Chương 1: cơ sở lý luận về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh của các tổ chức cơ sở Đoàn; Chương 2: Thực trạng chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh cấp cơ sở ở huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình 11 12 Chương 3: Phương hướng và giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh cấp cơ sở ở huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình trong giai đoạn hiện nay. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH CỦA CÁC TỔ CHỨC CƠ SỞ ĐOÀN 1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài 1. Khái niệm “cán bộ đoàn” - Khái niệm “cán bộ” Theo Từ điển Tiếng Việt thì “Cán bộ” được định nghĩa như sau:“Cán bộ là người công tác có nghiệp vụ chuyên môn trong cơ quan Nhà nước, người làm công tác có chức vụ trong một cơ quan, một tổ chức”[34].
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, cán bộ được xem là “cái gốc của mọi công việc”, “Cán bộ vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ thật trung thành, là trâu ngựa của nhân dân”[25, tr. Theo quan điểm của Bác, cán bộ là những người có trách nhiệm phục vụ nhân dân, phục vụ Đảng và Nhà nước. Cán bộ vừa có trách nhiệm truyền tải đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với nhân dân; đồng thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, bức xúc của nhân dân để tham mưu với Đảng, Nhà nước có chủ trương, chính sách, pháp luật cho đúng và phù hợp. Dưới góc độ pháp lý, theo quy định tại khoản 1, Điều 4 Luật Cán bộ, Công chức năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2019) thì thuật ngữ “cán bộ” được hiểu là: “Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước”[28].
Qua các cách tiếp cận nêu trên, khái niệm cán bộ được hiểu như sau: 13 14 Một là, cán bộ là những người được tín nhiệm bầu cử và được phê chuẩn giữ chức vụ trong nhiệm kỳ của cơ quan của Đảng và các tổ chức trong lĩnh vực chính trị – xã hội các cấp của Việt Nam; đảm nhiệm nhiệm vụ trong biên chế của cơ quan nhà nước và được hưởng chế độ đãi ngộ từ ngân sách nhà nước. Hai là,người cán bộ là những người mangtrọng trách, thực hiện công vụ và có những quyền hạn nhất định theo quy định pháp luật. - Khái niệm “cán bộ Đoàn” Hiện nay, có nhiều khái niệm khác nhau về CBĐ, như: + Người CBĐ là cán bộ của Đảng làm công tác thanh niên; + Người CBĐ là cán bộ hoạt động chính trị - xã hội được Đảng giao nhiệm vụ vận động giáo dục thanh thiếu niên; + Người CBĐ là người được giao thực hiện CTĐ - Hội - Đội theo các đường lối, chính sách của Đảng, chủ trương, pháp luật của Nhà nước và Điều lệ Đoàn - Hội - Đội. Như vậy, CBĐ là những người đang hoạt động trong tổ chức ĐTNCSHCM, được Đảng giao nhiệm vụ thực hiện công tác vận động, tuyên truyền, giáo dục thanh thiếu niên và xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh theo quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và Điều lệ ĐTNCSHCM.
Điều 1 Quy chế Cán bộ ĐTNCSHCM, ban hành kèm theo quyết định số 289-QĐ/TW ngày 08/02/2010 của Ban Bí thư TW đảng đã quy định những người sau đây được gọi là cán bộ Đoàn: Một,cán bộ ĐTNCSHCM là những người giữ chức danh Bí thư chi đoàn, phó Bí thư, Bí thư đoàn cấp cơ sở trở lên. Hai,là những người làm việc trong những cơ quan chuyên trách của Đoàn và trực tiếp làm CTĐ - Hội - Đội, phong trào thanh, thiếu nhi từ cấp huyện và tương đương trở lên. Ba, trợ lý thanh niên, cán bộ ban thanh niên trong Quân đội; uỷ viên của ban công tác thanh niên các cấp trong Công an nhân dân. Khái niệm “đội ngũ cán bộ đoàn cấp cơ sở” Đội ngũ là khái niệm được sử dụng phổ biến trong các cơ quan, tổ chức như đội ngũ cán bộ công nhân viên chức, đội ngũ cán bộ quản lý.
Theo Từ điển Tiếng Việt thì “đội ngũ” được hiểu là “một tập hợp số đông người cùng chức năng hoặc nghề nghiệp thành một lực lượng”[34]. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định “Cán bộ là sợi dây chuyền của bộ máy. Nếu dây chuyền không tốt, không chạy thì động cơ dù tốt, dù chạy toàn bộ máy cũng tê liệt. Cán bộ là những người đem chính sách của Chính phủ, của đoàn thể thi hành trong nhân dân, nếu cán bộ dở thì chính sách hay cũng không thể thực hiện được”[25, tr.
Tổ chức Đoàn cấp cơ sở là tổ chức Đoàn gần gũi, chăm lo cho đội ngũ thanh, thiếu nhi nhất; chịu sự lãnh đạo của các tổ chức Đoàn cấp trên, với trách nhiệm đem chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước và Điều lệ Đoàn phổ biến đến thanh thiếu niên. Như vậy, đội ngũ CBĐCCSluôn đóng một vai trò rất quan trọng trong CTĐ, Hội. Hiểu một cách khái quát: đội ngũ CBĐCCS là tập hợp những người làm CTĐ và phong trào thanh thiếu nhi; hoạt động trong các TCCSĐ (Đoàn cơ sở và chi đoàn cơ sở); trực tiếp thực hiện công tác vận động, tuyên truyền, giáo dục thanh thiếu niên tuân theo đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước và Điều lệ ĐTNCSHCM; đồng thời phản ánh tâm tư, nguyện vọng của thanh thiếu nhi đến với Đảng, Nhà nước và các tổ chức Đoàn cấp trên. Khái niệm “Chất lượng” và “chất lượng đội ngũ cán bộ đoàn cấp cơ sở” - Khái niệm “chất lượng” Hiện nay, có nhiều định nghĩa và cách lý giải khác nhau về chất lượng.
