Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NGƯỜI CÓ CÔNG 1. Chính sách đối với người có công với cách mạng 1. Khái niệm về người có công với cách mạng Người có công giúp đỡ cách mạng được tặng Kỷ niệm chương "Tổ quốc ghi công" hoặc Bằng "Có công với nước" và người có công giúp đỡ cách mạng trong gia đình được tặng Kỷ niệm chương "Tổ quốc ghi công" hoặc Bằng "Có công với nước" được hưởng trợ cấp hàng tháng và các chế độ ưu đãi khác. Theo Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng số 26/2005/PL- UBTVQH11 ngày 29/6/2005 của Ủy ban thường vụ Quốc hội, có hiệu lực kể từ ngày 01/10/2005, được sửa đổi, bổ sung bởi pháp lệnh số 35/2007/PL- UBTVQH11 ngày 21/6/2007 của Ủy ban thường vụ Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều của pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng, có hiệu lực kể từ ngày 01/10/2007; Pháp lệnh số 04/2012/UBTVQH13 ngày 16/7/2012 của Ủy ban thường vụ Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều của pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng, có hiệu lực kể từ ngày 01/9/2012 (Sau đây gọi tắt là Pháp lệnh ưu đãi người có công) thì người có công với cách mạng bao gồm [40, tr.
2]: Người hoạt động cách mạng trước ngày 01 tháng 01 năm 1945 (cán bộ Lão thành cách mạng); Người hoạt động cách mạng từ 01 tháng 01 năm 1945 đến ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 (cán bộ Tiền khởi nghĩa); Liệt sĩ; Bà mẹ Việt Nam anh hùng; Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân; Anh hùng lao động trong thời kỳ kháng chiến; 10 Thương binh, người hưởng chính sách như thương binh; Bệnh binh; Người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hoá học; Người hoạt động cách mạng, hoạt động kháng chiến bị địch bắt tù, đầy; Người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế; Người có công giúp đỡ cách mạng. Khái niệm chính sách đối với người có công Theo Từ điển Tiếng Việt thì “chính sách” là “sách lược và kế hoạch cụ thể nhằm đạt một mục đích nhất định, dựa vào đường lối chính trị chung và tình hình thực tế mà đề ra” [2, tr. Chính sách là những hành động ứng xử của chủ thể với các hiện tượng tồn tại trong quá trình vận động, phát triển nhằm đạt mục tiêu nhất định [21, tr. Chính sách xã hội: là chính sách ưu đãi, trợ giúp của nhà nước đối với một số tầng lớp xã hội nhất định [2, tr.
Theo thuật ngữ Lao động và xã hội thì: “Chính sách người có công là những quy định chung của nhà nước bao gồm mục tiêu, phương hướng, giải pháp về việc ghi nhận công lao, sự đóng góp, sự hy sinh cao cả của người có công, tạo mọi điều kiện khả năng góp phần ổn định và nâng cao đời sống vật chất, văn hoá tinh thần đối với người có công” [3, tr. Nội dung chính sách đối với người có công với cách mạng 1. Mục tiêu chính sách đối với người có công với cách mạng Mục tiêu của chính sách ưu đãi người có công với cách mạng nhằm tôn vinh, ghi nhận sự cống hiến, hy sinh, góp phần chăm sóc, ổn định đời sống vật chất, tinh thần của người có công và gia đình người có công với cách mạng, tạo sự ổn định chính trị, phát triển xã hội; đồng thời, là sự thể hiện chủ nghĩa nhân đạo cao đẹp, truyền thống, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của 11 dân tộc Việt Nam. Các chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng Người có công với cách mạng được Nhà nước, xã hội quan tâm chăm sóc, giúp đỡ và tuỳ từng đối tượng được hưởng các chế độ ưu đãi, sau đây [40, tr.
3]: Trợ cấp hàng tháng, phụ cấp hàng tháng; Trợ cấp một lần; Bảo hiểm y tế; Điều dưỡng phục hồi sức khoẻ; Hỗ trợ về nhà ở; Hỗ trợ giáo dục, đào tạo nghề; Người có công với cách mạng chết thì thân nhân được hưởng trợ cấp tiền tuất hàng tháng, trợ cấp tiền nuôi dưỡng hàng tháng theo chế độ ưu đãi người có công với cách mạng theo từng trường hợp cụ thể. Thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng 1. Khái niệm thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng Thực hiện chính sách là toàn bộ quá trình chuyển hoá ý chí của chủ thể trong chính sách thành hiện thực với các đối tượng quản lí nhằm đạt được mục tiêu định hướng của nhà nước [21, tr. Đây là giai đoạn thực hiện các mục tiêu chính sách công với cách mạng trên thực tế.
Như vậy có thể hiểu thực thi chính sách công với cách mạng là toàn bộ quá trình chuyển hoá ý chí của nhà nước thành hiện thực với các đối tượng quản lý là người có công với cách mạng nhằm đạt được mục tiêu định hướng của nhà nước. Nói cách khác, đây là giai đoạn vận dụng những giải pháp định trước để đạt được các mục tiêu của chính sách. Giai đoạn này bao gồm các hoạt động như ban hành kế hoạch, tổ chức triển khai thực hiện, phối hợp thực hiện, kiểm tra đôn đốc và hiệu chỉnh chính sách cùng các biện pháp tổ chức thực thi để chính sách phát huy tác dụng trong cuộc sống. Vai trò của thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng 1.
