Thực Hiện Chính Sách Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Khởi Nghiệp Sáng Tạo Tại Việt Nam: Thực Trạng Và Giải Pháp

Luận văn thạc sĩ phân tích thực hiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tại việt nam hiện nay thực trạng và, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Văn Trưởng
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Anh Tuấn
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực hiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam hiện nay: thực trạng và giải pháp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DOANH NGHIỆP KHỞI NGHIỆP SÁNG TẠO VÀ CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ DOANH NGHIỆP KHỞI NGHIỆP SÁNG TẠO
• 1.1. Cơ sở lý luận về doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo
• 1.1.1. Khái niệm doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo
• 1.1.2. Đặc điểm của doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ DOANH NGHIỆP KHỞI NGHIỆP SÁNG TẠO Ở VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ DOANH NGHIỆP KHỞI NGHIỆP SÁNG TẠO
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chính Sách Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Khởi Nghiệp Sáng Tạo Tại Việt Nam

Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam đã trở thành một chủ đề nóng trong những năm gần đây. Năm 2016 được chọn là năm "Quốc gia khởi nghiệp", thể hiện sự quan tâm của nhà nước đối với lĩnh vực này. Các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo (DNKNST) không chỉ đóng góp vào sự phát triển kinh tế mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người lao động. Tuy nhiên, thực trạng hiện nay cho thấy vẫn còn nhiều thách thức mà các DNKNST phải đối mặt.

1.1. Khái Niệm Doanh Nghiệp Khởi Nghiệp Sáng Tạo

Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo (DNKNST) được hiểu là những tổ chức đang trong giai đoạn đầu của quá trình kinh doanh, thường dựa vào công nghệ và ý tưởng mới. Theo Luật Doanh Nghiệp Vừa và Nhỏ 2017, DNKNST là những doanh nghiệp có khả năng tăng trưởng nhanh và tạo ra giá trị gia tăng cho sản phẩm.

1.2. Vai Trò Của Chính Sách Hỗ Trợ

Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo đóng vai trò quan trọng trong việc khuyến khích và thúc đẩy sự phát triển của các DNKNST. Những chính sách này không chỉ giúp cải thiện môi trường kinh doanh mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc huy động vốn và phát triển sản phẩm.

II. Thực Trạng Chính Sách Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Khởi Nghiệp Sáng Tạo Tại Việt Nam

Mặc dù đã có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng thực trạng cho thấy các DNKNST vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn và thị trường. Theo báo cáo của VCCI, nhiều DNKNST vẫn chưa nhận được sự hỗ trợ cần thiết từ chính phủ. Điều này dẫn đến việc nhiều ý tưởng sáng tạo không được hiện thực hóa.

2.1. Những Khó Khăn Trong Việc Tiếp Cận Vốn

Một trong những thách thức lớn nhất mà các DNKNST phải đối mặt là việc huy động vốn. Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc thuyết phục các nhà đầu tư, dẫn đến việc thiếu hụt nguồn lực để phát triển.

2.2. Thách Thức Trong Việc Tham Gia Thị Trường

Các DNKNST thường gặp khó khăn trong việc thâm nhập vào thị trường do thiếu kinh nghiệm và thông tin. Điều này làm giảm khả năng cạnh tranh của họ so với các doanh nghiệp lớn hơn.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Chính Sách Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Khởi Nghiệp Sáng Tạo

Để nâng cao hiệu quả của chính sách hỗ trợ, cần có những giải pháp cụ thể nhằm cải thiện môi trường kinh doanh cho các DNKNST. Việc xây dựng một hệ sinh thái khởi nghiệp mạnh mẽ là điều cần thiết để hỗ trợ các doanh nghiệp này phát triển.

3.1. Tăng Cường Hỗ Trợ Tài Chính

Cần có các chương trình hỗ trợ tài chính cụ thể cho các DNKNST, bao gồm việc cung cấp vốn vay ưu đãi và các quỹ đầu tư mạo hiểm. Điều này sẽ giúp các doanh nghiệp có thêm nguồn lực để phát triển.

