Chính Sách Đối Ngoại Của Liên Bang Nga Dưới Thời Tổng Thống V. Putin (2012-2016)

Luận văn thạc sĩ phân tích ussh chính sách đối ngoại của liên bang nga dưới thời tổng thống v putin giai đoạn 2012 2016, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả

• Tác giả: Trần Thị Mai Duyên
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Cảnh Toàn
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế
• Đề tài: Chính sách đối ngoại của Liên bang Nga dưới thời Tổng thống V. Putin giai đoạn 2012-2016
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Đóng góp của luận văn
• 0.7. Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG TỚI CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA NGA GIAI ĐOẠN 2012-2016
• 1.1. Tình hình thế giới
• 1.1.1. Những biến động trên thế giới
• 1.1.2. Cuộc khủng hoảng Ukraine
• 1.2. Tình hình nội bộ nước Nga
• 1.2.1. Tình hình kinh tế, chính trị, xã hội
• 1.2.2. Tình hình đối ngoại
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ THỰC TIỄN TRIỂN KHAI CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA NGA GIAI ĐOẠN 2012-2016
• 2.1. Nội dung chính sách đối ngoại của Nga giai đoạn 2012-2016
• 2.2. Thực tiễn triển khai chính sách đối ngoại của Nga giai đoạn 2012-2016
• 2.3. Chính sách của Nga đối với các nước CIS
• 2.4. Chính sách của Nga đối với EU và Mỹ
• 2.5. Chính sách của Nga đối với các đối tác châu Á
• 2.6. Chính sách của Nga đối với khu vực Trung Đông-Bắc Phi và Mỹ Latin
• 2.7. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA NGA GIAI ĐOẠN 2012-2016 VÀ MỘT SỐ TÁC ĐỘNG TỚI VIỆT NAM
• 3.1. Những thành tựu và hạn chế
• 3.2. Một số nguyên nhân của thành tựu và hạn chế
• 3.2.1. Nguyên nhân thành tựu
• 3.2.2. Nguyên nhân hạn chế
• 3.3. Một số tác động tới Việt Nam
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Chính Sách Đối Ngoại Của Nga Dưới Thời Tổng Thống Putin 2012 2016

Chính sách đối ngoại của Nga dưới thời Tổng thống V. Putin giai đoạn 2012-2016 đã phản ánh sự thay đổi mạnh mẽ trong bối cảnh quốc tế. Sau khi trở lại cương vị Tổng thống, Putin đã điều chỉnh chính sách nhằm khôi phục vị thế của Nga trên trường quốc tế. Sự kiện Crimea và cuộc can thiệp quân sự tại Syria là những ví dụ điển hình cho chiến lược này. Chính sách này không chỉ nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia mà còn khẳng định quyền lực của Nga trong các vấn đề toàn cầu.

1.1. Tình hình chính trị và kinh tế toàn cầu tác động đến Nga

Giai đoạn 2012-2016 chứng kiến nhiều biến động trong chính trị và kinh tế toàn cầu. Sự phục hồi chậm chạp của nền kinh tế thế giới và khủng hoảng nợ công ở châu Âu đã tạo ra những thách thức lớn cho Nga. Những yếu tố này đã ảnh hưởng đến cách thức mà Nga điều chỉnh chính sách đối ngoại của mình.

1.2. Định hình lại vị thế của Nga trên trường quốc tế

Dưới sự lãnh đạo của Putin, Nga đã tìm cách khôi phục vị thế cường quốc thông qua các hành động quyết đoán. Việc tham gia vào các cuộc khủng hoảng quốc tế như Syria và Ukraine đã giúp Nga khẳng định vai trò của mình trong các vấn đề toàn cầu.

II. Những Thách Thức Trong Chính Sách Đối Ngoại Của Nga 2012 2016

Chính sách đối ngoại của Nga không chỉ gặp phải những thách thức từ bên ngoài mà còn từ chính nội bộ. Sự gia tăng căng thẳng với phương Tây, đặc biệt là sau sự kiện Crimea, đã dẫn đến các biện pháp trừng phạt kinh tế từ EU và Mỹ. Điều này đã tạo ra áp lực lớn lên nền kinh tế Nga và ảnh hưởng đến các mối quan hệ quốc tế.

2.1. Căng thẳng với phương Tây và các biện pháp trừng phạt

Sau sự kiện Crimea, Nga đã phải đối mặt với hàng loạt biện pháp trừng phạt từ phương Tây. Những biện pháp này không chỉ ảnh hưởng đến kinh tế mà còn làm suy yếu vị thế của Nga trong các cuộc đàm phán quốc tế.

2.2. Tình hình nội bộ và tác động đến chính sách đối ngoại

Tình hình chính trị và kinh tế nội bộ cũng đã ảnh hưởng đến khả năng thực hiện chính sách đối ngoại của Nga. Các vấn đề như tham nhũng, bất ổn xã hội đã làm giảm hiệu quả của các chiến lược đối ngoại.

III. Phương Pháp Thực Hiện Chính Sách Đối Ngoại Của Nga 2012 2016

Nga đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau để thực hiện chính sách đối ngoại của mình. Từ việc sử dụng sức mạnh quân sự đến các biện pháp ngoại giao, Nga đã tìm cách khẳng định vị thế của mình trên trường quốc tế. Các chiến lược này không chỉ nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia mà còn để tạo ra ảnh hưởng trong khu vực.

