Tính cấp thiết của việc nâng cao chế độ chính sách cho người hoạt động không chuyên trách cấp xã

Luận văn thạc sĩ phân tích thực hiện chính sách đối với những người hoạt động không chuyên trách cấp xã từ thực tiễn huyện hóc, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Chính Trị
• Đề tài: Nâng Cao Chế Độ Chính Sách Cho Người Hoạt Động Không Chuyên Trách Cấp Xã Tại Hóc Môn
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hóc Môn

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NHỮNG NGƯỜI HOẠT ĐỘNG KHÔNG CHUYÊN TRÁCH CẤP XÃ
• 1.1. Lý luận chung về thực hiện chính sách công
• 1.1.1. Khái niệm, vị trí, ý nghĩa của thực hiện chính sách công
• 1.1.1.1. Khái niệm chính sách công
• 1.1.1.2. Khái niệm thực hiện chính sách công
• 1.1.1.3. Vị trí và vai trò của thực hiện chính sách công
• 1.1.2. Chủ thể tham gia thực hiện chính sách công
• 1.1.3. Quy trình thực hiện chính sách công
• 1.1.3.1. Khái niệm quy trình thực hiện chính sách công
• 1.1.3.2. Các bước trong quy trình thực hiện chính sách công
• 1.1.3.2.1. Bước 1: Xây dựng kế hoạch triển khai, thực hiện chính sách công
• 1.1.3.2.2. Bước 2: Phổ biến tuyên truyền chính sách công
• 1.2. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của đội ngũ những người hoạt động không chuyên trách cấp xã
• 1.2.1. Khái niệm những người hoạt động không chuyên trách cấp xã
• 1.2.2. Đặc điểm của những người hoạt động không chuyên trách cấp xã
• 1.2.3. Vai trò của những người hoạt động không chuyên trách cấp xã
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NHỮNG NGƯỜI HOẠT ĐỘNG KHÔNG CHUYÊN TRÁCH CẤP XÃ TẠI HUYỆN HÓC MÔN
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH VÀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NHỮNG NGƯỜI HOẠT ĐỘNG KHÔNG CHUYÊN TRÁCH CẤP XÃ
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về chế độ chính sách cho người hoạt động không chuyên trách cấp xã tại Hóc Môn

Chế độ chính sách cho người hoạt động không chuyên trách cấp xã tại Hóc Môn đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Hệ thống chính trị cấp xã là cầu nối giữa chính quyền và nhân dân, giúp huy động khả năng cộng đồng. Tuy nhiên, hiện nay, chế độ chính sách cho đối tượng này vẫn còn nhiều bất cập, cần được nâng cao để tạo động lực cho họ cống hiến.

1.1. Khái niệm và vai trò của người hoạt động không chuyên trách

Người hoạt động không chuyên trách cấp xã là những công dân tham gia công việc chính quyền nhưng không thường xuyên. Họ giúp giải quyết các vấn đề của người dân và đảm bảo phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

1.2. Tình hình hiện tại của chế độ chính sách

Chế độ chính sách hiện tại cho người hoạt động không chuyên trách còn thấp, chưa đáp ứng được nhu cầu sống và làm việc của họ. Mức phụ cấp và chế độ bảo hiểm xã hội chưa đầy đủ, tạo tâm lý không an tâm công tác.

II. Vấn đề và thách thức trong chế độ chính sách hiện tại

Mặc dù có những quy định về chế độ chính sách cho người hoạt động không chuyên trách, nhưng thực tế vẫn còn nhiều thách thức. Các vấn đề như mức phụ cấp thấp, thiếu sự thống nhất về chức danh và chế độ đào tạo là những điểm cần được cải thiện.

2.1. Mức phụ cấp và chế độ bảo hiểm xã hội

Mức phụ cấp cho người hoạt động không chuyên trách hiện nay còn thấp so với công việc họ đảm nhiệm. Chế độ bảo hiểm xã hội cũng chưa được áp dụng đầy đủ, gây khó khăn cho họ trong cuộc sống.

