Luận án tiến sỹ quá trình phát triển kinh tế xã hội của hàn quốc 1961 1993 và kinh nghiệm đối với việt nam

Chuyên khảo kinh tế phân tích Luận án tiến sỹ quá trình phát triển kinh tế xã hội của hàn quốc 1961 1993 và kinh nghiệm đối với, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Quốc Hùng
• Trường học: Trường Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa Học Xã Hội và Nhân Văn
• Đề tài: Luận Án Tiến Sĩ Về Quá Trình Phát Triển Kinh Tế Xã Hội Của Hàn Quốc Từ 1961 Đến 1993 Và Kinh Nghiệm Cho Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận án
• Năm xuất bản: 2001
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• Lý do và mục đích nghiên cứu
• Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• Đối tượng, phạm vi nghiên cứu và nguồn tư liệu
• Phương pháp nghiên cứu
• Kết quả và đóng góp của luận án
• Kết cấu của luận án
• 1. Chương 1: Giai đoạn cất cánh kinh tế lần thứ nhất: đẩy mạnh công nghiệp hoá dựa vào khai thác thị trường thế giới và liên kết quốc tế (1961-1979)
• 1.1. Vài nét về bối cảnh lịch sử và tình hình kinh tế - xã hội của Hàn Quốc trong giai đoạn kiến thiết đất nước (1953-1960)
• 1.1.1. Bối cảnh quốc tế và tình hình chính trị trên bán đảo Triều Tiên sau năm 1945
• 1.1.2. Tình hình kinh tế - xã hội
• 1.2. Quá trình phát triển kinh tế - xã hội của Hàn Quốc trong giai đoạn cất cánh kinh tế lần thứ nhất (1961-1979)
• 1.2.1. Bối cảnh lịch sử
• 1.2.2. Quá trình phát triển kinh tế
• 1.2.3. Quá trình phát triển xã hội
• 2. Chương 2: Giai đoạn cất cánh kinh tế lần thứ hai: phát triển công nghiệp kỹ thuật cao và hoàn thành công nghiệp hoá (1979-1993)
• 2.1. Bối cảnh lịch sử
• 2.1.1. Bối cảnh quốc tế
• 2.1.2. Bối cảnh trong nước
• 2.2. Quá trình phát triển kinh tế
• 2.2.1. Các thời kỳ phát triển và những nội dung chính
• 2.2.2. Những thành tựu kinh tế và những vấn đề đặt ra
• 2.3. Quá trình phát triển xã hội
• 2.3.1. Tiếp tục những chính sách xây dựng và phát triển xã hội
• 2.3.2. Những thành tựu xã hội và những vấn đề đặt ra
• 3. Chương 3: Những nguyên nhân phát triển kinh tế - xã hội của Hàn Quốc (1961-1993). Triển vọng phát triển và kinh nghiệm đối với Việt Nam
• 3.1. Những nguyên nhân phát triển
• 3.1.1. Những nhân tố bên ngoài
• 3.1.2. Những nhân tố bên trong
• 3.2. Triển vọng phát triển kinh tế - xã hội của Hàn Quốc
• 3.2.1. Vài nét về tình hình kinh tế - xã hội của Hàn Quốc (1993-1999)
• 3.2.2. Triển vọng phát triển
• 3.3. Những kinh nghiệm phát triển của Hàn Quốc (1961-1993) đối với Việt Nam
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHẦN PHỤ LỤC
• Phụ lục 1: Những sự kiện quan trọng trong tiến trình lịch sử Hàn Quốc (từ khởi thuỷ cho đến năm 1993)
• Phụ lục 2: Các chỉ số phát triển kinh tế - xã hội của Hàn Quốc (1961-1993)

Tóm tắt

I. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Đề tài nghiên cứu về quá trình phát triển kinh tế - xã hội của Hàn Quốc từ 1961 đến 1993 không chỉ mang tính chất lịch sử mà còn có giá trị thực tiễn cao. Hàn Quốc đã trải qua một giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ từ một quốc gia nghèo nàn thành một trong những nền kinh tế phát triển nhất châu Á. Nghiên cứu này sẽ giúp Việt Nam rút ra những bài học kinh nghiệm quý giá trong việc xây dựng và phát triển kinh tế. Đặc biệt, sự chuyển mình của Hàn Quốc trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế sẽ cung cấp cho Việt Nam những chiến lược và chính sách phù hợp để phát triển bền vững. Theo tác giả, "Nghiên cứu này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về lịch sử phát triển của Hàn Quốc mà còn là nguồn tư liệu quý báu cho việc hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam trong tương lai".

II. Giai đoạn phát triển kinh tế xã hội của Hàn Quốc 1961 1979

Giai đoạn từ 1961 đến 1979 được xem là giai đoạn khởi đầu của quá trình phát triển kinh tế Hàn Quốc, với việc áp dụng các chính sách công nghiệp hóa mạnh mẽ. Trong giai đoạn này, Hàn Quốc đã chú trọng đến việc phát triển ngành công nghiệp nặng và công nghiệp chế biến, đồng thời khuyến khích đầu tư nước ngoài và phát triển nguồn nhân lực. Tình hình chính trị và kinh tế trong giai đoạn này cũng có nhiều biến động, nhưng Hàn Quốc đã thành công trong việc thiết lập nền tảng cho sự phát triển bền vững. Một trong những bài học quan trọng từ giai đoạn này là việc xây dựng chính sách phát triển kinh tế phải đi đôi với ổn định chính trị và xã hội. Hàn Quốc đã chứng minh rằng, "Chỉ có sự ổn định chính trị mới tạo ra được môi trường thuận lợi cho sự phát triển kinh tế".