3.1. Sử dụng sức mạnh quân sự trong chính sách đối ngoại

Chiến dịch quân sự tại Syria và sự can thiệp vào Ukraine là những ví dụ điển hình cho việc Nga sử dụng sức mạnh quân sự để đạt được mục tiêu chính trị. Những hành động này đã giúp Nga khẳng định quyền lực và ảnh hưởng trong khu vực.

3.2. Đẩy mạnh ngoại giao và hợp tác quốc tế

Ngoài sức mạnh quân sự, Nga cũng đã chú trọng đến việc xây dựng các mối quan hệ ngoại giao với các quốc gia khác. Việc tham gia vào các tổ chức quốc tế và ký kết các hiệp định hợp tác đã giúp Nga mở rộng ảnh hưởng của mình.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Chính Sách Đối Ngoại Nga 2012 2016

Chính sách đối ngoại của Nga đã có những ứng dụng thực tiễn rõ rệt trong quan hệ với các quốc gia khác. Sự kiện Crimea và cuộc chiến ở Syria đã tạo ra những thay đổi lớn trong cách thức mà các quốc gia khác nhìn nhận về Nga. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quan hệ quốc tế mà còn tác động đến các vấn đề an ninh toàn cầu.

4.1. Tác động đến quan hệ Nga Mỹ

Quan hệ giữa Nga và Mỹ đã trở nên căng thẳng hơn bao giờ hết sau sự kiện Crimea. Những xung đột này đã làm thay đổi cách thức mà hai quốc gia tương tác với nhau trên trường quốc tế.

4.2. Ảnh hưởng đến các quốc gia châu Âu

Chính sách đối ngoại của Nga cũng đã tác động đến các quốc gia châu Âu, đặc biệt là trong bối cảnh khủng hoảng di cư và an ninh. Các quốc gia châu Âu đã phải điều chỉnh chính sách của mình để đối phó với những thách thức từ Nga.

V. Kết Luận Về Chính Sách Đối Ngoại Của Nga Dưới Thời Tổng Thống Putin

Chính sách đối ngoại của Nga dưới thời Tổng thống V. Putin giai đoạn 2012-2016 đã phản ánh sự thay đổi mạnh mẽ trong bối cảnh quốc tế. Những thách thức và cơ hội đã định hình lại cách thức mà Nga tương tác với các quốc gia khác. Tương lai của chính sách này sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm tình hình nội bộ và bối cảnh quốc tế.

5.1. Tương lai của chính sách đối ngoại Nga

Dự báo về tương lai của chính sách đối ngoại Nga sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm sự thay đổi trong bối cảnh quốc tế và nội bộ. Nga cần phải điều chỉnh chiến lược để thích ứng với những thách thức mới.

5.2. Tác động đến quan hệ quốc tế trong tương lai

Chính sách đối ngoại của Nga sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến quan hệ quốc tế, đặc biệt là trong bối cảnh các cường quốc đang cạnh tranh ảnh hưởng. Việc duy trì ổn định và hợp tác sẽ là thách thức lớn cho Nga trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Năm 2012 đánh dấu sự khởi đầu nhiệm kỳ tổng thống thứ ba của Vladimir Putin với việc ban hành 11 sắc lệnh chiến lược ngày 07/5/2012, định hình lại toàn bộ cấu trúc ngoại giao của Liên bang Nga trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu biến động dữ dội. Trọng tâm nghiên cứu giải quyết bài toán: Làm thế nào nước Nga có thể khôi phục vị thế cường quốc hàng đầu, bảo vệ không gian an ninh sinh tồn và ứng phó hiệu quả trước các đòn trừng phạt kinh tế từ Mỹ cùng phương Tây sau bước ngoặt khủng hoảng Ukraine năm 2014. Mục tiêu cốt lõi của đề tài là làm rõ những nhân tố tác động từ bên trong lẫn bên ngoài, phân tích thực tiễn triển khai chính sách đối ngoại đối với các khu vực địa - chiến lược trọng yếu, từ đó đánh giá thành tựu, hạn chế và chỉ ra tác động nhiều chiều đến quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nga.

Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát các trục quan hệ đối ngoại then chốt của Moscow gồm Cộng đồng các quốc gia độc lập (CIS), Liên minh châu Âu (EU), Mỹ, khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Trung Đông - Bắc Phi và Mỹ Latinh. Phạm vi thời gian tập trung vào giai đoạn 2012-2016, được chia thành hai giai đoạn bản lề: giai đoạn 2012-2014 từ khi Tổng thống V. Putin trở lại Điện Kremlin đến trước cuộc khủng hoảng Ukraine, và giai đoạn 2014-2016 khi Nga tái cơ cấu toàn diện chính sách đối ngoại sang hướng Đông dưới áp lực bao vây, cấm vận. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp hệ thống luận cứ khoa học thực chứng, hỗ trợ công tác dự báo chiến lược đối ngoại và gia tăng hiệu quả khai thác thị trường Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU) với quy mô 4.500 tỷ USD gồm 180 triệu dân đối với các nhà hoạch định chính sách ngoại giao và thương mại quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết Chủ nghĩa hiện thực và Hiện thực mới (Neorealism) trong quan hệ quốc tế làm nền tảng phân tích chủ đạo. Theo quan điểm của chủ nghĩa hiện thực, hệ thống quốc tế mang tính chất vô chính phủ, nơi sức mạnh quốc gia, năng lực quân sự và việc bảo đảm lợi ích an ninh cốt lõi là mục tiêu tối thượng chi phối hành vi đối ngoại của các quốc gia. Bên cạnh đó, Thuyết Địa chính trị (Geopolitics) được kết hợp để luận giải không gian sinh tồn Á - Âu, lý giải vì sao khu vực hậu Xô viết luôn được Moscow coi là vùng đệm an ninh không thể xâm phạm trước các đợt mở rộng liên tiếp về phía Đông của khối Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên khung phân tích chính sách đối ngoại đa tầng nấc, kết hợp tương tác giữa ba cấp độ: cấp độ hệ thống quốc tế (cạnh tranh quyền lực giữa các nước lớn Mỹ - Nga - Trung Quốc), cấp độ quốc gia (tình trạng suy giảm tăng trưởng kinh tế, sự phụ thuộc vào xuất khẩu năng lượng và áp lực ổn định chính trị - xã hội trong nước), và cấp độ cá nhân lãnh đạo (tư tưởng chiến lược và bản lĩnh quyết sách của Tổng thống V. Putin). Khung lý thuyết làm sáng tỏ 4 khái niệm trọng tâm: trật tự thế giới đa cực (multipolar world order), không gian hậu Xô viết, chiến lược xoay trục hướng Đông (Pivot to the East), và răn đe chiến lược phi đối xứng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp chuẩn xác từ hơn 15 văn kiện quy phạm pháp luật và tuyên bố chiến lược cấp nhà nước của Nga, tiêu biểu như bài viết "Nước Nga và thế giới đang thay đổi" ngày 01/3/2012, "Khái niệm chính sách đối ngoại Liên bang Nga" ban hành ngày 12/2/2013 và bản cập nhật ngày 30/11/2016, cùng Chiến lược An ninh Quốc gia Nga đến năm 2020. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ hơn 100 công trình nghiên cứu học thuật, báo cáo kinh tế của Ngân hàng Thế giới, số liệu thống kê của Bộ Tài chính Nga và các viện nghiên cứu quan hệ quốc tế uy tín toàn cầu.

Quy trình chọn mẫu áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích (Purposive Sampling) đối với 5 cụm đối tác và khu vực địa lý mang tính quyết định đến an ninh và kinh tế của Nga. Các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành bao gồm: phương pháp phân tích chính sách, phân tích lợi ích quốc gia, phương pháp hệ thống - cấu trúc và phương pháp nghiên cứu khu vực học. Việc lựa chọn tổ hợp phương pháp này giúp bảo đảm tính khách quan, làm rõ mối quan hệ nhân quả giữa biến động môi trường an ninh quốc tế với các điều chỉnh đối ngoại thực dụng, quyết đoán của chính quyền Tổng thống V. Putin trong suốt timeline nghiên cứu 2012-2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, Nga đã tái xác lập và củng cố vững chắc không gian ảnh hưởng tại khu vực hậu Xô viết thông qua hội nhập kinh tế sâu rộng và hiện diện quân sự chiến lược. Đỉnh cao là việc thành lập Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU) chính thức vận hành từ ngày 01/01/2015, quy tụ 5 quốc gia thành viên gồm Nga, Belarus, Kazakhstan, Armenia và Kyrgyzstan, tạo lập một thị trường chung có quy mô sản lượng kinh tế 4.500 tỷ USD với 180 triệu người tiêu dùng. Về mặt an ninh, Nga đã ký kết thỏa thuận gia hạn căn cứ quân sự tại Tajikistan đến năm 2024 vào tháng 10/2012 và duy trì kiều hối của khoảng 876.000 lao động Tajikistan làm việc tại Nga chuyển về nước đạt 1,9 tỷ USD năm 2016 (tương đương 33,3% GDP của quốc gia Trung Á này).

Thứ hai, cuộc khủng hoảng Ukraine năm 2014 tạo nên bước ngoặt chuyển dịch từ đối tác sang đối đầu trực diện giữa Nga với Mỹ và EU. Sự kiện sáp nhập bán đảo Crimea ngày 18/3/2014 sau cuộc trưng cầu dân ý ngày 16/3/2014 đã vấp phải các lệnh trừng phạt kinh tế khốc liệt từ phương Tây. Điều này khiến nền kinh tế Nga chịu thiệt hại ước tính khoảng 40 tỷ USD mỗi năm, tốc độ tăng trưởng GDP giảm từ 0,6% năm 2014 xuống mức âm 3,7% năm 2015, tỷ lệ lạm phát phi mã lên 12,05% và dòng vốn đầu tư rút khỏi Nga khoảng 70 tỷ USD. Từ tháng 03/2014 đến tháng 12/2015, đồng Rúp đã mất giá tới 72,7% so với USD và 51,7% so với Euro, buộc Moscow phải thực thi các biện pháp chống trừng phạt kiên quyết và duy trì lệnh cấm vận nhập khẩu thực phẩm từ phương Tây.

Thứ ba, sự can dự quân sự quyết đoán tại Trung Đông đã phá vỡ thế độc quyền quyền lực của Mỹ và thiết lập vị thế cường quốc toàn cầu không thể thay thế. Ngày 30/9/2015, Nga chính thức mở chiến dịch không kích theo lời đề nghị của chính quyền Tổng thống Syria Bashar al-Assad, giải phóng phần lớn lãnh thổ khỏi Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS). Trước đó, ngày 27/9/2015, Nga thiết lập liên minh 4 bên gồm Nga, Iran, Iraq và Syria. Đồng thời, ngoại giao Nga đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy Thỏa thuận hạt nhân lịch sử P5+1 với Iran ngày 14/7/2015, chứng minh vai trò cân bằng chiến lược của Điện Kremlin trên trường quốc tế.