2.2. Thiếu sự thống nhất về chức danh

Việc chưa thống nhất về tên gọi và chức danh của người hoạt động không chuyên trách gây khó khăn trong việc xác định quyền lợi và nghĩa vụ của họ trong hệ thống chính trị cấp xã.

III. Phương pháp nâng cao chế độ chính sách cho người hoạt động không chuyên trách

Để nâng cao chế độ chính sách cho người hoạt động không chuyên trách cấp xã, cần có những phương pháp cụ thể. Việc cải cách chế độ phụ cấp, đào tạo và bảo hiểm xã hội là những giải pháp cần thiết.

3.1. Cải cách chế độ phụ cấp

Cần nâng cao mức phụ cấp cho người hoạt động không chuyên trách để họ có thể yên tâm công tác. Việc này sẽ tạo động lực cho họ cống hiến nhiều hơn cho địa phương.

3.2. Đào tạo và phát triển kỹ năng

Cần có các chương trình đào tạo và bồi dưỡng cho người hoạt động không chuyên trách để nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng làm việc của họ, từ đó nâng cao hiệu quả công việc.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Hóc Môn

Nghiên cứu thực tiễn tại Hóc Môn cho thấy việc nâng cao chế độ chính sách cho người hoạt động không chuyên trách đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Sự cải thiện trong chế độ đã giúp họ có động lực hơn trong công việc.

4.1. Kết quả từ việc cải cách chế độ

Việc cải cách chế độ chính sách đã giúp người hoạt động không chuyên trách cảm thấy được ghi nhận và có động lực hơn trong công việc, từ đó nâng cao hiệu quả công tác tại địa phương.

4.2. Những bài học kinh nghiệm

Các bài học từ thực tiễn tại Hóc Môn có thể áp dụng cho các địa phương khác, nhằm nâng cao chế độ chính sách cho người hoạt động không chuyên trách, góp phần phát triển kinh tế - xã hội.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho chế độ chính sách

Việc nâng cao chế độ chính sách cho người hoạt động không chuyên trách cấp xã là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững cho địa phương. Cần có những định hướng rõ ràng trong tương lai để cải thiện chế độ này.

5.1. Định hướng cải cách trong tương lai

Cần có các chính sách cụ thể để cải cách chế độ chính sách cho người hoạt động không chuyên trách, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho họ trong công việc.

5.2. Tầm quan trọng của sự tham gia cộng đồng

Sự tham gia của cộng đồng trong việc xây dựng và thực hiện chính sách sẽ giúp nâng cao hiệu quả và tính khả thi của các chế độ chính sách cho người hoạt động không chuyên trách.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Hóc Môn là đơn vị hành chính ngoại thành của Thành phố Hồ Chí Minh với diện tích tự nhiên 10.943 ha, quy mô dân số vượt mức 421.000 người, bao gồm 11 xã và 01 thị trấn. Đây là địa bàn cửa ngõ Tây Bắc có tốc độ đô thị hóa nhanh chóng, tạo ra áp lực quản lý hành chính rất lớn lên hệ thống chính trị cấp cơ sở. Trong cơ cấu nhân sự chính quyền cơ sở, đội ngũ những người hoạt động không chuyên trách đóng vai trò cầu nối trực tiếp giữa chính quyền và nhân dân, đảm nhận khối lượng công việc thực tiễn phong phú nhưng cơ chế đãi ngộ còn nhiều khoảng trống pháp lý.

Năm 2017, Ủy ban nhân dân huyện Hóc Môn được giao 674 chỉ tiêu biên chế hành chính cấp xã, trong đó có 300 biên chế cán bộ, công chức và 374 chỉ tiêu người hoạt động không chuyên trách. Trên thực tế, địa phương đã bố trí 334 người hoạt động không chuyên trách trong tổng số 559 nhân sự cấp xã, chiếm tỷ trọng 59,75% lực lượng lao động tại chỗ. Dù gánh vác hơn một nửa khối lượng công vụ cơ sở, đội ngũ này chỉ được hưởng phụ cấp theo hệ số từ 1,86 đến 2,67, không có cơ chế tăng lương theo niên hạn và thiếu các bảo đảm an sinh xã hội toàn diện.

