Chính Sách Đối Với Nghệ Nhân Thực Hành Di Sản Văn Hóa Tại Thành Phố Móng Cái, Tỉnh Quảng Ninh

Tài liệu nghiên cứu Chính sách đối với nghệ nhân thực hành di sản văn hóa trên địa bàn, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Đoàn Thị Huyền Trang
• Người hướng dẫn: TS. Ngô Hải Ninh
• Trường học: Trường Đại Học Văn Hóa, Thể Thao Và Du Lịch Thanh Hóa
• Chuyên ngành: Quản Lý Văn Hóa
• Đề tài: Chính Sách Đối Với Nghệ Nhân Thực Hành Di Sản Văn Hóa Trên Địa Bàn Thành Phố Móng Cái, Tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Quản Lý Văn Hóa
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
• 1.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Những đóng góp của luận văn
• 1.7. Bố cục luận văn
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NGHỆ NHÂN VÀ TỔNG QUAN VỀ NGHỆ NHÂN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ MÓNG CÁI
• 2.1. Một số khái niệm
• 2.1.1. Khái niệm di sản văn hóa
• 2.1.2. Khái niệm nghệ nhân
• 2.1.3. Khái niệm chính sách, chính sách công và chính sách đối với nghệ nhân
• 2.2. Vai trò của nghệ nhân đối với di sản văn hóa
• 2.2.1. Mối quan hệ giữa nghệ nhân và di sản văn hóa
• 2.2.2. Nghệ nhân có vai trò nắm giữ và thực hành di sản
• 2.2.3. Nghệ nhân có vai trò bảo tồn và phát huy giá trị di sản
• 2.3. Quản lý Nhà nước trong công tác đối với nghệ nhân
• 2.3.1. Chủ thể quản lý
• 2.3.2. Phương thức quản lý
• 2.3.3. Nội dung quản lý
• 2.4. Tiểu kết chương 1
• 3. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH, PHÁP LUẬT VỀ DI SẢN VĂN HÓA VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA NGHỆ NHÂN THỰC HÀNH DI SẢN VĂN HÓA PHI VẬT THỂ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ MÓNG CÁI, TỈNH QUẢNG NINH
• 3.1. Khái quát về thành phố Móng Cái
• 3.2. Việc thực hiện chính sách, pháp luật về di sản văn hóa trên địa bàn thành phố Móng Cái
• 3.2.1. Về công tác bảo vệ, phát huy giá trị di sản văn hóa
• 3.2.2. Về thực trạng bảo vệ, phát huy giá trị di sản văn hóa
• 3.2.3. Đánh giá việc thực hiện chính sách, pháp luật về di sản văn hóa trên địa bàn thành phố Móng Cái
• 3.3. Tổng quan về nghệ nhân và loại hình di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn thành phố Móng Cái
• 3.4. Hoạt động của nghệ nhân thực hành di sản văn hóa phi vật thể tại thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh
• 3.4.1. Hoạt động của nghệ nhân trong lĩnh vực di sản văn hóa
• 3.4.2. Đời sống của các nghệ nhân
• 3.4.3. Đánh giá kết quả hoạt động của các nghệ nhân
• 3.5. Tiểu kết chương 2
• 4. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA NGHỆ NHÂN THỰC HÀNH DI SẢN VĂN HÓA PHI VẬT THỂ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ MÓNG CÁI, TỈNH QUẢNG NINH
• 4.1. Căn cứ đề xuất giải pháp
• 4.2. Căn cứ vào quan điểm, chính sách của Nhà nước
• 4.3. Căn cứ vào những thuận lợi và khó khăn thực tiễn trong công tác quản lý di sản văn hóa và thực thi chính sách đối với nghệ nhân tại địa phương
• 4.4. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của nghệ nhân thực hành di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh
• 4.4.1. Nâng cao hiệu quả công tác quản lý Nhà nước về di sản văn hóa
• 4.4.2. Tăng cường tìm kiếm, phát hiện và vinh danh nghệ nhân ở đa dạng các loại hình văn hóa
• 4.4.3. Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng thiết chế văn hóa đáp ứng hoạt động của các nghệ nhân
• 4.4.4. Xây dựng và quản lý mô hình CLB di sản văn hóa
• 4.4.5. Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, truyền dạy và quảng bá di sản hiệu quả
• 4.4.6. Hỗ trợ đời sống kinh tế cho các nghệ nhân
• 4.4.7. Kiến nghị đối với UBND tỉnh Quảng Ninh
• 4.4.8. Kiến nghị đối với Sở Văn hóa - Thể thao tỉnh Quảng Ninh
• 4.5. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chính Sách Hỗ Trợ Nghệ Nhân Di Sản Móng Cái

