Chương 1: Những vấn đề lý luận về vai trò của Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh trong bảo vệ môi trường biển Chương 2: Thực trạng vai trò của Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh trong bảo vệ môi trường biển tại thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hoá Chương 3: Một số giải pháp phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh trong bảo vệ môi trường biển tại thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hoá. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH TRONG BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG BIỂN 1. VỊ TRÍ, VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ VIỆT NAM 1.1 Khái niệm thanh niên, đoàn thanh niên 1.1 Thanh niên Khái niệm thanh niên được tiếp cận và nghiên cứu từ nhiều khía cạnh khác nhau, bao gồm sinh học, tâm lý học, kinh tế học, luật học, triết học, và một số lĩnh vực khác. Tâm lý học thường xem xét thanh niên là một giai đoạn quan trọng trong quá trình phát triển của cơ thể.
Trong khi đó, từ góc độ kinh tế học, thanh niên được coi là một phần của lực lượng lao động xã hội, là nguồn nhân lực quan trọng đóng vai trò trong thực hiện và bổ sung cho các ngành nghề trên nhiều lĩnh vực khác nhau. Xét về độ tuổi của thanh niên, tuỳ theo quy định của từng quốc gia, độ tuổi của thanh niên dựa trên đặc điểm văn hoá và phát triển kinh tế, chính trị và hầu hết đồng ý rằng thanh niên bắt đầu từ 15 - 16 tuổi. Độ tuổi kết thúc có sự khác biệt, từ 25- 30 hoặc thậm chí 40 tuổi. Theo quan điểm chung của Liên hợp quốc, thanh niên là nhóm người trong độ tuổi từ 15 đến 24, dựa trên việc phân biệt các đặc điểm tâm sinh lý và hoàn cảnh xã hội so với các nhóm tuổi khác.
Ở Việt Nam, tuổi thanh niên được hiểu gần như đồng nhất với tuổi đoàn viên (từ 15 đến 28 tuổi). Ngày nay, cùng với thời gian học tập và đào tạo cơ bản kéo dài, cũng như nhiều đặc điểm khác, quan niệm về độ tuổi thanh niên thường là từ 16 đến 30 tuổi. Như vậy, từ các phân tích ở trên, có thể đưa ra khái niệm về thanh niên như sau: Thanh niên là công dân Việt Nam từ đủ mười sáu tuổi đến ba mươi tuổi, họ là một nhóm nhân khẩu - xã hội với những tâm lý đặc thù và có một vai trò quan trọng trong các lĩnh vực của đời sống xã hội. Đoàn thanh niên Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh được thành lập vào ngày 26/3/1931 và đã trải qua 10 kỳ Đại hội đại biểu toàn quốc.
Huy hiệu của Đoàn hình tròn, trên nền sọc xanh lá và trắng, là biểu tượng của một cánh tay nắm chắc lá cờ Tổ quốc đi lên; xung quanh hình tròn lớn là dòng chữ “ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH”. Huy hiệu này sử dụng 4 màu chính: xanh lá, đỏ cờ, vàng và trắng, biểu thị sức mạnh và 8 ý chí của thanh niên Việt Nam, cũng như tính xung kích trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Hiện nay, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh có khoảng 7,03 triệu đoàn viên. Trong Điều lệ Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh được Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XI thông qua ngày 13/12/2017 đã xác định: “Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam và Chủ Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện.
Đoàn bao gồm những thanh niên tiên tiến, phấn đấu vì mục đích, lý tưởng của Đảng là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh…Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là thành viên của hệ thống chính trị, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và Pháp luật của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Đoàn phối hợp với các cơ quan Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể, tổ chức kinh tế, xã hội, các tập thể lao động và gia đình chăm lo giáo dục, đào tạo và bảo vệ thanh thiếu nhi; tổ chức cho đoàn viên, thanh niên tích cực tham gia vào việc quản lý nhà nước và xã hội. Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đoàn kết, phát triển quan hệ hữu nghị, hợp tác bình đẳng với các tổ chức thanh niên tiến bộ, thanh niên và nhân dân các nước trong cộng đồng quốc tế phấn đấu vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội, vì tương lai và hạnh phúc của tuổi trẻ” [11, tr. Vị trí của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong hệ thống chính trị Việt Nam Hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay bao gồm: Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội, đặc biệt là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và 5 đoàn thể chính trị - xã hội: Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Mình, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam và Hội Cựu chiến binh Việt Nam.