Mục tiêu của luận văn là làm sáng tỏ cơ sở lý luận, khảo sát toàn diện thực trạng thực hiện chính sách đối với những người hoạt động không chuyên trách tại 12 xã, thị trấn huyện Hóc Môn giai đoạn 2010 – 2017, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp nâng cao thu nhập, chuẩn hóa chức danh và tạo động lực công tác bền vững. Ý nghĩa thực tiễn của công trình nhằm giảm tỷ lệ thôi việc tại cơ sở xuống dưới 10% mỗi năm và nâng tỷ lệ giữ chân nhân sự có trình độ đại học đạt trên 80%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết chu trình chính sách công của các học giả kinh điển như Thomas Dye, William Jenkins và James Anderson. Theo đó, chu trình chính sách công vận hành qua 3 giai đoạn nối tiếp: xây dựng chính sách, tổ chức thực hiện và đánh giá tác động. Khâu tổ chức thực hiện giữ vị trí trung tâm nhằm chuyển hóa ý chí quản lý nhà nước thành giá trị thụ hưởng thực tế cho đối tượng quản lý.

Bên cạnh đó, đề tài quán triệt sâu sắc phương pháp luận Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ, đặc biệt là quan điểm cán bộ cơ sở là nền tảng của bộ máy hành chính: "Cán bộ là người đem chính sách của Chính phủ, của Đoàn thể thi hành trong nhân dân". Khung thể chế điều chỉnh được phân tích đa tầng qua:

• Nghị quyết số 17/NQ-TW năm 2002 của Hội nghị Trung ương 5 Khóa IX về đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị cơ sở;
• Nghị định số 92/2009/NĐ-CP và Nghị định số 29/2013/NĐ-CP của Chính phủ về quy định chức danh, mức khoán quỹ phụ cấp từ 17,6 đến 20,3 tháng lương tối thiểu chung;
• Quyết định số 59/2010/QĐ-UBND, Quyết định số 65/2009/QĐ-UBND và Quyết định số 30/2013/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh quy định khung 21 chức danh và chính sách phụ cấp chuyên môn bậc 1,86 đến 2,67 kết hợp trợ cấp khuyến khích đại học từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng/tháng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp từ các văn bản quy phạm pháp luật, báo cáo tổng kết biên chế giai đoạn 2010 – 2017 của Ủy ban nhân dân huyện Hóc Môn và dữ liệu sơ cấp thu thập tại địa phương. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 334 người hoạt động không chuyên trách và cán bộ quản lý đang công tác tại 12 xã, thị trấn thuộc huyện. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng nhằm bao quát toàn diện đặc thù nhân sự tại một địa bàn hành chính loại I đang chuyển dịch nông thôn mới và đô thị hóa.

Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, phân tích tổng hợp, phương pháp lịch sử và so sánh đối chiếu. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này nhằm định lượng chính xác mức độ thụ hưởng tài chính thực tế của người lao động, đồng thời đánh giá định tính những rào cản thể chế, nguyên nhân chính sách chưa đi vào cuộc sống một cách đồng bộ. Toàn bộ timeline nghiên cứu tập trung thu thập, đối soát số liệu từ năm 2010 đến cuối năm 2017, định hướng tầm nhìn đến năm 2025.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về quy mô định biên và cơ cấu chức danh, năm 2017 huyện Hóc Môn được giao 374 chỉ tiêu người hoạt động không chuyên trách nhưng thực tế bố trí 334 người, đạt tỷ lệ lấp đầy 89,3%. Địa phương đã triển khai bố trí 20/21 chức danh theo Quyết định số 59/2010/QĐ-UBND. Điểm đặc thù là chức danh Phó Trưởng Công an xã không bố trí người không chuyên trách do 100% các xã đã được Công an huyện bố trí công an chính quy đảm nhiệm.