Móng Cái, Quảng Ninh, là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, nơi di sản văn hóa đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, nghệ nhân di sản văn hóa - những người nắm giữ và truyền bá di sản - đang đối mặt với nhiều thách thức trong bối cảnh hiện đại. Việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Móng Cái cần có những chính sách hỗ trợ thiết thực, hiệu quả để động viên, khuyến khích các nghệ nhân tiếp tục cống hiến. Chính sách hỗ trợ nghệ nhân không chỉ là vấn đề văn hóa mà còn là yếu tố then chốt để phát triển bền vững địa phương. Việc nghiên cứu, đánh giá và hoàn thiện chính sách văn hóa Quảng Ninh là vô cùng cấp thiết, đặc biệt là với lực lượng nghệ nhân - những báu vật sống của dân tộc.

1.1. Vai trò then chốt của Nghệ Nhân trong Di Sản Móng Cái

Nghệ nhân là linh hồn của di sản. Họ không chỉ thực hành, trình diễn mà còn nắm giữ bí quyết, tri thức, kinh nghiệm được truyền lại qua nhiều thế hệ. Họ là người trao truyền và bảo tồn di sản phi vật thể Móng Cái. Di sản chỉ thực sự sống động khi được các nghệ nhân thực hành, tái tạo và lan tỏa trong cộng đồng. Theo Đoàn Thị Huyền Trang trong luận văn của mình, nghệ nhân nắm giữ, thực hành di sản, bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Họ đóng vai trò quan trọng trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng.

1.2. Thách thức bảo tồn di sản văn hóa tại thành phố Móng Cái

Toàn cầu hóa, chuyển đổi cơ cấu xã hội, và ứng dụng công nghệ 4.0 tạo ra những thách thức lớn cho việc bảo tồn bản sắc văn hóa. Số lượng nghệ nhân am hiểu và tâm huyết với di sản ngày càng ít đi, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số. Thế hệ trẻ ít quan tâm đến việc kế thừa di sản văn hóa, dẫn đến nguy cơ mai một các giá trị truyền thống. Cần có những giải pháp đồng bộ để giải quyết các vấn đề này, trong đó chính sách hỗ trợ đóng vai trò quan trọng.

II. Thực Trạng Chính Sách Hỗ Trợ Nghệ Nhân Tại Móng Cái Hiện Nay

Hiện nay, Móng Cái đã triển khai một số chính sách hỗ trợ nghệ nhân, bao gồm vinh danh, khen thưởng, hỗ trợ tài chính và tạo điều kiện tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật. Tuy nhiên, các chính sách này vẫn còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của nghệ nhân. Mức hỗ trợ còn thấp, thủ tục phức tạp, và thiếu sự quan tâm đến đời sống, sức khỏe của nghệ nhân. Cần có những đánh giá khách quan, toàn diện để xác định những điểm nghẽn và đề xuất giải pháp cải thiện.

2.1. Ưu đãi và Vinh Danh Nghệ Nhân Di Sản Văn Hóa Quảng Ninh

UBND tỉnh Quảng Ninh, Sở Văn hóa thường xuyên tổ chức các hoạt động vinh danh, khen thưởng nghệ nhân có đóng góp xuất sắc cho sự nghiệp bảo tồn và phát huy di sản văn hóa. Danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú, Nghệ nhân Nhân dân là sự ghi nhận cao quý của Nhà nước đối với những cống hiến của họ. Theo thống kê từ luận văn, Móng Cái có nhiều nghệ nhân được phong tặng danh hiệu 'Nghệ nhân ưu tú'. Tuy nhiên, việc vinh danh cần đi kèm với những hỗ trợ thiết thực về vật chất và tinh thần để nghệ nhân yên tâm sáng tạo.

2.2. Hạn chế về nguồn lực hỗ trợ tài chính nghệ nhân Móng Cái

Mức hỗ trợ tài chính cho nghệ nhân còn thấp so với chi phí sinh hoạt và các hoạt động bảo tồn, truyền dạy di sản. Nhiều nghệ nhân có hoàn cảnh khó khăn, không đủ điều kiện để duy trì và phát triển nghề. Quỹ hỗ trợ phát triển văn hóa còn hạn hẹp, chưa đáp ứng được nhu cầu của đông đảo nghệ nhân. Thủ tục tiếp cận các nguồn hỗ trợ còn phức tạp, gây khó khăn cho nghệ nhân, đặc biệt là những người lớn tuổi.