Chất lượng là một khái niệm mang tính trừu tượng, đa chiều, phản ánh bản chất của sự vật và thường được dùng để so sánh giữa sự vật này với sự vật khác. Tùy vào từng 15 16 lĩnh vực, mục đích khác nhau mà hình thành nên quan điểm về chất lượng cũng khác nhau. Theo tiêu chuẩn Pháp NF X 50 - 109 thì “Chất lượng là tiềm năng của một sản phẩm hay dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu của người sử dụng”.Theo Oxford Pocket Dictionary thì “Chất lượng là mức hoàn thiện, là đặc trưng so sánh hay đặc trưng tuyệt đối, dấu hiệu đặc thù, các dữ kiện, các thông số cơ bản”.Theo Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN ISO 8402:1999 về Quản lý chất lượng và đảm bảo chất lượng - Thuật ngữ và định nghĩa do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành thì “Chất lượng là toàn bộ các đặc tính của một thực thể tạo cho thực thể đó khả năng thỏa mãn những nhu cầu đã nêu ra và đã dự định”. Theo Từ điển tiếng Việt thì “Chất lượng là cái làm nên phẩm chất, giá trị của sự vật hoặc là cải tạo nên bản chất sự vật, làm cho sự vật này khác sự vật kia”[34].Như vậy, có thể hiểu một cách chung nhất, chất lượng chính là sự phù hợp với yêu cầu đặt ra.
- Khái niệm “chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở” Chất lượng đội ngũ CBĐCCSđược hiểu là mức độ đáp ứng về khả năng làm việc của từng CBĐCCS đối với yêu cầu, chức năng, nhiệm vụ của TCCSĐ, góp phần đảm bảo cho TCĐCCS thực hiện thắng lợi những mục tiêu đặt ra. Chất lượng đội ngũ CBĐCCS được thể hiện thông qua các tiêu chí phẩm chất chính trị, phẩm chất đạo đức, năng lực trình độ, khả năng hoàn thành nhiệm vụ của mỗi CBĐ. Đồng thời, chất lượng đội ngũ CBĐ cũng được thể hiện thông qua việc các TCCSĐ đảm bảo đủ về số lượng CBĐ, xây dựng cơ cấu tổ chức phù hợp, đáp ứng được yêu cầu hoạt động theo đúng chức năng, nhiệm vụ của TCCSĐ. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng về vai trò, vị trí của đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở 1.
Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò, vị trí của thanh niên, công tác thanh niên và hoạt động của Đoàn Thanh niên. 16 17 - Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về vai trò, vị trí của thanh niên, công tác thanh niên và hoạt động của Đoàn Thanh niên. Bất kỳ thời kỳ nào, ở bất cứ quốc gia nào, lực lượng thanh niên đều nắm giữ vai trò hết sức quan trọng, là một trong những nhân tố quyết định vận mệnh, tương lai của quốc gia, dân tộc. Cuối thế kỉ XIX, trong bối cảnh xã hội tư bản với những mâu thuẫn ngày càng gay gắt, phong trào đấu tranh của giai cấp vô sản lên cao, C.
Ănghen đã khẳng định cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, trong đó có lực lượng thanh niên. Một trong những phát hiện vĩ đại của C.Mác là học thuyết về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân - một giai cấp đại biểu cho lực lượng sản xuất tiên tiến và luôn phát triển với cùng với cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật.Mác, giai cấp vô sản chỉ được hình thành với tư cách một giai cấp khi nó ý thức được địa vị và tương lai của nó.Dù sao thì những người công nhân tiên tiến nhất cũng hoàn toàn nhận thức được rằng tương lai của giai cấp họ, và do đó, của cả loài người, hoàn toàn tùy thuộc vào việc giáo dục thế hệ công nhân đang lớn lên” [12].Mác đã coi thanh niên là cội nguồn sự sống của dân tộc và giai cấp công nhân là bộ xương của mỗi cơ thể dân tộc. Còn Ăngghen cũng đã đề xuất tư tưởng để nhận định đối với thanh niên: Thanh niên là lực lượng không thể đứng ngoài chính trị, chính hiện thực của cuộc sống đã, đang và sẽ cuốn hút tuổi trẻ vào đời sống chính trị. Với niềm tin vô hạn vào tiềm năng của thế hệ trẻ, ông nhấn mạnh rằng, thanh niên không bao giờ thỏa mãn với lý tưởng trước đây, họ muốn được tự do hơn trong hành động, họ khao khát lập chiến công và vì sự đổi mới.
Họ sẵn sàng hiến dâng cả máu và cuộc đời mình. Phát triển luận điểm của Mác, Ănghen trong điều kiện lịch sử mới đầu thế kỉ XX, Lênin coi thanh niên là “Nguồn sinh lực chiến đấu của sự nghiệp giải phóng dân tộc và công cuộc xây dựng xã hội mới”[12].