Đối với người có công với cách mạng Thứ nhất, chính sách đối với người có công là một chính sách vô cùng quan trọng, phản ánh sự quan tâm, ý thức xã hội của Nhà nước, của cộng đồng, của lớp thế hệ đi sau đối với thế hệ cha, anh. Bởi vậy, nó có ý nghĩa xã hội và nhân văn sâu sắc. Thực hiện tốt chính sách đối với người có công với cách mạng sẽ góp phần vào sự ổn định xã hội, giữ vững thể chế. Thứ hai, chính sách đối với người có công với cách mạng là một chính sách đặc biệt và là một bộ phận của hệ thống chính sách xã hội, chính sách thể hiện tình cảm, trách nhiệm của Nhà nước và của cộng đồng đối với một nhóm đối tượng đặc biệt đó là người công với cách mạng.
Thứ ba, thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng là góp phần vào cải thiện đời sống của người có công với cách mạng, thông qua sự quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ của Đảng, Nhà nước và nhân dân thì những người có công với cách mạng cảm thấy tự hào về những gì mình đã cống hiến cho đất nước, nó cũng nhằm làm cho thế hệ trẻ, thế hệ tương lai ý thức được trách nhiệm của mình đối với xã hội, đối với Tổ quốc, giáo dục ý thức trách nhiệm, lòng biết ơn đối với các anh hùng liệt sĩ, biết ơn những người đã cống hiến xương máu vì nền độc lập, tự do của tổ quốc. Thực hiện đạo lý dân tộc đối với người có công với cách mạng Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chọn ngày 27/7 hàng năm là Ngày thương binh toàn quốc (năm 1955 được đổi tên thành Ngày Thương binh - Liệt sĩ) để bày tỏ lòng biết ơn đối với thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ và người có công với nước. Thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: thương binh, bệnh binh, gia đình quân nhân, gia đình liệt sĩ là những người có công với Tổ quốc, với nhân dân. Cho nên bổn phận của chúng ta là phải biết ơn, phải yêu thương và 14 giúp đỡ họ.
Đảng, Nhà nước và nhân dân ta đã và đang trân trọng, ghi nhớ công ơn và làm nhiều việc tốt để tỏ lòng hiếu nghĩa, bác ái, quý trọng đối với thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ và những người có công với nước. Những việc làm đó không chỉ có ý nghĩa về mặt đạo lý mà còn tác động thiết thực tạo động lực to lớn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Sau hơn 70 năm qua, đã có nhiều văn bản, sắc lệnh, pháp lệnh, chỉ thị, nghị quyết, thông tư của Đảng, Nhà nước ta về thương binh, liệt sĩ, người có công với nước được ban hành, đó là một thành quả to lớn, đáp ứng được yêu cầu của các đối tượng chính sách qua từng thời kỳ phát triển của đất nước. Chính sách ưu đãi người có công với cách mạng đã ngày càng được hoàn thiện, số người hưởng chính sách ưu đãi ngày càng được mở rộng, đúng đối tượng, đúng chính sách, các nội dung về ưu đãi đối với người có công với cách mạng được pháp luật Nhà nước bảo vệ, trở thành một hệ thống chính sách bao gồm nhiều mặt của đời sống xã hội có tác dụng động viên, khích lệ tinh thần vì nước quên thân, vì dân phục vụ.
Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc, các chính sách ưu đãi xã hội của Nhà nước như: giáo dục và đào tạo, miễn giảm thuế trong sản xuất kinh doanh, ưu tiên giao đất, cho thuê đất sản xuất, hỗ trợ về nhà ở, đất ở, chăm sóc điều dưỡng phục hồi sức khoẻ, tạo việc làm,… đã hỗ trợ người có công với cách mạng ổn định đời sống, nỗ lực vươn lên trong cơ chế mới. Việc chăm sóc người có công với cách mạng với trách nhiệm và lòng biết ơn là một nét đẹp, một truyền thống nhân văn lâu đời của dân tộc ta. Chủ thể thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng Trước hết, chủ thể thực hiện chính sách ưu đãi người có công với cách mạng là Đảng, Nhà nước. Theo đó, Đảng đề ra quan điểm, chủ trương lãnh đạo; Nhà nước quy định về chế độ, chính sách; các bộ, ban, ngành theo phạm vi, chức năng hướng dẫn thực hiện; cấp ủy, chính quyền các địa phương vừa 15 là chủ thể lãnh đạo, chỉ đạo, xây dựng chương trình, kế hoạch tổ chức thực hiện chính sách ưu đãi người có công với cách mạng ở địa phương.
Chủ thể thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng được hiểu là hệ thống chính trị, bộ máy quản lý nhà nước, những tổ chức chính trị - xã hội, các cá nhân mà những hành động cụ thể của họ có tác động đưa chính sách từ lý thuyết trở thành thực tiễn, từ đó tạo ra những biến đổi trong thực tế đời sống xã hội. Bên cạnh đó, nhân dân và các đối tượng thụ hưởng chính sách cũng là chủ thể chính sách, tương tác với các chủ thể khác để xây dựng và hoàn thiện chính sách qua hoạt động thực thi, đánh giá chính sách nhằm làm cho hoạt động động thực hiện chính sách ngày càng hoàn thiện hơn.