2.3. Quy định về di sản văn hóa và vấn đề hỗ trợ đào tạo nghệ nhân

Cần xây dựng và triển khai các chương trình đào tạo, bồi dưỡng nghệ nhân trẻ để kế thừa và phát huy các giá trị di sản. Chú trọng đào tạo nghệ nhân ở các vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số. Tổ chức các lớp truyền dạy nghề miễn phí cho cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Khuyến khích các nghệ nhân tham gia giảng dạy tại các trường học, trung tâm văn hóa. Cần tạo điều kiện để di sản vật thể và di sản phi vật thể phát triển song song.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Chính Sách Hỗ Trợ Nghệ Nhân Móng Cái

Để nâng cao hiệu quả chính sách hỗ trợ nghệ nhân, cần có những giải pháp đồng bộ, toàn diện, bao gồm tăng cường nguồn lực tài chính, đơn giản hóa thủ tục, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nghệ nhân, tạo điều kiện truyền dạy di sản, và đẩy mạnh quảng bá, giới thiệu di sản văn hóa Móng Cái. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành, các tổ chức xã hội và cộng đồng trong việc thực hiện chính sách.

3.1. Tăng cường nguồn lực tài chính và ưu đãi cho nghệ nhân

Tăng mức hỗ trợ tài chính cho nghệ nhân, đặc biệt là những người có hoàn cảnh khó khăn, có nhiều đóng góp cho sự nghiệp bảo tồn di sản. Thành lập quỹ hỗ trợ phát triển văn hóa với nguồn vốn ổn định, bền vững. Đơn giản hóa thủ tục tiếp cận các nguồn hỗ trợ. Cung cấp các dịch vụ y tế, chăm sóc sức khỏe miễn phí hoặc giảm giá cho nghệ nhân. Thực hiện các chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng cho nghệ nhân.

3.2. Hỗ trợ truyền dạy di sản và phát triển văn hóa Móng Cái

Xây dựng các chương trình hỗ trợ truyền dạy di sản cho thế hệ trẻ. Tạo điều kiện để nghệ nhân tham gia các hoạt động giao lưu, học hỏi kinh nghiệm trong và ngoài nước. Tổ chức các hội thảo, tọa đàm, triển lãm về di sản văn hóa. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong việc bảo tồn và quảng bá di sản.

3.3. Xây dựng mô hình câu lạc bộ di sản văn hóa hiệu quả

Theo Đoàn Thị Huyền Trang, xây dựng và quản lý mô hình CLB di sản văn hóa là một trong những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của nghệ nhân thực hành di sản văn hóa phi vật thể. Cần xây dựng các mô hình câu lạc bộ di sản văn hóa để tạo sân chơi, giao lưu, học hỏi cho nghệ nhân và cộng đồng. Tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật định kỳ tại các câu lạc bộ. Khuyến khích sự tham gia của các doanh nghiệp, tổ chức xã hội vào hoạt động của các câu lạc bộ.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Chính Sách Móng Cái

Việc triển khai các chính sách hỗ trợ nghệ nhân cần gắn liền với thực tiễn địa phương, dựa trên kết quả nghiên cứu, khảo sát nhu cầu của nghệ nhân. Cần có sự tham gia của nghệ nhân trong quá trình xây dựng và thực hiện chính sách. Định kỳ đánh giá hiệu quả chính sách để có những điều chỉnh phù hợp. Đồng thời, cần chú trọng công tác tuyên truyền, vận động để nâng cao nhận thức của cộng đồng về vai trò của nghệ nhân trong việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa.

4.1. Nghiên cứu khoa học và phát triển du lịch văn hóa Móng Cái

Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học về di sản văn hóa, đặc biệt là các di sản có giá trị độc đáo, tiêu biểu. Xây dựng các sản phẩm du lịch văn hóa hấp dẫn, gắn liền với di sản và nghệ nhân. Tổ chức các tour du lịch khám phá di sản, trải nghiệm văn hóa địa phương. Quảng bá di sản văn hóa Móng Cái trên các phương tiện truyền thông trong và ngoài nước. Theo Đoàn Thị Huyền Trang, cần đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, truyền dạy và quảng bá di sản hiệu quả.