Theo Điều 9 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ban hành năm 2013 quy định: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội,… Công đoàn Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Cựu chiến binh Việt Nam là các tổ chức chính trị - xã hội được thành lập trên cơ sở tự nguyện, đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của thành viên, hội viên tổ chức mình; cùng các tổ chức thành viên khác của Mặt trận phối hợp và thống nhất hành động trong Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức thành viên của Mặt trận và các tổ chức xã hội khác hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật. Nhà nước tạo điều kiện để Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các 9 tổ chức thành viên của Mặt trận và các tổ chức xã hội khác hoạt động [13, tr. Các tổ chức chính trị - xã hội, trong đó có Đoàn TNCS Hồ Chí Minh giữ vị trí, vai trò quan trọng trong hệ thống chính trị.
Nhiệm vụ chính trị của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là rất to lớn, quan trọng, trực tiếp góp công, góp sức xây dựng hệ thống chính trị ngày càng vững mạnh. Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là đội dự bị tin cậy của Đảng Cộng sản Việt Nam, là lực lượng xung kích cách mạng, là trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên, đại diện chăm lo và bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của tuổi trẻ; phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh; là lực lượng nòng cốt chính trị trong phong trào thanh niên và trong các tổ chức thanh niên Việt Nam. Theo quy định của Điều lệ Đoàn khóa X, nhiệm kỳ 2012 - 2017, hệ thống tổ chức của Đoàn gồm 4 cấp (Trung ương; tỉnh và tương đương; huyện và tương đương; cơ sở). Trong đó, cấp tỉnh và tương đương gồm có 67 đơn vị (63 tỉnh, thành và 4 đơn vị trực thuộc).
Tính đến năm 2020, Việt Nam có khoảng 22,6 triệu thanh niên (chiếm 23,2% dân số cả nước), trong đó hơn 6,3 triệu là đoàn viên. Vị trí của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong hệ thống chính trị Việt Nam được thể hiện qua các khía cạnh như sau: Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đối với Đảng: Đoàn TNCS Hồ Chí Minh không chỉ đơn thuần là một tổ chức đào tạo và phát triển cán bộ nguồn nhân lực cho Đảng Cộng sản Việt Nam, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và phát triển sự ổn định, sức mạnh của Đảng trong thế hệ trẻ. Vị trí của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ngoài là “lực lượng tiếp nối” của Đảng Cộng sản Việt Nam, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh còn là một “cánh tay hỗ trợ” quan trọng cho Đảng trong việc thúc đẩy và duy trì sự năng động, sáng tạo trong hoạt động chính trị và xã hội. Vị trí của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đối với Đảng Cộng sản Việt nam là đặc biệt quan trọng trong việc duy trì sự liên kết giữa Đảng và nhân dân, trong đó đặc biệt là tầng lớp thanh niên.
Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đóng vai trò là cầu nối giữa Đảng và lực lượng thanh niên, từ đó giúp Đảng hiểu rõ hơn về tâm tư, ý kiến, và nhu cầu của thế hệ trẻ. Bằng cách này, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh không chỉ giúp Đảng Cộng sản Việt Nam duy trì sự ủng hộ, niềm tin sự đồng lòng nhất trí từ phía thanh niên mà còn giúp Đảng thích nghi và đáp ứng tốt hơn với những thách thức và cơ hội mà thế hệ trẻ mang lại. Đoàn TNCS Hồ Chi Minh còn đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển và đào tạo cán bộ cho Đảng. Thông qua các hoạt động rèn luyện, bồi dưỡng ý chí của Đảng, 10 Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tạo điều kiện cho thanh niên phát triển tốt nhất khả năng của mình, từ đó cung cấp cho Đảng một nguồn nhân lực chất lượng cao nhằm thúc đẩy sự phát triển chung của đất nước và xã hội.
Những cán bô trẻ này không chỉ có kiến thức chuyên môn vững vàng mà còn có niềm tin, đạo đức, và tinh thần hăng hái phục vụ nhân dân và Đảng Cộng sản Việt Nam. Một khía cạnh quan trọng của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đối với Đảng là khả năng đại diện và thúc đẩy các vấn đề, quan tâm của thanh niên trong các quyết định và chính sách của Đảng. Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là nơi mà thanh niên có thể tự do thể hiện quan điểm và ý kiến của mình, từ đó đóng góp vào việc xây dựng và dần hoàn thiện chính sách của Đảng. Điều này giúp Đảng Cộng sản Việt Nam hiểu rõ những vấn đề đang được thanh niên quan tâm, từ đó có thể đáp ứng và triển khai một cách hiệu quả và linh hoạt hơn.
Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cũng là nơi để Đảng phát triển và đưa ra những sáng kiến mới và tiến hành những hoạt động mới. Thanh niên thường mang trong mình sự sáng tạo và năng động, và Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là môi trường lý tưởng để khuyến khích và phát triển những phẩm chất này.