Chính Sách Đối Ngoại Của Nhật Bản Đối Với Trung Quốc Dưới Thời Thủ Tướng Shinzo Abe

Khám phá chính sách đối ngoại của Nhật Bản đối với Trung Quốc dưới thời Thủ tướng Shinzo Abe, ảnh hưởng và những thay đổi quan trọng.

• Tác giả: Lê Thị B
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Đề tài: Chính Sách Đối Ngoại Của Nhật Bản Đối Với Trung Quốc Dưới Thời Thủ Tướng Shinzo Abe
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ HÌNH THÀNH CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA NHẬT BẢN ĐỐI VỚI TRUNG QUỐC DƯỚI THỜI THỦ TƯỚNG SHINZO ABE
• 1.1. Một số lý thuyết quan hệ quốc tế
• 1.2. Khái quát chính sách đối ngoại của Nhật Bản đối với Trung Quốc trước năm 2006
• 1.3. Cơ sở thực tiễn
• 1.3.1. Tình hình thế giới và Trung Quốc những năm đầu thế kỷ XXI
• 1.3.2. Tình hình Nhật Bản
• 1.3.3. Vài nét về thủ tưởng Shinzo Abe
• 1.4. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG, QUÁ TRÌNH TRIỂN KHAI VÀ KẾT QUẢ CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA NHẬT BẢN ĐỐI VỚI TRUNG QUỐC DƯỚI THỜI THỦ TƯỚNG SHINZO ABE
• 2.1. Nội dung chính sách đối ngoại của Nhật Bản đối với Trung Quốc dưới thời thủ tướng Shinzo Abe
• 2.1.1. Mục tiêu của chính sách đối ngoại
• 2.1.2. Nguyên tắc, phương châm đối ngoại
• 2.1.3. Nhiệm vụ và phương hướng đối ngoại
• 2.2. Quá trình triển khai chính sách đối ngoại của Nhật Bản đối với Trung Quốc dưới thời Thủ tướng Shinzo Abe
• 2.2.1. Lĩnh vực kinh tế
• 2.2.2. Lĩnh vực chính trị - ngoại giao
• 2.2.3. Lĩnh vực an ninh - quân sự
• 2.3. Kết quả chính sách đối ngoại của Nhật Bản đối với Trung Quốc dưới thời thủ tướng Shinzo Abe
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: TÁC ĐỘNG CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA NHẬT BẢN ĐỐI VỚI TRUNG QUỐC DƯỚI THỜI THỦ TƯỚNG SHINZO ABE
• 3.1. Tác động đối với Nhật Bản
• 3.1.1. Trên lĩnh vực kinh tế
• 3.1.2. Trên lĩnh vực chính trị - ngoại giao
• 3.1.3. Trên lĩnh vực an ninh - quân sự
• 3.2. Tác động đối với Trung Quốc
• 3.2.1. Trên lĩnh vực kinh tế
• 3.2.2. Trên lĩnh vực chính trị - ngoại giao
• 3.2.3. Trên lĩnh vực an ninh - quân sự
• 3.3. Tác động đối với Việt Nam
• 3.3.1. Trên lĩnh vực chính trị- ngoại giao: xác lập mối quan hệ chiến lược
• 3.3.2. Tăng cường hợp tác trên lĩnh vực kinh tế
• 3.3.3. Về cơ hội đầu tư hợp tác khoa học công nghệ
• 3.3.4. Về hợp tác giáo dục - đào tạo và văn hóa
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Chính Sách Đối Ngoại Nhật Bản Với Trung Quốc

Chính sách đối ngoại của Nhật Bản đối với Trung Quốc là một vấn đề phức tạp và đa chiều, chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố lịch sử, chính trị, kinh tế và an ninh. Từ sau khi bình thường hóa quan hệ năm 1972, quan hệ hai nước đã trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm. Tuy nhiên, dưới thời Thủ tướng Shinzo Abe, chính sách này đã có những điều chỉnh đáng chú ý, vừa hợp tác vừa cạnh tranh, nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia của Nhật Bản trong bối cảnh an ninh khu vực Đông Á có nhiều biến động. Quan hệ Nhật Bản - Trung Quốc thời Abe là một ví dụ điển hình cho sự cân bằng giữa hợp tác kinh tế và lo ngại về an ninh.