4.2. Hỗ trợ quảng bá và bảo tồn di sản phi vật thể Móng Cái

Nghiên cứu tập quán, lễ hội, nghề thủ công truyền thống địa phương để bảo tồn bản sắc văn hóa vốn có. Đầu tư phát triển di sản phi vật thể song song với di sản vật thể để phát triển du lịch Móng Cái. Cần chú trọng công tác bảo tồn di sản phi vật thể, đặc biệt là những di sản đang có nguy cơ mai một. Ưu tiên hỗ trợ quảng bá di sản tới du khách trong và ngoài nước, đặc biệt là di sản văn hóa Móng Cái

V. Kết Luận và Tương Lai Chính Sách Hỗ Trợ Nghệ Nhân Móng Cái

Chính sách hỗ trợ nghệ nhân là một yếu tố quan trọng để bảo tồn và phát huy di sản văn hóa Móng Cái. Việc hoàn thiện chính sách cần có sự quan tâm, đầu tư của các cấp lãnh đạo, sự tham gia của cộng đồng, và đặc biệt là sự đồng hành của nghệ nhân. Với những giải pháp đồng bộ, hiệu quả, di sản văn hóa Móng Cái sẽ được bảo tồn và phát huy, góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương.

5.1. Kiến nghị và đề xuất với Sở Văn Hóa Thể Thao Quảng Ninh

Sở Văn hóa cần có vai trò chủ đạo trong việc xây dựng và triển khai chính sách hỗ trợ nghệ nhân. Cần tăng cường phối hợp với các sở, ban, ngành liên quan để thực hiện chính sách một cách đồng bộ, hiệu quả. Nên thường xuyên tổ chức các hội nghị, hội thảo để lắng nghe ý kiến của nghệ nhân và cộng đồng về chính sách.

5.2. Tầm quan trọng của nguồn lực hỗ trợ nghệ nhân Quảng Ninh

Việc đảm bảo nguồn lực hỗ trợ đầy đủ, ổn định là yếu tố then chốt để thực hiện chính sách hỗ trợ nghệ nhân thành công. Cần có sự đầu tư thích đáng từ ngân sách nhà nước và huy động các nguồn lực xã hội hóa. Cần quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực hỗ trợ để đảm bảo đúng mục đích, đúng đối tượng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh, với diện tích 518,55 km² và dân số hơn 100.000 người, là vùng đất giàu truyền thống lịch sử và văn hóa đặc sắc. Đây là nơi lưu giữ nhiều loại hình di sản văn hóa phi vật thể như tiếng nói, chữ viết, nghệ thuật trình diễn dân gian, lễ hội truyền thống và nghề thủ công truyền thống. Theo ước tính, số lượng nghệ nhân thực hành di sản văn hóa phi vật thể tại địa phương đang giảm dần, đặc biệt là các nghệ nhân cao tuổi, gây ra nguy cơ mai một bản sắc văn hóa truyền thống. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng chính sách đối với nghệ nhân tại Móng Cái từ năm 2015 đến 2023, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của nghệ nhân, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa và ứng dụng công nghệ 4.0 đang tác động mạnh mẽ đến văn hóa truyền thống, giúp duy trì bản sắc dân tộc và phát triển bền vững các giá trị văn hóa phi vật thể.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý văn hóa, chính sách công và bảo tồn di sản văn hóa. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết chính sách công: Định nghĩa chính sách công là tập hợp các hành động hoặc không hành động của nhà nước nhằm giải quyết các vấn đề công cộng, được thể hiện qua các văn bản pháp luật và quyết định hành chính. Lý thuyết này giúp phân tích vai trò của chính sách đối với nghệ nhân trong việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa.

2. Lý thuyết quản lý di sản văn hóa: Nhấn mạnh vai trò của nghệ nhân như là chủ thể sáng tạo và bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, đồng thời phân tích các yếu tố tác động đến di sản như môi trường tự nhiên, xã hội và chính sách quản lý nhà nước.

Các khái niệm chính bao gồm: di sản văn hóa phi vật thể, nghệ nhân, chính sách công, quản lý nhà nước về văn hóa, và vai trò của nghệ nhân trong bảo tồn di sản.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn với các bước sau:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ các văn bản pháp luật, nghị quyết, báo cáo ngành, tài liệu nghiên cứu trước đây và dữ liệu sơ cấp qua phỏng vấn trực tiếp các nghệ nhân, cán bộ quản lý văn hóa tại thành phố Móng Cái.

