CHƯƠNG I LÝ LUẬN VE ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CHÍNH SÁCH VÀ CHÍNH SÁCH TỰ CHỦ ĐẠI HỌC 1. Lý luận về chính sách và đánh giá tác động chính sách LLL Khái niệm chính sich Chính sách là một thuật ngữ phổ quát được sử dụng trong đời sống và khoa hoc nói chung cũng như khoa học chính sách, khoa học pháp lý nói riêng. Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam định nghĩa: “chính sách là những chuẩn tắc cụ thể để thực hiện đường lồi, nhiệm vụ. Chính sách được thực hiện trong một thời gian nhất định, trên những lĩnh vực cụ thé nao do”! Như vay, chính sách theo quan điểm nảy được hiểu la một phương tiện, công cụ mang tính chụ tac, hoạch định những đường lối chung liên quan dén nhiệm vụ nhất định trong một Tĩnh vực nhất định.
Dưới giác đồ nghiên cứu của khoa hoc chính sách, James Anderson định. nghĩa chính sách là: "là một quả trình hanh đông có mục đích được theo a ‘bai một hay nhiều chủ thể trong việc giải quyết các van để ma ho quan tam”? Tac giả Lê Chỉ Mai lại quan niệm: "chính sách là chương tình hành động do các nhà lãnh đạo hay nha quản lý dé ra để giải quyết một van để nao đó thuộc phạm vị thẩm quyên của minh” > Trong hệ thống văn bản pháp quy Việt Nam đã nghỉ nhên khái niêm về chính sách, cụ thé, khoăn 1 Điều 2 Nghỉ định số 34/2016/NĐ-CP cia Chính phủ ngày 14/5/2016 quy định chỉ tiết một sé điển và biên pháp thi hành Luật ban hành văn bản quy pham pháp luật (sau đây goi tắt la Nghị định 34) định ngiãa “chính sách là định hướng, giải pháp của Nhà nước để giải quyết vẫn để của thực tiễn nhằm đạt được muc tiêu nhất định”. "ne Bich Vệt em, NOB, Hwa học số hi, H Nội 1805, 47% ‘Andere, Jens (1880): bi Policy Malang Hougiton Retin, 90,5 “Tả Ga Mis 2010), Những vin 8 co bin ve dh sich vì guy tat chi sich, NHB, Basho Qhấc gi That Hộ Chi Minh 2001, 337 phe 8 Nhìn chung, nghiên cứu về chính sách hướng tới nhận điện và tìm hiểu chủ trương, đường lối ma trong đó chỉ rõ những hành đồng cu thể của những chủ thể cụ thể đối với các vấn để phát sinh nhằm đạt được mục đích của mình Trên bình diện tổng quát, chính sách được coi như “kim chi nam!” cho hành. động của các chủ thể.
Chính sách đó có thé la chính sách của một tổ chức đăng phái chính trị, chính sách của nhà nước hay của cá nhân mang quyển lực nha nước song cũng có thé là chính sách của các đổi tương thuộc khu vực "phí nha nước" như. hiệp hội, doanh nghiệp,. Do đó, chính sách có thể tạm thời phân chia làm hai loại, dua trên tính chất va chủ thé ban hảnh, bao gồm: chính sách công và chính sách tử. Các hoc giã nghiên cứu dành nhiễu mỗi quan tâm đến lĩnh vực chính sách.
Tiếp cân chính sách dưới dạng thức nảy gần gũi với phạm vi nghiên cứu. của để tải mã tác giả lựa chọn. Chính sách công ngoài chủ thể ban hảnh và tính chất khác biệt so với các chính sách tư nhưng cũng khác biệt cơ ban về mục dich mà chính sich đó giải quyết. Vẻ phương điển ngôn ngữ hoc, chính sách công được hiểu “la chủ trương va các biên pháp của một đảng phái, mốt chỉnh phủ trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội” ` Co thể nói, chính sách công gắn liên với những hoạt động của các nhóm người khác nhau đăng phái) hay của nha nước (chính phủ) để giải quyết các van dé phát sinh trong các lĩnh vực lánh té- xã hội nhất định.