1.1. Lịch sử quan hệ Nhật Trung trước thời Abe

Trước khi Shinzo Abe lên nắm quyền, quan hệ Nhật - Trung đã trải qua nhiều giai đoạn, từ đối đầu sau Thế chiến II đến hòa dịu và hợp tác kinh tế. Tuy nhiên, những vấn đề lịch sử, tranh chấp lãnh thổ như Senkaku/Diaoyu Islands, và ảnh hưởng của các thế lực bên ngoài như Mỹ luôn là những yếu tố gây căng thẳng. Nhật Bản luôn tìm cách duy trì quan hệ ổn định với Trung Quốc, nhưng đồng thời cũng không muốn phụ thuộc quá nhiều vào thị trường Trung Quốc.

1.2. Bối cảnh quốc tế tác động tới chính sách đối ngoại

Sự trỗi dậy mạnh mẽ của Trung Quốc về kinh tế và quân sự đã tạo ra những thách thức lớn cho Nhật Bản. Cùng với đó, sự thay đổi trong chính sách của Mỹ đối với khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc đã buộc Nhật Bản phải điều chỉnh chiến lược đối ngoại của mình để đảm bảo an ninh và lợi ích kinh tế quốc gia.

II. Phân Tích Thách Thức Trong Quan Hệ Nhật Trung Hiện Tại

Mối quan hệ Nhật - Trung đang đối mặt với nhiều thách thức, từ những tranh chấp lãnh thổ trên biển Hoa Đông đến cạnh tranh kinh tế và ảnh hưởng chính trị trong khu vực. Sự gia tăng sức mạnh quân sự của Trung Quốc, đặc biệt là trên biển, đã khiến Nhật Bản lo ngại về an ninh khu vực Đông Á. Các vấn đề lịch sử, như việc giải thích về Chiến tranh thế giới thứ hai, cũng thường xuyên gây căng thẳng trong quan hệ hai nước. Ngoài ra, sự khác biệt về hệ thống chính trị và giá trị cũng là một yếu tố gây khó khăn trong việc xây dựng lòng tin.

2.1. Tranh chấp chủ quyền biển Hoa Đông Senkaku Diaoyu

Quần đảo Senkaku/Điếu Ngư là một trong những điểm nóng trong quan hệ Nhật - Trung. Cả hai nước đều tuyên bố chủ quyền đối với quần đảo này, và những hành động quân sự hoặc chính trị xung quanh quần đảo này thường xuyên gây căng thẳng. Nhật Bản cáo buộc Trung Quốc xâm phạm lãnh hải và không phận của mình, trong khi Trung Quốc cho rằng Nhật Bản đang chiếm đóng trái phép quần đảo này.

2.2. Cạnh tranh ảnh hưởng trong khu vực ASEAN

Nhật Bản và Trung Quốc đều đang nỗ lực tăng cường ảnh hưởng của mình trong khu vực ASEAN. Cả hai nước đều là đối tác kinh tế quan trọng của các nước ASEAN, nhưng cũng có những khác biệt về cách tiếp cận. Nhật Bản thường nhấn mạnh đến các giá trị dân chủ và pháp quyền, trong khi Trung Quốc tập trung vào hợp tác kinh tế và không can thiệp vào công việc nội bộ của các nước khác.

2.3. Những khác biệt về chính trị và giá trị

Sự khác biệt về hệ thống chính trị và giá trị giữa Nhật Bản và Trung Quốc cũng là một yếu tố gây khó khăn trong việc xây dựng lòng tin. Nhật Bản là một quốc gia dân chủ tự do, trong khi Trung Quốc là một quốc gia theo chế độ xã hội chủ nghĩa. Những khác biệt này có thể dẫn đến những bất đồng về các vấn đề như nhân quyền, tự do ngôn luận và pháp quyền.

