Chương 1: Cơ sở lý luận về chính sách hỗ trợ nhà ở cho công nhân tại các KCN ở Việt Nam. e Chương 2: Phân tích thực trạng chính sách hỗ trợ nhà ở cho công nhân tại các KCN ở Việt Nam. e Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện chính sách hỗ trợ nhà ở cho công nhân tại các KCN ở Việt Nam trong thời gian tới. CƠ SỞ LÝ LUẬN VE CHÍNH SÁCH HO TRỢ NHÀ Ở CHO CÔNG NHÂN TẠI CÁC KHU CÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM 1.
Công nhân khu công nghiệp 1. Khái niệm công nhân khu công nghiệp Theo Bách khoa toàn thử mở, công nhân là những người lao động phổ thông, là người kiếm sống bằng cách làm việc chân tay, sử dụng sức lao động của mình để lãnh tiền công (tiền lương) từ người sử dụng lao động. Công nhân được thuê làm việc, ký hợp đồng lao động với các nhiệm vụ, chức năng cụ thể, được trả lương và chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của người sử dụng lao động. Theo hợp đồng, công nhân là những người trực tiếp thực hiện những công việc, tham gia vào một công đoạn, chức năng nào đó trong quy trình sản xuất ra sản phẩm.
Công nhân gồm người có tay nghề cao và người không có tay nghề cao hay tay nghề tầm trung. Và lương cũng dựa theo đó mà có sự khác nhau phù hợp với năng lực làm việc. Công nhân làm lâu năm trong nghề, tay nghề chuyên nghiệp, đảm nhận được những nhiệm vụ khó khăn hơn sẽ có lương cao hơn. Công nhân tại các khu công nghiệp là công nhân, thành phần lao động phổ thông làm việc trong các đơn vị, doanh nghiệp, công ty thuộc khu công nghiệp.
Theo Nghị định 82/2018/NĐ-CP quy định về quản lý khu công nghiệp và khu kinh tế, khái niệm khu công nghiệp (KCN) là chỉ "khu vực có ranh giới địa lý xác định, chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thực hiện dịch vụ cho sản xuất công nghiệp”. Chính phủ thành lập hoặc cho phép thành lập các khu công nghiệp sau đó đặt chúng dưới sự quản lý trực tiếp của Ban quản lý khu công nghiệp cấp tỉnh. Đây là địa bàn ưu đãi đầu tư, do vậy được hưởng chính sách ưu đãi áp dụng đối với địa bàn thuộc Danh mục địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn theo pháp luật về đầu tư. Các doanh nghiệp hoạt động tập trung trong khu công nghiệp (doanh nghiệp khu công nghiệp) được bảo đảm có cơ sở hạ tầng hoàn thiện, được cung ứng các dịch vụ hỗ trợ sản xuất và các tiện ích công cộng khác với chất lượng cao và được hưởng nhiều ưu đãi trong chính sách thuế, chính sách xuất nhập khẩu, sử dụng đất đai.
của Nhà nước Việt Nam. Là thành phần của KCN, công nhân ở đây cũng được chăm lo và đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng theo Luật lao động và được hưởng các hỗ trợ Nhà nước quy định. Đặc điểm công nhân khu công nghiệp Công nhân làm tại các KCN có một số đặc điểm tiêu biéu sau: e Có sự khác nhau về trình độ dẫn đến khác nhau về thu nhập. Do không đồng nhất về trình độ dao tạo, chuyên môn nghề nghiệp cũng như tính chat công việc, môi trường lao động nên thu nhập của công nhân trong các KCN có sự chênh lệch.
e Khác nhau về khoảng cách địa lý so với nguyên quán. Qúa trình công nghiệp hóa dẫn đến xu hướng di chuyên lao động từ nơi này sang nơi khác, di dân từ vùng nông thôn ra thành phó, thị trấn, tới các khu công nghiệp dé làm việc. Người lao động từ khắp vùng miền tập trung lại các khu công nghiệp dé dễ kiếm việc đồng thời cũng hướng đến tìm công việc có thu nhập cao hơn, điều kiện sinh sông tốt hơn so với nông thôn và khu vực nông nghiệp. Với đặc điểm đó, họ có nhu cầu về nhà ở dé đáp ứng việc đi lại làm việc.
e Khác nhau về điều kiện gia đình. Công nhân làm việc tại các KCN rất đa dạng, có người đã lập gia đình, có người vừa mới học xong cấp 3, có người tuổi đã tầm trung,. Vì vậy mức độ sử dụng thu nhập của họ cũng đa dạng. Việc sử dụng thu nhập đáp ứng các nhu cầu sẽ căn cứ vào tình hình, hoàn cảnh của bản thân cho cân đối, trong đó có chỉ tiêu cho việc thuê nhà ở.
e Đa dạng tôn giáo, dân tộc, tính cách. Vì rất nhiều người lao động đến từ các khu vực khác nhau nên tập quán, yếu tố tín ngưỡng, tâm lý không giống nhau. Do vậy việc giải quyêt vân đê nhà ở còn tính đên yêu tô tâm lý của người lao động. Từ các đặc điêm của công nhân tại các KCN, nhu câu về nơi ở cho họ có những đặc điêm sau: e Nhà ở cho công nhân tại các KCN thường là nhà cho đối tượng có thu nhập thấp.
