Chương 1: Cơ sở lý luận của chính sách phát triển cán bộ đoàn Chương 2: Thực trạng chính sách phát triển cán bộ đoàn từ thực tiễn thành phố Đà Nẵng Chương 3: Giải pháp hoàn thiện chính sách phát triển cán bộ đoàn tại thành phố Đà Nẵng. 7 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÁN BỘ ĐOÀN 1. Cán bộ Đoàn và tầm quan trọng của việc phát triển cán bộ Đoàn 1. Cán bộ Theo Luật cán bộ, công chức năm 2008: “Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước”.
Từ những định nghĩa trên có thể hiểu “cán bộ” là khái niệm dùng để chỉ những người ở trong cơ cấu của một tổ chức nhất định, có trọng trách hoàn thành nhiệm vụ theo chức năng được tổ chức, đơn vị đó phân công và người cán bộ có 4 đặc trưng cơ bản: - Là người được sự uỷ nhiệm của Đảng, nhà nước và các tổ chức khác trong hệ thống chính trị. lấy danh nghĩa của các tổ chức đó để hoạt động. - Là người giữ một chức vụ, một trong trách nào đó trong một tổ chức của hệ thống chính trị. - Phải thông qua tuyển chọn hay phân công công tác sau khi hoàn thành chương trình đào tạo tại các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, dạy nghề.
Tức là cán bộ được lựa chọn thông qua bổ nhiệm, đề bạt hoặc bầu cử. - Là người được hưởng lương và chính sách đãi ngộ căn cứ vào nội dung, chất lượng hoạt động và thời gian công tác của họ. Như vậy, ta có thể hiểu cán bộ là người lãnh đạo, quản lý hoặc người làm chuyên môn, nhà khoa học hay công chức, viên chức làm việc, hưởng lương từ ngân sách nhà nước hoặc từ các nguồn khác. Họ được hình thành từ tuyển dụng, phân công công tác sau khi tốt nghiệp ra trường, từ bổ nhiệm, đề bạt hoặc bầu cử.
Cán bộ Đoàn Cán bộ đoàn là cán bộ hoạt động chính trị - xã hội được Đảng giao nhiệm vụ công tác vận động thanh, thiếu nhi, trực tiếp thực hiện công tác vận động tuyên truyền giáo dục thanh thiếu niên theo đường lối giáo dục chính sách của Đảng, Nhà nước và Điều lệ Đoàn. Định nghĩa Cán bộ đoàn được xác định rõ trong Điều 1, Quy chế cán bộ Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh trong Quyết định số 289-QĐ/TW ngày 8-2-2010 của Ban Bí thư. Theo đó, cán bộ đoàn bao gồm: Những người giữ chức danh bí thư chi đoàn, phó bí thư, bí thư đoàn cấp cơ sở trở lên; Những người làm việc trong các cơ quan chuyên trách của Đoàn và trực tiếp làm công tác đoàn, hội, đội, phong trào thanh thiếu nhi từ cấp huyện và tương đương trở lên; Trợ lý thanh niên, cán bộ ban thanh niên trong Quân đội nhân dân; uỷ viên ban công tác thanh niên các cấp trong Công an nhân dân. Cán bộ đoàn được phân chia thành hai loại chủ yếu, bao gồm: Cán bộ đoàn chuyên trách và không chuyên trách.
"Cán bộ đoàn chuyên trách" là những người được hưởng lương để chuyên làm công tác đoàn, hội, đội, phong trào thanh thiếu nhi (Điều 3, Quy chế cán bộ Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh trong Quyết định số 289-QĐ/TW ngày 8-2-2010 của Ban Bí thư). Cán bộ đoàn không chuyên trách bao gồm những người làm việc tại các cơ quan khác nhau không thuộc về Đoàn nhưng kiêm nhiệm thêm công tác đoàn. Dù là chuyên trách hay không chuyên trách thì đội ngũ cán bộ đoàn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình triển khai, tổ chức các hoạt động của Đoàn. Họ là lực lượng quyết định đến việc nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chức đoàn, đa dạng hóa các loại hình hoạt động; giữ vai trò nòng cốt trong đoàn kết, tập hợp thanh, thiếu nhi; tạo nguồn nhân lực cho sự nghiệp CNH, HĐH đất nước góp phần phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của địa phương.
Đội ngũ cán bộ đoàn cũng được đánh giá là đội ngũ cán bộ kế thừa phong phú cho cấp uỷ Đảng, Ủy ban nhân dân, các ban, ngành, đoàn thể của từng cấp. Do vậy, Đoàn cần chủ động làm tốt công tác tham mưu cho Đảng trong việc quy hoạch, đào tạo, bố trí, sắp xếp, sử dụng cán bộ chuyên trách của Đoàn tránh bỏ qua một lớp cán bộ đã được thử thách, đào luyện trong môi trường thực tiễn sinh động. 9 Do đặc thù của công việc và của đối tượng chịu ảnh hưởng mà cán bộ đoàn có một số đặc trưng sau: Thứ nhất, cán bộ đoàn phải có độ tuổi sát với độ tuổi thanh niên, thời gian giữ chức vụ ngắn, có sự thay đổi nhanh nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Do đó yêu cầu đối với cán bộ đoàn phải trẻ về độ tuổi, mới về tư duy và phong phú về tâm hồn.