3.2. Xây Dựng Hệ Sinh Thái Khởi Nghiệp

Việc xây dựng một hệ sinh thái khởi nghiệp bao gồm các vườn ươm doanh nghiệp, trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp và các tổ chức tư vấn sẽ giúp các DNKNST có thêm cơ hội học hỏi và phát triển.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Chính Sách Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Khởi Nghiệp Sáng Tạo

Nhiều DNKNST đã thành công nhờ vào các chính sách hỗ trợ của nhà nước. Những doanh nghiệp này không chỉ tạo ra sản phẩm mới mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá hiệu quả của các chính sách này.

4.1. Các Mô Hình Thành Công

Một số DNKNST đã áp dụng thành công các chính sách hỗ trợ để phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường. Những mô hình này có thể được nhân rộng để tạo ra nhiều cơ hội hơn cho các doanh nghiệp khác.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Chính Sách

Cần có các nghiên cứu đánh giá cụ thể về hiệu quả của các chính sách hỗ trợ để từ đó điều chỉnh và hoàn thiện hơn nữa. Việc này sẽ giúp các DNKNST có được sự hỗ trợ tốt nhất.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Chính Sách Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Khởi Nghiệp Sáng Tạo

Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam cần được tiếp tục hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu thực tế của các DNKNST. Tương lai của các doanh nghiệp này phụ thuộc vào sự hỗ trợ từ chính phủ và cộng đồng.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Chính Sách Hỗ Trợ

Chính sách hỗ trợ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của các DNKNST. Cần có sự cam kết mạnh mẽ từ chính phủ để đảm bảo các doanh nghiệp này có thể phát triển bền vững.

5.2. Hướng Đi Tương Lai

Tương lai của các DNKNST sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với thị trường và sự đổi mới trong chính sách hỗ trợ. Việc này sẽ giúp các doanh nghiệp này không chỉ tồn tại mà còn phát triển mạnh mẽ trong bối cảnh hội nhập.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh năm 2016 được chọn là “Năm Quốc gia khởi nghiệp”, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo (DNKNST) đã trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại Việt Nam. Theo ước tính, Việt Nam hiện có khoảng 3.000 DNKNST, tăng gần gấp đôi so với cuối năm 2015, với sự phát triển mạnh mẽ của hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng việc thực hiện chính sách hỗ trợ DNKNST tại Việt Nam từ năm 2010 đến nay, đặc biệt tập trung giai đoạn 2016-2018, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và cách mạng công nghiệp 4.0. Nghiên cứu có phạm vi toàn quốc, tập trung vào các chính sách, cơ chế hỗ trợ, cũng như các chủ thể tham gia trong hệ sinh thái khởi nghiệp. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học, thực tiễn để hoàn thiện chính sách hỗ trợ DNKNST, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế số, tạo việc làm và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và lý thuyết về chính sách công. Khái niệm DNKNST được hiểu là các doanh nghiệp trong giai đoạn đầu kinh doanh, dựa trên các giải pháp kỹ thuật, công nghệ hoặc mô hình kinh doanh mới có khả năng tăng trưởng nhanh và tạo ra giá trị gia tăng cao. Các đặc điểm chính của DNKNST bao gồm tính đột phá sáng tạo, tiềm năng tăng trưởng lớn, rủi ro cao và thiếu nguồn lực. Lý thuyết chính sách công được áp dụng để phân tích quá trình xây dựng, thực hiện và đánh giá chính sách hỗ trợ DNKNST, bao gồm các yếu tố môi trường chính trị, kinh tế, xã hội, công nghệ và chủ thể thực hiện chính sách. Các khái niệm chuyên ngành như hệ sinh thái khởi nghiệp, vườn ươm doanh nghiệp, quỹ đầu tư mạo hiểm, nhà đầu tư thiên thần cũng được sử dụng để làm rõ bối cảnh nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp các công cụ phân tích tổng hợp, so sánh từ các nguồn dữ liệu thứ cấp. Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo, bài báo, tài liệu chuyên khảo, các văn bản pháp luật và số liệu thống kê từ năm 2010 đến 2017. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các chính sách, đề án, chương trình hỗ trợ DNKNST trên phạm vi toàn quốc, cùng với các số liệu về số lượng DNKNST, quỹ đầu tư, vườn ươm và các tổ chức hỗ trợ. Phương pháp phân tích chủ yếu là phân tích định tính kết hợp với phân tích định lượng sơ bộ dựa trên số liệu thống kê. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ 2010 đến 2018, với trọng tâm là các chính sách và thực trạng từ năm 2016 trở đi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp: Việt Nam đã hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp với đầy đủ các thành tố như DNKNST, nhà đầu tư thiên thần, quỹ đầu tư mạo hiểm, vườn ươm, tổ chức hỗ trợ kinh doanh và các cơ sở nghiên cứu. Tuy nhiên, số lượng các chủ thể này còn khá khiêm tốn, với khoảng 40 cơ sở ươm tạo và 40 quỹ đầu tư mạo hiểm hoạt động trên toàn quốc.