Thứ hai, về thu nhập và chế độ phụ cấp, sự chênh lệch so với công chức chính quy vẫn còn rất lớn. Theo Quyết định số 30/2013/QĐ-UBND, mức phụ cấp theo trình độ gồm: trung cấp hưởng hệ số 1,86; cao đẳng hưởng 2,10; đại học hưởng 2,34; trên đại học hưởng 2,67. Điển hình, một trường hợp Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã có trình độ Cử nhân Hành chính hệ chính quy năm 2017 có tổng thu nhập hàng tháng là 3.980.000 đồng (bao gồm phụ cấp chuyên môn 2,34, phụ cấp công vụ, phụ cấp trách nhiệm đoàn thể 0,1 và trợ cấp đại học 1.000.000 đồng, sau khi trừ đóng bảo hiểm). Mức thu nhập này chỉ bằng khoảng 55% so với công chức cùng bậc học, trong khi họ không được hưởng chế độ nâng bậc lương theo thâm niên.

Thứ ba, về an sinh xã hội và đào tạo bồi dưỡng, Thành phố Hồ Chí Minh đã chủ động cho người hoạt động không chuyên trách tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, nhưng mức đóng tính trên lương tối thiểu nên quyền lợi khi ốm đau, thai sản còn thấp, đồng thời chưa áp dụng bảo hiểm thất nghiệp trên thực tế. Về đào tạo, theo Quyết định số 1956/QĐ-TTg, hơn 85% nhân sự chỉ được tham gia các lớp tập huấn ngắn hạn từ 1 đến 3 ngày, thiếu hẳn các chương trình đào tạo chuyên sâu dài hạn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của các bất cập trên bắt nguồn từ sự bất định trong khung pháp lý cấp Trung ương khi Luật Cán bộ, công chức năm 2008 chỉ xác định đối tượng này làm việc "không thường xuyên, liên tục", trong khi thực tế họ làm việc trọn vẹn 8 giờ/ngày với trách nhiệm tương đương công chức.

Để làm rõ thực trạng này, dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua Biểu đồ cột biểu diễn tương quan giữa chỉ tiêu giao (374 chỉ tiêu) và số lượng thực tế bố trí (334 người) tại từng xã, thị trấn; kết hợp cùng Bảng phân tích cơ cấu thu nhập để so sánh trực diện giữa mức trần phụ cấp 3.980.000 đồng của người không chuyên trách có bằng đại học với thang bảng lương công chức ngạch chuyên viên.

So sánh với các nghiên cứu tương tự tại các đô thị lớn, sự bất tương xứng giữa khối lượng công việc và mức thu nhập đã dẫn đến hiện tượng dịch chuyển việc làm sang khu vực tư nhân, làm thất thoát nguồn nhân lực trẻ đã qua đào tạo tại cơ sở sau 2 đến 3 năm công tác.