III. Cách Tiếp Cận Chính Sách Cân Bằng Của Shinzo Abe Với TQ

Dưới thời Thủ tướng Shinzo Abe, Nhật Bản đã thực hiện một chính sách cân bằng đối với Trung Quốc. Một mặt, Nhật Bản duy trì hợp tác kinh tế Nhật - Trung và đối thoại chiến lược Nhật - Trung để giảm thiểu căng thẳng. Mặt khác, Nhật Bản tăng cường quan hệ với các nước khác trong khu vực, như Mỹ, Ấn Độ và Australia, để đối phó với sự trỗi dậy của Trung Quốc. Hiệp ước an ninh Mỹ - Nhật cũng được củng cố để tăng cường khả năng phòng thủ của Nhật Bản.

3.1. Tăng cường hợp tác kinh tế song phương Nhật Trung

Mặc dù có những căng thẳng về chính trị và an ninh, Nhật Bản và Trung Quốc vẫn duy trì quan hệ kinh tế chặt chẽ. Nhật Bản là một trong những nhà đầu tư lớn nhất vào Trung Quốc, và Trung Quốc là một trong những đối tác thương mại quan trọng nhất của Nhật Bản. Hợp tác kinh tế Nhật - Trung mang lại lợi ích cho cả hai nước, và giúp giảm thiểu căng thẳng trong quan hệ song phương.

3.2. Phát triển quan hệ đối tác chiến lược với các nước khác

Nhật Bản đã tăng cường quan hệ với các nước khác trong khu vực, như Mỹ, Ấn Độ và Australia, để đối phó với sự trỗi dậy của Trung Quốc. Tầm nhìn Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP) là một trong những sáng kiến quan trọng của Nhật Bản nhằm tăng cường hợp tác với các nước trong khu vực để đảm bảo an ninh và ổn định.

3.3. Củng cố liên minh an ninh Mỹ Nhật để đối phó TQ

Liên minh an ninh Mỹ - Nhật là một trong những trụ cột quan trọng của chính sách an ninh của Nhật Bản. Dưới thời Thủ tướng Shinzo Abe, liên minh này đã được củng cố để tăng cường khả năng phòng thủ của Nhật Bản trước các mối đe dọa từ Trung Quốc. Chính sách quốc phòng của Nhật Bản cũng đã có những điều chỉnh để phù hợp với tình hình mới.

IV. Kết Quả Tác Động Của Chính Sách Abe Lên Quan Hệ Nhật Trung

Chính sách cân bằng của Shinzo Abe đã có những tác động nhất định đến quan hệ Nhật - Trung. Mặc dù căng thẳng vẫn tồn tại, nhưng hai nước vẫn duy trì được đối thoại chiến lược Nhật - Trung và hợp tác kinh tế Nhật - Trung. Tuy nhiên, sự gia tăng sức mạnh quân sự của Trung Quốc và những tranh chấp lãnh thổ trên biển Hoa Đông vẫn là những thách thức lớn đối với quan hệ hai nước. Ảnh hưởng của Shinzo Abe đến quan hệ Nhật - Trung là rất lớn, định hình các chính sách ngoại giao quan trọng.

4.1. Duy trì ổn định quan hệ kinh tế và thương mại

Mặc dù có những căng thẳng về chính trị và an ninh, Nhật Bản và Trung Quốc vẫn duy trì quan hệ kinh tế và thương mại ổn định. Điều này cho thấy cả hai nước đều nhận thức được tầm quan trọng của quan hệ kinh tế đối với sự phát triển của mình.

4.2. Giảm thiểu căng thẳng thông qua đối thoại chiến lược

Nhật Bản và Trung Quốc thường xuyên tổ chức các cuộc đối thoại chiến lược để giảm thiểu căng thẳng và tìm kiếm các giải pháp cho các vấn đề song phương. Tuy nhiên, những cuộc đối thoại này không phải lúc nào cũng mang lại kết quả như mong đợi.

4.3. Tăng cường hợp tác trong các vấn đề khu vực và toàn cầu

Nhật Bản và Trung Quốc có thể hợp tác trong các vấn đề khu vực và toàn cầu, như biến đổi khí hậu, chống khủng bố và giải quyết các cuộc khủng hoảng. Tuy nhiên, sự hợp tác này thường bị hạn chế bởi những khác biệt về lợi ích và quan điểm.

