PHẦN MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Chính quyền địa phương có vai trò quan trọng trong việc gắn kết nhà nước và Nhân dân. Mọi chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước dù đúng đắn, khả thi, vì mục đích phục vụ xã hội nhưng việc nó sẽ trở thành hiện thực, đáp ứng được kỳ vọng đã đặt ra hay không lại phụ thuộc vào việc thực hiện của đội ngũ nhân sự cấp cơ sở. Mặt khác, với đặc trưng là đơn vị gần dân nhất, cho nên thái độ của Nhân dân về nhà nước tích cực hay tiêu cực, ủng hộ hay lên án chủ yếu dựa vào cái nhìn của Nhân dân đối với chính quyền cấp cơ sở - xã, phường, thị trấn.
Chính vì thế, trong thời gian qua, việc nâng cao năng lực thực thi nhiệm vụ, nâng cao chất lượng phục vụ người dân của nhân sự cấp cơ sở luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm. Nhân sự trong bộ máy nhà nước ở đơn vị cấp cơ sở ngoài cán bộ, công chức cấp xã còn có một phần quan trọng và đông đảo là những người hoạt động không chuyên trách cấp xã. Bên cạnh việc quan tâm, hỗ trợ chính sách cho cán bộ, công chức cấp xã thì chính sách đối với những người hoạt động không chuyên trách cấp xã cũng là vấn đề quan trọng không thể bỏ qua. Trong thời gian qua chính sách, chế độ đối với những người hoạt động không chuyên trách cấp xã đã được Chính phủ quan tâm ban hành và trên cơ sở đó, từng địa phương cũng đã xây dựng nên chính sách phù hợp với thực tế địa phương mình.
Và để những chính sách này thực sự đi vào thực tế thì công tác thực thi chính sách cần được quan tâm đặc biệt. Trong thời gian qua, tỉnh Trà Vinh cũng đã luôn quan tâm đến chính sách, chế độ dành cho những người hoạt động không chuyên trách cấp xã thông qua những văn bản như Nghị quyết số 93/2019/NQ-HĐND ngày 12 tháng 07 năm 2019 của Hội đồng nhân dân tỉnh Trà Vinh về quy định chức danh, số lượng, một số chế độ, chính sách đối với những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở ấp, khóm; khoán kinh phí bồi dưỡng những người tham gia công tác ở ấp, khóm trên địa bàn tỉnh Trà Vinh; Nghị quyết số 94/2019/NQ-HĐND ngày 15 tháng 10 năm 2019 của Hội đồng nhân dân tỉnh Trà Vinh về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 93/2019/NQ-HĐND ngày 12 tháng 7 năm 2019 của Hội đồng nhân dân tỉnh quy định chức danh, số lượng, một số chế độ, chính sách đối với những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở ấp, khóm; khoán kinh phí bồi dưỡng những người tham gia công tác ở ấp, khóm trên địa bàn tỉnh Trà Vinh, Nghị quyết số 19/2020/NQ-HĐND ngày 09/12/2020 của Hội đồng 1 nhân dân tỉnh Trà Vinh về sửa đổi, bổ sung Khoản 1, Khoản 2 Điều 1 Nghị quyết số 93/2019/NQ-HĐND ngày 12 tháng 7 năm 2019 của Hội đồng nhân dân tỉnh quy định chức danh, số lượng, một số chế độ, chính sách đối với những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở ấp, khóm; khoán kinh phí bồi dưỡng những người tham gia công tác ở ấp, khóm trên địa bàn tỉnh Trà Vinh. Tuy nhiên, việc thực thi những chính sách này nhìn chung vẫn còn nhiều bất cập, chẳng hạn những người hoạt động không chuyên trách cấp xã và thậm chí ngay cả đội ngũ cán bộ, công chức phụ trách đôi lúc vẫn còn chưa tiếp cận được với thông tin về chính sách một cách kịp thời, đầy đủ, chính xác; nhân sự, tài chính phục vụ cho chính sách ở một số cơ quan, một số địa phương còn thiếu hụt; cán bộ, công chức chưa tham gia đầy đủ vào công tác kiểm tra, giám sát đối với việc thực hiện chính sách, công tác sơ kết, tổng kết còn mang nặng tính hình thức, đối phó,. Từ đó, việc hoàn thiện công tác thực thi chính sách đối với những người hoạt động không chuyên trách cấp xã trên địa bàn tỉnh Trà Vinh đã trở thành một nhiệm vụ quan trọng nhằm đưa nội dung các chính sách này vào thực tế, phát huy ý nghĩa thực sự của những chính sách này.
Xuất phát từ thực trạng trên, tác giả đã chọn đề tài “Thực thi chính sách đối với những người hoạt động không chuyên trách cấp xã trên địa bàn tỉnh Trà Vinh” nhằm làm rõ thực trạng về chính sách và đặc biệt là công tác thực thi chính sách đối với những người hoạt động không chuyên trách cấp xã trên địa bàn tỉnh Trà Vinh. Từ đó đề xuất giải pháp phù hợp để hoàn thiện công tác thực thi chính sách đối với những người hoạt động không chuyên trách cấp xã trên địa bàn tỉnh Trà Vinh nói riêng và làm gợi ý để hoàn thiện công tác này đối với các địa phương trên cả nước nói chung. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2. Mục tiêu chung Mục tiêu chung của đề tài nhằm đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác thực thi chính sách đối với những người hoạt động không chuyên trách cấp xã trên địa bàn tỉnh Trà Vinh.