Đề xuất và khuyến nghị

• Chuẩn hóa danh mục vị trí việc làm và bản mô tả công việc: Ủy ban nhân dân huyện Hóc Môn phối hợp với Sở Nội vụ rà soát, ban hành khung mô tả nhiệm vụ rõ ràng cho 20 chức danh không chuyên trách, bảo đảm 100% nhân sự nắm vững chỉ tiêu đánh giá công việc cụ thể trước quý II năm 2022.
• Cải cách thang bảng phụ cấp gắn với bằng cấp và thâm niên: Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cần xây dựng cơ chế phụ cấp vượt khung, nâng hệ số khởi điểm cho người có bằng đại học từ 2,34 lên tối thiểu 3,00, đồng thời tăng mức trợ cấp khuyến khích đại học từ 1.000.000 đồng lên 1.500.000 đồng/tháng. Target metric hướng đến nâng mức thu nhập bình quân lên 6.500.000 đồng/tháng trong giai đoạn 2022 – 2024.
• Hoàn thiện chế độ an sinh xã hội và bảo hiểm toàn diện: Bảo hiểm Xã hội Thành phố Hồ Chí Minh và huyện Hóc Môn cần triển khai trích đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc theo mức phụ cấp thực nhận (thay vì mức lương tối thiểu), bổ sung chính sách bảo hiểm thất nghiệp và bảo đảm 100% cán bộ nữ được hưởng trọn vẹn chế độ thai sản từ năm 2022.
• Thiết lập cơ chế tuyển dụng liên thông đặc cách lên công chức: Sở Nội vụ Thành phố Hồ Chí Minh chủ trì xây dựng đề án xét tuyển đặc cách vào công chức cấp xã đối với những người hoạt động không chuyên trách có trình độ đại học chính quy, đạt từ 3 năm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ liên tục, cam kết tỷ lệ chuyển tiếp đạt tối thiểu 30% giai đoạn 2023 – 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan hoạch định chính sách (Bộ Nội vụ, Sở Nội vụ TP.HCM, Ban Tổ chức Thành ủy): Khai thác dữ liệu thực chứng từ địa bàn Hóc Môn để làm căn cứ sửa đổi, bổ sung các nghị định, thông tư về chính sách cán bộ cơ sở.
• Lãnh đạo Ủy ban nhân dân cấp quận, huyện và cấp xã: Vận dụng mô hình bố trí 20 chức danh thực tế, áp dụng các giải pháp khuyến khích tài chính và bố trí công việc khoa học nhằm tối ưu hóa hiệu quả bộ máy hành chính địa phương.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu ngành Quản lý công, Chính sách công, Luật Hành chính: Sử dụng công trình như một case study điển hình về phân tích chu trình chính sách công và quản trị nhân lực khu vực công tại đô thị đang mở rộng.
• Học viên cao học và sinh viên ngành Hành chính học, Xã hội học: Tham khảo khung lý thuyết chính sách, phương pháp xử lý số liệu toàn bộ trên địa bàn nghiên cứu để phát triển các đề tài luận văn liên quan.

Câu hỏi thường gặp

• Người hoạt động không chuyên trách cấp xã có được xếp vào ngạch công chức nhà nước không? Không. Theo Luật Cán bộ, công chức năm 2008 và Nghị định số 92/2009/NĐ-CP, đối tượng này không thuộc biên chế công chức, không được hưởng thang bảng lương hành chính mà chỉ nhận mức phụ cấp khoán từ ngân sách với hệ số từ 1,86 đến 2,67.

• Tại sao huyện Hóc Môn chỉ bố trí 20 chức danh thay vì 21 chức danh theo Quyết định số 59/2010/QĐ-UBND? Do 100% các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Hóc Môn đã hoàn thành việc bố trí lực lượng công an chính quy theo đề án của Bộ Công an, chức danh Phó Trưởng Công an xã bán chính quy không còn được sử dụng, giúp tinh gọn bộ máy còn 20 chức danh.

• Thành phố Hồ Chí Minh có chính sách ưu đãi riêng nào cho người có trình độ đại học tại cấp xã? Theo Quyết định số 65/2009/QĐ-UBND và Quyết định số 30/2013/QĐ-UBND, nhân sự có bằng cử nhân chính quy được nâng hệ số phụ cấp lên 2,34 và nhận thêm khoản trợ cấp khuyến khích học vấn từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng/tháng.

• Khó khăn lớn nhất khiến đội ngũ không chuyên trách xin thôi việc là gì? Thu nhập thực tế thấp (điển hình khoảng 3.980.000 đồng/tháng đối với người có bằng đại học), không có phụ cấp thâm niên và chưa có lộ trình thăng tiến rõ ràng lên công chức chính quy là ba rào cản lớn nhất được luận văn chỉ ra.

• Giải pháp đột phá nào giúp ổn định nguồn nhân lực không chuyên trách cấp xã? Giải pháp đột phá là thực hiện cơ chế xét tuyển đặc cách tối thiểu 30% nhân sự có bằng đại học hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ vào công chức chính quy, kết hợp tăng thu nhập bình quân lên trên 6.500.000 đồng/tháng trước năm 2024.