• Phương pháp phân tích: Phân tích định tính các văn bản pháp luật, chính sách; phân tích định lượng số liệu về số lượng nghệ nhân, hoạt động bảo tồn di sản; so sánh thực trạng giữa các địa phương và thời kỳ khác nhau để đánh giá hiệu quả chính sách.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Phỏng vấn trực tiếp khoảng 30 nghệ nhân đại diện cho các loại hình di sản phi vật thể và 10 cán bộ quản lý văn hóa tại các cấp địa phương. Mẫu được chọn theo phương pháp phi xác suất, tập trung vào các nghệ nhân có danh hiệu và hoạt động tích cực.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung trong giai đoạn từ năm 2015 đến tháng 6 năm 2023, giai đoạn có nhiều chính sách và hoạt động bảo tồn di sản được triển khai tại Móng Cái.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng chính sách và pháp luật về di sản văn hóa tại Móng Cái: Thành phố đã triển khai nhiều văn bản hướng dẫn thi hành Luật Di sản văn hóa và các nghị quyết liên quan, như Nghị quyết số 06/2008/NQ-HĐND và các kế hoạch bảo tồn giai đoạn 2008-2021. Tuy nhiên, việc thực thi còn hạn chế do thiếu nguồn lực và sự phối hợp chưa đồng bộ giữa các cấp.

2. Số lượng và đặc điểm nghệ nhân: Có khoảng 50 nghệ nhân được phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân ưu tú” và “Nghệ nhân nhân dân” trên địa bàn, phần lớn đã cao tuổi (trên 60 tuổi chiếm hơn 70%). Nghệ nhân chủ yếu thuộc các dân tộc Kinh, Dao, Tày, Nùng, với các loại hình di sản như nghệ thuật trình diễn dân gian, nghề thủ công truyền thống.

3. Hoạt động của nghệ nhân: Khoảng 80% nghệ nhân tham gia các hoạt động truyền dạy, biểu diễn và nghiên cứu di sản. Tuy nhiên, chỉ khoảng 40% được hỗ trợ kinh phí thường xuyên, phần còn lại chủ yếu dựa vào nguồn thu nhập cá nhân và sự hỗ trợ không đều từ địa phương.

4. Đời sống và nguyện vọng của nghệ nhân: Khoảng 60% nghệ nhân có thu nhập thấp, gặp khó khăn về y tế và đời sống vật chất. Họ mong muốn được hỗ trợ về bảo hiểm y tế, đào tạo nâng cao kỹ năng, và có chính sách đãi ngộ phù hợp hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy chính sách đối với nghệ nhân tại Móng Cái đã có những bước tiến tích cực trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể. Tuy nhiên, sự thiếu đồng bộ trong triển khai, nguồn lực hạn chế và chưa có chính sách hỗ trợ toàn diện đã ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của nghệ nhân. So với một số địa phương khác như Lâm Đồng hay Tây Nguyên, Móng Cái còn thiếu các chính sách đặc thù phù hợp với đặc điểm văn hóa đa dân tộc và điều kiện kinh tế địa phương.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố độ tuổi nghệ nhân, bảng thống kê số lượng nghệ nhân theo loại hình di sản, và biểu đồ so sánh mức độ hỗ trợ kinh phí qua các năm. Những phát hiện này nhấn mạnh vai trò quan trọng của nghệ nhân trong việc duy trì bản sắc văn hóa và cần có chính sách linh hoạt, đa dạng để đáp ứng nhu cầu thực tế.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chính sách hỗ trợ kinh tế và y tế cho nghệ nhân: Tăng mức trợ cấp sinh hoạt hàng tháng, mở rộng đối tượng được hưởng bảo hiểm y tế và hỗ trợ chi phí khám chữa bệnh. Thực hiện trong vòng 2 năm tới, do UBND thành phố phối hợp Sở Văn hóa và Y tế thực hiện.

2. Xây dựng mô hình Câu lạc bộ di sản văn hóa chuyên nghiệp: Tổ chức các CLB nghệ nhân theo loại hình di sản, có quy chế hoạt động rõ ràng, hỗ trợ trang thiết bị và kinh phí hoạt động thường xuyên. Thời gian triển khai trong 1 năm, do Phòng Văn hóa - Thông tin chủ trì.

3. Tăng cường đào tạo, truyền dạy và quảng bá di sản: Tổ chức các lớp đào tạo nâng cao kỹ năng, truyền dạy nghề cho thế hệ trẻ, đồng thời đẩy mạnh quảng bá di sản qua các phương tiện truyền thông và sự kiện văn hóa. Thực hiện liên tục, phối hợp với các trường học và trung tâm văn hóa.

4. Nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước về di sản văn hóa: Cải tiến quy trình xét tặng danh hiệu nghệ nhân, tăng cường phối hợp giữa các cấp quản lý, xây dựng cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả chính sách. Thực hiện trong 3 năm, do Sở Văn hóa và UBND thành phố chủ động.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý văn hóa các cấp: Nghiên cứu để hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý và bảo tồn di sản văn hóa tại địa phương.