III. Giai đoạn phát triển kinh tế xã hội của Hàn Quốc 1979 1993

Giai đoạn từ 1979 đến 1993 là thời kỳ Hàn Quốc chuyển mình mạnh mẽ với việc phát triển công nghiệp công nghệ cao và hoàn thành quá trình công nghiệp hóa. Trong giai đoạn này, Hàn Quốc đã chú trọng vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường xuất khẩu. Những chính sách hỗ trợ cho ngành công nghiệp, như việc đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, đã giúp Hàn Quốc vươn lên thành một trong những nền kinh tế lớn nhất châu Á. Bên cạnh đó, sự phát triển của nền tảng giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cũng là yếu tố quyết định cho sự thành công này. "Chúng ta cần nhận thức rằng, đầu tư vào giáo dục và đào tạo là đầu tư cho tương lai", điều này đặc biệt quan trọng đối với Việt Nam trong bối cảnh hiện tại.

IV. Những nguyên nhân phát triển kinh tế xã hội của Hàn Quốc

Nghiên cứu chỉ ra rằng, có nhiều nguyên nhân dẫn đến sự phát triển kinh tế - xã hội của Hàn Quốc trong giai đoạn 1961-1993. Đầu tiên, sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng và tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển là yếu tố then chốt. Thứ hai, Hàn Quốc đã tận dụng tốt các yếu tố bên ngoài, như sự trợ giúp từ các tổ chức quốc tế và đầu tư nước ngoài. Cuối cùng, sự tham gia tích cực của người dân trong quá trình phát triển cũng đóng góp không nhỏ vào thành công này. "Sự đồng lòng của toàn xã hội trong việc hướng tới mục tiêu phát triển là điều không thể thiếu", đây là một bài học quý giá cho Việt Nam khi đang trong quá trình đổi mới và phát triển.

V. Kinh nghiệm cho Việt Nam

Từ quá trình phát triển của Hàn Quốc, Việt Nam có thể rút ra nhiều kinh nghiệm quý giá cho việc phát triển kinh tế - xã hội của mình. Đặc biệt, việc chú trọng vào công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là điều cần thiết. Hơn nữa, Việt Nam cũng cần xây dựng một môi trường chính trị ổn định và hấp dẫn để thu hút đầu tư nước ngoài. "Chúng ta cần học hỏi từ những thành công và thất bại của Hàn Quốc để áp dụng vào thực tiễn phát triển của Việt Nam", điều này sẽ giúp Việt Nam có những bước đi đúng đắn hơn trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Bối cảnh khoa học của công trình nghiên cứu bắt nguồn từ nhu cầu giải mã bản chất lịch sử - kinh tế - xã hội của hiện tượng "Kỳ tích sông Hàn" (Miracle on the Han River) trong giai đoạn mang tính bản lề 1961–1993. Tính tiên phong của luận án tiến sĩ chuyên ngành Lịch sử cận đại và hiện đại (Mã số: 5.03.05) do Nghiên cứu sinh Hoàng Văn Hiển thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Quốc Hùng tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội (2001) nằm ở việc vượt thoát khỏi lăng kính kinh tế học thuần túy để xây dựng cách tiếp cận sử học liên ngành toàn diện.

Khoảng trống học thuật (research gap) cốt lõi được định vị rõ nét: Trước thời điểm luận án công bố, các công trình trong và ngoài nước (như Charles R. Frank, 1975; Edward S. Mason, 1989; Đỗ Đức Định, 1988) phần lớn tiếp cận đơn ngành, hoặc biệt lập hóa thành tựu kinh tế mà bỏ qua sự vận động của cơ cấu giai cấp, mâu thuẫn xã hội và vai trò thể chế chính trị; hoặc tuyệt đối hóa "Kỳ tích Đông Á" (World Bank, 1993) mà né tránh các tổn thất xã hội nội sinh. Luận án đặt ra hệ thống câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết cụ thể:

• RQ1: Động lực lịch sử và cơ chế tương tác đa tầng nào đã thúc đẩy sự chuyển dịch từ chiến lược công nghiệp hóa thay thế nhập khẩu (ISI, 1953–1960) sang công nghiệp hóa hướng về xuất khẩu (EOI, 1961–1979) và nâng cấp công nghệ cao (1979–1993)?
• RQ2: Thể chế "Nhà nước độc tài phát triển" (Developmental Dictatorship) phối hợp với khu vực tư nhân (Chaebol) vận hành cơ chế kinh tế kế hoạch hóa định hướng thị trường như thế nào để vừa duy trì tăng trưởng vừa kiểm soát trật tự xã hội?
• RQ3: Mối quan hệ biện chứng giữa tích lũy tư bản nhanh và vấn đề thực hiện công bằng xã hội bộc lộ những mâu thuẫn gì, tạo ra hệ quả phân hóa giai cấp ra sao?
• Hypothesis 1 (H1): Sự phát triển vượt bậc của Hàn Quốc 1961–1993 không phải là kết quả thuần túy của cơ chế thị trường tự do tân cổ điển (Neoclassical model), mà được quyết định bởi mô hình "Chính phủ chủ đạo" (State-led capitalism) với kỷ luật phân bổ vốn nghiêm ngặt và tận dụng tối đa địa - chính trị Chiến tranh Lạnh.
• Hypothesis 2 (H2): Thành công kinh tế của Hàn Quốc đi kèm với sự trả giá mang tính cấu trúc về mặt xã hội (sự bóc lột lao động giá rẻ, phong tỏa quyền nghiệp đoàn, bất bình đẳng tích tụ tư bản Chaebol), đặt ra giới hạn nội tại cho mô hình độc tài phát triển trước làn sóng dân chủ hóa 1987–1993.