2. Tăng trưởng số lượng DNKNST: Số lượng DNKNST tăng khoảng 65% trong giai đoạn 2015-2017, chiếm khoảng 24% GDP quốc gia. DNKNST chủ yếu tập trung trong lĩnh vực công nghệ thông tin, fintech, thương mại điện tử và công nghệ giáo dục, phù hợp với xu hướng cách mạng công nghiệp 4.0.

3. Nguồn vốn đầu tư: Tổng vốn đầu tư cho DNKNST năm 2016 đạt 205 triệu USD, tăng 46% so với năm 2015, chủ yếu từ các nhà đầu tư nước ngoài. Năm 2017, tổng vốn đầu tư tăng lên 291 triệu USD với 92 thương vụ, trong đó các thương vụ trên 10 triệu USD còn rất ít. Các quỹ đầu tư trong nước bắt đầu tăng cường hoạt động nhưng vẫn chưa chiếm ưu thế về giá trị đầu tư.

4. Chính sách hỗ trợ và cải thiện môi trường kinh doanh: Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách quan trọng như Đề án 844, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa 2017, cùng các nghị quyết, quyết định nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho DNKNST. Các thủ tục hành chính được cải thiện rõ rệt, tỷ lệ hồ sơ đăng ký doanh nghiệp qua mạng đạt gần 86%, góp phần giảm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của sự phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp là do sự quan tâm mạnh mẽ của Nhà nước, sự tham gia của các tổ chức tư nhân và sự gia tăng tinh thần khởi nghiệp trong xã hội, đặc biệt là giới trẻ. So với các quốc gia trong khu vực, Việt Nam có số lượng DNKNST trên đầu người cao hơn Trung Quốc, Indonesia nhưng vẫn còn khoảng cách lớn về quy mô vốn và chất lượng đầu tư. Việc tập trung vào lĩnh vực công nghệ thông tin phản ánh xu hướng toàn cầu và tận dụng lợi thế về vốn đầu tư thấp, khả năng kết nối toàn cầu. Tuy nhiên, rào cản về thủ tục đầu tư, thiếu quỹ đầu tư mạo hiểm trong nước và hạn chế về nguồn nhân lực chất lượng cao vẫn là những thách thức lớn. Các chính sách hỗ trợ đã tạo ra môi trường pháp lý và hành chính thuận lợi, nhưng cần tăng cường tính linh hoạt, đồng bộ và hiệu quả trong thực thi để phát huy tối đa tiềm năng của DNKNST. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số lượng DNKNST, biểu đồ vốn đầu tư theo năm và bảng tổng hợp các chính sách hỗ trợ chính.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư và phát triển quỹ đầu tư mạo hiểm trong nước: Nhà nước cần khuyến khích thành lập và phát triển các quỹ đầu tư mạo hiểm nội địa, tạo điều kiện thuận lợi về thủ tục và ưu đãi thuế nhằm tăng nguồn vốn cho DNKNST. Mục tiêu nâng tỷ lệ vốn đầu tư trong nước lên ít nhất 50% tổng vốn đầu tư trong vòng 3 năm tới.

2. Hoàn thiện khung pháp lý và giảm thiểu thủ tục hành chính: Cần rà soát, đơn giản hóa các quy định pháp luật liên quan đến DNKNST, đặc biệt là các thủ tục đăng ký, cấp phép và hỗ trợ tài chính. Thời gian thực hiện các thủ tục cần giảm xuống dưới 5 ngày làm việc, áp dụng rộng rãi dịch vụ công trực tuyến mức độ 4.

3. Phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đồng bộ: Đẩy mạnh xây dựng và nâng cao năng lực các vườn ươm, trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp tại các địa phương, đặc biệt là các tỉnh thành ngoài các đô thị lớn. Tăng cường liên kết giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và DNKNST để thúc đẩy chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực.

4. Nâng cao nhận thức và kỹ năng khởi nghiệp: Triển khai các chương trình đào tạo, huấn luyện kỹ năng khởi nghiệp, quản lý tài chính và tiếp cận thị trường cho các nhà sáng lập DNKNST. Tổ chức các sự kiện kết nối nhà đầu tư, cố vấn và DNKNST nhằm tạo môi trường học hỏi và phát triển bền vững.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng, hoàn thiện các chính sách hỗ trợ DNKNST, giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

2. Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo: Các DNKNST có thể tham khảo để hiểu rõ hơn về môi trường pháp lý, các chính sách hỗ trợ hiện hành và các giải pháp phát triển bền vững trong bối cảnh cạnh tranh và hội nhập.

3. Nhà đầu tư và quỹ đầu tư mạo hiểm: Tài liệu giúp các nhà đầu tư đánh giá tiềm năng, rủi ro và cơ hội đầu tư vào DNKNST Việt Nam, từ đó xây dựng chiến lược đầu tư phù hợp.

4. Các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp và vườn ươm: Luận văn cung cấp thông tin về thực trạng và các giải pháp phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp, giúp các tổ chức này nâng cao năng lực hỗ trợ và phát triển DNKNST.

Câu hỏi thường gặp

1. DNKNST là gì và khác gì với doanh nghiệp truyền thống?
   DNKNST là doanh nghiệp trong giai đoạn đầu kinh doanh, dựa trên các giải pháp công nghệ hoặc mô hình kinh doanh mới, có khả năng tăng trưởng nhanh và rủi ro cao. Khác với doanh nghiệp truyền thống, DNKNST tập trung vào đổi mới sáng tạo và mở rộng thị trường toàn cầu.

2. Chính sách hỗ trợ DNKNST tại Việt Nam bao gồm những gì?
   Chính sách hỗ trợ bao gồm hỗ trợ tài chính, đào tạo, tư vấn, giảm thuế, hỗ trợ tiếp cận thị trường, phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp và hoàn thiện môi trường pháp lý nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho DNKNST phát triển.

3. Nguồn vốn đầu tư cho DNKNST đến từ đâu?
   Nguồn vốn chủ yếu đến từ các quỹ đầu tư mạo hiểm, nhà đầu tư thiên thần trong và ngoài nước, cùng với sự hỗ trợ từ các tổ chức thúc đẩy kinh doanh và chính sách tín dụng của Nhà nước.

4. Những khó khăn chính mà DNKNST Việt Nam đang gặp phải?
   DNKNST Việt Nam còn gặp nhiều khó khăn như thiếu vốn đầu tư, hạn chế về nguồn nhân lực chất lượng cao, thủ tục hành chính phức tạp, thiếu sự liên kết trong hệ sinh thái và rào cản về công nghệ.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách hỗ trợ DNKNST?
   Cần tăng cường đầu tư quỹ mạo hiểm trong nước, đơn giản hóa thủ tục hành chính, phát triển hệ sinh thái đồng bộ, nâng cao kỹ năng và nhận thức khởi nghiệp, đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước và khu vực tư nhân.

Kết luận

• DNKNST đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, giải quyết việc làm và thúc đẩy đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.
• Hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam đã hình thành đầy đủ các thành tố nhưng còn khiêm tốn về quy mô và chất lượng.
• Chính sách hỗ trợ DNKNST đã được hoàn thiện với nhiều văn bản pháp luật và chương trình hỗ trợ, góp phần cải thiện môi trường kinh doanh.
• Thách thức lớn nhất là nguồn vốn đầu tư trong nước còn hạn chế, thủ tục hành chính phức tạp và thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào phát triển quỹ đầu tư, hoàn thiện pháp lý, phát triển hệ sinh thái và nâng cao kỹ năng khởi nghiệp nhằm thúc đẩy DNKNST phát triển bền vững trong giai đoạn tới.

Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 3-5 năm tới, đồng thời tăng cường giám sát, đánh giá hiệu quả thực hiện chính sách để điều chỉnh kịp thời. Các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và nhà đầu tư được khuyến khích phối hợp chặt chẽ nhằm tạo dựng môi trường thuận lợi cho DNKNST phát triển, góp phần đưa Việt Nam trở thành quốc gia khởi nghiệp năng động và sáng tạo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Chương 2: Thực trạng việc thực hiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo ở Việt Nam. Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. 6 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ DOANH NGHIỆP KHỞI NGHIỆP SÁNG TẠO 1.

Cơ sở lý luận về doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo 1. Khái niệm doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo Kể từ khi bắt đầu xuất hiện đến nay, có khá nhiều định nghĩa hay cách hiểu về khởi nghiệp sáng tạo (KNST) và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo (DNKNST). Trong tiếng Anh, khái niệm KNST (startup hoặc start-up) được hiểu là việc một cá nhân hay một tổ chức của con người đang trong quá trình bắt đầu kinh doanh, hay còn gọi là giai đoạn đầu lập nghiệp. Còn theo Mandela Schumacher-Hodge, thuật ngữ “DNKNST- startup" không dùng để thông báo loại hình của doanh nghiệp, mà chủ yếu dùng để miêu tả trạng thái phát triển của doanh nghiệp (Ví dụ: tất cả các tập đoàn lớn hiện nay đều đã từng là DNKNST).[1] Một cách tiếp cận khác theo Neil Blumenthal – Đồng sáng lập và đồng CEO của Warby Parker - thì "DNKNST là một công ty hoạt động nhằm giải quyết một vấn đề mà giải pháp không phải là hiển nhiên và dĩ nhiên không có gì đảm bảo thành công cả”.[2] Như vậy, theo định nghĩa của các học giả phương Tây, DNKNST có thể hiểu là một tập hợp các nguồn lực tạm thời (nhân lực, tiền, thời gian…) để đi tìm kiếm một mô hình kinh doanh mới và nhanh chóng xây dựng thành một tổ chức/doanh nghiệp đạt quy mô, đồng thời có khả năng lặp lại hay nhân rộng tại các thị trường khác nhau; và thường tận dụng công nghệ làm lợi thế cạnh tranh.

Tại Việt Nam, theo Luật Doanh Nghiệp Vừa và Nhỏ 2017, KNST (startup) là quá trình khởi nghiệp dựa trên việc tạo ra hoặc ứng dụng kết quả nghiên cứu, giải pháp kỹ thuật, công nghệ, giải pháp quản lý để nâng cao năng 7 suất, chất lượng, giá trị gia tăng của sản phẩm, hàng hóa và có khả năng tăng trưởng nhanh.[3] Theo Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, DNKNST là một cộng đồng đặc biệt, “tính chất tạo ra những sản phẩm mới, phân khúc khách hàng mới bằng những công nghệ mới và ý tưởng mới chưa từng có, cách tiếp cận thị trường mới, thường là liên quan đến công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin và vì qua mạng nên không có tính biên giới”.[4] Chủ tịch HĐQT của FPT - ông Trương Gia Bình cho rằng: “nói đến startup phải nói đến đỉnh cao của khoa học công nghệ, nói đến điều thế giới chưa từng làm” và không tính đến các doanh nghiệp mở quán cà phê hay quán phở. DNKNST là quá trình khởi nghiệp dựa trên các giải pháp kỹ thuật, công nghệ, giải pháp quản lý để nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng của sản phẩm, hàng hóa và có khả năng tăng trưởng nhanh.[5] Một cách hiểu tương tự, bà Trương Lý Hoàng Phi- Giám đốc điều hành Trung tâm Hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp TPHCM cho rằng DNKNST phải bảo đảm được hai yếu tố là “start” và “up”. “Start” có nghĩa là bạn bắt đầu với một ý tưởng mới, hoặc nếu ý tưởng đó không mới thì cách làm phải đột phá và thường thì gắn với ứng dụng công nghệ. Còn “up” liên quan đến khả năng thương mại hóa và quy mô của thị trường, nghĩa là ý tưởng đó phải có khả năng được triển khai trong thực tế, có khách hàng hoặc khách hàng tiềm năng, đồng thời phải có khả năng mở rộng được để “up” trong thời gian càng nhanh càng tốt.[6] DNKNST phải dựa trên một công nghệ mới, hoặc tạo ra hình thức kinh doanh mới, hoặc xây dựng một phân khúc thị trường mới.

