn có và tập trung đầu tư công bố quốc tế; Phan Kim Ngọc (2009) phân tích cơ chế vận hành nhóm theo năng lực nội sinh và tinh thần không hưởng lương cơ bản.

Hướng 2: Chính sách phát triển, quy trình tài trợ và rào cản đối với NNCM

• Trần Đình Phong: Phân tích mô hình tài trợ nghiên cứu cơ bản 3 mức theo kinh nghiệm của Hội đồng Nghiên cứu châu Âu (ERC - Starting grant, Consolidator grant, Advanced grant) và Quỹ Nghiên cứu Quốc gia Singapore (NRF).
• Nguyễn Thị Thu Oanh (2009): Đề xuất quy trình 3 bước đánh giá (ý tưởng, đề cương chi tiết, thẩm định hiện trường) và 4 giai đoạn đầu tư cho NNCM.
• Phạm Xuân Thảo: Xây dựng quy trình tuyển chọn NNCM qua 3 giai đoạn (đánh giá ý tưởng, thẩm định đề cương chi tiết, thẩm định hiện trường) với thời hạn tài trợ tối đa 4 năm và kinh phí khoảng 1 tỷ đồng/năm.
• Neshaneh Pakdaman và cộng sự (2016), Nasim Nobahar và cộng sự (2014): Khảo sát các rào cản hoạt động nghiên cứu trong đại học như thiếu không gian vật lý, kinh phí phân bổ chưa hợp lý, thủ tục hành chính phức tạp và cơ chế quản lý cứng nhắc.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án giải quyết

1. Tính thiếu nhất quán và thiếu cụ thể trong các định nghĩa trước đó khi áp dụng vào bối cảnh các trường đại học tại Việt Nam.
2. Sự thiếu hụt nghiên cứu thực nghiệm đánh giá toàn diện mô hình tổ chức, cơ cấu nhân lực, năng suất khoa học và các mối quan hệ vận hành của NNCM tại một đại học đa ngành cụ thể (ĐHQGHN).
3. Thiếu các nghiên cứu đánh giá tác động của hệ thống chính sách phát triển NNCM và đề xuất các giải pháp hoàn thiện gắn liền với thể chế quản lý đại học.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm công cụ

• Khái niệm Nhóm nghiên cứu (NNC): Là tập hợp các thành viên có tổ chức trong đơn vị có chức năng nghiên cứu, liên kết để thực hiện đề tài hoặc theo đuổi một lĩnh vực nghiên cứu xác định, có cơ chế chia sẻ quyền lợi và trách nhiệm.
• Khái niệm Nhóm nghiên cứu mạnh (NNCM): Là tổ chức trung gian trong hệ thống trường, viện, khoa, bộ môn, do một nhà khoa học có năng lực và uy tín dẫn dắt, liên kết các nhà khoa học để giải quyết tập trung các chương trình, đề tài quy mô lớn trong thời gian 3-5 năm, tạo ra các sản phẩm khoa học có tính nhất quán.
• Khái niệm Hoạt động KH&CN: Luận án tiếp cận theo định nghĩa của Vũ Cao Đàm, bao gồm: Nghiên cứu và triển khai (R&D), chuyển giao công nghệ, phát triển công nghệ, đổi mới công nghệ và dịch vụ KH&CN.
• Khung phân tích chính sách: Dựa trên cấu trúc hệ thống thiết chế quản lý gồm ba tầng: Chiến lược (sự lựa chọn), Chính sách (sự đối xử) và Quy định/Luật (sự điều chỉnh). Luận án phân tích chính sách phát triển NNCM qua chu trình chính sách và các tiêu chí đánh giá tác động.

