Chương 1: Một số vấn đề lý luận về thực hiện chính sách phát triển cán bộ Đoàn. Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách phát triển cán bộ đoàn từ thực tiễn thành phố Tam Kỳ, Tỉnh Quảng Nam. Chương 3: Các định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách phát triển cán bộ Đoàn tại thành phố Tam Kỳ. 8 CHƢƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÁN BỘ ĐOÀN 1.
Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm chính sách công Về cơ bản, chính sách công là chính sách của Nhà nước, thể hiện quan điểm, thái độ và là công cụ và cách xử sự của Nhà nước về một vấn đề cụ thể. Chính sách công còn được hiểu là tập hợp các quyết định của Nhà nước nhằm giải quyết các vấn đề kinh tế - xã hội theo ý chí của Đảng cầm quyền. Chính sách công là tập hợp những quyết định mang tính chính trị của đảng cầm quyền nhằm vạch ra những đường hướng hành động ứng xử cơ bản của chủ thể quản lý với các vấn đề, hiện tượng tồn tại trong đời sống để thúc đẩy và quản lý dự phát triển nhằm đạt tới những mục tiêu nhất định cho trước.
Khái niệm chính sách công được diễn đạt khái quát như sau: “Chính sách công là tập hợp các quyết định chính trị có liên quan của Đảng và Nhà nước nhằm lựa chọn các mục tiêu cụ thể với giải pháp và công cụ thực hiện giải quyết các vấn đề của xã hội theo mục tiêu xác định của Đảng chính trị cầm quyền” [10]. Khái niệm cán bộ Đoàn Có thể nói, cán bộ đoàn là lớp người trẻ tuổi, đây là nét đặc thù của những người làm công tác thanh, thiếu nhi do đó yêu cầu cán bộ đoàn phải trẻ cả về độ tuổi, tư duy và lối sống; đồng thời là những người dễ gần, dễ mến, chân tình, cởi mở, dễ hòa mình cùng thanh niên, là người bạn đồng hành và thân thiết của thanh niên. Có làm được như vậy, cán bộ đoàn mới đảm bảo hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Người cán bộ đoàn phải hiểu sâu sắc về 9 đối tượng tuyên truyền vận động của mình là đoàn viên thanh niên; phải có năng lực tranh thủ sự ủng hộ, tạo lập và mở rộng các quan hệ, phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội cùng quan tâm đến công tác thanh niên.
Ngoài ra, cán bộ đoàn phải là người nhạy bén về chính trị, luôn ủng hộ cái mới, cái tiến bộ, tích cực từ đó đề ra nội dung, phương pháp công tác phù hợp với từng giai đoạn.Cán bộ đoàn là người nhiệt tình công tác xã hội, chăm lo lợi ích cho quần chúng thanh niên. Đặc trưng này phản ánh sở thích, năng khiếu, lòng say mê hoạt động chính trị- xã hội trong thanh, thiếu niên. Đó là tiêu chí để thanh niên suy tôn, tin tưởng và lựa chọn cán bộ đoàn vào công việc chung, là tiêu chuẩn để đánh giá toàn bộ hoạt động của cán bộ đoàn trên cương vị công tác khác nhau trong hệ thống tổ chức Đoàn. Nhờ có kỹ năng công tác thanh thiếu nhi và nghiệp vụ Đoàn, Hội, Đội; có khả năng thiết kế, tổ chức các hoạt động và nghệ thuật giao tiếp ứng xử tốt.