Thứ tư, chiến lược "hướng Đông" được đẩy mạnh thực chất, đưa khu vực châu Á - Thái Bình Dương trở thành trụ cột thay thế. Quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện Nga - Trung phát triển vượt bậc trên các lĩnh vực thương mại năng lượng và phối hợp tại BRICS, SCO. Đối với Việt Nam, quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện tiếp tục được củng cố vững chắc, mở đường cho việc ký kết Hiệp định Thương mại Tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á - Âu (VN-EAEU FTA) vào tháng 5/2015, đưa Việt Nam trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới ký FTA với khối kinh tế chiến lược này.

Biến động các chỉ số kinh tế vĩ mô của Nga giai đoạn 2011 - 2015:
+-------------------------------+--------+--------+--------+--------+--------+
| Chỉ tiêu vĩ mô                |  2011  |  2012  |  2013  |  2014  |  2015  |
+-------------------------------+--------+--------+--------+--------+--------+
| Tăng trưởng GDP (%)           |  +4,3  |  +3,4  |  +1,5  |  +0,6  |  -3,7  |
| Tỷ lệ lạm phát (%)            |   4,2  |   6,6  |   6,1  |  11,4  |  12,05 |
| Dự trữ ngoại hối (tỷ USD)     |   498  |   537  |   510  |   440  |   368  |
| Mức mất giá đồng Rúp vs USD   |  Ổn định| Ổn định| Ổn định| -41,5% | -72,7% |
+-------------------------------+--------+--------+--------+--------+--------+

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu cho thấy sự kết hợp chặt chẽ giữa chủ nghĩa thực dụng đối ngoại và nhu cầu củng cố chế độ nội trị của Tổng thống V. Putin. Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến các quyết sách cứng rắn của Moscow bắt nguồn từ sự thất vọng tích tụ trước việc phương Tây vi phạm các cam kết an ninh hậu Chiến tranh Lạnh, cùng với nhận thức sâu sắc rằng việc để mất không gian ảnh hưởng tại Ukraine sẽ đe dọa trực tiếp đến an ninh cốt lõi của Nga. So với các công trình nghiên cứu quốc tế cùng thời kỳ, luận văn khẳng định chính sách đối ngoại của Nga giai đoạn 2012-2016 không thuần túy là phản ứng thụ động trước khủng hoảng mà là một cuộc tái cơ cấu chiến lược chủ động, có tầm nhìn dài hạn nhằm thiết lập trật tự thế giới đa cực.

Về phương diện trực quan hóa, toàn bộ dữ liệu biến động kinh tế và chuyển dịch đối ngoại có thể được biểu diễn sinh động qua Biểu đồ đường (Line Chart) mô tả xu hướng sụt giảm tăng trưởng GDP từ 4,3% năm 2011 xuống âm 3,7% năm 2015 do tác động kép của giá dầu thô lao dốc và trừng phạt kinh tế, kết hợp với Biểu đồ cột chồng (Stacked Bar Chart) thể hiện sự dịch chuyển tỷ trọng thương mại quốc tế của Nga từ các đối tác EU sang các nước châu Á và CIS. Bên cạnh đó, Bảng ma trận đối sánh ngoại giao giúp minh họa rõ nét tính phân hóa trong quan hệ giữa Nga với phương Tây (đối đầu, áp đặt trừng phạt) so với quan hệ với các đối tác phương Đông (hợp tác toàn diện, thúc đẩy liên kết thể chế). Ý nghĩa khoa học của các kết quả này cung cấp cái nhìn đa chiều, phản bác luận điểm coi Nga chỉ là "cường quốc khu vực" và khẳng định năng lực răn đe toàn diện của Moscow.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, đẩy mạnh tận dụng tối đa các ưu đãi từ Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EAEU (VN-EAEU FTA). Bộ Công Thương cùng các hiệp hội ngành hàng cần triển khai ngay các chương trình xúc tiến thương mại có mục tiêu, cắt giảm chi phí logistics vận tải Á - Âu, phấn đấu nâng kim ngạch thương mại song phương Việt Nam - Liên bang Nga từ mức hơn 3 tỷ USD giai đoạn nghiên cứu lên mục tiêu 10 tỷ USD vào giai đoạn 2025-2030, ưu tiên các nhóm mặt hàng thế mạnh như thủy sản, nông sản chế biến, dệt may và linh kiện điện tử.

Thứ hai, nâng cấp cơ chế đối thoại và tham vấn chiến lược an ninh - ngoại giao thường niên. Bộ Ngoại giao phối hợp cùng Bộ Quốc phòng thiết lập các phiên làm việc định kỳ cấp Thứ trưởng và Ủy ban liên chính phủ Việt - Nga nhằm cập nhật dự báo biến động địa chính trị tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Biển Đông. Hoạt động này cần hoàn thành xây dựng quy chế chia sẻ thông tin chiến lược trong vòng 12 tháng, bảo đảm nguyên tắc cân bằng quan hệ với các nước lớn và giữ vững môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển đất nước.

Thứ ba, mở rộng hợp tác năng lượng truyền thống và thúc đẩy chuyển giao công nghệ năng lượng mới. Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) cùng các đối tác chiến lược của Nga như Gazprom, Zarubezhneft cần xây dựng lộ trình 5 năm gia tăng công suất khai thác tại các mỏ thuộc thềm lục địa Việt Nam, đồng thời thúc đẩy triển khai dự án xây dựng Trung tâm Khoa học và Công nghệ Hạt nhân tại Việt Nam với công nghệ an toàn tiên tiến do phía Nga chuyển giao.