Tiêu chí	Quỹ NAFOSTED	ĐHQGHN	Đại học RMIT (Úc)
1. Hướng nghiên cứu	Xây dựng hướng nghiên cứu trung, dài hạn; có kế hoạch cụ thể; nội dung có tính đột phá.	Mục tiêu và chiến lược rõ ràng; phù hợp hướng nghiên cứu trọng tâm, mũi nhọn quốc gia và ĐHQGHN.	Phù hợp lĩnh vực ưu tiên chiến lược; kế hoạch và kinh phí triển khai tối thiểu 3 năm.
2. Sự xuất sắc của thành viên chủ chốt	Tối thiểu 3 thành viên chủ chốt (1 chủ nhiệm, 2 thành viên); có công bố ISI uy tín trong 5 năm; chủ nhiệm có khả năng tập hợp và duy trì hợp tác quốc tế.	Không quy định số lượng thành viên; trưởng nhóm là cán bộ cơ hữu, chủ trì đề tài cấp ĐHQGHN trở lên, có ít nhất 1 sách chuyên khảo hoặc 5 bài báo ISI hoặc 1 sáng chế; có trình độ ngoại ngữ.	Tối thiểu 3 thành viên chủ chốt (NNC) hoặc 6 thành viên (TTNC); mỗi thành viên có ít nhất 5 công trình xuất sắc/3 năm; thu hút kinh phí ngoại sinh tối thiểu 600.000 USD (KH&CN/Sức khỏe) hoặc 300.000 USD (XH&NV/Kinh tế).
3. Cơ sở vật chất - trang thiết bị	Đủ điều kiện cơ sở vật chất - kỹ thuật triển khai đề tài.	Đã có cơ sở vật chất và trang thiết bị cơ bản để triển khai hướng nghiên cứu.	Được nhà trường trang bị cơ sở vật chất khi thành lập nhóm hoặc trung tâm.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án áp dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp (kết hợp định tính và định lượng):

• Phương pháp phân tích tài liệu: Xử lý hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, chiến lược phát triển của ĐHQGHN, các báo cáo tổng kết hoạt động KH&CN và hồ sơ dữ liệu về NNCM.
• Phương pháp điều tra bảng hỏi: Thực hiện khảo sát trên mẫu $N = 141$ đối tượng tại ĐHQGHN, bao gồm 113 cán bộ khoa học và 28 cán bộ quản lý.

Tiêu chí phân loại mẫu	Phân nhóm	Số lượng	Tỷ lệ (%)
Giới tính	Nam	100	70,9%
	Nữ	41	29,1%
Độ tuổi	Dưới 41 tuổi	68	48,2%
	Từ 41 đến 55 tuổi	50	35,1%
	Trên 55 tuổi	23	16,7%
Lĩnh vực nghiên cứu (không tính 28 cán bộ quản lý)	Khoa học Tự nhiên	52	46,0%
	Khoa học Xã hội và Nhân văn	38	33,6%
	Kỹ thuật và Công nghệ	13	11,5%
	Khác (Y - Dược, Nông nghiệp...)	10	8,9%
Vai trò	Thành viên nhóm nghiên cứu mạnh	74	52,5%
	Thành viên nhóm nghiên cứu khác	39	27,9%
	Cán bộ quản lý	28	19,6%

• Phương pháp phỏng vấn sâu: Tiến hành phỏng vấn bán cấu trúc 16 cá nhân là trưởng các NNCM, cán bộ quản lý phòng/ban chức năng (Tổ chức - Cán bộ, Khoa học - Công nghệ, Đào tạo) tại ĐHQGHN và các trường thành viên; 01 chuyên gia quốc tế và 02 cán bộ lãnh đạo thuộc Bộ KH&CN.
• Phương pháp thống kê toán học: Sử dụng phần mềm SPSS 20.0 để tính tần suất, tỷ lệ phần trăm, giá trị trung bình ($\bar{X}$), độ lệch chuẩn ($SD$) và hệ số tương quan tuyến tính Pearson ($r$). Thang đo Likert 5 mức độ được chia khoảng biến thiên giá trị $0,8$ điểm: Mức 1 (1,0 – 1,8); Mức 2 (>1,8 – 2,6); Mức 3 (>2,6 – 3,4); Mức 4 (>3,4 – 4,2); Mức 5 (>4,2 – 5,0).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu về chính sách phát triển nhóm nghiên cứu mạnh nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động khoa học và công nghệ trong các trường đại học

Chương này tổng thuật toàn diện các tài liệu học thuật trong và ngoài nước về NNC và NNCM. Tác giả phân tích các chiều cạnh: bản chất sự hợp tác trong nghiên cứu, cấu trúc và quy trình nhóm hiệu quả, các rào cản nghiên cứu trong môi trường đại học và các cơ chế tài trợ KH&CN quốc tế. Trên cơ sở chỉ ra những khoảng trống tri thức về mặt lý luận và thực tiễn tại Việt Nam, chương 1 xác lập tính cần thiết của đề tài nghiên cứu.