Da phần công nhân là lao động phổ thông, họ chưa qua dao tạo kỹ năng nghề nghiệp, được các doanh nghiệp trong KCN tuyén dụng vào làm việc, thực hiện những công việc đơn giản theo công đoạn mà chỉ cần học việc sau một vài 4 ngày hoặc vài tuần. Chính vì vậy mức thu nhập của họ thường là không cao, cần nơi ở có giá cả nằm trong phạm vi khả năng chỉ trả. e Nhà ở tập thé, nhà chung cư. Một số người độc thân có xu hướng thuê chung một căn phòng dé ở cùng, chia sẻ tiền phòng dé giảm bớt chi phí bỏ ra dé thuê nhà, hoặc các hộ gia đình thuê phòng, căn hộ riêng để phù hợp với khả năng kinh tế và tiện cho sinh hoạt gia đình.
e Nhà ở cho công nhân các KCN thường thuộc các khu vực lân cận nơi làm việc để đáp ứng nhu cầu việc làm của doanh nghiệp, giảm bớt thời gian và chi phí di chuyên đồng thời đáp ứng mong muốn làm tăng ca, nhu cầu đột xuất của doanh nghiệp. Phân loại công nhân khu công nghiệp Theo lĩnh vực, ngành nghề làm việc, công nhân tại các KCN được chia thành một số nhóm ngành chính: e Công nhân may mặc e Công nhân da giày e Công nhân điện tử e Công nhân gốm sứ e Công nhân cơ khí e Công nhân thuộc các nhóm ngành khác Theo loại hình khu công nghiệp, công nhân gồm: e Công nhân tại các khu chế xuất, làm công việc liên quan đến sản xuất hàng xuất khẩu, thực hiện dịch vụ cho sản xuất hàng xuất khẩu và hoạt động xuất khẩu. e Công nhân thuộc khu công nghiệp hỗ trợ chuyên sản xuất các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ, thực hiện dịch vụ cho sản xuất các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ. e Công nhân trong khu công nghiệp sinh thái.
Phân loại theo tính chất công viéc: e Công nhân làm trong môi trường rất độc hại ( luyện kim, xi măng, hóa chất,.) e Công nhân làm trong môi trường độc hại trung bình (công nhân nhà máy sản xuất ôtô, cơ khí, nhà máy nhiệt điện nguyên liệu than .) e Công nhân làm trong môi trường ít độc hại (công nhân chế biến lương thực, thực phẩm, chế biến gỗ.) e Công nhân làm trong môi trường không độc hại hoặc độc hại không dang kế (sản xuất nước giải khát, da dày, giấy bán thành phẩm, may mặc, dét,. Chính sách hỗ trợ nhà ở cho công nhân tại các khu công nghiệp 1. Khái niệm chính sách hỗ trợ nhà ở cho công nhân tại các khu công nghiệp Thuật ngữ "chính sách" là thuật ngữ được sử dụng phô biến trong khoa học chính sách, trong khoa học chính tri và trong ngôn ngữ sinh hoạt hàng ngày. Thuật ngữ "chính sách" cũng xuất hiện khá thường xuyên trong các văn kiện của Đảng, trong các văn bản pháp luật của Nhà nước ta.
Theo Từ điển bách khoa Việt: “Chính sách là những chuẩn tắc cụ thé dé thực hiện đường lối, nhiệm vụ. Chính sách được thực hiện trong một thời gian nhất định, trên những lĩnh vực cụ thể nào đó. Bản chất, nội dung và phương hướng của chính sách tùy thuộc vào tính chất của đường lối, nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa. Trong giáo trình Quản lý học (2016): "Chính sách là quan điểm, phương hướng và cách thức chung định hướng hành động của hệ thống đề giải quyết những vấn đề lặp đi lặp lại, nhăm thực hiện mục tiêu bộ phận theo định hướng mục tiêu tổng thé của hệ thống đó.
Chính sách là những quy định chung dé hướng dẫn tư duy và hành động khi ra quyết định, thé hiện các quan điểm và giá trị của tô chức". Việt Nam đã và đang trải qua quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa nhanh chóng nhờ sự chuyên đổi kinh tế - xã hội kể từ khi thực hiện đổi mới đất nước năm 1986. Kết quả gặt hái được từ quá trình này là sự hình thành và phát triển mạnh mẽ của các KCN. Khu công nghiệp là mô hình quản lý kinh tế hiện đại, tập trung, hiệu quả; đã góp phần quan trọng vào sự phát triển của địa phương, giải quyết việc làm cho hàng triệu lao động.
Với sự phát triển của KCN, số lượng lao động làm việc trong khu công nghiệp đang ngày cảng tăng mạnh. Sự tập trung của công nhân đã dẫn đến nhu cầu về nhà ở, sinh hoạt, ăn uống tăng cao quanh khu vực KCN. Nhà ở là một trong những mối quan tâm hàng đầu với người lao động, đặc biệt là lao động di cư tại các KCN. Với mục tiêu bảo đảm cho người lao động có chỗ ở ồn định, lâu dài, đảm bao, góp phan nâng cao chất lượng cuộc sông họ, trong những năm qua, Đảng và Nhà nước đã đưa ra nhiều định hướng, chính sách chăm lo đời sống của công nhân, trong đó có vấn đề nhà ở.
Chính sách hỗ trợ nhà ở cho công nhân tại các KCN là tổng thể các quan điểm, giải pháp và công cụ mà Nhà nước sử dụng để tác động lên các chủ thể liên quan nhằm hỗ trợ công nhân làm việc trong các KCN có điêu kiện tiếp cận nhà ở, 6n định cuộc sóng. Chính sách hỗ trợ nhà ở cho công nhân KCN có thê được xem là hành động tham gia của Chính phủ dé thực hiện mục tiêu nhà ở, góp phần 6n định xã hội và phát triển kinh tế đất nước.