Thứ tư, tăng cường nguồn lực nghiên cứu khoa học chuyên sâu về khu vực học và địa chính trị đương đại. Các viện nghiên cứu chiến lược, Học viện Ngoại giao và các trường đại học khối khoa học xã hội cần phê duyệt đề án nghiên cứu chuyên đề về chính sách đối ngoại của các cường quốc giai đoạn mới, đặt chỉ tiêu xuất bản từ 15 đến 20 công trình phân tích dự báo thực tiễn mỗi năm, phục vụ trực tiếp cho công tác tham mưu chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ và đa phương hóa của Đảng và Nhà nước.

Kế hoạch triển khai các nhóm khuyến nghị chiến lược giai đoạn 2025 - 2030:
+-------------------------------+--------------------------+-----------------------+--------------------------+
| Nhóm giải pháp                | Mục tiêu định lượng      | Khung thời gian       | Cơ quan chịu trách nhiệm |
+-------------------------------+--------------------------+-----------------------+--------------------------+
| 1. Thúc đẩy VN-EAEU FTA       | Đạt kim ngạch 10 tỷ USD  | Giai đoạn 2025 - 2030 | Bộ Công Thương, VCCI     |
| 2. Tham vấn an ninh định kỳ   | 02 phiên đối thoại/năm   | Hoàn thành trong 1 năm| Bộ Ngoại giao, Bộ Q.Phòng|
| 3. Hợp tác năng lượng hạt nhân| Triển khai trung tâm KHCN| Lộ trình 5 năm        | Bộ KH&CN, Petrovietnam   |
| 4. Nghiên cứu địa chính trị   | 15 - 20 đề tài ứng dụng  | Thường niên           | Các Viện nghiên cứu, ĐHQG|
+-------------------------------+--------------------------+-----------------------+--------------------------+

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, các nhà hoạch định chính sách và cán bộ làm công tác ngoại giao tại các cơ quan quản lý nhà nước. Công trình cung cấp hệ thống luận cứ thực chứng sắc bén về tư duy địa chính trị, nghệ thuật đàm phán và cách thức ứng phó với trừng phạt của Liên bang Nga, là tài liệu tham khảo trực tiếp phục vụ việc hoạch định đường lối đối ngoại của Việt Nam trong kỷ nguyên đa cực hóa.

Thứ hai, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Quan hệ quốc tế, Quốc tế học và Lịch sử thế giới đương đại. Luận văn đóng vai trò là một tài liệu học thuật toàn diện với nguồn tư liệu sơ cấp chuẩn xác, giúp người đọc nắm vững phương pháp phân tích chính sách đối ngoại hiện đại và vận dụng các lý thuyết hiện thực mới vào giải mã các điểm nóng xung đột toàn cầu.

Thứ ba, chuyên gia phân tích chiến lược, quản trị rủi ro tại các tập đoàn kinh tế và doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Nội dung nghiên cứu về thị trường EAEU, tác động của biến động tỷ giá đồng Rúp (mất giá 72,7%) và các rào cản cấm vận thương mại giúp doanh nghiệp xây dựng kịch bản phòng ngừa rủi ro tài chính, tối ưu hóa chuỗi cung ứng khi thâm nhập thị trường khu vực Á - Âu.

Thứ tư, sinh viên các ngành Khoa học Xã hội và Nhân văn chuẩn bị thực hiện khóa luận tốt nghiệp. Luận văn là mẫu hình tham khảo chuẩn mực về cấu trúc học thuật, phương pháp xử lý số liệu lịch sử kết hợp kinh tế - chính trị, và kỹ thuật trình bày báo cáo nghiên cứu khoa học đạt tiêu chuẩn quốc gia.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao Nga xác định không gian hậu Xô viết (CIS) là ưu tiên đối ngoại số một giai đoạn 2012-2016?

Không gian CIS có quy mô dân số 300 triệu người và GDP khoảng 1.700 tỷ USD, đóng vai trò là vành đai an ninh sinh tồn và thị trường kinh tế truyền thống của Nga. Tổng thống V. Putin ưu tiên liên kết CIS nhằm thành lập EAEU quy mô 4.500 tỷ USD vào năm 2015, đồng thời duy trì các căn cứ quân sự chiến lược tại Tajikistan và Kyrgyzstan để ngăn chặn ảnh hưởng của Mỹ và NATO tiếp cận sát biên giới Nga.

Cuộc khủng hoảng Ukraine năm 2014 đã tác động cụ thể như thế nào đến nền kinh tế Nga?

Sau sự kiện sáp nhập Crimea tháng 3/2014, các biện pháp cấm vận từ Mỹ và EU đã khiến Nga thiệt hại khoảng 40 tỷ USD mỗi năm. Kết hợp với việc giá dầu thế giới lao dốc từ tháng 6/2014, tăng trưởng GDP của Nga sụt giảm mạnh xuống âm 3,7% trong năm 2015, tỷ lệ lạm phát chạm mốc 12,05%, dự trữ ngoại hối giảm hơn 70 tỷ USD và đồng Rúp mất giá tới 72,7% so với đồng USD.

Chiến dịch can thiệp quân sự tại Syria từ tháng 9/2015 mang lại những thành tựu gì cho Moscow?