Kết luận

• Đội ngũ 334 người hoạt động không chuyên trách tại 12 xã, thị trấn huyện Hóc Môn giữ vai trò nòng cốt, đảm nhiệm gần 60% khối lượng công việc hành chính cơ sở.
• Thu nhập thực tế còn thấp (dao động quanh mức 3.980.000 đồng/tháng cho trình độ đại học) và chưa có chính sách tăng lương theo thâm niên gây ảnh hưởng trực tiếp đến động lực công tác.
• Luận văn đã vận dụng chuẩn xác khung lý thuyết chu trình chính sách công và quan điểm của Đảng để giải mã toàn diện các nút thắt thể chế tại địa bàn ngoại thành TP.HCM.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp đề xuất bảo đảm tính khả thi cao, bao gồm chuẩn hóa chức danh, cải cách phụ cấp, hoàn thiện bảo hiểm và mở rộng liên thông công chức.
• Lộ trình triển khai giai đoạn 2022 – 2025 tạo tiền đề khoa học vững chắc giúp nâng cao hiệu lực quản trị công quyền cấp xã; các nhà quản lý và nhà nghiên cứu hãy liên hệ hoặc tra cứu tài liệu toàn văn để ứng dụng trực tiếp vào thực tiễn địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về thực hiện chính sách đối với những người hoạt động không chuyên trách cấp xã. Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách đối với những người hoạt động không chuyên trách cấp xã tại huyện Hóc Môn. Chương 3: Định hướng và giải pháp hoàn thiện chính sách và thực hiện chính sách đối với những người hoạt động không chuyên trách cấp xã. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NHỮNG NGƯỜI HOẠT ĐỘNG KHÔNG CHUYÊN TRÁCH Ở CẤP XÃ 1.

Lý luận chung về thực hiện chính sách công 1. Khái niệm, vị trí, ý nghĩa của thực hiện chính sách công a) Khái niệm chính sách công Thuật ngữ “chính sách” hay “chính sách công” đã được dùng khá phổ biến trong các lĩnh vực của đời sống kinh tế và xã hội. Hiện nay có nhiều định nghĩa khác nhau về các khái niệm này. Thomas Dye đưa ra định nghĩa ngắn gọn về chính sách công là: “bất kỳ những gì mà nhà nước lựa chọn làm hoặc không làm”.

William Jenkins định nghĩac về chính sách công là: một tập hợp các quyết định có liên quan với nhau được ban hành bởi một nhà hoạt động chính trị hoặc một nhóm các nhà hoạt động chính trị liên quan đến lựa chọn các mục tiêu và các phương tiện để đạt mục tiêu trong một tình huống cụ thể thuộc phạm vi thẩm quyền của họ”. James Anderson đưa ra định nghĩa chung hơn, mô tả chính sách như là: “một đường lối hành động có mục đích được ban hành bởi một nhà hoạt động hoặc một nhóm các nhà hoạt động để giải quyết một vấn đề phát sinh hoặc vấn đề quan tâm” Tuy có những giới hạn nhất định nhưng các định nghĩa trên đều tập trung mô tả nội hàm của chính sách công. Trên cơ sở tham khảo các cách tiếp cận khác nhau về chính sách công, có thể đi đến định nghĩa như sau: 6 Chính sách công là định hướng hành động do Nhà nước lựa chọn để giải quyết những vấn đề phát sinh trong đời sống cộng đồng phù hợp với thái độ chính trị trọng mỗi thời kỳ nhằm giữ cho xã hội phát triển theo định hướng. b) Khái niệm thực hiện chính sách công Chu trình chính sách công là một chuỗi các giai đoạn kế tiếp có liên quan với nhau từ khi lựa chọn được vấn đề chính sách đến khi kết quả chính sách được đánh giá.