Với quan điểm nay, trong béi cảnh chính trị - xã hôi với một dang nắm quyền lãnh đạo, thi chính sách công của Việt Nam, theo tic giả, được hiển 1a chủ trương, đường lỗi của Đăng Công sin Việt Nam và sự cụ thể hóa của các chủ trương, đường 16i đó của Nha nước (trong đó, chủ yêu là các văn bản quy phạm pháp luật, Có nhiễu quan điểm, khái niệm khác nhau về chính sách công. Theo nghĩa rộng nhất, chỉnh sách công (Public Policy) là: “bat kỳ diéu gi ma các chính phủ. “Bc iện hành chân Quốc ga, go with Những vind cơ bữn ca chín sich công, NB. Bichldnon Ha Nội, Linh ‘Ngan Nhẹ Ý (hủ bản), Dei Te đến Tổng Vile, XE Vine Thểng tn, Hi Nội, 78 9 lựa chon lam hoặc không lâm?” .Š Như vậy, chủ thé mang quyền - đổi tượng ban.
"hành ra chính sách công~ muốn tác đông lên các déi tương 24 hội thông qua các chính sách công để thực hiện mục tiêu lãnh đạo quan lý thi không chỉ “gi gon’ dưới các chính sách "hành đông" ma có thé lựa chọn dạng thức 1a "bất đồng" (không làm gi). Khái niệm ñãnh giá tác động chính sich Đánh gia tác đông của chính sich là việc phân tích, dự báo tac động của chính sách đang được xây dựng đổi với các nhóm đổi tương khác nhau nhằm lựa chon giải pháp tôi uu thực hiện chính sách. Trong lĩnh vực này, khoa học chỉnh sách (Policy Sciences’ - ngành khoa học nghiền cứu cách tiếp cân va giải quyết van dé, cho đủ các vẫn để là cục bộ, khu vực, quốc tế hoặc hảnh tỉnh, các ngành khoa học chỉnh sách cung cấp một bộ quy trình tổng hop vả toan điện để giải quyết chúng theo cách giúp làm rõ và bảo đầm lợi ich chung) quan niệm đánh. giá tác đồng chính sách là một dạng cu thể của đánh giá chính sách nói chung Tổng quan, đánh giá chính sách là một hoạt động có tính hệ thông, nằm trong một tiên trình, các hoạt động nay này nhằm kiém tra toàn bộ các khía cạnh hay một khía cạnh của một can thiệp chính sách (đâu vào, các hoạt động thực hiện các đầu ra, kết quả đầu ra và tác đông) nhằm tìm kiểm phương án chính sách tôi tù nhất Đánh giá chính sách công có thé bao gém đánh giá quá trình hay đánh giá hoạt động, đánh giá tác đồng, đánh giá chéo, đánh giá trước, đánh giá sau, đánh giá đâu kỹ, đánh giá giữa kỷ, đánh gia cuỗi kỷ, Các loại đánh giá nhằm mục đích cải thiện can thiệp chính sách Đánh giá chỉnh sách cũng liên quan đến quá trình: xác định gia tri hoặc ý nghĩa của một can thiệp chính sách.
Một đánh giá cảng khách quan và cảng hệ thông thi cảng có lợi cho chủ thể ban hành chính sách. ‘Understanding Public Policy, Nee Jasey: Prentice Hal 1978p 13 `Ngujên vin Tig Anh “The pelicy ciewes a+ om ayroach to understanding and solving roblans. Whether ‘he problaas tt local, regional, Eemnatiendl, or hat, te policy sciewes provide m piagvod wad anprehensie st of procedes for addessing them th was Gat hebp to chanfy and Secure the common sme" yon polcvsioncas erg! 10 Tuy khác về cách thức diễn đạt so với văn bản pháp quy, nhưng các quan điểm tiếp can từ lăng kính khoa học nhưng đều mang những nét chung ý tưởng, quan niêm Có quan điểm định nghĩa, đảnh giá tác đông chỉnh sách là xem xét khách quan và có hệ thông về một chính sách đang được thực hiện hoặc để hoàn thành để sác đính tỉnh thích hợp, hiệu lực, hiệu quả, tác đồng và tính bén vững của nó. Các đảnh giá bao gồm thiếtkế, cách thức thực hiện và các kết qua của nó.