Khung lý thuyết định hình nghiên cứu tích hợp Lý thuyết Nhà nước kiến tạo phát triển (Developmental State Theory - Chalmers Johnson, Gunnar Myrdal), Lý thuyết hiện đại hóa muộn (Late Modernization - Alexander Gerschenkron) và Chủ nghĩa duy vật lịch sử mác-xít. Luận án mang lại đóng góp đột phá khi định lượng hóa và phân kỳ rành mạch tiến trình phát triển qua hai giai đoạn cất cánh: Cất cánh lần thứ nhất (1961–1979: phát triển công nghiệp thâm dụng lao động chuyển dần sang công nghiệp nặng và hóa chất HCI) và Cất cánh lần thứ hai (1979–1993: tái cơ cấu công nghệ cao, ổn định kinh tế vĩ mô và mở rộng chính sách an sinh xã hội). Phạm vi nghiên cứu bao trùm toàn bộ không gian bán đảo Nam Triều Tiên trong mối tương quan so sánh với các nền kinh tế Đông Á (Đài Loan, Singapore, Nhật Bản) và Mỹ Latinh (Brazil, Mexico) trên chuỗi thời gian 32 năm (1961–1993), với tiền đề lịch sử giai đoạn 1945–1960 và viễn cảnh mở rộng đến năm 2000.

Literature Review và Positioning

Tổng quan tài liệu trong luận án tổng hợp sâu sắc ba dòng học thuật chính trên trường quốc tế và Việt Nam:

1. Dòng quan điểm khẳng định tính chất kỳ tích (Orthodox/Market-friendly and Institutionalist stream): Các học giả như Edward S. Mason (1989), Ezra F. Vogel (The Four Little Dragons, 1991), Il Sakong (1993) và báo cáo của Ngân hàng Thế giới (1993) lập luận rằng tăng trưởng nhảy vọt của Hàn Quốc bắt nguồn từ việc xác lập định hướng ngoại thương đúng đắn, chính sách vĩ mô thận trọng, tích lũy vốn con người vượt trội và sự can thiệp thị trường khéo léo của chính phủ nhằm giải quyết các khiếm khuyết thị trường.
2. Dòng quan điểm phê phán và hoài nghi (Heterodox/Critical stream): Đại diện bởi Walden Bello và Stephanie Rosenfeld (Dragons in Distress, 1993), Paul Krugman (1994), Martin Hart-Landsberg (1993). Nhóm tác giả này bác bỏ khái niệm "thần kỳ", chứng minh sự phát triển thực chất dựa trên tích lũy đầu vào thô bạo (lao động cường độ cao, thời gian làm việc kéo dài nhất thế giới, tỷ lệ chấn thương công nghiệp cao), sự chèn ép phong trào công nhân và nguy cơ khủng hoảng hệ thống do nợ nước ngoài và cấu trúc tài chính mong manh của các Chaebol.
3. Dòng học thuật thể chế và văn hóa - xã hội Đông Á: Harry Oshima (1987), Yoshihara Kunio (1996), Kwang Suk Kim (1979) nhấn mạnh vai trò của vốn văn hóa Nho giáo, tính kỷ luật xã hội, cùng với di sản địa - chính trị đặc thù được bảo trợ bởi dòng vốn và chiếc ô quân sự của Hoa Kỳ sau Hiệp định đình chiến Bàn Môn Điếm (1953).

Tranh luận học thuật cốt lõi diễn ra gay gắt giữa phái tân tự do (cho rằng thị trường tự do và mở cửa thương mại quyết định) và phái thể chế nhà nước (khẳng định nhà nước chỉ huy, can thiệp bóp méo giá cả có chủ đích - "getting prices wrong" như cách nói của Alice Amsden). Luận án của NCS. Hoàng Văn Hiển định vị độc lập: Vừa phê phán tính phiến diện của trường phái phủ định cực đoan, vừa bác bỏ quan điểm ca tụng một chiều của trường phái khẳng định. Nghiên cứu chỉ ra rằng sức sống của mô hình Hàn Quốc nằm ở sự tích hợp giữa kỷ luật nhà nước hà khắc với năng lực thích ứng thị trường quốc tế linh hoạt, đồng thời vạch trần những vết nứt xã hội sâu sắc phía sau tốc độ tăng trưởng GNP.

So sánh quốc tế trong luận án làm rõ nét đặc thù:

• So với Đài Loan (Taiwan): Nếu Đài Loan áp dụng chiến lược tuần tự "lấy nông nghiệp bồi dưỡng công nghiệp, lấy công nghiệp phát triển nông nghiệp", duy trì mạng lưới doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) phân tán và phân phối thu nhập tương đối bình đẳng, thì Hàn Quốc dồn toàn lực vốn tín dụng ưu đãi cho các đại tập đoàn (Chaebol), chấp nhận chênh lệch giàu nghèo ban đầu để chiếm lĩnh thị trường công nghiệp nặng thế giới.
• So với Singapore: Singapore dựa tuyệt đối vào thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của các tập đoàn đa quốc gia (MNCs/TNCs), trong khi Hàn Quốc kiên quyết duy trì chủ quyền kinh tế bằng cách lựa chọn hình thức vay nợ nước ngoài có kiểm soát (Foreign loans chiếm tới 94,9% tổng vốn nhập khẩu giai đoạn 1962–1983) và hạn chế tối đa việc để doanh nghiệp nước ngoài thâu tóm cơ sở sản xuất nội địa.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án đóng góp vào việc kiểm chứng, mở rộng và phản biện các lý thuyết phát triển kinh điển:

• Phát triển Lý thuyết Nhà nước kiến tạo phát triển (Developmental State Theory): Cụ thể hóa mô hình của Chalmers Johnson và Gunnar Myrdal vào một bối cảnh xã hội quân sự hóa hậu chiến. Luận án chứng minh rằng "Chế độ độc tài phát triển" (Developmental Dictatorship) dưới thời Park Chung Hee đạt được hiệu năng kinh tế nhờ xây dựng được một bộ máy kỹ trị tinh hoa độc lập tương đối với các nhóm lợi ích ngắn hạn, trực tiếp kiểm soát hệ thống ngân hàng thương mại để điều tiết dòng tín dụng quốc gia.
• Bổ khuyết Lý thuyết các giai đoạn tăng trưởng kinh tế của Walt Rostow: Khái niệm "cất cánh" (take-off) trong điều kiện Hàn Quốc không diễn ra tự phát theo chu kỳ tuần tự mà là một quá trình "rút ngắn lịch sử" (telescoped development) dưới sự chỉ đạo tập trung của Nhà nước thông qua các kế hoạch phát triển kinh tế 5 năm.
• Xác lập mô hình lý thuyết về cấu trúc động lực kép: Phát triển kinh tế - xã hội Hàn Quốc 1961–1993 được vận hành bởi hai trục lực tương hỗ: (1) Trục thể chế - cưỡng chế từ trên xuống (Top-down authoritarian coordination) và (2) Trục tự cường dân tộc - giải phóng năng lực từ dưới lên (Bottom-up nationalistic mobilization) bắt nguồn từ tâm thức lịch sử bị chia cắt và truyền thống hiếu học Nho giáo.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích tích hợp đa chiều ba trụ cột lý thuyết: Chủ nghĩa duy vật lịch sử (phân tích mối quan hệ giữa cơ sở hạ tầng kinh tế và kiến trúc thượng tầng chính trị - xã hội), Lý thuyết Hệ thống thế giới (World-systems Theory - phân tích vị thế bán ngoại vi của Hàn Quốc trong phân công lao động quốc tế thời Chiến tranh Lạnh) và Lý thuyết Thể chế kinh tế mới (New Institutional Economics).

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        BỐI CẢNH ĐỊA - CHÍNH TRỊ QUỐC TẾ                           |
|        (Chiến tranh Lạnh, Viện trợ & Thị trường Mỹ, Chuyển giao công nghệ Nhật)    |
+------------------------------------------+----------------------------------------+
                                           |
                                           v
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                         THỂ CHẾ NHÀ NƯỚC PHÁT TRIỂN                               |
|   (Cơ quan Kế hoạch hóa Trung ương - EPB, Kiểm soát Ngân hàng, Kế hoạch hóa 5 năm)  |
+---------------------+---------------------------------------+---------------------+
                      |                                       |
                      v                                       v
+------------------------------------+   +------------------------------------------+
|       KHU VỰC DOANH NGHIỆP         |   |             KHU VỰC XÃ HỘI               |
|  - Trọng tâm tập đoàn Chaebol      |   |  - Tích lũy vốn con người (Giáo dục)     |
|  - Kỷ luật định hướng xuất khẩu    |   |  - Phong trào Saemaul Undong             |
|  - Chuyển dịch: ISI -> EOI -> HCI  |   |  - Kiểm soát & bóc lột lao động giá rẻ   |
+---------------------+--------------+   +--------------------+---------------------+
                      |                                       |
                      +-------------------+-------------------+
                                          |
                                          v
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                 KẾT QUẢ KINH TẾ - XÃ HỘI & MÂU THUẪN NỘI SINH                     |
|  - Tăng trưởng GNP vượt bậc (Kỳ tích sông Hàn)                                    |
|  - Phân hóa giàu nghèo, xung đột giai cấp, đấu tranh dân chủ hóa (1987)           |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Điều kiện biên (boundary conditions) của khung phân tích được xác định rõ: Khung lý thuyết này áp dụng hiệu quả nhất cho các quốc gia đang phát triển có nền văn hóa đồng nhất, truyền thống nhà nước tập quyền trung ương, đối mặt với áp lực an ninh sống còn và vận hành trong không gian địa - chính trị mở của trật tự thương mại tự do quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

• Triết lý nghiên cứu (Research Philosophy): Hiện thực phê phán (Critical Realism) kết hợp phương pháp luận Duy vật biện chứng và Duy vật lịch sử. Nghiên cứu khảo sát các sự kiện lịch sử không chỉ như những hiện tượng bề mặt mà đi sâu bóc tách các cơ chế nhân quả sâu kín (underlying causal mechanisms) bên dưới cấu trúc thể chế và quan hệ sản xuất.
• Thiết kế nghiên cứu: Phân tích lịch sử - so sánh đa tầng (Multi-level Comparative-Historical Analysis - CHA). Cấu trúc phân tích chia thành ba cấp độ: Cấp độ vĩ mô (Cục diện địa chính trị toàn cầu và thể chế nhà nước), Cấp độ trung mô (Cấu trúc ngành, liên kết Nhà nước - Chaebol, hệ thống giáo dục), và Cấp độ vi mô (Điều kiện làm việc của giai cấp công nhân, đời sống nông dân làng xã).