Chương 2: Cơ sở lý luận nghiên cứu nhóm nghiên cứu mạnh và chính sách phát triển nhóm nghiên cứu mạnh trong hoạt động khoa học và công nghệ của trường đại học

Tác giả chuẩn hóa hệ thống khái niệm công cụ phục vụ nghiên cứu, phân tích vị trí trung gian của NNCM trong cấu trúc tổ chức trường đại học, phân định chức năng giữa các đơn vị chuyên môn và nhóm nghiên cứu liên ngành. Chương này xây dựng khung phân tích chính sách phát triển NNCM dựa trên hệ thống thiết chế quản lý (chiến lược, chính sách, quy định), thiết lập các tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động của nhóm và tác động của ba nhóm chính sách can thiệp: nhân lực, môi trường nghiên cứu, hợp tác phát triển.

Chương 3: Thực trạng và tác động của các nhóm nghiên cứu mạnh trong hoạt động khoa học và công nghệ của Đại học Quốc gia Hà Nội

Chương 3 trình bày các kết quả phân tích định lượng và định tính về thực trạng NNCM tại ĐHQGHN:

• Cơ cấu và quy mô: Thống kê phân bố NNCM theo lĩnh vực nghiên cứu cho thấy sự tập trung lớn ở khối Khoa học Tự nhiên, tiếp đến là Khoa học Xã hội & Nhân văn, Kỹ thuật & Công nghệ và Y - Dược. Phần lớn các trưởng nhóm có học hàm Giáo sư, Phó Giáo sư và học vị Tiến sĩ.
• Năng suất nghiên cứu: Phân tích tương quan chỉ ra mối liên hệ có ý nghĩa thống kê giữa chức danh, học vị và độ tuổi của trưởng nhóm/thành viên với số lượng công bố quốc tế thuộc danh mục ISI/Scopus và số lượng đề tài chủ trì các cấp. Thành viên các NNCM có năng suất công bố và quy mô đề tài vượt trội so với mặt bằng chung của cán bộ khoa học trong toàn ĐHQGHN.
• Yếu tố tác động: Phân tích các yếu tố nội sinh và ngoại sinh ảnh hưởng đến sự phát triển của nhóm, chia thành ba nhóm nhân tố chính: năng lực của trưởng nhóm và thành viên, cơ chế phân chia lợi ích và mối quan hệ nội bộ, môi trường học thuật và các quy định hành chính.

Chương 4: Thực trạng chính sách phát triển nhóm nghiên cứu mạnh nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động khoa học và công nghệ của Đại học Quốc gia Hà Nội

Chương 4 đánh giá việc thực thi các văn bản chính sách của ĐHQGHN từ năm 2013:

• Ưu điểm: Tạo hành lang pháp lý công nhận tư cách hoạt động của NNCM; bước đầu ưu tiên phân bổ đề tài cấp ĐHQGHN trọng điểm; tạo điều kiện hỗ trợ giảm giờ giảng dạy cho các thành viên chủ chốt.
• Hạn chế và điểm nghẽn:
  • Chính sách ban hành nhưng chưa đi kèm nguồn lực tài chính tương ứng để vận hành ổn định dài hạn.
  • Tồn tại tính hình thức trong xét duyệt nhân lực đề tài; xuất hiện hiện tượng mượn danh nhà khoa học có uy tín để hoàn thiện hồ sơ đăng ký thành lập NNCM.
  • Việc khai thác hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm và trang thiết bị kỹ thuật ở một số đơn vị đạt hiệu quả chưa cao, quy trình thủ tục thanh quyết toán tài chính còn phức tạp.
  • Thiếu cơ chế giải thể hoặc sàng lọc dứt khoát đối với các nhóm không đáp ứng chuẩn đầu ra sau chu kỳ đánh giá.