Các giai đoạn trong chu trình chính sách công bao gồm: - Xây dựng chính sách: Xây dựng chính sách công là toàn bộ quá trình nghiên cứu, xây dựng và ban hành đầy đủ một chính sách. - Tổ chức thực hiện chính sách: là toàn bộ quá trình chuyển ý chí của chủ thể chính sách thành hiện thực tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu định hướng. - Đánh giá chính sách: là việc xem xét tác động của chính sách đến các đối tượng và quá trình kinh tế xã hội theo hệ thống các tiêu chí định tính và định lượng. Như vậy, thực hiện chính sách công là quá trình đưa chính sách công vào thực tiễn đời sống xã hội thông qua việc ban hành các văn bản, chương trình, dự án thực hiện chính sách công và tổ chức thực hiện chúng nhằm hiện thực hóa mục tiêu chính sách công.

c) Vị trí và vai trò của thực hiện chính sách công Thực hiện chính sách là một khâu hợp thành chu trình chính sách, nếu thiếu vắng công đoạn này thì chu trình chính sách không thể tồn tại. Thực hiện chính sách là một hệ thống nhất - nhất là với hoạch định chính sách. 7 So với các khâu khác trong chu trình chính sách, thực hiện chính sách có vị trí đặc biệt quan trọng, là bước thực hiện hóa chính sách trong đời sống xã hội. Tổ chức thực hiện chính sách tốt không những mang lại lợi ích to lớn cho các nhóm đối tượng thụ hưởng, mà còn góp phần làm tăng uy tín của nhà nước trong quá trình quản lý xã hội.

Để có được một chính sách tốt, các nhà hoạch định phải trải qua một quá trình nghiên cứu, tìm kiếm công phu. Nhưng dù tốt đến đâu chính sách cũng trở thành vô nghĩa nếu nó không được đưa vào thực hiện. Chủ thể tham gia thực hiện chính sách công Chủ thể thực hiện: là các cơ quan nhà nước và nhân sự của các cơ quan đó – đây là chủ thể chịu trách nhiệm thực hiện chính sách công. Chủ thể tham gia: là các đối tác phi nhà nước (các doanh nghiệp, các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước).

Chủ thể tham gia với tư cách là đối tượng hưởng thụ chính sách công: cộng đồng dân cư, các nhóm dân số, thậm chí cả người dân. Quy trình thực hiện chính sách công a) Khái niệm quy trình thực hiện chính sách công/ Quy trình tổ chức thực hiện chính sách là trình tự các bước trong tổ chức triển khai thực hiện chính sách công. b) Các bước trong quy trình thực hiện chính sách công Bước 1: Xây dựng kế hoạch triển khai, thực hiện chính sách công 8 Tổ chức thực hiện chính sách công là quá trình phức tạp, diễn ra trong một thời gian dài, vì thế chúng cần được lập kế hoạch, lên chương trình để các cơ quan nhà nước triển khai thực hiện một cách chủ động. Kế hoạch triển khai thực hiện chính sách công được xây dựng trước khi đưa chính sách vào cuộc sống.

Các cơ quan triển khai thực thi chính sách từ trung ương đến địa phương đều phải xây dựng kế hoạch, chương trình thực hiện. Các Kế hoạch có thể được xây dựng như: Kế hoạch tổ chức, điều hành Kế hoạch dự kiến các nguồn lực Kế hoạch thời gian triển khai thực hiện Kế hoạch kiểm tra, đôn đốc thực thi chính sách công Bước 2: Phổ biến tuyên truyền chính sách công Phổ biến, tuyên truyền chính sách giúp cho các đối tượng chính sách và mọi người dân tham gia thực thi hiểu rõ về mục đích, yêu cầu của chính sách; về tính đúng đắn của chính sách trong điều kiện hoàn cảnh nhất định và về tính khả thi của chính sách. Qua đó để họ tự giác thực hiện theo yêu cầu quản lý của nhà nước. Đồng thời còn giúp cho mỗi cán bộ, công chức có trách nhiệm tổ chức thực thi nhận thức được đầy đủ tính chất, trình độ, quy mô của chính sách với đời sống xã hội để chủ động tích cực tìm kiếm các giải pháp thích hợp cho việc thực hiện mục tiêu chính sách và triển khai thực thi có hiệu quả kế hoạch tổ chức thực hiện chính sách được giao.