V. Tương Lai Hướng Đi Cho Quan Hệ Nhật Trung Hậu Abe

Sau khi Shinzo Abe từ chức, quan hệ Nhật - Trung đang bước vào một giai đoạn mới. Thủ tướng Kishida có thể sẽ tiếp tục chính sách cân bằng của người tiền nhiệm, nhưng cũng có thể có những điều chỉnh nhất định. Việc duy trì ổn định trong quan hệ hai nước là rất quan trọng đối với an ninh khu vực Đông Á và sự phát triển kinh tế của cả hai nước. Tuy nhiên, những thách thức như tranh chấp lãnh thổ và sự gia tăng sức mạnh quân sự của Trung Quốc vẫn sẽ tiếp tục ám ảnh quan hệ Nhật - Trung.

5.1. Tiếp tục chính sách cân bằng của Shinzo Abe

Thủ tướng Kishida và chính sách đối với Trung Quốc có thể sẽ tiếp tục chính sách cân bằng của Shinzo Abe, nhưng cũng có thể có những điều chỉnh nhất định để phù hợp với tình hình mới. Việc duy trì ổn định trong quan hệ hai nước là rất quan trọng đối với an ninh khu vực và sự phát triển kinh tế của cả hai nước.

5.2. Tìm kiếm các lĩnh vực hợp tác mới Nhật Trung

Nhật Bản và Trung Quốc có thể tìm kiếm các lĩnh vực hợp tác mới, như công nghệ xanh, năng lượng tái tạo và y tế. Hợp tác trong những lĩnh vực này có thể giúp tăng cường lòng tin và giảm thiểu căng thẳng trong quan hệ song phương.

5.3. Ứng phó với những thách thức an ninh mới

Sự gia tăng sức mạnh quân sự của Trung Quốc và những tranh chấp lãnh thổ trên biển Hoa Đông vẫn là những thách thức lớn đối với an ninh khu vực. Nhật Bản và Trung Quốc cần phải tìm kiếm các giải pháp hòa bình cho những tranh chấp này để tránh gây ra xung đột.

VI. Chủ Nghĩa Dân Tộc Ảnh Hưởng Đến Chính Sách Nhật Bản Trung Quốc

Chủ nghĩa dân tộc đóng một vai trò quan trọng trong việc định hình chính sách đối ngoại của cả Nhật Bản và Trung Quốc. Tại Nhật Bản, chủ nghĩa dân tộc Nhật Bản có thể dẫn đến những quan điểm cứng rắn hơn về các vấn đề lịch sử và tranh chấp lãnh thổ. Trong khi đó, chủ nghĩa dân tộc tại Trung Quốc có thể thúc đẩy chính phủ nước này bảo vệ các lợi ích quốc gia một cách quyết liệt hơn. Sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tộc ở cả hai nước có thể làm gia tăng căng thẳng trong quan hệ song phương.

6.1. Vai trò của dư luận trong chính sách ngoại giao

Dư luận đóng một vai trò ngày càng tăng trong việc định hình chính sách đối ngoại. Chính phủ Nhật Bản và Trung Quốc đều phải xem xét ý kiến của công chúng khi đưa ra các quyết định quan trọng liên quan đến quan hệ song phương.

6.2. Sử dụng chủ nghĩa dân tộc để củng cố vị thế chính trị

Một số nhà lãnh đạo chính trị có thể sử dụng chủ nghĩa dân tộc để củng cố vị thế chính trị của mình. Tuy nhiên, việc lạm dụng chủ nghĩa dân tộc có thể gây ra những hậu quả tiêu cực cho quan hệ quốc tế.