Chương 5: Giải pháp hoàn thiện chính sách phát triển nhóm nghiên cứu mạnh nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động khoa học và công nghệ của Đại học Quốc gia Hà Nội

Tác giả đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện chính sách trên cơ sở đối chiếu kinh nghiệm quốc tế (RMIT, Quỹ ERC, Singapore NRF) và bối cảnh tự chủ đại học:

• Nhóm giải pháp về chiến lược: Tái xác định các lĩnh vực nghiên cứu ưu tiên mũi nhọn dựa trên thế mạnh thực tế của ĐHQGHN, tránh đầu tư dàn trải.
• Nhóm giải pháp về chính sách: Hoàn thiện ba nhóm chính sách chuyên biệt (chính sách đãi ngộ và thu hút nhân lực chất lượng cao/học viên sau tiến sĩ - postdoc; chính sách đầu tư nâng cấp và chia sẻ dùng chung phòng thí nghiệm; chính sách khuyến khích hợp tác quốc tế và tiếp cận các quỹ tài trợ ngoại sinh).
• Nhóm giải pháp về quy định quản lý: Cải tiến quy trình tuyển chọn theo 3 giai đoạn độc lập; áp dụng cơ chế khoán chi tài chính đến sản phẩm cuối cùng; xây dựng quy chế đánh giá định kỳ minh bạch kèm theo chế tài dừng cấp kinh phí hoặc giải thể các nhóm hoạt động không hiệu quả.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

1. Hệ thống hóa và làm rõ nội hàm các khái niệm NNC, NNCM, hoạt động KH&CN và chính sách phát triển NNCM trong môi trường giáo dục đại học tại Việt Nam.
2. Xây dựng khung phân tích chính sách phát triển NNCM dựa trên hệ thống thiết chế quản lý (chiến lược - chính sách - quy định), kết hợp các tiêu chí đánh giá chuẩn quốc tế (như khung đối sánh của RMIT) nhằm đo lường hiệu quả hoạt động và năng lực hội nhập của nhóm nghiên cứu.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

1. Cung cấp bức tranh thực nghiệm toàn diện về thực trạng tổ chức, cơ cấu nhân lực, năng suất công bố khoa học và các nhân tố cản trở sự phát triển của các NNCM tại ĐHQGHN giai đoạn 2013–2019.
2. Đánh giá khách quan tác động của ba nhóm chính sách hiện hành (nguồn nhân lực, môi trường nghiên cứu, hợp tác phát triển), chỉ rõ các tồn tại như tình trạng hành chính hóa, bất cập trong khai thác trang thiết bị phòng thí nghiệm và cơ chế xét duyệt danh nghĩa.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp và lộ trình hoàn thiện chính sách phát triển NNCM có tính khả thi đối với ĐHQGHN và có giá trị tham khảo cho các cơ sở giáo dục đại học định hướng nghiên cứu tại Việt Nam.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Về phạm vi không gian: Luận án tập trung nghiên cứu trường hợp điển hình tại Đại học Quốc gia Hà Nội, chưa thực hiện khảo sát mở rộng tại các trường đại học công lập và ngoài công lập khác trên toàn quốc.
• Về phạm vi thời gian và nguồn dữ liệu: Nghiên cứu đánh giá chính sách dựa trên khung dữ liệu thực tế giai đoạn từ khi ĐHQGHN ban hành quy định chuyên biệt năm 2013 đến năm 2019; các tác động dài hạn của các chính sách điều chỉnh sau giai đoạn này cần tiếp tục được theo dõi.
• Về phương pháp đo lường tác động: Việc đánh giá tác động chính sách chủ yếu dựa trên phương pháp so sánh trước - sau và điều tra xã hội học lấy ý kiến chuyên gia, cán bộ quản lý và nhà khoa học; chưa thể tách biệt hoàn toàn mức độ đóng góp độc lập của chính sách khỏi các yếu tố can thiệp kinh tế - xã hội ngoại cảnh.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng nghiên cứu so sánh mô hình chính sách phát triển NNCM giữa các đại học quốc gia, đại học vùng và các trường đại học chuyên ngành; xây dựng mô hình định lượng đánh giá tỷ suất hoàn vốn đầu tư (ROI) đối với các khoản tài trợ công dành cho NNCM.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với các cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách KH&CN: Cung cấp cơ sở khoa học để Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ, Quỹ NAFOSTED tham khảo khi xây dựng các thông tư, quy định tài trợ và tiêu chí công nhận nhóm nghiên cứu mạnh cấp quốc gia.
• Đối với lãnh đạo các trường đại học: Là tài liệu tham khảo trong việc thiết kế cơ cấu quản trị, phân bổ nguồn lực nghiên cứu, quy hoạch nhân lực khoa học và xây dựng quy chế vận hành các nhóm nghiên cứu tại đơn vị.
• Đối với các nhà nghiên cứu và nghiên cứu sinh: Cung cấp khung lý thuyết về quản lý khoa học, phương pháp luận đánh giá chính sách và nguồn dữ liệu khảo sát thực nghiệm về năng suất nghiên cứu của cán bộ khoa học đại học.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án định nghĩa Nhóm nghiên cứu mạnh (NNCM) trong trường đại học như thế nào?
Luận án xác định NNCM là tổ chức trung gian trong hệ thống tổ chức bộ môn, khoa, trung tâm, viện, trường; do một nhà khoa học có năng lực, uy tín dẫn dắt, có khả năng liên kết các nhà khoa học cùng chuyên ngành hoặc liên ngành để giải quyết hoàn chỉnh các vấn đề, chương trình, đề tài quy mô lớn trong thời hạn 3–5 năm, tạo ra các sản phẩm nghiên cứu quan trọng và nhất quán.

