CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN DU LỊCH Ở CẤP HUYỆN 1. Du lịch và phát triển du lịch 1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của du lịch 1. Khái niệm du lịch Theo Luật Du lịch năm 2017, du lịch được định nghĩa là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên trong thời gian không quá 01 năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí, tìm hiểu, khám phá tài nguyên du lịch hoặc kết hợp với mục đích hợp pháp khác [6] (Quốc hội, 2017).
Đây cũng là khái niệm được thống nhất sử dụng trong luận văn. Theo khái niệm nêu trên, một mặt, du lịch mang ý nghĩa thông thường là việc đi lại của con người với mục đích nghỉ ngơi, giải trí,. mặt khác, du lịch được nhìn nhận dưới góc độ là một hoạt động gắn chặt với những kết quả kinh tế (sản xuất, tiêu thụ) do chính nó tạo ra. - Với ý nghĩa thứ nhất, trong điều kiện kinh tế phát triển, du lịch là một hoạt động không thể thiếu được trong cuộc sống bình thường của mỗi người dân.
Ở các chuyến du lịch trong và ngoài nước, con người không chỉ dừng lại ở việc nghỉ ngơi, giải trí,. mà còn thỏa mãn cả những nhu cầu to lớn về mặt tinh thần. - Với ý nghĩa thứ hai, du lịch là một hiện tượng KTXH, bản chất kinh tế của nó là ở chỗ sản xuất và cung cấp hàng hóa phục vụ việc thỏa mãn nhu cầu vật chất, tinh thần của khách du lịch. Do đó cần đề cập đến 01 khái niệm nữa, đó là khái niệm “Hoạt động du lịch”.
Theo Luật Du lịch năm 2017: Hoạt động du lịch là hoạt động của e 10 khách du lịch, tổ chức, cá nhân kinh doanh du lịch và cơ quan, tổ chức, cá nhân, cộng đồng dân cư có liên quan đến du lịch [6]. Với cách tiếp cận này, hoạt động du lịch được nhìn nhận ở ba khía cạnh: - Hoạt động của khách du lịch là việc di chuyển và lưu trú tạm thời của người đi du lịch đến một nơi ngoài nơi cư trú thường xuyên của họ để tham quan, nghỉ dưỡng, chữa bệnh, tìm hiểu lịch sử, văn hóa, nghệ thuật,. - Hoạt động của tổ chức, cá nhân kinh doanh du lịch là các hoạt động tổ chức lưu trú, phục vụ ăn uống, hướng dẫn tham quan, vận chuyển đưa đón du khách, kinh doanh các hàng hóa, dịch vụ khác,. nhằm mục tiêu lợi nhuận.
- Hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân, cộng đồng dân cư có liên quan, tức là cơ quan nhà nước và các tổ chức có liên quan tại địa phương du lịch tổ chức quản lý, điều phối, phục vụ hoạt động của khách du lịch và tổ chức, cá nhân hoạt động kinh doanh du lịch nhằm đảm bảo cho các đối tượng này thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình khi tham gia hoạt động du lịch theo đúng luật định. Đặc điểm của du lịch - Du lịch mang tính chất của một ngành kinh tế dịch vụ: Du lịch là một ngành kinh tế dịch vụ, bởi vậy sản phẩm của nó vừa mang những đặc điểm chung của dịch vụ vừa mang những đặc điểm riêng mà ngành dịch vụ khác không có. - Du lịch là loại hình dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu vật chất và tinh thần cho khách du lịch trong thời gian đi du lịch: Dịch vụ du lịch khác với các ngành dịch vụ khác ở chỗ dịch vụ du lịch chỉ thỏa mãn nhu cầu cho khách du lịch chứ không thỏa mãn nhu cầu cho tất cả mọi người dân. Dịch vụ du lịch là nhằm thỏa mãn những nhu cầu hàng hóa đặc thù của du khách trong thời gian lưu trú bên ngoài nơi ở thường xuyên của họ về ăn, ở, nghỉ ngơi, đi lại, tham quan, vui chơi giải trí, thông tin về văn hóa, lịch sử, tập quán.
e 11 - Việc tiêu dùng và cung ứng dịch vụ du lịch xảy ra trong cùng một thời gian và không gian: Việc tiêu dùng các dịch vụ và một số hàng hóa (thức ăn, đồ uống.) xảy ra cùng một thời gian và cùng một địa điểm. Trong du lịch, người cung ứng không phải vận chuyển dịch vụ và hàng hóa đến cho khách hàng, mà ngược lại, tự khách du lịch phải đi đến nơi có dịch vụ, hàng hóa. Chính vì vậy, vai trò của việc thông tin, xúc tiến quảng bá du lịch là hết sức quan trọng, đồng thời việc quản lý thị trường du lịch cũng cần có những đặc thù riêng. - Du lịch mang lại lợi ích thiết thực về chính trị, KTXH cho nước làm du lịch và người làm du lịch: Ở nhiều nước trên thế giới, du lịch không những đem lại lợi ích thiết thực về kinh tế mà còn mang lại cả lợi ích về chính trị, văn hóa, xã hội.Tuy nhiên, sự chi phối mạnh nhất đối với ngành du lịch vẫn là lợi ích kinh tế.
Vì vậy, ở nhiều nước đã đưa ngành du lịch phát triển với tốc độ cao và trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong nền kinh tế quốc dân, mang lại nguồn thu nhập lớn trong tổng sản phẩm xã hội. - Du lịch chỉ phát triển trong môi trường hòa bình và ổn định: Du lịch là lĩnh vực rất nhạy cảm với những vấn đề chính trị, xã hội. Du lịch chỉ có thể xuất hiện và phát triển trong điều kiện hòa bình và quan hệ hữu nghị giữa các dân tộc. Hòa bình là đòn bẩy thúc đẩy hoạt động du lịch, ngược lại, du lịch có tác dụng trở lại đến việc cùng tồn tại hòa bình.