Quy trình nghiên cứu rigorous

1. Chiến lược chọn mẫu và thu thập sử liệu:
   • Khảo sát toàn bộ các văn kiện hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô của Chính phủ Hàn Quốc, các Báo cáo thường niên của Ủy ban Kế hoạch hóa Kinh tế (EPB), Viện Khoa học và Công nghệ Hàn Quốc (KIST), Viện Phát triển Hàn Quốc (KDI), và Niên giám Thống kê Quốc gia Hàn Quốc (1961–1993).
   • Tiếp cận nguồn tư liệu ngoại giao, hồ sơ lưu trữ kinh tế quốc tế từ Ngân hàng Thế giới (World Bank), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), và Ủy ban Kinh tế Xã hội Châu Á - Thái Bình Dương (ESCAP).
   • Khai thác nguồn tư liệu điền dã và trao đổi học thuật trực tiếp với các chuyên gia kinh tế - sử học tại Đại học Quốc gia Seoul, Đại học Pusan qua các hội thảo khoa học quốc tế 1995, 1996, 1997 tại Hà Nội và Huế.
2. Kỹ thuật thẩm định và tam giác đạc (Triangulation):
   • Data Triangulation: Đối chiếu chéo giữa số liệu thống kê chính thức của chính phủ Hàn Quốc với báo cáo độc lập của các tổ chức quốc tế (ILO, WB) và tư liệu phê phán từ các tổ chức xã hội, công đoàn độc lập (như Hiệp hội Công nhân May mặc Chonggye - CGWU).
   • Methodological Triangulation: Kết hợp phương pháp Lịch sử - Logic (Historical-Logical Method) với phân tích định lượng chuỗi thời gian (Quantitative Time-Series Analysis) và phê phán sử liệu học (Source Criticism: thẩm định tính xác thực nội tại và ngoại tại của tài liệu lưu trữ).

Data và phân tích

• Xử lý hệ thống dữ liệu kinh tế vĩ mô xuyên suốt 4 thập kỷ: Tăng trưởng GNP, GDP bình quân đầu người, cơ cấu xuất nhập khẩu theo ngành (SITC code), cán cân vãng lai, tỷ lệ lạm phát, dòng vốn vay nước ngoài, phân bổ ngân sách giáo dục và nghiên cứu phát triển (R&D).
• Ứng dụng mô hình phân tích ma trận đầu vào - đầu ra (Dynamic Input-Output Matrix / Mô hình Leontief động) và phương pháp phân rã nhân tố tăng trưởng (Growth Accounting) nhằm đo lường mức đóng góp tương đối của vốn đầu tư, lao động thô và năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) trong từng giai đoạn kế hoạch 5 năm.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Luận án mang lại 5 phát hiện cốt lõi với hệ thống minh chứng lịch sử và số liệu định lượng chuẩn xác:

1. Giai đoạn tái thiết 1953–1960 không phải là giai đoạn hoàn toàn đình đốn mà là bước chuẩn bị tiền đề cấu trúc tất yếu:

   • Mặc dù tăng trưởng GNP bình quân chỉ đạt 3,7%/năm (1952–1962) và giảm sút nghiêm trọng vào cuối thập niên 50 (từ 7,7% năm 1957 xuống 1,9% năm 1960), giai đoạn cầm quyền của Lý Thừa Vãn (Syngman Rhee) đã thiết lập hai tiền đề sống còn: (1) Cuộc Cải cách ruộng đất quyết liệt (1949–1950) giới hạn sở hữu 3 ha/hộ, giải phóng gần 1 triệu nông dân tá điền thành tiểu nông tự chủ, xóa bỏ tận gốc giai cấp địa chủ phong kiến tàn dư; (2) Sự bùng nổ giáo dục tiểu học và trung học với số lượng học sinh tiểu học tăng từ 1,5 triệu (1945) lên 3,6 triệu (1960), chi phí giáo dục quốc gia tăng vọt từ 375 triệu won (chiếm 4% ngân sách năm 1954) lên 6.237 triệu won (14,9% ngân sách năm 1960), tạo ra hiện tượng "Ngưu cốt tháp" (bán bò cho con đi học).

2. Cơ chế kiến tạo thể chế kinh tế "Chính phủ chủ đạo" (State-led) mang tính quyết định vượt trội so với bàn tay vô hình của thị trường:

   • Việc thành lập Ủy ban Kế hoạch hóa Trung ương (EPB, 1961) đứng đầu bởi Phó Thủ tướng đã thâu tóm toàn bộ quyền lực ngân sách và thống kê. Nhà nước Park Chung Hee trực tiếp quốc hữu hóa các ngân hàng thương mại, nắm quyền phân bổ hạn ngạch tín dụng, đặt ra các chỉ tiêu xuất khẩu bắt buộc tại "Cuộc họp đẩy mạnh xuất khẩu hàng tháng" (MEPM).
   • Thực thi triệt để chiến dịch làm trong sạch bộ máy: Sau đảo chính 16/5/1961, Hội đồng Tối cao Tái thiết Quốc gia đã thanh trừng 2.000 sĩ quan (trong đó có 55 tướng lĩnh), quản thúc/sa thải 4.000 công chức, và trực tiếp tịch thu 5.368 won từ 59 nhà tài phiệt cấu kết làm giàu bất chính thời chính quyền cũ, buộc giới kinh doanh phải cam kết đầu tư phục vụ mục tiêu công nghiệp hóa của quốc gia.