2. Khung tiếp cận chính sách trong hệ thống thiết chế quản lý của luận án gồm những thành tố nào?
Dựa trên lý thuyết của Vũ Cao Đàm, luận án tiếp cận chính sách trong hệ thống thiết chế quản lý gồm 3 thành tố: Chiến lược (sự lựa chọn mục tiêu và định hướng), Chính sách (sự đối xử, đãi ngộ và phân bổ nguồn lực) và Quy định hoặc Luật (sự điều chỉnh hành vi và quy trình tổ chức).

3. Khảo sát thực nghiệm của luận án được thực hiện với quy mô mẫu ra sao?
Luận án tiến hành điều tra bằng bảng hỏi trên mẫu $N = 141$ đối tượng tại ĐHQGHN (gồm 113 cán bộ khoa học thuộc các NNC/NNCM và 28 cán bộ quản lý) và xử lý bằng phần mềm SPSS 20.0; đồng thời thực hiện phỏng vấn sâu 16 cán bộ quản lý và trưởng nhóm tại ĐHQGHN, 01 chuyên gia quốc tế và 02 cán bộ lãnh đạo thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ.

4. Ba nhóm chính sách phát triển NNCM được luận án tập trung đánh giá tại ĐHQGHN là gì?
Luận án phân tích thực trạng và tác động của 3 nhóm chính sách:

• Nhóm chính sách đầu tư, phát triển nguồn nhân lực;
• Nhóm chính sách cải thiện môi trường và điều kiện nghiên cứu;
• Nhóm chính sách hợp tác và phát triển.

5. Luận án chỉ ra những hạn chế lớn nào trong chính sách phát triển NNCM tại ĐHQGHN?
Các hạn chế chính được ghi nhận gồm: chính sách ban hành chưa đi kèm nguồn lực tài chính tương xứng; quy trình xét duyệt đề tài còn nặng tính hình thức dẫn đến hiện tượng mượn danh nhà khoa học; hiệu quả khai thác một số phòng thí nghiệm sau đầu tư chưa cao; và thiếu quy chế giải thể dứt khoát đối với các nhóm không đạt yêu cầu chuyên môn.