Cho nên, cán bộ đoàn đóng vai trò tổ chức, châm ngòi, giữ lửa nhiệt huyết, khởi xướng cổ vũ và thúc đẩy phong trào hành động cách mạng của quần chúng thanh niên. Nghị quyết 06 của Ban thường vụ Trung ương Đoàn năm 1976 cho rằng Cán bộ Đoàn thanh niên là một bộ phận cán bộ của Đảng… là cán bộ chính trị, cán bộ vận động thanh niên, với nhiệm vụ chủ yếu là giáo dục cộng sản chủ nghĩa cho thế hệ trẻ; là lực lượng hậu bị của Đảng; phải có độ tuổi trẻ và thời gian công tác nhất định, thường xuyên chu chuyển và thay thế. Ban thường vụ Trung ương Đoàn khóa V tiếp tục ra Nghị quyết 06 (21/08/1989), có nêu quan niệm về cán bộ Đoàn như sau: Cán bộ Đoàn là cán bộ chính trị - xã hội, hoạt động trong quần chúng tuổi trẻ, giúp Đảng tổ chức tập hợp, giáo dục thanh thiếu nhi. Ngoài ra, cán bộ Đoàn thanh niên phải là cán bộ nhiệt tình, sáng tạo, nhạy bén với cái mới, ủng hộ cái mới, chống bảo thủ trì trệ.
10 Theo điều 1 Quy chế cán bộ Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh (kèm theo Quyết định số 289-QĐ/TW ngày 08/02/2010 của Ban Bí thư) quy định cán bộ Đoàn là Những người giữ chức danh bí thư chi đoàn, phó bí thư, bí thư đoàn cấp cơ sở trở lên; Những người làm việc trong các cơ quan chuyên trách của Đoàn và trực tiếp làm công tác Đoàn, Hội, Đội, phong trào thanh thiếu nhi từ cấp huyện và tương đương trở lên. Trợ lý thanh niên, cán bộ ban thanh niên trong Quân đội nhân dân; uỷ viên ban công tác thanh niên các cấp trong Công an nhân dân. Cán bộ đoàn là cán bộ công tác chính trị - xã hội trong một đối tượng đặc thù của xã hội: thanh niên. Cán bộ đoàn trước hết phải là cán bộ chính trị, bản thân cán bộ đoàn phải tiên tiến về mặt chính trị, phải thực hiện nhiệm vụ định hướng chính trị và giáo dục tư tưởng cho đoàn viên, thanh niên.
Cán bộ đoàn là những người trẻ tuổi, là bạn đồng hành của thanh niên, là “cầu nối” giữa Đảng, Chính Phủ với tuổi trẻ; là người nhiệt tình công tác xã hội, chăm lo lợi ích chính đáng của quần chúng thanh niên; là người hiểu biết sâu sắc về đối tượng quần chúng thanh niên để báo cáo với tổ chức Đoàn, tổ chức Đảng và nhà nước nhằm có những chính sách phù hợp. Khái niệm chính sách phát triển cán bộ Đoàn Chính sách phát triển cán bộ đoàn là tập hợp các quyết định chính trị có liên quan của Đảng và Nhà nước nhằm lựa chọn mục tiêu cụ thể với giải pháp và công cụ thực hiện giải quyết các vấn đề về phát triển thanh niên theo mục tiêu xác định của Đảng Cộng sản Việt Nam. Chính sách phát triển cán bộ đoàn gồm chính sách sử dụng; chính sách đào tạo, bồi dưỡng; có tác động trực tiếp đến việc sử dụng, quản lý, tạo lập môi trường làm việc và chế độ đãi ngộ đối với cán bộ đoàn, hướng đến mục tiêu phát triển năng lực cán bộ đoàn để đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ. Thực hiện chính sách phát triển cán bộ Đoàn Việc xác định rõ quy mô và mức độ nghiêm trọng của vấn đề xã hội để định rõ phạm vi và mức độ can thiệp của chính sách là hết sức quan trọng và cần được xem xét cụ thể thông qua các chỉ số đáng tin cậy và biện pháp đo lường khoa học.