Mục tiêu cụ thể Với mục tiêu chung như trên, mục tiêu cụ thể của đề tài gồm: - Hệ thống khung lý thuyết về chính sách và thực thi chính sách đối với những người hoạt động không chuyên trách cấp xã. - Đánh giá thực trạng thực thi chính sách đối với những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã trên địa bàn tỉnh Trà Vinh. - Đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác thực thi chính sách đối với những người hoạt động không chuyên trách cấp xã trên địa bàn tỉnh Trà Vinh. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3.
Sách, giáo trình Sách chuyên khảo “Đại cương về chính sách công” của PGS. Nguyễn Hữu Hải và ThS. Lê Văn Hòa, NXB Chính trị Quốc gia – Sự thật Hà Nội (2013) chứa đựng những nội dung cơ bản về chính sách công như: khái quát về chính sách công (khái niệm, vai trò, phân loại chính sách công, các phương pháp tiếp cận chính sách công), những cơ sở cho sự can thiệp chính sách công, những hạn chế của nhà nước trong can thiệp chính sách công, những chính sách hiệu chỉnh thất bại thị trường và thất bại nhà nước, các nhân tố tác động trong quá trình chính sách công, chu trình chính sách công. Đây là một nguồn quan trọng trong việc xây dựng cơ sở lý luận cho luận văn.
Đó là các nội dung thuộc về khái niệm, vai trò, phân loại chính sách công, chu trình chính sách công, đặc biệt là những điều kiện để thực thi chính sách công thành công, các nhân tố ảnh hưởng đến thực thi chính sách công, các nội dung đánh giá chính sách công,. Sách chuyên khảo “Hoạch định và thực thi chính sách công” của TS. Lê Nhu Thanh và TS. Lê Văn Hòa, NXB Chính trị Quốc gia – Sự Thật Hà Nội (2016) bao gồm những nội dung như tổng quan về chính sách công; hoạch định chính sách công; những vấn đề chung về thực thi chính sách công; lựa chọn công cụ thực thi chính sách công; lập chương trình, dự án thực thi chính sách công; thực hiện chương trình, dự án thực thi chính sách công.
Trong đó, nội dung “những vấn đề chung về thực thi chính sách công” 3 đã cung cấp cho luận văn cơ sở lý luận quan trọng về khái niệm, vai trò của thực thi chính sách công, yêu cầu đối với thực thi chính sách công và đặc biệt là quy trình thực thi chính sách công cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến thực thi chính sách công. Dựa vào đây, luận văn có thể soi chiếu quá trình thực thi chính sách đối với những người hoạt động không chuyên trách cấp xã trên địa bàn tỉnh Trà Vinh để đánh giá xem quy trình này đã đảm bảo đầy đủ các bước và các yêu cầu đã đặt ra hay không. Sách chuyên khảo “Chính sách công – Những vấn đề cơ bản” của PSGS. Nguyễn Hữu Hải, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia.
Cuốn sách cung cấp những kiến thức lý luận chung nhất về chính sách công như: quá trình phát triển khoa học chính sách; đặc điểm, vai trò và phân loại chính sách công; cấu trúc nội dung và chu trình chính sách công; nguyên tắc, căn cứ, các bước và phương pháp, công cụ hoạch định chính sách công; yêu cầu, các hình thức, phương pháp tổ chức thực thi chính sách công và phân cấp quản lý chính sách công; nguyên tắc, tiêu chí, quy trình, nội dung và phương pháp phân tích chính sách công; nội dung đánh giá chính sách công; tổ chức công tác phân tích, đánh giá chính sách công. Tài liệu này đã cung cấp cho luận văn một số cơ sở lý luận quan trọng về thực thi chính sách, đó chính là yêu cầu, hình thức và phương pháp tổ chức thực thi chính sách công. Giáo trình “Chính sách công” của GS. Đỗ Kim Chung, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia- Sự thật (2018) có nội dung về các kiến thức cơ bản của môn học Chính sách công, cung cấp cho người đọc những kiến thức và kỹ năng cơ bản về phân tích, hoạch định, tổ chức thực thi chính sách công.
Đây sẽ là cơ sở để tác giả tiếp tục gia cố thêm khung lý thuyết của Luận văn được đầy đủ, hoàn thiện và phong phú hơn, làm cơ sở cho việc tìm hiểu, nghiên cứu ở phần thực trạng. Luận văn, Luận án Luận văn Thạc sĩ “Thực thi chính sách đối với người có công trên địa bàn huyện Liên Chiểu, Thành phố Đà Nẵng” (2017) của tác giả Lê Thị Thanh Phúc có mục đích làm rõ những vấn đề lý luận và thực trạng thực thi chính sách đối với người có công trên địa bàn huyện Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng và đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác thực thi chính sách đối với đối tượng người có công trên địa bàn này. Để đạt được mục đích luận văn, tác giả đã sử dụng một số phương pháp như phương pháp thống kê, phương pháp tổng hợp, so sánh, phỏng vấn đối tượng chính sách. Quy trình thực thi chính sách mà luận văn đưa ra là: Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách; 4 Phổ biến, tuyên truyền chính sách; Phân công, phối hợp thực thi chính sách; Duy trì chính sách; Điều chỉnh chính sách; Theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện chính sách.
Đây là một nguồn tham khảo để tác giả làm rõ quá trình thực thi chính sách đối với những người hoạt động không chuyên trách cấp xã trên địa bàn tỉnh Trà Vinh.