2. Nghệ nhân và các tổ chức văn hóa: Hiểu rõ quyền lợi, chính sách hỗ trợ và các giải pháp phát triển nghề nghiệp, bảo tồn di sản.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản lý văn hóa, di sản: Tài liệu tham khảo thực tiễn về chính sách và quản lý nghệ nhân trong bối cảnh địa phương đa dân tộc.

4. Các cơ quan hoạch định chính sách và tổ chức phi chính phủ: Đánh giá thực trạng, đề xuất các chương trình hỗ trợ và phát triển văn hóa bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách hiện tại hỗ trợ gì cho nghệ nhân tại Móng Cái?
   Chính sách bao gồm trợ cấp sinh hoạt, bảo hiểm y tế, hỗ trợ chi phí mai táng và xét tặng danh hiệu nghệ nhân ưu tú, nhân dân theo Nghị định 109/2015/NĐ-CP và Nghị định 62/2014/NĐ-CP. Tuy nhiên, mức hỗ trợ còn hạn chế và chưa đồng đều.

2. Nghệ nhân có vai trò gì trong bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể?
   Nghệ nhân là chủ thể sáng tạo, thực hành và truyền dạy di sản, giữ vai trò “bảo tàng sống” giúp duy trì và phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong cộng đồng.

3. Những khó khăn lớn nhất của nghệ nhân hiện nay là gì?
   Khó khăn về đời sống kinh tế, sức khỏe, thiếu nguồn lực hỗ trợ, nguy cơ mai một do thế hệ kế thừa ít và chính sách chưa toàn diện.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả hoạt động của nghệ nhân?
   Cần hoàn thiện chính sách hỗ trợ, xây dựng mô hình CLB chuyên nghiệp, tăng cường đào tạo và quảng bá di sản, đồng thời nâng cao năng lực quản lý nhà nước.

5. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng trong luận văn?
   Kết hợp phân tích văn bản pháp luật, phỏng vấn trực tiếp nghệ nhân và cán bộ quản lý, so sánh thực trạng giữa các địa phương, sử dụng cả phương pháp định tính và định lượng.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ vai trò quan trọng của nghệ nhân trong bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể tại thành phố Móng Cái.
• Đánh giá thực trạng chính sách và hoạt động nghệ nhân từ năm 2015 đến 2023 cho thấy nhiều hạn chế cần khắc phục.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và hỗ trợ nghệ nhân, góp phần phát triển văn hóa và kinh tế địa phương.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý văn hóa và chính sách trong việc xây dựng chính sách phù hợp, bền vững.
• Khuyến nghị triển khai các bước tiếp theo trong vòng 1-3 năm để thực hiện các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng nghiên cứu.

Hành động ngay hôm nay để bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể thông qua việc hỗ trợ và phát triển đội ngũ nghệ nhân – những “báu vật nhân văn sống” của cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận, Phụ lục và Tài liệu tham khảo, nội dung luận văn bao gồm 03 chương như sau: tai lieu, luan van, khoa luan, tieu luan 18 of 61. Header Page of 61. 10 Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về chính sách đối với nghệ nhân Chƣơng 2: Thực trạng công tác thực hiện chính sách, pháp luật về di sản văn hóa và hoạt động của nghệ nhân thực hành di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả hoạt động của nghệ nhân thực hành di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh tai lieu, luan van, khoa luan, tieu luan 19 of 61. Header Page of 61.

11 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH ĐỔI VỚI NGHỆ NHÂN VÀ TỔNG QUAN VỀ NGHỆ NHÂN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ MÓNG CÁI 1. Một số khái niệm 1. Khái niệm di sản văn hóa Theo Điều 1, Luật Di sản văn hóa (2013) [12] nêu rõ định nghĩa về di sản văn hóa của Việt Nam như sau: “Di sản văn hóa bao gồm di sản văn hóa phi vật thể và di sản văn hóa vật thể, là sản phẩm tinh thần, vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học được lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”. Văn hóa là cái chung, di sản văn hóa là cái riêng.

Di sản văn hóa là những giá trị văn hóa đặc biệt bền vững vì nó phải được thẩm định một cách khắt khe bằng sự thừa nhận của cả cộng đồng người trong một thời gian lịch sử lâu dài, đây là tính chất đặc thù của di sản văn hóa. Di sản văn hóa là một bộ phận trọng yếu của nền văn hóa dân tộc, nó là sự tổng hòa của một tập hợp ba cặp phạm trù vừa thống nhất, vừa tương phản: truyền thống - hiện đại, thừa kế - phát triển, dân tộc - quốc tế. Di sản văn hóa có 7 đặc trưng cơ bản (1) Tính hệ thống: Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị về văn hóa vật chất, văn hóa xã hội và văn hóa tinh thần của cộng đồng người, di sản văn hóa là tinh hoa của văn hóa nên cũng có tính hệ thống. (2) Tính giá trị: Di sản văn hóa gồm các giá trị thuộc về đời sống vật chất và giá trị thuộc về đời sống tinh thần trở thành thước đo về mức độ nhân bản của xã hội và con người.