---

Kết luận

Luận án của nghiên cứu sinh Đào Minh Quân đã làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về chính sách phát triển nhóm nghiên cứu mạnh trong trường đại học thông qua nghiên cứu trường hợp ĐHQGHN. Bằng việc kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng, công trình đã phân tích thực trạng tổ chức, năng suất khoa học và tác động của hệ thống chính sách hiện hành đối với hoạt động KH&CN. Các phát hiện thực nghiệm và hệ thống giải pháp hoàn thiện chính sách được đề xuất có giá trị ứng dụng trực tiếp cho công tác quản trị đại học và hoạch định chính sách KH&CN trong bối cảnh tự chủ giáo dục đại học tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề nghiên cứu, để qua đó, xác định những nhiệm vụ đặt ra cho đề tài luận án cần tập trung giải quyết. Theo đó, tác giả luận án sẽ tập trung vào 3 nội dung chính gồm (1) Cơ sở hình thành, đặc điểm, vai trò của nhóm nghiên cứu mạnh trong trường đại học; (2) Chính sách phát triển nhóm nghiên cứu mạnh trong trường đại học; (3) Những nội dung luận án cần tiếp tục nghiên cứu 1. Các công trình nghiên cứu về sự hình thành, đặc điểm, vai trò của NNCM trong trƣờng đại học Qua nghiên cứu, tìm hiểu các tài liệu liên quan đến chủ đề nghiên cứu của mình ở trong và ngoài nƣớc tác giả luận án nhận thấy, các bài viết của các nhà khoa học đã đề cập đến vấn đề hợp tác trong nghiên cứu, nhận diện NNC và NNCM, sự hình thành, đặc điểm, cấu trúc, vai trò, quy trình hoạt động và những yếu tố cốt lõi đối với NNC và NNCM. Sau đây là những nội dung cụ thể: Khái niệm NNC đã đƣợc Joseph S.

Fruton đề cập trong cuốn tài liệu “Constracts in scientific Style: Research Groups in the Chemical and Biochemocal Researchs” (1990). Trong đó, tác giả đƣa ra định nghĩa: NNC là một tập thể nghiên cứu định hướng trong một lĩnh vực chuyên môn nhất định tại một đơn vị đào tạo, đơn vị nghiên cứu, được dẫn dắt bởi một nhà khoa học có uy tín khoa học, đủ để có thể tiến hành một chương trình nghiên cứu độc lập. Thông qua tương tác với lãnh đạo chuyên môn của nhóm (trưởng nhóm) và với các thành viên khác, các thành viên trong nhóm có cơ hội học hỏi các kỹ thuật thực nghiệm, nắm bắt kiến thức lý thuyết và tham gia tích cực vào chương trình nghiên cứu của nhóm để tạo ra những thành tựu khoa học mới, những ý tưởng mới, những sản phẩm KH&CN mới [31]. Đề cập đến khái niệm NNCM trong “Handbook: Work Group Learning” (2008), Valerie I.

Sessa cho rằng, NNCM được hiểu theo nghĩa rộng là tập hợp các nhà khoa học hay các trung tâm, PTN liên kết với nhau trên một hay một số lĩnh vực nhằm nghiên cứu và triển khai những hoạt động KH&CN ở trình độ cao trong những lĩnh vực khoa học khác nhau. Các NNC sẽ đóng vai trò trung gian trong hệ thống tổ chức trung tâm, viện, trường. Các nhóm sẽ liên kết các cá nhân lại với nhau trong khoảng thời gian cố định và liên kết với nhau dưới dạng hệ thống hoàn chỉnh. Nói cách khác, 20 các NNC đóng vai trò là tổ chức nhỏ tập hợp các cá nhân hoạt động NCKH và phát triển công nghệ và các trung tâm, viện, trường là nơi tổ chức tập hợp các NNC lại theo hướng tương hỗ hoặc song song với nhau [40].

Hay quan điểm của David L. Morgan - Porland State University, đề cập trong Focus as Qualitative Research - Second Edition - Sage Publications Inc (1997) khi cho rằng “NNCM là một NNC được hoạt động trên cơ sở kết hợp tự nguyện những cá thể có NLNC tốt. Thay vì các mối quan hệ trên cơ sở uy tín là những quan hệ tương tác giữa các thành viên trong nhóm với sự điều hành của người chủ trì đề tài. Dấu hiệu phân biệt của NNCM là sự trao đổi thảo luận để phát triển công tác nghiên cứu, điều này có thể ít được sử dụng trong các NNC thông thường”[34].

Trong khi đó, công trình nghiên cứu “Studies in Scientific Collaboration Part III. Professionalization and The Natural History of Modern Scientific Co-authorship” (1979) của D. Rosen cho thấy, xu hƣớng hợp tác giữa các nhà khoa học đã gia tăng một cách nhanh chóng kể từ thế kỷ XX. Sự hợp tác đƣợc tăng cƣờng gắn liền với những đổi mới trong tổ chức khoa học và tạo ra sự phát triển mạnh mẽ của khoa học.