Tức là các DNKNST phải có gì đó khác biệt không chỉ với các DN khác ở trong nước, với tất cả các công ty trước đây và cả với các DN khác trên thế giới. Vì đặc điểm đó nên DN khởi nghiệp sáng tạo nhanh chóng thu hút được đầu tư trong và ngoài nước để 8 phát triển nhanh, ví dụ như Facebook, Google, thế nên chỉ trong 2-3 năm đã phát triển để trở thành các tập đoàn lớn. Tổng quát lại, có thể hiểu DNKNST (Startup) là những công ty đang trong giai đoạn bắt đầu kinh doanh nói chung (Startup company), gắn với những đỉnh cao của khoa học công nghệ, nói đến những điều thế giới chưa từng làm. Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo là một tổ chức được thiết kế nhằm cung cấp sản phẩm và dịch vụ trong những điều kiện không chắc chắn nhất và có cơ hội tăng trưởng nhanh nhất, xây dựng một phân khúc thị trường mới, tạo ra sự khác biệt không chỉ ở trong nước mà với tất cả công ty trên thế giới.

Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo là tổng thể các quan điểm, tư tưởng, các giải pháp và công cụ mà nhà nước sử dụng nhằm khuyên khích, thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, góp phần phát huy, nâng cao hiệu quả và khuyến khích cho hệ thống các doanh nghiệp này phát triển mạnh mẽ, phục vụ cho sự phát triển kinh tế, xã hội của đất nước. Thực hiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khởi sáng tạo là quá trình chuyển hóa các quan điểm, tư tưởng, các giải pháp của nhà nước thành những hành động cụ thể nhằm thực hiện tốt những chính sách mà nhà nước ban hành để hỗ trợ, phát triển doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Đặc điểm của doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo DNKNST có những đặc điểm riêng khác với các doanh nghiệp thông thường. Các đặc điểm này được thể hiện bao gồm: 1.

Đột phá và sáng tạo Đột phá và sáng tạo là một xu hướng tất yếu trong hoạt động kinh doanh trong thời đại 4. Giá trị của trí tuệ, sáng tạo và vô cùng to lớn, góp phần tạo sự đột phá và quyết định khả năng cạnh tranh của DNKNST trong điều kiện tiền vốn, máy móc hay cơ bắp là hữu hạn. 9 Tăng trưởng cao dựa vào sáng tạo và tiềm năng của DNKNST, với những ý tưởng kinh doanh mang tính đột phá và sáng tạo. Dựa vào những ý tưởng kinh doanh mang tính đột phá và sáng tạo dựa trên những giả thuyết không chắc chắn, nhưng đã rõ nhu cầu của thị trường và nếu việc hoạt động như dự định, sản phẩm hoặc dịch vụ có thể thu hút nhiều khách hàng tiềm năng đem lại một lực đẩy mạnh mẽ cho DNKNST.

Đối với DNKNST, tính đột phá là điều bắt buộc. DNKNST có thể tạo ra một điều gì đấy chưa hề có trên thị trường hoặc tạo ra một giá trị tốt hơn so với những thứ đang có sẵn. Ví dụ, DNKNST có thể tạo ra một phân khúc mới trong sản xuất (như thiết bị thông minh đo lường sức khoẻ cá nhân), một mô hình kinh doanh hoàn toàn mới (như AirBnb), hoặc một loại công nghệ độc đáo, chưa hề thấy (như công nghệ in 3D). Công nghệ thường là đặc tính tiêu biểu của sản phẩm từ một DNKNST.