Một đánh giá cén cung cấp thông tin tin cây va hữu ích, cho phép hợp nhất các bai học kinh nghiệm va ra quyết đính của nhà quên lý, những người thụ thưởng va nha tai trợ, Trong một phạm vi hẹp, Bộ Tw pháp đưa ra quan niệm về định nghĩa về đánh giá tác động chính sách - đánh giá tác động pháp luật (Regulatory Impact Assessment - viết tất là RIA): “la một tap hợp các bước logic hỗ trợ cho viée chuẩn bị các để xuất chính sách Đánh giá tác động pháp luật (RIA) bao gồm. việc nghiên cửu sâu các hoạt động di kẽm với quá trình xây dựng chính sách và chính thức hóa các kết quả nghiên cửu bằng một bản bán cáo độc 1p”. Tương, tự, tác giã Nguyễn Thi Kim Thoa va Nguyễn Thị Hạnh trong công trình nghiên. cứu của minh cũng đưa ra đính nghĩa thể hiện quan niêm vé việc đánh giá tác đông pháp luật: “.
là tập hợp các bước logic hỗtrợ chuẩn bị cho việc để xuất các chính sách bằng việc phân tích chỉ phí, kết quả tử sự thay đổi chính sách, pháp luật”. Tuy nhiên, người viết cho rằng, cách định nghĩa của hai tác giả nói trên. tương đối chung chung, thiếu cu thé so với định ngiĩa của B6 Tư pháp va UNDP bởi lẽ, không rõ các bướclogic mà các tác giã dé cập được thé hiện ra dưới hình. thức nao nhằm chuẩn bi dé để xuất các chính sách7 ‘Tom lại, từ những định nghĩa nêu trên, có thé thay, các quan điểm tiếp cân.
vấn dé đánh gia tác động chính sach dưới nhiễu góc đô khác nhau. Trong khoa học chính sách, định nghĩa vẻ đánh gia tác đông chính sách được nhìn nhân tir TS 1 Vin Bộ, Gist a ph ích sách cng ich dint), YO chứ Ode, 2016 “BF Tre, UNDP, ngning cm táo tần nh it ng c Vann gy neat, TaNG Si "porn Kim Tos, Noon Thị mm, Đính te độn hấp bộc Tap clip pps600853. u khái niêm đánh giá chính sách và được xác định là một chu tình toàn điên: trước, trong và sau khi chính sách ban hành (đc biết là khâu đánh giá sau khi an hành chính sách, bởi 1é, quá trình đánh giá hậu kỹ này chính là cơ sở cho các chủ thể quan lý nhìn nhận hiệu quả các chính sách do minh ban hành nhằm có cơ sở hoàn thiên để tiép tục tai để xuất các chính sách ở mức đô hoàn thiên cao hơn). Bên cạnh đó, đổi với giới nghiên cứu khoa hoc pháp lý vẻ Nghĩ định 34, thi đãnh giá tác đông chính sách được quan niêm là các bước cụ thé phải thực hiến trước khi ban hành văn bản quy phạm pháp luật ma không phải là đánh giá sự ảnh hưởng của pháp luật sau khi được ban hành.
Trong phạm vi của chương này, tác gia sé tập trung phân tích, đánh giá vả tiếp cân hoạt đông danh giá tác đồng chính sách trước khi ban hành. Nội dung đánh giá tác động chính sich “Xét vẻ ban chất, đánh giá tác động chính sách la xem xét một cách khách. quan, định kỳ một can thiếp chính sich đã được lập, đang thực hiện, hoặc đã hoàn thành. Đánh gia để sử dung trả lời các câu hỏi cu thể liên quan đến thiết kế, cách thức thực hiện va các kết quả của một can thiệp chính sách, khác với giảm.