Bắt đầu từ ngày 30/9/2015, chiến dịch không kích của Nga đã đẩy lùi IS, bảo vệ chính quyền Tổng thống Bashar al-Assad và thiết lập thế cân bằng chiến lược mới tại Trung Đông. Chiến dịch này giúp Nga củng cố căn cứ hải quân Tartus và căn cứ không quân Hmeymim, phá vỡ thế bao vây cô lập của phương Tây và chứng minh sức mạnh quân sự vượt trội của Nga trên trường quốc tế.

Chiến lược "hướng Đông" của Nga giai đoạn 2012-2016 mở ra cơ hội kinh tế nào cho Việt Nam?

Việc Nga chuyển hướng địa chính trị sang châu Á - Thái Bình Dương đã thúc đẩy quan hệ song phương với Việt Nam lên tầm cao mới, nổi bật là việc ký kết Hiệp định Thương mại Tự do VN-EAEU vào tháng 5/2015. Hiệp định này mang lại mức thuế suất ưu đãi 0% cho hàng nghìn dòng thuế, tạo điều kiện thuận lợi cho hàng hóa Việt Nam thâm nhập sâu vào thị trường 180 triệu dân của khối Á - Âu.

Đặc trưng nổi bật nhất trong phong cách lãnh đạo đối ngoại của Tổng thống V. Putin giai đoạn này là gì?

Chính sách đối ngoại của Tổng thống V. Putin thể hiện rõ tính độc lập, quyết đoán và thực dụng cao độ dựa trên nguyên tắc bảo vệ tuyệt đối lợi ích quốc gia. Điện Kremlin chủ động thực hiện các biện pháp đáp trả tương xứng trước các áp lực cấm vận, kiên định lập trường răn đe hạt nhân nhưng vẫn khéo léo duy trì các kênh đối thoại đa phương như đàm phán hạt nhân Iran P5+1 để khẳng định vị thế cường quốc.

Kết luận

• Luận văn phân tích toàn diện quá trình điều chỉnh chính sách đối ngoại của Liên bang Nga giai đoạn 2012-2016 dưới sự lãnh đạo của Tổng thống V. Putin từ hợp tác thận trọng sang đối đầu chiến lược với phương Tây.
• Nghiên cứu làm rõ việc thành lập EAEU ngày 01/01/2015 với quy mô 4.500 tỷ USD và chiến dịch quân sự Syria ngày 30/9/2015 là hai cột mốc khẳng định sự trở lại của Nga với tư cách siêu cường toàn cầu.
• Luận văn chứng minh tính tất yếu của chiến lược "hướng Đông", chỉ ra những thành công nổi bật trong quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với Trung Quốc và Việt Nam trong bối cảnh chịu sức ép trừng phạt kinh tế khiến GDP năm 2015 giảm 3,7%.
• Đóng góp khoa học then chốt của công trình là cung cấp hệ thống tư liệu lịch sử, kinh tế - chính trị phong phú cùng khung giải pháp thực tiễn giúp Việt Nam tận dụng tối đa lợi ích từ Hiệp định VN-EAEU FTA.
• Lộ trình nghiên cứu tiếp theo cần tập trung đánh giá tác động của cuộc xung đột Nga - Ukraine giai đoạn sau năm 2022 và các kịch bản định hình trật tự thế giới mới để phục vụ kịp thời công tác ngoại giao kinh tế quốc gia. Hãy liên hệ các cơ sở đào tạo chuyên ngành Quốc tế học để khai thác toàn văn công trình nghiên cứu giá trị này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của đề tài gồm có 3 chƣơng: Chƣơng 1: Những nhân tố tác động tới chính sách đối ngoại của Nga giai đoạn 2012-2016. Chƣơng này phân tích về tình hình thế giới và trong nƣớc tác động tới việc hình thành và triển khai chính sách đối ngoại của Nga. Chƣơng 2: Nội dung và thực tiễn triển khai chính sách đối ngoại của Nga giai đoạn 2012-2016. Chƣơng này trình bày về quan điểm, mục tiêu và quá trình triển khai chính sách đối ngoại của Nga với một số đối tác chính gồm CIS, EU và Mỹ, Trung Quốc và các đối tác châu Á khác, khu vực Trung Đông-Bắc Phi và Mỹ Latin.

10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 3: Đánh giá kết quả thực hiện chính sách đối ngoại của Nga giai đoạn 2012-2016 và một số tác động tới Việt Nam. Chƣơng này phân tích về những kết quả, thành tựu cũng nhƣ hạn chế trong chính sách đối ngoại của Nga, tìm hiểu nguyên nhân, nhân tố tác động tới các kết quả đó. Đồng thời, đƣa ra nhận định về một số tác động đối với Việt Nam. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG TỚI CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA NGA GIAI ĐOẠN 2012-2016 1.

Tình hình thế giới 1. Những biến động trên thế giới Tháng 3/2012, Tổng thống Nga V. Putin tiếp tục trở thành ngƣời lãnh đạo đất nƣớc Liên bang Nga trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực có những biến động phức tạp với những bƣớc chuyển nhanh và mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực, tác động tới hầu hết các quốc gia. Những thay đổi này là tác nhân quan trọng định hình cục diện toàn cầu trong năm 2012 và những năm tiếp theo.