6.3. Khó khăn trong việc giải quyết các vấn đề lịch sử

Chủ nghĩa dân tộc có thể gây khó khăn trong việc giải quyết các vấn đề lịch sử giữa Nhật Bản và Trung Quốc. Những quan điểm khác nhau về lịch sử có thể dẫn đến những bất đồng và căng thẳng trong quan hệ song phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ HÌNH THÀNH CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA NHẬT BẢN ĐỐI VỚI TRUNG QUỐC DƯỚI THỜI THỦ TƯỚNG SHINZO ABE 1. Một số lý thuyết quan hệ quốc tế 1. Khái niệm về chính sách đối ngoại Chính sách đối ngoại (Foreign policy) còn được gọi là chính sách ngoại giao, bao gồm các chiến lược do nhà nước lựa chọn để bảo vệ lợi ích của quốc gia mình và đạt được các mục tiêu trong môi trường quan hệ quốc tế. Vì lợi ích quốc gia là tối quan trọng, các chính sách đối ngoại được chính phủ thiết kế thông qua các quy trình ra quyết định cấp cao.

Chính sách đối ngoại của một quốc gia là tập hợp các chiến lược mà quốc gia đó sử dụng trong quá trình tương tác với các quốc gia khác và các tổ chức quốc tế, trên cách lĩnh vực kinh tế, chính trị, quân sự, văn hóa – xã hội, nhằm đạt được những mục tiêu khác nhau phù hợp với lợi ích của quốc gia đó. Chính sách đối ngoại thường được coi là cánh tay nối dài của chính sách đối nội, mục tiêu định hướng ban đầu của chính sách đối ngoại là mở rộng tầm ảnh hưởng của quốc gia trong quan hệ quốc tế, góp phần bảo vệ an ninh quốc gia, đạt được sự thịnh vượng về kinh tế, hay bảo vệ và tối đa hóa lợi ích quốc gia nói chung, thông qua các con đường như hợp tác, cạnh tranh, xung đột, hoặc thậm chí chiến tranh. Vai trò của chính sách đối ngoại ngày càng trở nên quan trọng, đặc biệt trong thời đại toàn cầu hóa ngày nay, khi không quốc gia nào có thể tồn tại biệt lập và sự giao lưu, hợp tác ngày càng được chú trọng. Các nhân tố chủ chốt quyết định chính sách đối ngoại của một quốc gia bao gồm: - Thế và lực của quốc gia trên trường quốc tế; 5 - Tình hình chính trị và an ninh thế giới; - Mục tiêu quốc gia mong muốn đạt được; - Ảnh hưởng của bộ máy hoạch định chính sách đối ngoại; và - Các nhân tố chính trị nội bộ (nhóm lợi ích, giới truyền thông, công luận,…) Chính sách đối ngoại của các nước lớn trên thế giới, hoặc của các cường quốc trong khu vực luôn được các quốc gia khác trong khu vực đó và trên thế giới quan tâm nghiên cứu đặc biệt, bởi chính sách của các nước này không chỉ liên quan đến lợi ích của các quốc gia riêng lẻ, mà còn có khả năng tác động rất lớn đến tình hình hòa bình, ổn định và phát triển của cả khu vực hoặc toàn thế giới.

Các lý thuyết quan hệ quốc tế Lý thuyết quan hệ quốc tế là một tập hợp các góc nhìn, cách tiếp cận, mô hình, cũng như những cách lý giải về các hiện tượng diễn ra trong nền chính trị thế giới. Khóa luận tập trung phân tích ba lý thuyết cơ bản: lý thuyết Hiện thực, lý thuyết Tự do và lý thuyết Kiến tạo, là những lý thuyết mà các quốc gia thường dùng để giải thích quan hệ quốc tế, hoạch định chính sách đối ngoại. - Chủ nghĩa hiện thực Đây là trường phái lý thuyết lâu đời và quan trọng nhất trong quan hệ quốc tế. Những luận điểm cơ bản nhất của chủ nghĩa Hiện thực có ảnh hưởng mạnh mẽ đối với tư duy hoạch định chính sách đối ngoại của các quốc gia: Các nhà lãnh đạo chính trị phải tạo dựng sức mạnh tổng hợp để bảo vệ và tăng cường an ninh quốc gia.