Các tác giả cũng khẳng định, cả sự hợp tác và những thay đổi trong tổ chức khoa học đều bắt nguồn từ sự chuyên nghiệp hóa khoa học, chính sự gia tăng các hoạt động nghiên cứu liên ngành, cũng nhƣ yêu cầu cao về chi phí nghiên cứu đã có tác động lớn buộc các nhà nghiên cứu phải hợp tác trong nghiên cứu, hình thành nên các NNC và mạng lƣới nghiên cứu giúp mở rộng khả năng truyền bá tri thức, nâng cao chất lƣợng nghiên cứu và ứng dụng nghiên cứu trong thực tiễn[32]. Nghiên cứu của Sharon Mickan và Sylvia Rodger về những đặc điểm của nhóm hiệu quả (Characteristics of effective teams: a literature review (2000)) đã chỉ ra 18 đặc điểm quan trọng của một nhóm làm việc hiệu quả, trong đó 12 đặc điểm thuộc về cấu trúc tổ chức và 6 đặc điểm thuộc về quy trình, cụ thể: Về mặt cấu trúc tổ chức, nhóm tác giả cho rằng các nhóm hiệu quả cần có: 1) Mục đích rõ ràng (Clear purpose) - xác định các mục tiêu phù hợp và liên kết các mục tiêu chuyên môn của cá nhân song song với mục tiêu của nhóm; 2) Văn hóa phù hợp (Appropriate culture) - Văn hóa nhóm thể hiện cách chuyển đổi các giá trị đƣợc chia sẻ thành các chuẩn mực hành vi; 3) Xác định rõ nhiệm vụ (Specified task) - các nhiệm vụ đóng góp hữu hình cho nhóm và phù hợp với mục đích, khả năng và thái độ của nhóm; 4) Phân định rõ vai trò (Distinct roles) - vai trò cá nhân cần đƣợc làm rõ và hiểu rõ; 5) Lãnh đạo phù hợp (Suitable leadership) - Nhiệm vụ của nhóm càng phức tạp 21 và năng động, càng cần một ngƣời lãnh đạo giỏi. Lãnh đạo nên phản ánh giai đoạn phát triển của nhóm. Các nhà lãnh đạo cần duy trì trọng tâm chiến lƣợc để hỗ trợ tầm nhìn của Nhóm, tạo điều kiện thiết lập mục tiêu, đào tạo và đánh giá thành tích; 6) Thành viên có liên quan (Relevant members)- Số lƣợng thành viên phù hợp với sự pha trộn và đa dạng của nhiệm vụ; 7) Nguồn lực đầy đủ (Adequate resources); 8) Đóng góp cá nhân (Individual Contribution)- cá nhân tham gia vào các nhóm đòi hỏi phải có kiến thức, sự tin tƣởng, cam kết và linh hoạt; 9) Hiểu bản thân (Self-knowledge) - Hình ảnh bản thân chuyên nghiệp có ảnh hƣởng lớn nhất đến các thành viên trong việc hiểu và tƣơng tác với nhau; 10) Lòng tin (Trust) - Các cá nhân đáng tin cậy sẵn sàng chia sẻ kiến thức và kỹ năng của họ mà không sợ bị thu nhỏ hoặc khai thác.

Họ thƣờng có khả năng học tập lẫn nhau; 11) Cam kết (Commitment) - Hiểu bản thân và tin tƣởng ngƣời khác là những yếu tố quan trọng để xây dựng cam kết. Cam kết về một tập hợp thống nhất các mục tiêu và giá trị của nhóm cung cấp phƣơng hƣớng và động lực cho từng thành viên; 12) Linh hoạt (Flexibility) - Linh hoạt là khả năng duy trì một thái độ cởi mở, thích ứng với các giá trị cá nhân khác nhau và dễ tiếp thu ý tƣởng của ngƣời khác. Về quy trình của nhóm, các tác giả cũng chỉ ra rằng các nhóm hiệu quả cần những yếu tố quan trọng sau đây: 1) Phối hợp (Coordination) - Phối hợp đƣợc mô tả là các hành động giữa các cá nhân có trật tự cần thiết để thực hiện các nhiệm vụ phức tạp. Các nhóm cần khai thác sự đa dạng và giảm thiểu sự khác biệt của các thành viên, để đảm bảo rằng các kỹ năng và kiến thức chuyên môn đƣợc sử dụng tốt; 2) Sự gắn kết (Cohesion) - Sự gắn kết nhóm thừa nhận các thành viên hấp dẫn cá nhân đối với nhóm và nhiệm vụ.