Đây là yếu tố quyết định, là mục tiêu kiên quyết theo đuổi của các DNKNST. Dù vậy, ngay cả khi sản phẩm không dựa nhiều vào công nghệ, thì DNKNST cũng cần áp dụng công nghệ để đạt được mục tiêu kinh doanh cũng như tham vọng tăng trưởng. Tiềm năng tăng trưởng và lợi nhuận lớn Khác với doanh nghiệp truyền thống đề cao việc tạo ra lợi nhuận và một khi đạt được lợi nhuận mới nghĩ đến việc mở rộng doanh nghiệp. DNKNST sẽ đam mê tăng trưởng công ty càng nhanh càng tốt, và tạo ra một mô hình kinh doanh có tính tăng trưởng.

DNKNST sẽ muốn nhân bản mô hình kinh doanh thành công của mình ra khắp thế giới. DNKNST xem mình là người đi khai phá thị trường, họ tạo ra ảnh hưởng cực lớn. Một DNKNST sẽ không đặt ra giới hạn cho sự tăng trưởng, và họ có tham vọng phát triển đến mức lớn nhất có thể. DNKNST xây dựng mô hình kinh doanh để sản phẩm hoặc dịch vụ của họ có thể cung cấp ở nhiều thị trường khác 10 nhau và có thể tùy chỉnh trong mô hình chuyển đổi khách hàng (ví dụ: hỗ trợ khách hàng, ngôn ngữ, hậu cần, hoạt động tiếp thị), nhưng nhìn chung, thị trường toàn cầu có thể được giải quyết đồng thời với cùng một sản phẩm hoặc dịch vụ cốt lõi.

Nếu bạn chỉ muốn doanh nghiệp ổn định để cho bạn có thể sống còn thì bạn đang nhắm tới doanh nghiệp nhỏ chứ không phải là DNKNST. Nếu bạn khởi đầu một nhà hàng, bạn chỉ phải cạnh tranh với các nhà hàng địa phương khác. Nếu bạn khởi đầu doanh nghiệp động cơ tìm kiếm thì bạn phải cạnh tranh với toàn thế giới. Là một DNKNST, bạn phải đi cùng cái gì đó mà có thể được chuyển giao cho thị trường lớn để cho bạn có được nhiều khách hàng.

Để thịnh vượng và tăng trưởng, nhà doanh nghiệp phải có viễn kiến về tương lai. Điều đó nghĩa là DNKNST phải có khả năng cung cấp giá trị cho thị trường lớn; nó phải làm cái gì đó mà nhiều khách hàng muốn; nó phải có khả năng đạt tới khách hàng nhanh chóng nhất có thể được; và nó phải sẵn lòng thay đổi khi thị trường hay công nghệ thay đổi. Chẳng hạn, nếu bạn tạo ra một sản phẩm để được dùng chỉ trong thị trường địa phương, bạn có thể đạt tới một số giới hạn người dùng nhưng nếu bạn tạo ra nó cho thị trường toàn cầu thì bạn đang nghĩ về tăng trưởng nhanh. Nếu bạn muốn khởi đầu một công ty, tại sao không bắt đầu với cái gì đó mà có tiềm năng nhất? Đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa truyền thống người sáng lập sẽ muốn có doanh thu từ ngay ngày đầu tiên doanh nghiệp đi vào hoạt động, và tốt hơn nữa là có luôn lợi nhuận.

Giá trị lợi nhuận sẽ phụ thuộc vào số tiền mà bản thân người sáng lập muốn kiếm được (cho chính bản thân họ), cũng như sẽ phụ thuộc vào kế hoạch mở rộng doanh nghiệp. Còn đối với các DNKNST có thể cần đến nhiều tháng, thậm chí nhiều năm để có được doanh thu (dù rất nhỏ). DNKNST sẽ tập trung vào phát triển một sản phẩm thật sự hữu ích cho người 11 dùng, nhằm có được một lượng khách hàng đông đảo. Nếu kế hoạch thành công, lợi nhuận tài chính có thể rất khổng lồ.

Khởi đầu khó khăn và rủi ro cao So với doanh nghiệp truyền thống DNKNST có nhiều rủi ro hơn và cũng có nhiều lợi thế hơn.