3. Mô hình huy động vốn độc đáo: Tối đa hóa vay nợ nước ngoài gắn liền với kỷ luật xuất khẩu khắt khe:

   • Để bảo vệ nền độc lập kinh tế, Hàn Quốc kiên quyết từ chối dòng vốn FDI chi phối. Trong tổng nguồn vốn nước ngoài nhập khẩu giai đoạn 1962–1983, hình thức vay nợ chiếm tới 94,9% (trong đó vay tài chính chính phủ đạt 12,4 tỷ USD - chiếm 45%, vay thương mại đạt 13,8 tỷ USD - chiếm 49,9%).
   • Tận dụng vốn vay đạt hiệu quả sinh lời cao nhờ chiến lược liên kết xuất nhập khẩu (IELS): Dùng toàn bộ nguồn ngoại tệ vay được và dòng kiều hối để nhập khẩu công nghệ nguồn, máy móc hiện đại nhằm sản xuất hàng xuất khẩu. Nhờ đó, tỷ trọng hàng sơ chế trong tổng kim ngạch xuất khẩu giảm nhanh chóng từ 86% (1960) xuống 23,3% (1970) và 14% (1971), nhường chỗ cho hàng công nghiệp chế tạo giá trị gia tăng cao.

4. Sự nâng cấp công nghiệp nặng và hóa chất (HCI, 1973–1979) tạo bước ngoặt nhưng tích tụ mâu thuẫn cơ cấu nghiêm trọng:

   • Quyết định mạo hiểm đầu tư vào luyện kim (POSCO), đóng tàu (Hyundai), hóa dầu, cơ khí chế tạo máy đã giúp xuất khẩu của Hàn Quốc sang thị trường Mỹ tăng phi mã từ 759,6 triệu USD (1972) lên 4,606 tỷ USD (1980).
   • Tuy nhiên, chính sách này dẫn đến sự độc quyền quá mức của các Chaebol, làm suy yếu khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ, gia tăng áp lực lạm phát và khoét sâu bất bình đẳng tiền lương, dẫn tới khủng hoảng kinh tế - chính trị đỉnh điểm năm 1979–1980 và sự sụp đổ của nền Đệ tứ Cộng hòa.

Trích dẫn luận án: "Trong đời sống con người, những vấn đề kinh tế đi trước những vấn đề chính trị hay văn hóa" (Park Chung Hee, 1962, tr. 83).

Trích dẫn luận án: "Người Hàn Quốc không ỷ lại vào viện trợ, trái lại, nhận viện trợ mà suy nghĩ tự cường, xem đó như con đường tạo năng lượng tự thân" (Hoàng Văn Hiển, 2001, tr. 50).

Trích dẫn luận án: "Chỉ bằng cách duy nhất là sửa lại cơ cấu kinh tế bất hợp lý, chúng ta mới có thể đặt nền tảng về mức sống tương đối" (Park Chung Hee, 1971, tr. 81).

Implications đa chiều

• Ý nghĩa lý luận: Luận án khẳng định vai trò tối thượng của năng lực tự chủ thể chế (Institutional Autonomy) và kỷ luật nhà nước (State Capacity) trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của các nước đi sau.
• Ý nghĩa thực tiễn và chính sách: Cung cấp bài học kinh nghiệm sâu sắc cho công cuộc Đổi mới và Chiến lược Công nghiệp hóa, Hiện đại hóa (CNH, HĐH) của Việt Nam theo tinh thần Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII (1996):
  1. Giải quyết bài toán tăng trưởng gắn liền với công bằng xã hội: Tránh cái bẫy "tăng trưởng trước, phân phối sau" dẫn tới bất ổn chính trị như Hàn Quốc thập niên 1970–1980.
  2. Nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước: Xây dựng cơ quan điều phối vĩ mô đủ mạnh (tương tự EPB) có tầm nhìn liên ngành và khả năng giám sát chặt chẽ kỷ luật thị trường.
  3. Tập trung đầu tư cho giáo dục và khoa học - công nghệ: Coi giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu, gắn đào tạo nguồn nhân lực trực tiếp với nhu cầu chuyển dịch cơ cấu công nghiệp công nghệ cao.
  4. Quản trị rủi ro dòng vốn vay nước ngoài: Kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ nợ quốc gia, gắn mọi khoản vay quốc tế với năng lực hoàn trả ngoại tệ từ sản xuất xuất khẩu thực chất.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn chỉ ra các giới hạn nghiên cứu xuất phát từ điều kiện khách quan:

1. Giới hạn nguồn tư liệu sơ cấp: Chưa thể khai thác toàn diện các kho lưu trữ mật tiếng Hàn tại Seoul do rào cản tiếp cận tài liệu lưu trữ chính phủ giai đoạn trước năm 1993 và hạn chế về điều kiện đi lại thực địa trong bối cảnh những năm cuối thập niên 1990.
2. Độ mở của dữ liệu phân tầng xã hội: Các chỉ số định lượng về bất bình đẳng thu nhập (hệ số GINI), sự chênh lệch mức sống giữa các tầng lớp và phong trào công nhân ngầm thời kỳ 1972–1979 chủ yếu dựa trên các ước tính thứ cấp do chính quyền quân sự kiểm duyệt thông tin thống kê xã hội.
3. Phạm vi thời gian: Nghiên cứu dừng lại ở mốc năm 1993 khi Hàn Quốc bước vào kỷ nguyên Segyehwa (Toàn cầu hóa) dưới thời Tổng thống Kim Young Sam, chưa kịp bao quát toàn diện cuộc Khủng hoảng tài chính tiền tệ châu Á 1997–1998 để kiểm chứng trọn vẹn sức chịu đựng của cấu trúc tài chính Chaebol.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