Những thay đổi này diễn ra ở các khu vực và trên nhiều lĩnh vực khác nhau. Một là, kinh tế thế giới có dấu hiệu ổn định hơn, nhƣng phục hồi chậm và tiềm ẩn một số nguy cơ dẫn tới suy thoái kép. Kể từ năm 2011, nền kinh tế toàn cầu bắt đầu thoát khỏi cuộc suy thoái, bƣớc vào giai đoạn phục hồi và tăng trƣởng, nhƣng không đồng đều, mong manh, chứa đựng nhiều rủi ro. Một số nƣớc khu vực EU gặp phải những khó khăn tài chính và chính trị, gây ra “cơn bão” khủng hoảng nợ công, ngƣời dân liên tục xuống đƣờng biểu tình phản đối chính sách “thắt lƣng buộc bụng”, làm nảy sinh những bất ổn xã hội tại nhiều quốc gia, thậm chí chính phủ một số nƣớc nhƣ Hy Lạp, Italy, Đan Mạch bị thay thế.

Vấn đề khủng hoảng nợ công trầm trọng ở châu Âu có nguy cơ đẩy nền kinh tế thế giới vào một cuộc suy thoái kép, tác động sâu sắc đến nền kinh tế các nƣớc lớn nhƣ Mỹ, Nga, Trung Quốc, Nhật Bản. Những căng thẳng về thƣơng mại, chống bán phá giá, tỷ giá tiền tệ… diễn ra ngày càng gay gắt và quyết liệt, trong bối cảnh các nƣớc có xu hƣớng triển khai các chính sách đối ngoại theo hƣớng đạt đƣợc tối đa các lợi ích kinh tế quan trọng. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hai là, cục diện thế giới tiếp tục có những thay đổi sâu sắc. Bên cạnh vị trí siêu cƣờng của Mỹ với sức mạnh vƣợt trội về kinh tế, quân sự và khoa học công nghệ, sự trỗi dậy và vƣơn lên của các nƣớc lớn khác nhƣ Trung Quốc, Nga, Nhật Bản, Ấn Độ, Brazil… ngày càng chứng tỏ vai trò, vị thế trên bàn cờ chính trị không chỉ tầm khu vực mà cả trên phạm vi toàn cầu [56].

Xu hƣớng đa cực hóa, đa dạng hóa trong quan hệ quốc tế phát triển; quan hệ giữa các nƣớc lớn ngày càng đan xen và ảnh hƣởng lẫn nhau trong khuôn khổ vừa hợp tác, vừa đấu tranh, vừa kiềm chế lẫn nhau; hợp tác nhƣng không dẫn tới liên minh mới, đấu tranh, nhƣng tránh đối đầu quân sự trực tiếp [19, tr. Trong đó, xu thế đa cực định hình rõ nét hơn và yếu tố cạnh tranh có xu hƣớng gia tăng. Các nƣớc lớn vừa kiềm chế nhau, vừa lợi dụng lẫn nhau, vừa va chạm vừa điều chỉnh vì lợi ích quốc gia, nhất là về phạm vi ảnh hƣởng kinh tế - thƣơng mại, những vấn đề lợi ích chiến lƣợc sống còn, nhƣ không gian tự do hành động, khu vực ảnh hƣởng, tài nguyên năng lƣợng, thƣơng mại… Những điều này dẫn tới sự điều chỉnh chính sách đối ngoại theo hƣớng chủ động, linh hoạt, thực dụng ở các nƣớc, trong đó có Nga. Ba là, trong năm 2012, không chỉ có sự thay đổi lãnh đạo ở Nga với việc Tổng thống V.

Putin lên nắm quyền, mà ở Mỹ Tổng thống B.Obama tái cử nhiệm kỳ 2, tại Trung Quốc, nhà lãnh đạo Tập Cận Bình trở thành Tổng Bí thƣ Ban Chấp hành Trung ƣơng Đảng Cộng sản Trung Quốc, là lãnh đạo cấp cao nhất với quyết tâm chấn hƣng dân tộc Trung Hoa, cũng nhƣ các nƣớc lớn khác điều chỉnh và đẩy mạnh triển khai chiến lƣợc theo hƣớng chi phối quan hệ quốc tế và cạnh tranh ảnh hƣởng toàn cầu. Mỹ tiếp tục điều chỉnh chiến lƣợc nhằm duy trì ảnh hƣởng và đảm bảo lợi ích tại các khu vực trọng điểm, thực hiện chính sách can dự toàn cầu nhằm duy trì vị thế, vai trò lãnh đạo thế giới, thu hẹp không gian chiến lƣợc của các nƣớc lớn khác; tiếp tục coi châu Âu là “đối tác cốt yếu”, triển khai các hệ thống phòng thủ tên lửa ở châu Âu nhằm hạn chế khả năng răn đe của Nga, thể hiện rõ bản chấ t của khẩ u hiê ̣u 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] “cài đă ̣t la ̣i” quan hê ̣ Mỹ - Nga do Tổng thống Mỹ B.Obama khởi xƣớng. Trung Quốc thực hiện chính sách đối ngoại linh hoạt; đẩy mạnh triển khai trên tất cả các hƣớng nhằm tăng cƣờng và mở rộng ảnh hƣởng quốc tế; tăng cƣờng quan hệ với các nƣớc lớn khác, đặc biệt là các nƣớc trong khối BRICS (Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi); khẳng định phát triển quan hệ hợp tác chiến lƣợc Trung - Nga là ƣu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại. Nhật Bản thúc đẩy quan hệ đồng minh và cải thiện quan hệ với các nƣớc lớn, đẩy mạnh triển khai chính sách đối ngoại nhằm trở thành cƣờng quốc có tiếng nói quan trọng trên trƣờng quốc tế, thực hiện mục tiêu trở thành cƣờng quốc toàn diện, thúc đẩy quan hệ hợp tác nhiều mặt với Nga; tăng cƣờng quan hệ đối tác với các nƣớc Đông Nam Á, chủ động can dự vào các vấn đề quốc tế nhằm thể hiện vai trò “cƣờng quốc bình thƣờng”.