(3) Tính lịch sử: Di sản văn hóa được hình thành qua một quá trình và được tích lũy qua nhiều thế hệ. tai lieu, luan van, khoa luan, tieu luan 20 of 61. Header Page of 61. 12 (4) Tính nhân sinh: Di sản văn hóa là những giá trị do một cộng đồng người sáng tạo ra, thuộc về con người, ở trong con người và mang dấu ấn người.

(5) Tính hiểu biết: Hiển thị ở khả năng sáng tạo và tích lũy thông tin, trong di sản văn hóa chứa đựng vốn kinh nghiệm và tri thức sống của con người. (6) Tính biểu tượng: Là khả năng trình bày, diễn đạt một ý nghĩa trừu tượng, sâu sắc bằng một hình tượng cụ thể. (7) Tính sử liệu: Di sản văn hóa cung cấp các dữ liệu, sử liệu phản ánh trình độ, quan niệm của mỗi cộng đồng, mỗi dân tộc trong quá trình lịch sử. Trên dòng chảy của lịch sử, các di sản luôn tích vào bản thân chúng những dấu tích của thời đại, vì vậy chúng chứa trong mình những sử liệu thuộc về nhiều lớp thời gian lịch sử khác nhau.

Như định nghĩa về di sản văn hóa Việt Nam ở Điều 1, Luật Di sản văn hóa (2013) đã nêu bên trên thì di sản văn hóa bao gồm di sản văn hóa phi vật thể và di sản văn hóa vật thể. Theo Luật Di sản văn hóa Việt Nam (2013): Di sản văn hóa phi vật thể là sản phẩm tinh thần có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, được lưu giữ bằng trí nhớ, chữ viết, được lưu truyền bằng truyền miệng, truyền nghề, trình diễn và các hình thức lưu giữ, lưu truyền khác, bao gồm tiếng nói, chữ viết, tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học, ngữ văn truyền miệng, diễn xướng dân gian, lối sống, nếp sống, lễ hội, bí quyết về nghề thủ công truyền thống, tri tai lieu, luan van, khoa luan, tieu luan 21 of 61. Header Page of 61. 13 thức về y, dược học cổ truyền, về văn hóa ẩm thực, về trang phục truyền thống dân tộc và những tri thức dân gian khác.

Di sản văn hóa phi vật thể bao gồm các lĩnh vực: Ngữ văn dân gian; Tiếng nói, chữ viết; Các loại nghệ thuật trình diễn dân gian; Những tín ngưỡng và tập quán xã hội; Các lễ hội truyền thống; Ngành nghề thủ công truyền thống; Tri thức dân gian. (b) Di sản văn hóa vật thể: Theo Luật Di sản văn hóa Việt Nam (2013), di sản văn hóa vật thể được hiểu là những sản phẩm vật chất có giá trị lịch sử, khoa học, văn hóa và bao gồm những khía cạnh: - Danh lam thắng cảnh: là cảnh quan thiên nhiên hoặc địa điểm có sự kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên với công trình kiến trúc có giá trị lịch sử, thẩm mỹ, khoa học. - Di tích lịch sử - văn hóa: là công trình xây dựng, địa điểm và các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc công trình, địa điểm đó có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học. - Bảo vật quốc gia: là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị đặc biệt quý hiếm tiêu biểu của đất nước về lịch sử, văn hóa, khoa học.

- Cổ vật: là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa, khoa học, có từ một trăm năm tuổi trở lên. - Di vật: là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học. Di sản văn hóa có vai trò vô cùng quan trọng: Di sản văn hóa là nguồn lực quốc gia, là động lực phát triển. Trong Luật Di sản văn hóa Việt Nam ghi rõ: “Di sản văn hóa Việt Nam là tài sản quý giá của cộng đồng các dân tộc Việt Nam và là một bộ phận của di sản văn hóa nhân loại, có vai trò to lớn trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước của tai lieu, luan van, khoa luan, tieu luan 22 of 61.

Header Page of 61. 14 nhân dân ta”. Tính tài sản thể hiện ở việc có giá trị, có chủ sở hữu và có thể bị mất cắp. Các loại cổ vật, di vật, bảo vật có giá trị kinh tế lớn, thậm chí là vô giá.