Xác định vấn đề chính sách là giai đoạn khởi đầu trong quy trình xây dựng chính sách công, bao gồm từ bước phát hiện những vấn đề xã hội, mâu thuẫn nảy sinh trong đời sống xã hội đến mức cần phải có giải pháp giải quyết bằng chính sách cho đến khi hoàn thành những mục tiêu của chính sách công. Những vấn đề đó thường là những mâu thuẫn trong xã hội, những khó khăn, vướng mắc trong quá trình phát triển hoặc là nhu cầu phát triển ở mức độ cao hơn. Vì vậy vấn đề của chính sách luôn luôn gắn liền với sự phát triển của xã hội. Việc xác định vấn đề chính sách được bắt đầu bằng cảm nhận vấn đề so với cấu trúc vấn đề, đó là cảm nhận về các trở ngại, khó khăn, vướng mắc trong xã hội cần được giải quyết bằng chính sách hoặc các bất hợp lý gây mâu thuẫn, mất cân bằng, mất ổn định về kinh tế xã hội, cản trở tăng trưởng kinh tế hoặc những nhu cầu trong tương lai cần đạt được bằng chính sách.
Vấn đề của chính sách phát triển cán bộ đoàn nảy sinh khi những mâu thuẫn giữa năng lực thực tế và việc thực hiện nhiệm vụ của cán bộ đoàn đến mức cần phải giải quyết, dẫn tới số lượng cán bộ đoàn làm việc không đến nơi đến chốn; có thể tuyển dụng người không đủ năng lực thực hiện nghĩa vụ, không xác định đúng cán bộ đoàn cần phát triển năng lực, cách tiếp cận phương pháp phát triển cán bộ đoàn chưa phù hợp, nội dung phát triển cán bộ đoàn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu tăng cường năng lực, mức thu nhập còn thấp so với chi phí tối thiểu hàng ngày. Việc xác định đúng vấn đề chính sách đóng một vai trò quan trọng trong quá trình xây dựng, ban hành, thực hiện 12 chính sách và quyết định đến sự thành công hay thất bại của chính sách. Bên cạnh năng lực của cán bộ Đoàn vấn đề chính sách đãi ngộ, phương thức quản lý cũng ảnh hưởng đến vấn đề chính sách bởi lẻ thu nhập của cán bộ Đoàn chưa đạt mức trung bình của xã hội, chưa thực sự trở thành động lực làm việc của cán bộ Đoàn và chưa góp phần đáng kể thực hiện mục tiêu cải cách nền hành chính nhà nước. Chủ trương của Đảng nhằm “tập hợp rộng rãi các loại cán bộ, trọng dụng nhân tài, không phân biệt đảng viên hay người ngoài Đảng, dân tộc, tôn giáo, người ở trong nước hay người Việt Nam định cư ở nước ngoài” chưa đạt được kết quả như mong muốn, thậm chí đã xuất hiện tình trạng ngày càng tăng cán bộ Đoàn bỏ sang làm việc cho các thành phần kinh tế khác.
Vấn đề tuyển dụng, tuyển chọn cán bộ Đoàn Tuyển dụng là quá trình sàng lọc và tuyển chọn những người có đủ năng lực đáp ứng yêu cầu công việc, là khâu đầu tiên trong quá trình quản lý nhân sự. Tuyển dụng đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng đội ngũ cán bộ đoàn có đủ phẩm chất chính trị và năng lực chuyên môn tại cơ quan Đoàn thanh niên. Đa số cán bộ đoàn chưa hội tụ đủ các tiêu chuẩn của một cán bộ công chức, viên chức như trình độ chuyên môn, trình độ lý luận chính trị, nghiệp vụ, kỹ năng.có ảnh hưởng nhiều đến chất lượng công việc. Theo mục 2, Điều 38, Luật cán bộ công chức, việc tuyển dụng cán bộ công chức phải theo các nguyên tắc: bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan và đúng pháp luật; bảo đảm tính cạnh tranh; tuyển chọn đúng người đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ và vị trí làm việc; ưu tiên tuyển chọn người có tài năng, người trong gia đình có công với nước, người dân tộc thiểu số.