• Ứng dụng phương pháp kinh tế lượng lịch sử (Cliometrics) để phân tích định lượng chuỗi dữ liệu lớn vi mô về tiền lương, năng suất lao động và cơ cấu tài chính Chaebol giai đoạn 1961–1997.
• Khảo sát chuyên sâu tác động của Phong trào Nông thôn mới (Saemaul Undong, 1970) dưới góc độ nhân học văn hóa và chuyển biến tâm lý xã hội nông thôn.
• Nghiên cứu so sánh cặp đôi chi tiết (Paired Comparative Analysis) giữa quá trình tái cơ cấu kinh tế Hàn Quốc hậu khủng hoảng 1997 với tiến trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam.

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật: Công trình là luận án tiến sĩ sử học đầu tiên tại Việt Nam tái hiện một cách hệ thống, toàn diện và khách quan bức tranh phát triển kinh tế - xã hội Hàn Quốc 1961–1993 dưới góc độ sử học liên ngành. Luận án trở thành tài liệu tham khảo nền tảng, được trích dẫn rộng rãi trong các giáo trình lịch sử thế giới hiện đại, kinh tế quốc tế và quan hệ đối ngoại tại Đại học Quốc gia Hà Nội, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh và Viện Nghiên cứu Đông Bắc Á.
• Tác động chính sách: Luận án cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn trực tiếp phục vụ các nhà hoạch định chính sách Việt Nam trong việc xây dựng Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm (2001–2010), đặc biệt là việc hình thành các khu chế xuất, khu kinh tế mở và chính sách phát triển các tập đoàn kinh tế nhà nước lớn.
• Tác động quốc tế: Góp phần thúc đẩy hiểu biết học thuật sâu sắc và củng cố quan hệ đối tác hợp tác toàn diện Việt Nam – Hàn Quốc sau dấu mốc bình thường hóa quan hệ ngoại giao (22/12/1992).

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh & Giới nghiên cứu lịch sử - kinh tế: Tiếp cận hệ thống tư liệu lịch sử được phân kỳ logic, sáng rõ về bản chất các mô hình phát triển Đông Á và phương pháp tiếp cận liên ngành Sử học – Kinh tế học – Xã hội học.
• Giảng viên đại học & Viện nghiên cứu: Sử dụng làm học liệu chuẩn mực cho các học phần Lịch sử thế giới hiện đại, Lịch sử quan hệ quốc tế, Kinh tế phát triển và Nghiên cứu Hàn Quốc học (Korean Studies).
• Các nhà hoạch định chính sách và quản lý kinh tế vĩ mô: Rút ra những bài học cảnh báo sớm về quản trị nợ công, cải cách thể chế hành chính công, kiểm soát độc quyền doanh nghiệp quy mô lớn và điều hòa xung đột giai cấp trong quá trình công nghiệp hóa nhanh.
• Lãnh đạo cộng đồng doanh nghiệp: Thấu hiểu chiến lược thích ứng chuỗi cung ứng toàn cầu, bài học từ sự trỗi dậy và khủng hoảng của mô hình Chaebol để xây dựng năng lực cạnh tranh cốt lõi.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Trả lời: Luận án giải cấu trúc thành công định kiến "Thần kỳ sông Hàn" bằng việc chứng minh rằng sự phát triển của Hàn Quốc 1961–1993 là kết quả của mô hình "Nhà nước độc tài phát triển" (Developmental Dictatorship) – một cấu trúc thể chế đặc thù kết hợp quyền lực cưỡng chế nhà nước tập quyền với kỷ luật phân bổ vốn thị trường định hướng xuất khẩu, vận hành trên nền tảng tích lũy vốn con người vượt trội và sự bảo trợ địa - chính trị của Hoa Kỳ.

2. Đột phá phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đó? Trả lời: Vượt qua phương pháp mô tả lịch sử sự kiện thuần túy của các công trình trong nước trước năm 1995 và cách tiếp cận kinh tế lượng thuần túy của học giới phương Tây, luận án tích hợp phương pháp Lịch sử - Logic biện chứng với phân tích ma trận thể chế - kinh tế - xã hội đa tầng, sử dụng kỹ thuật tam giác đạc tư liệu từ 4 nguồn ngôn ngữ (Việt, Hàn, Anh, Nga/Pháp).

3. Phát hiện gây bất ngờ và có giá trị phản biện cao nhất? Trả lời: Chứng minh rằng giai đoạn 1953–1960 dưới thời Lý Thừa Vãn dù thất bại về tăng trưởng GNP vĩ mô nhưng đã hoàn thành xuất sắc hai nhiệm vụ kiến tạo nền móng then chốt: Cải cách ruộng đất triệt để (xóa bỏ giai cấp địa chủ) và bùng nổ phổ cập giáo dục quốc dân ("Ngưu cốt tháp"), tạo tiền đề quyết định cho sự cất cánh của thời kỳ Park Chung Hee sau đó.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lặp (Replication Protocol) không? Trả lời: Toàn bộ hệ thống bảng biểu thống kê, niên biểu sự kiện lịch sử (Phụ lục 1), hệ thống chỉ số phát triển kinh tế - xã hội 1961–1993 (Phụ lục 2) và danh mục tài liệu lưu trữ đều được chuẩn hóa với nguồn dẫn cụ thể, cho phép các nhà nghiên cứu độc lập kiểm chứng và tái lặp quy trình phân tích dữ liệu.