Phát huy nội lực, đồng thời tăng cường sức mạnh thông qua liên minh với nước khác để chống lại các mối đe dọa tiềm tàng. Các quốc gia phải tìm cách nâng cao quyền lực, tự bảo đảm an ninh và sự tồn tại của mình thông qua việc cố gắng giành được càng nhiều nguồn lực càng tốt. Tuy nhiên, cuộc chạy đua tranh giành quyền lực dẫn tới các quốc gia phải đối mặt với một “thế lưỡng nan về an ninh ”. Bởi, khi một quốc gia càng tìm cách gia tăng quyền lực của mình thì càng làm cho các quốc gia khác bất an, buộc các 7 đổi quan hệ quốc tế theo hướng tích cực hơn.

Giảm sử dụng quyền lực quân sự trong quan hệ quốc tế, an ninh và phát triển kinh tế. Lý thuyết chủ nghĩa Tự do trong quan hệ quốc tế liên quan đến việc giảm sử dụng quyền lực quân sự; chứng minh luận điểm quyền lực kinh tế hiệu quả hơn so với sức mạnh quân sự. Theo lý thuyết Tự do, chính trị ở cấp độ quốc tế là cuộc đấu tranh vì sự đồng thuận và lợi ích chung hơn là cuộc đấu tranh vì quyền lực và danh thế. Chủ nghĩa Tự do phân tích, phê phán các điều kiện mà con người đang sống, để tìm ra nguyên nhân gây ra chiến tranh, xung đột quốc tế.

Dựa trên sự khoan dung, chung sống và các quyền về văn hóa, chính trị, dân chủ… để giải quyết xung đột. Chủ nghĩa tự do cho rằng, lợi ích kinh tế cũng quan trọng như lợi ích an ninh và xét cho cùng, phát triển kinh tế là một cách để bảo đảm an ninh; nguy cơ nghèo nàn, lạc hậu và tụt hậu về kinh tế đe dọa quốc gia từ bên ngoài cũng như từ bên trong. Vì vậy, phát triển kinh tế là ưu tiên hàng đầu, hợp tác quốc tế là cần thiết, đồng thời ở một góc độ nhất định, các thể chế quốc tế và công ty đa quốc gia có vai trò quan trọng hơn vì cần thiết cho hợp tác quốc tế cũng như phát triển kinh tế 2. - Chủ nghĩa Kiến tạo Một số điểm quan trọng của chủ nghĩa Kiến tạo về quan hệ quốc tế: Bản sắc quốc gia là cơ sở quan trọng định hình mục tiêu, chính sách đối ngoại, phát triển của quốc gia.

Theo lý thuyết Kiến tạo, bản sắc, các tiêu chuẩn, niềm tin và các giá trị cũng mang tính cấu trúc và ảnh hưởng mạnh mẽ lên các hoạt động chính trị - xã hội. Lý thuyết Kiến tạo nhấn mạnh tầm quan trọng của những cấu trúc tiêu chuẩn so với cấu trúc vật chất. Theo đó, mỗi quốc gia có bản sắc riêng, giúp định hình các mục tiêu an ninh, chính sách đối ngoại hay phát triển kinh tế mà quốc gia đó theo đuổi. Tuy nhiên, cách thức mà các quốc gia hiện thực hóa các mục tiêu này như thế nào lại phụ thuộc vào bản sắc xã hội, hay là cách các quốc gia nhận thức về bản thân mình trong mối quan hệ với các 2 Nguyễn Hoàng Như Thanh: “Sự thống nhất của các trường phái lý luận QHQT Mô hình duy lý về hành vi quốc gia” http://nghiencuuquocte.org/2016/05/24/mo-hinh-duy-ly-ve-hanh-vi-quoc-gia/more-16205.

8 quốc gia khác trong quan hệ quốc tế. Các quốc gia xác định mục tiêu, chính sách đối ngoại và lợi ích quốc gia của mình dựa trên cơ sở bản sắc quốc gia. Mỗi quốc gia có thể có nhiều bản sắc khác nhau, các bản sắc này có thể mang tính hợp tác hoặc xung đột, và lợi ích của quốc gia cũng biến đổi tùy thuộc vào bản sắc mà quốc gia xác định. Nói cách khác, các quốc gia xác định lợi ích của mình bằng cách diễn giải bối cảnh xã hội mà họ tham gia.