Cán bộ đoàn đồng thời là những người dễ gần, dễ mến, chân tình, cởi mở, dễ hòa mình cùng thanh niên, để có thể là người bạn đồng hành thân thiết của thanh niên. Có làm được như vậy, cán bộ đoàn mới đảm bảo hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Thứ hai, cán bộ đoàn là người nhiệt tình công tác xã hội để có thể huy động lòng say mê hoạt động chính trị- xã hội trong thanh, thiếu niên, phát huy được sở thích, năng khiếu của từng thành viên, chăm lo lợi ích cho quần chúng thanh niên. Có thể nói rằng, đây cũng là tiêu chí để thanh niên suy tôn, tin tưởng và lựa chọn cán bộ đoàn vào công việc chung.
Đồng thời, đó cũng là tiêu chuẩn để đánh giá toàn bộ hoạt động của cán bộ đoàn trên cương vị công tác khác nhau trong hệ thống tổ chức Đoàn. Thứ ba, cán bộ đoàn cần có kỹ năng công tác thanh thiếu nhi và nghiệp vụ Đoàn, Hội, Đội; có khả năng thiết kế, tổ chức các hoạt động và nghệ thuật giao tiếp ứng xử tốt. Cho nên, cán bộ đoàn đóng vai trò tổ chức, châm ngòi, giữ lửa nhiệt huyết, khởi xướng cổ vũ và thúc đẩy phong trào hành động cách mạng của quần chúng thanh niên. Theo giáo sư, tiến sĩ Sêpen, Viện Hàn Lâm khoa học Liên Xô đã khẳng định: “Người cán bộ hoạt động chính trị - xã hội nhất thiết phải có được sức hấp dẫn cá nhân, mà cơ sở của nó là năng khiếu bẩm sinh, lý trí và kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tự rèn luyện trau dồi bản thân”.
Qua đó, đánh giá năng lực của người cán bộ hoạt động chính trị, gồm nhiều yếu tố xây dựng nên uy tín phong cách của người cán bộ hoạt động đoàn, trong đó năng khiếu bẩm sinh chỉ là một phần, không phải là yếu tố quyết định; mọi tài năng đều trải qua quá trình rèn luyện, thử thách lâu dài mới đạt được những thành quả tốt đẹp. Thứ tư, cán bộ đoàn phải gần gũi và hiểu sâu sắc về đối tượng tuyên truyền vận động của mình là đoàn viên thanh niên; phải có năng lực tranh thủ sự ủng hộ, tạo lập và mở rộng các quan hệ, phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội cùng quan tâm đến công tác thanh niên. Ngoài ra, cán bộ đoàn phải là người nhạy bén về 10 chính trị, luôn ủng hộ cái mới, cái tiến bộ, tích cực từ đó đề ra nội dung, phương pháp công tác phù hợp với từng giai đoạn. Xuất phát từ vị trí, vai trò, nhiệm vụ và nội dung hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh các cấp, đòi hỏi cán bộ đoàn chuyên trách phải có năng lực chỉ đạo thực tiễn - khả năng nắm vững chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nghị quyết của Đoàn nhằm trực tiếp hướng dẫn các tổ chức cơ sở Đoàn thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị.
Ngoài ra, cán bộ đoàn chuyên trách cần có khả năng chỉ đạo điểm, tổng kết, nhân rộng điển hình, đồng thời vận dụng sáng tạo chủ trương, đường lối chính sách của Đảng vào hoàn cảnh cụ thể trong mỗi đối tượng thanh niên đặc thù. Cho nên, đòi hỏi người cán bộ đoàn chuyên trách không những giỏi trong công tác chỉ đạo mà còn phải giỏi về thiết kế hoạt động và tổ chức thực hiện. Vai trò của đội ngũ cán bộ Đoàn và tầm quan trọng của việc phát triển cán bộ Đoàn 1. Vai trò của đội ngũ cán bộ Đoàn Một là chăm lo và bảo vệ lợi ích chính đáng của cán bộ, đoàn viên, thanh thiếu nhi.
Hai là tổ chức các hoạt động, tạo môi trường giáo dục, rèn luyện đoàn viên, thanh thiếu nhi nhằm góp phần thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hoá - xã hội, quốc phòng, an ninh của địa phương, đơn vị. Ba là phối hợp với chính quyền, các đoàn thể và các tổ chức kinh tế, xã hội làm tốt công tác thanh niên, tích cực chăm lo xây dựng Đoàn, xây dựng các Hội của thanh niên và Đội thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, tích cực tham gia xây dựng, bảo vệ Đảng và chính quyền. Bốn là tham gia công tác phát triển cán bộ, cụ thể tham gia vào việc quyết định tuyển chọn, cử cán bộ đi đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ mọi mặt; chủ động tham mưu trong công tác quy hoạch cán bộ đoàn; lựa chọn và giới thiệu đoàn viên ưu tú cho tổ chức Đảng xem xét kết nạp; tham gia đóng góp ý kiến xây dựng Đảng và góp ý cho từng cá nhân đảng viên; chủ trì sắp xếp, phân công cán bộ, bổ nhiệm cán bộ theo phân cấp, thẩm quyền quy định. Cán bộ đoàn còn là người quyết định các khâu trong hoạt động phong trào thanh, thiếu nhi.
Thực tế cho thấy, đội ngũ cán bộ đoàn ở các cấp có vai trò quan trọng trong 11 việc chủ động tạo lập và mở rộng các mối quan hệ phối hợp hoạt động với các ban, ngành vì lợi ích, nguyện vọng của đông đảo ĐVTN nhằm đẩy nhanh quá trình xã hội hóa công tác thanh niên, bằng việc làm thiết thực và sự chăm lo của toàn xã hội đối với công tác thanh niên.