Ấn Độ thực hiện chính sách đối ngoại độc lập, năng động, quyết đoán, thực dụng, tự chủ và cân bằng, để đạt mục tiêu trở thành cƣờng quốc khu vực và thế giới, thực hiện đẩy mạnh quan hệ với Nga; tích cực tham gia hoạt động của các tổ chức quốc tế, khu vực; ƣu tiên quan hệ hữu nghị với các nƣớc láng giềng, tăng cƣờng quan hệ hợp tác toàn diện với các nƣớc ASEAN, coi ASEAN là trọng tâm trong thúc đẩy thực hiện chính sách hƣớng Đông. Bốn là, các khu vực không gian địa-chiến lƣợc đƣợc Nga xác định, nhƣ khu vực CIS, Trung Á và các khu vực khác trên thế giới chịu sự canh tranh ảnh hƣởng mạnh mẽ giữa các nƣớc lớn. Ở khu vực không gian hậu Xô viết, EU tìm cách mở rộng ảnh hƣởng ở khu vực CIS qua việc tăng cƣờng cơ chế Đối tác phía Đông. Mỹ cũng gia tăng cạnh tranh ảnh hƣởng và kiềm chế Nga tại khu vực Trung Á, duy trì vùng đệm an ninh với Afganistan, Pakistan xung quanh Nga.

Trung Quốc viện trợ tài chính để tăng cƣờng kết nối với các nƣớc CIS ở Trung Á thông qua Sáng kiến Vành đai và con đƣờng. Ấn Độ cũng tăng cƣờng các mối quan hệ song phƣơng với các nƣớc Trung Á. Trong khi đó, khu vực Trung Đông-Bắc Phi, Mỹ Latin tiếp tục chịu sự cạnh tranh ảnh 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hƣởng mạnh mẽ của các nƣớc lớn. Ở khu vực Trung Đông-Bắc Phi, Mỹ thông qua khoản viện trợ 70 triệu USD cho các phe đối lập Syria chống lại Chính phủ của Tổng thống B.

Một số nƣớc EU cũng phối hợp với Mỹ trong các hoạt động quân sự ở Trung Đông-Bắc Phi. Hành động can thiệp quân sự của Pháp tại Mali năm 2013 cho thấy Pháp đang tìm cách khôi phục ảnh hƣởng ở châu Phi. Trung Quốc tiến hành viện trợ, cho vay và cam kết đầu tƣ hàng tỷ USD đối với các nƣớc đang phát triển ở châu Phi và Trung Mỹ, nâng cấp quan hệ song phƣơng với nhiều nƣớc nhƣ thiết lập quan hệ đối tác chiến lƣợc với Sri Lanka (2013), quan hệ đối tác chiến lƣợc toàn diện với Peru, Mexico (2013). Tháng 7/2014, Chủ tịch Tập Cận Bình đã có chuyến thăm khu vực Mỹ Latin, với hàng loạt thỏa thuận hợp tác đƣợc ký kết với các nƣớc nhƣ Brazil, Argentina, Venezuel, Cuba ở nhiều lĩnh vực, cùng với quyết định thành lập Quỹ đầu tƣ vào cơ sở hạ tầng ở Mỹ Latin trị giá 20 tỷ USD, thể hiện sự quan tâm lớn của Trung Quốc đối với khu vực này.

Mỹ tuyên bố bình thƣờng hóa và tái thiết lập quan hệ với Cuba (2016) thể hiện mong muốn giành lại niềm tin và ảnh hƣởng ở khu vực Mỹ Latin. Nhật Bản cũng đẩy mạnh can dự vào khu vực Mỹ Latin, thể hiện rõ qua chuyến thăm của Thủ tƣớng S. Abe tới khu vực này vào tháng 7-8/2014 với các trạm dừng chân ở Mexico, Trinigat, Tobago, Colombia, Chile, Brazi. Những điều chỉnh chiến lƣợc này khiến cho sự cạnh tranh giữa các nƣớc lớn ở khu vực Mỹ Latin gia tăng.

Năm là, vai trò địa kinh tế và địa chính trị của châu Á-TBD ngày càng tăng lên. Việc Mỹ và phƣơng Tây bị ảnh hƣởng nặng nề của cuộc khủng hoảng tài chính, suy thoái toàn cầu và cuộc khủng hoảng nợ công, tạo ra sự chuyển dịch mạnh mẽ sức mạnh tài chính, kinh tế và theo đó là ảnh hƣởng địa-chính trị từ phƣơng Tây sang các khu vực khác của thế giới, nhất là châu Á-TBD. Trong nhiều năm, khu vực châu Á đƣợc đánh giá là phát triển năng động, là đầu tàu thúc đẩy kinh tế thế giới. Tại khu vực diễn ra quá trình hội nhập năng động với các diễn đàn, tổ chức hoạt động ngày càng có hiệu quả 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhƣ APEC, Diễn đàn Hợp tác Á - Âu (ASEM), Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF), ASEAN… Do đó, châu Á-TBD trở thành nơi triển khai và cạnh tranh lợi ích, ảnh hƣởng của các nƣớc lớn.