Lợi ích tự phát sinh bên trong mỗi chủ thể qua quá trình tương tác, xuất phát từ các đặc tính có được thông qua quá trình học hỏi hay các tiến trình giao tiếp khác. Đồng thời, phản ánh kinh nghiệm và vai trò quyền lực của chủ thể quốc gia. Khái quát chính sách đối ngoại của Nhật Bản đối với Trung Quốc trước năm 2006 Sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, quan hệ Nhật - Trung rơi vào tình trạng đối đầu do chịu ảnh hưởng của cuộc chiến tranh lạnh, mặc dù không ít lần giới lãnh đạo hai nước tìm cách bình thường hoá quan hệ ngoại giao song đều vấp phải sự cản trở của Mỹ. Vì vậy cho đến khi bình thường hoá quan hệ ngoại giao vào năm 1972, quan hệ giữa hai nước chỉ được duy trì qua kênh mậu dịch.

Song, việc Mỹ bình thường hoá quan hệ với Trung Quốc đã tạo điều kiện để hai nước bình thường hoá quan hệ, tháng 9-1972, thủ tướng Nhật Bản Tanaka và Thủ tướng Trung Quốc Chu Ân Lai đã kí vào bản tuyên bố chung đánh dấu sự chấm dứt đối đầu giữa hai nước. Sau khi bình thường hoá quan hệ ngoại giao, quan hệ giữa hai nước phát triển nhanh chóng nhất là trên lĩnh vực kinh tế nhưng do vào thời điểm này Mỹ vẫn chưa thiết lập quan hệ ngoại giao với Trung Quốc nên quan hệ Nhật - Trung vẫn còn nhiều hạn chế và chỉ từ những năm cuối của thập kỉ 70 khi Mĩ và Trung Quốc chính thức kí hiệp định thiết lập quan hệ ngoại giao thì quan hệ Nhật - Trung mới phát triển một cách toàn diện hơn. Với quan điểm “sự ổn định và phát triển của Trung Quốc có ý nghĩa rất lớn đối với sự ổn định và phát triển của khu vực Châu Á- Thái Bình Dương” và “thị trường khổng lồ của Trung 9 Quốc là rất cần cho nền kinh tế dựa vào ngoại thương” của Nhật Bản và quan điểm “vốn và kĩ thuật của Nhật Bản rất cần đối với phát triển kinh tế” của Trung Quốc chính là nguyên nhân chủ yếu thúc đẩy quan hệ hai nước phát triển mạnh mẽ như vậy. Trong lĩnh vực kinh tế hai nước nhanh chóng trở thành những đối tác quan trọng của nhau, Nhật Bản đã trở thành bạn hàng lớn nhất của Trung Quốc và Trung Quốc cũng đã vươn lên thành bạn hàng lớn thứ hai của Nhật Bản sau Mỹ.

Chẳng hạn năm 2001 kim ngạch ngoại thương hai chiều giữa Nhật Bản và Trung Quốc đạt 88,89 tỉ USD chiếm xấp xỉ khoảng 20% tổng kim ngạch ngoại thương của Trung Quốc. Ngoài ra còn một điểm nổi bật trong quan hệ kinh tế giữa hai nước là việc Nhật Bản tiến hành viện trợ ODA rất lớn cho Trung Quốc. Mặc dù là nước nhận được viện trợ ODA tương đối muộn so với các nước, nhưng cho đến nay Trung Quốc là nước nhận được nhiều viện trợ lớn thứ hai của Nhật Bản sau Indonesia với điều kiện ưu đãi hơn các nước khác là được viện trợ theo từng kế hoạch 5 năm của Trung Quốc, điều này đã góp phần rất lớn vào việc phát triển kinh tế của Trung Quốc. Mặc dù vậy quan hệ Nhật - Trung cũng còn tồn tại nhiều vấn đề đã và sẽ còn tác động vào quan hệ giữa hai nước như vấn đề sách giáo khoa lịch sử, vấn đề lãnh thổ, vấn đề Đài Loan và gần đây là va chạm kinh tế.