Các di tích văn hóa - lịch sử là nguồn lực tham ra trực tiếp vào nền kinh tế khi gắn với ngành du lịch. Các di sản văn hóa phi vật thể đóng vai trò điều chỉnh, giữ gìn ổn định xã hội, góp phần bồi dưỡng trí tuệ, tâm hồn mỗi con người, biến mỗi con người thành nguồn lực lao động có phẩm chất tốt. Di sản văn hóa là linh hồn gắn kết dân tộc. Trong xã hội hiện đại, di sản văn hóa được quan niệm không phải như những biểu tượng hoài niệm về quá khứ mà như một nội lực cố kết cộng đồng, điều này giải thích vì sao một số dân tộc sống tha phương khắp nơi trên thế giới, không có tổ quốc nhưng vẫn không bị triệt tiêu, không bị vong bản.

Họ đã được kết nối với nhau chủ yếu bằng hệ thống các di sản mà cha ông họ đã tích lũy được qua quá trình lịch sử và họ vẫn tiếp tục gìn giữ, trân trọng và phát huy khối di sản đó để tạo thành nền tảng hạt nhân gắn kết dân tộc. Di sản văn hóa là hiện thân của bản sắc văn hóa dân tộc và là biểu hiện của sự đa dạng và phong phú của văn hóa nhân loại. Vì thế giữ gìn di sản văn hóa chính là giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và giữ gìn đa dạng và phong phú của văn hóa nhân loại. Khái niệm nghệ nhân Theo gốc tiếng Hán thì “nhân” có nghĩa là người, “nghệ” có nghĩa là tài năng, “nghệ nhân” là người có tài năng.

Từ này không dùng để chỉ người làm nghệ thuật nói chung như từ nghệ sĩ. Trên thực tế, người Việt chủ yếu sử dụng từ này với người làm nghề thủ công mĩ nghệ như gốm, kim hoàn và một số hình thái nghệ thuật biểu diễn truyền thống. Những người chuyên làm nghề thủ công mĩ nghệ nhưng trình độ không cao như nghệ nhân, người ta dùng từ tai lieu, luan van, khoa luan, tieu luan 23 of 61. Header Page of 61.

15 “thợ”, như thợ gốm, thợ kim hoàn. còn với nghệ thuật biểu diễn người ta thường dùng từ “nghệ sĩ”. Theo Hoàng Phê: “Nghệ nhân”: người chuyên nghề biểu diễn một bộ môn nghệ thuật hoặc chuyên làm một nghề thủ công mĩ nghệ, có tài nghệ cao. “Nghệ sĩ”: người chuyên hoạt động “sáng tác hoặc biểu diễn” trong một bộ môn nghệ thuật” [11, tr.

“Nghệ nhân” còn có một điểm khác với “nghệ sĩ” là nghệ nhân không học ở trường lớp nào, phần lớn là họ tự học hoặc được truyền dạy. Trong văn hóa dân gian ở Tây Nguyên thường gọi nghệ nhân cồng chiêng, nghệ nhân dệt thổ cẩm. để chỉ những người có tài năng đặc biệt về một lĩnh vực nào đó trong dân gian được lưu truyền từ nhiều đời. Là chủ thể sáng tạo của di sản, đồng thời là một thành viên trong cộng đồng dân cư, nghệ nhân có thể là những nghệ sĩ, những người thợ giỏi, nắm bí quyết nghề được cộng đồng tin tưởng.

Ngoài danh từ nghệ nhân nói chung còn có các danh hiệu của nghệ nhân để đánh giá, phân biệt và xếp hạng tay nghề, kinh nghiệm, kiến thức của nghệ nhân do cơ quan Nhà nước xét tặng theo các tiêu chí đã được quy định, bao gồm: Danh hiệu “Nghệ nhân dân gian”: Là danh hiệu cao quý do Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam đã trao cho những người có thành tích đóng góp trong việc bảo tồn và phát huy những giá trị của văn hóa phi vật thể, giữ vai trò quan trọng trong sáng tạo, sở hữu, bảo tồn và truyền dạy các giá trị văn hóa dân gian ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, “Nghệ nhân ưu tú” là những danh hiệu vinh danh được Nhà nước trao tặng cho các cá nhân khi đảm bảo các tiêu chuẩn theo quy định pháp luật, danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, “Nghệ nhân ưu tú” được xét và công bố 3 năm một lần vào dịp kỷ niệm ngày Quốc khánh tai lieu, luan van, khoa luan, tieu luan 24 of 61.