Các thành viên hợp tác phụ thuộc lẫn nhau xung quanh nhiệm vụ của nhóm để đáp ứng các mục tiêu của nhóm; 3) Ra quyết định (Decision making) - Một loạt các kiến thức và kỹ năng của các thành viên trong nhóm thƣờng đóng góp thông tin mở rộng và tạo ra các quyết định tốt hơn. Tuy nhiên, quyền tự chủ cá nhân có thể giảm khi các quyết định đƣợc chia sẻ và trách nhiệm đƣợc lan tỏa đến tất cả các thành viên trong nhóm; 4) Quản trị xung đột (Conflict management) - Xung đột nhóm có thể thúc đẩy sáng tạo nhƣng cũng có thể phá hủy nhóm. Để đánh giá cao những đóng góp sáng tạo và thúc đẩy giải quyết vấn đề hiệu quả của nhóm, sự đa dạng cần đƣợc quản lý cẩn thận; 5) Các mối quan hệ xã hội (Social relationships) - Mối quan hệ xã hội tốt sẽ duy trì các nhóm làm việc hiệu quả. Cá nhân các thành viên trong nhóm cần đồng cảm và hỗ trợ nhau, cung cấp, chia sẻ thông tin và hợp tác giải quyết các vấn đề; 6) Thông tin phản hồi hiệu quả (Performance Feedback) - Các cá nhân, nhóm và tổ chức 22 đều yêu cầu phản hồi chính xác và kịp thời về hiệu suất làm việc để duy trì hiệu quả của nhóm[36].

Bài viết có nhan đề “Exploring the relationship between multiple team membership and team performance: The role of social networks and collaborative technology (2015)” (Khám phá mối quan hệ giữa nhiều thành viên nhóm và hiệu suất nhóm: Vai trò của mạng xã hội và công nghệ hợp tác) của nhóm tác giả Fabiola Bertolotti, Elisa Mattarelli, Matteo Vignoli, Diego Maria Macrì khi nghiên cứu các đơn vị R&D của một công ty Ý về mối quan hệ giữa nhiều thành viên nhóm và hiệu suất nhóm trong việc sử dụng các công nghệ hợp tác và mạng xã hội tại nơi làm việc đã cho thấy, khi thành tích của các tổ chức phụ thuộc ngày càng nhiều vào công việc của các nhóm nghiên cứu, sự hiểu biết về cách họ hoạt động và cách cải thiện hiệu suất của họ ngày càng trở nên quan trọng. Đặc biệt, trong bối cảnh các nhà nghiên cứu ngày càng bị phân mảnh giữa các dự án và địa điểm khác nhau, do đó việc thúc đẩy tƣơng tác trực tiếp giữa các cá nhân hiếm khi đƣợc thực hiện do đó các cá nhân và nhóm sử dụng các nguồn lực xã hội và công nghệ của họ để tƣơng tác nhằm hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ của họ. Điều đó lý giải vì sao công nghệ hợp tác hiện đã lan rộng tại nơi làm việc, nó hỗ trợ và cải thiện sự hợp tác giữa các thành viên và các nhóm nghiên cứu[33]. Cũng nghiên cứu về năng suất và sự hợp tác trong nghiên cứu, bài nghiên cứu có nhan đề “How are Collaboration and Productivity Correlated at Various Career Stages of Scientists? (2012)” (Năng suất và sự hợp tác có tương quan như thế nào với các giai đoạn nghề nghiệp khác nhau của các nhà khoa học?) của các tác giả Zhigang Hu, Chaomei Chen, và Zeyuan Liu thì chỉ ra rằng, sự hợp tác đƣợc cho là có ảnh hƣởng đến năng suất của các nhà nghiên cứu.

Tuy nhiên, tác động của sự hợp tác phụ thuộc vào các yếu tố tiềm ẩn nhƣ kỷ luật, mô hình cộng tác và các cộng tác viên.