Thông qua du lịch quốc tế con người thể hiện nguyện vọng nóng bỏng của mình là được sống, lao động trong hòa bình và hữu nghị. Vai trò của du lịch Xem xét dưới những góc độ khác nhau, du lịch thể hiện những vai trò khác nhau. Cụ thể như sau: - Đối với nền kinh tế quốc dân: Du lịch là một ngành của nền kinh tế quốc dân, đóng góp quan trọng vào sự tăng trưởng, phát triển của nền kinh tế e 12 quốc dân. Qua đó tạo lập nguồn lực để nhà nước thực hiện các mục tiêu KTXH.
- Đối với văn hóa, xã hội: Du lịch tạo điều kiện giao lưu văn hoá giữa các vùng, các cộng đồng và quốc tế. Việc phát triển du lịch tạo ra cơ hội giao lưu văn hoá của người dân trong vùng và các địa phương trong cả nước với người nước ngoài thông qua giao tiếp với khách du lịch. - Đối với các chủ thể kinh tế ngành du lịch: Du lịch tạo ra cơ hội tiếp xúc và cung ứng các hoạt động phục vụ du khách, từ đó thu về lợi nhuận cho các chủ thể kinh tế ngành du lịch. - Đối với người lao động trong ngành du lịch: Du lịch tạo ra việc làm trực tiếp và gián tiếp cho lao động trong ngành, góp phần nâng cao dân trí, đời sống vật chất tinh thần cho người dân, tăng cơ hội việc làm cho người lao động, khôi phục các làng nghề thủ công và lễ hội truyền thống có nguy cơ bị mai một và giảm bớt tình trạng đói nghèo.
Khái niệm, điều kiện, nguyên tắc phát triển du lịch 1. Khái niệm phát triển du lịch Theo kinh tế học phát triển thì: Tăng trưởng là khái niệm diễn tả động thái biến đổi về mặt lượng của một sự vật, hiện tượng, một thực thể. Còn phát triển là khái niệm có nội dung phản ánh rộng hơn, nó không chỉ bao hàm sự thay đổi về lượng mà còn phản ánh những biến đổi về mặt chất. Như vậy có thể hiểu rằng: Phát triển du lịch là sự tăng trưởng cả về mặt lượng và mặt chất của hoạt động du lịch.
- Sự tăng trưởng về mặt lượng thể hiện qua các chỉ tiêu quan trọng như: Mức gia tăng lượng khách du lịch; Giá trị gia tăng từ du lịch; Mức tăng quy mô cơ sở vật chất kỹ thuật; Số lượng việc làm tăng thêm từ phát triển du lịch;. - Sự tăng trưởng về mặt chất thể hiện qua các chỉ tiêu quan trọng như: e 13 + Mức độ thay đổi phương thức tiến hành các hoạt động du lịch theo hướng ngày càng hiện đại và hiệu quả đem lại từ các hoạt động du lịch đó. Cụ thể là những sản phẩm du lịch, những hướng phát triển hiệu quả có tốc độ phát triển nhanh, những công nghệ, phương thức phục vụ hiện đại có năng suất cao được chú trọng phát triển; cơ sở hạ tầng cho phát triển du lịch được đầu tư có hiệu quả bảo đảm sự phát triển có tính bền vững cao. + Mức độ và chất lượng tham gia của du khách, dân cư và chính quyền địa phương cũng như các nhà kinh doanh du lịch và quá trình phát triển ngày càng tự giác, tích cực trên cơ sở tinh thần cộng đồng và sự hài hòa về lợi ích.
+ Tính bền vững của phát triển du lịch: phát triển du lịch bảo đảm sự hài hoà giữa 03 mục tiêu kinh tế, xã hội và môi trường. Các điều kiện để phát triển du lịch Để phát triển du lịch bền vững, một quốc gia, vùng, địa phương cần có những điều kiện cụ thể sau đây: - Các điều kiện chung: các điều kiện chung đối với sự phát triển của hoạt động đi du lịch (như: thời gian rỗi của dân cư; mức sống vật chất và trình độ văn hoá chung của người dân cao; điều kiện giao thông phát triển; điều kiện chính trị ổn định, hoà bình); các điều kiện có ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh du lịch (như: tình hình phát triển kinh tế của đất nước; điều kiện chính trị ổn định, sự an toàn của du khách). - Các điều kiện đặc trưng- các điều kiện cần thiết đối với từng nơi, từng vùng. Đầu tiên phải kể đến là điều kiện về tài nguyên du lịch.
Đây là điều kiện cần thiết, bởi vì không có tài nguyên du lịch thì khó có thể phát triển du lịch. Tài nguyên du lịch có thể do thiên nhiên ban tặng, cũng có thể do con người tạo ra. Các tài nguyên thiên nhiên thường do: địa hình đa dạng, phong phú; khí hậu ôn hoà, mát mẻ, thuận lợi cho nghỉ dưỡng; động thực vật phong phú, đặc sắc; tài nguyên nước; vị trí địa lý mang lại. Tài nguyên nhân văn là e 14 các giá trị văn hóa, lịch sử, các thành tựu chính trị, kinh tế có ý nghĩa đặc trưng cho phát triển du lịch ở một vùng, một địa danh nào đó có sức hấp dẫn khách du lịch đến với các mục đích khác nhau.