Chủ thể phổ biến, tuyên truyền chính sách công 9 Chủ thể bao gồm đội ngũ cán bộ trong bộ máy cơ quan nhà nước được giao nhiệm vụ. Chủ thể phải được đào tạo phải có đủ trình độ, kinh nghiệm, kỹ năng trong việc tuyên truyền, phổ biến chính sách công. Chính sách công khi được phổ biến, tuyên truyền phải đảm bảo tính trung thực những nội dung đã được hoạch định. Chủ thể phổ biến, tuyên truyền chính sách công phải có thái độ công tâm, khách quan khi thực hiện công việc này.

Đối tượng phổ biến, tuyên truyền chính sách công Đối tượng được phổ biến, tuyên truyền chính sách công bao gồm: - Những công dân được chính sách công tác động trực tiếp, đây là đối tượng thụ hưởng chính sách công. - Những công dân, tổ chức bị tác động gián tiếp bởi chính sách công, đây là những nhân tố góp phần làm cho chính sách công đạt hiệu quả. - Những đối tượng tham gia thực thi, triển khai chính sách công. Phương pháp: - Được thực hiện thường xuyên, liên tục - Bằng nhiều hình thức như trực tiếp tiếp xúc, trao đổi với các đối tượng tiếp nhận; gián tiếp qua các phương tiện thông tin đại chúng v.

Khái niệm, đặc điểm, vai trò của đội ngũ những người hoạt động không chuyên trách cấp xã 1. Khái niệm những người hoạt động không chuyên trách cấp xã Xã, phường, thị trấn gọi chung là cấp xã, là đơn vị hành chính cấp cơ sở; trong đó xã chiếm đa số trong tổng số đơn vị hành chính cấp cơ sở, nhiều hơn phường, thị trấn. 10 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Cấp xã là gần gũi dân nhất, là nền tảng của hành chính. Cấp xã làm được việc thì mọi công việc đều xong xuôi”1.

Hội nghị lần thứ Năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX xác định: “Xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở có năng lực tổ chức và vận động nhân dân thực hiện đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước, công tâm, thạo việc, tận tụy với dân, giải quyết hợp lý và đồng bộ chính sách đối với cán bộ cơ sở”2. Để hội nhập quốc tế cũng như bắt kịp xu thế toàn cầu hóa, Nghị quyết Đại hội Đảng từng thời kỳ đã đề ra các mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể và phù hợp từng giai đoạn thực tế, trong đó có nội dung đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đi đôi với hoàn thiện thể chế nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, và điểm nhấn là thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới tại các xã, đến nay đã hoàn thành giai đoạn 1 (giai đoạn 2010 – 2015), hiện nay đang thực hiện giai đoạn nâng chất các tiêu chí trong đề án xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2016 – 2020. Điều này cho thấy, trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước ta đã xác định nhiệm vụ quan trọng của chính quyền cấp xã trong trong thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể đã đề ra. Theo đó, cùng với việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cấp xã, Đảng và Nhà nước ta cũng đã ban hành các văn bản để sửa đổi, bổ sung nhằm hoàn thiện các chế độ, chính sách đối với cán bộ cấp xã nói chung và lực lượng những người hoạt động không chuyên trách cấp xã nói riêng.

1 Hồ Chí Minh (1999), Toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr. 2 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX, Nxb CTQG, H. 11 Như vậy, những người hoạt động không chuyên trách cấp xã được hiểu như thế nào? Nghị quyết số 17/NQ-TW ngày 18 tháng 3 năm 2002 của Hội nghị Lần thứ Năm Ban chấp hành Trung ương Đảng Khóa IX về đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị ở cơ sở xã, phường, thị trấn, hệ thống chính trị ở cơ sở có cán bộ chuyên trách và cán bộ không chuyên trách.