5. Chương trình nghị sự học thuật 10 năm được phác thảo như thế nào? Trả lời: Đề xuất mở rộng nghiên cứu sang ba hướng chính: (1) Tác động của tự do hóa tài chính đến sự tan rã của mô hình liên minh Nhà nước - Chaebol; (2) Sự biến chuyển của cấu trúc giai cấp và phong trào dân chủ hóa sau năm 1987; (3) Khả năng chuyển giao mô hình phát triển nông thôn Saemaul Undong sang các nước tiểu vùng Mekong.

Kết luận

Luận án "Phát triển kinh tế - xã hội của Hàn Quốc (1961 - 1993)" của NCS. Hoàng Văn Hiển xác lập 6 đóng góp học thuật cốt lõi:

1. Hệ thống hóa toàn diện, khoa học và khách quan tiến trình lịch sử kinh tế - xã hội Hàn Quốc qua hai giai đoạn cất cánh bản lề (1961–1979 và 1979–1993).
2. Làm sáng tỏ cơ chế tương tác đa biến giữa thể chế nhà nước kiến tạo phát triển, cấu trúc tập đoàn Chaebol và kỷ luật định hướng xuất khẩu.
3. Đánh giá công bằng, đa chiều giá trị tiền đề của giai đoạn phục hồi hậu chiến 1953–1960 đối với sự nghiệp CNH, HĐH sau này.
4. Bóc tách triệt để các mâu thuẫn xã hội nội sinh, cái giá phải trả về áp chế lao động và phân hóa giàu nghèo trong mô hình tăng trưởng nhanh.
5. Vận dụng sáng tạo phương pháp luận sử học liên ngành, kết hợp chặt chẽ giữa phân tích định tính lịch sử và thẩm định dữ liệu thống kê kinh tế vĩ mô.
6. Rút ra hệ thống bài học kinh nghiệm sâu sắc, có giá trị ứng dụng thực tiễn cao đối với chiến lược công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế của Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BQ GIAo Dl)C vA DAo TAO DAI HQC QUOC GIA HA NQI TRU'lJNG D~U HQC KHOA HQC xA HQI VA NHAN VAN r-----.- - ~~ ~~C\-~r~ Wv HOANG vAN HIEN. A ? ' A/' PHAT TRIEN KINH TE · XA HOI CUA HAN QUOC (1961 - 1993) Chuyen ngimh : L~ch sir c4)n d~i va hi~n d~l Ma so : 5. AN TIEN SI LICH. SlJ NGVOI HVONG DAN KHOA HQC: PGS.

NGUYEN QU6C HUNG i_:A03 HA NQI- 2001 MlJC LlJC T rano0 ,. PHAN MO 8AU 1 1. Y nghia khoa bQC Va thi!C tieD CUa de tai. Ly do va m~c dich nghien c(ru.

L!ch sir nghien Clru van de. Doi tuQ'ng, ph~m vi nghien ctru va nguon tu li~u. Phuong phap nghien cuu. Ket qua va dong gop cua Iu~n an.

Ket cau cua lu~n an. 12 PHAN NQI DUNG Chu'dng 1: Giai do~n cat canh kinh te h1n thu nhat: ddy m~nh cong 14 nghi~p boa dt!a vao khai thac th! trtrOng the-'g i6i v~ lien ket quoc te (1961-1979). V ai net vl b61 cdnh lfch sti: va tinh hinh kinh tl - xa h¢i cua Him Quae 14 trong giai dot;~n kien thiet d(ft mt&c (1953-1960 ).B6i canh qu6c te va tlnh hlnh chfnh tr~ tr6n ban dao Trieu Tien sau nam 14 1945.Tinh hlnh kinh te - xa h(>i. Qua trinh phat triln kinh tl- xa h¢i Ctta Him Qu6c trong giai dot;~n cat 27 canh kinh tl Mn thu nhat (1961-1979).

Boi ci':mh ljch su. Qua tr1nh pha.t tri~n kinh te. Qua trlnh phat tri~n xa h(>i. 56 Chu'dng 2: Giai do~n cat canh kinh te Ia n tbu hai : phat tri~n cong nghi~p 83 ky thu~t cao va hoan thanh cong nghi~p hoa (1979-1993).

861 cdnh lfch sti:. Boi canh qu6c te. Boi dmh trong mr6'c. Qua trlnh phat trie'n kinh tl 87 2.

Oic thai ky phat tritn va nhung n<)i dung chfnh. Nhfrng th~mh tt,ru kinh te va nhfrng van de d~t ra. Qtia trlnh phat tnln xa hQi. Tiep tl;lc nhfrng chfnh sach xay dvng va phat tritn xa h<)i.

Nhfrng th~mh tJ!U xa h<)i va nhfrng van de d~t ra.· 134 Chu'dng 3: Nhfrng nguyen nhan phat tri~n kinh te- xa h<)i cua Him Quoc 149 (1961-1993). Tri~n VQng phat tri~n va kinh nghi~m doi v6i Vi~t Nam. N hii:ng nguyen nhan ph at trie'n. Nhfrng nhan to ben ngoai.

Nhfrng nhan to ben trong. Trie'n vr;ng phat trie'n kinh tl- xa ht)i CLla Hem Qu6c. Vai net ve tinh hlnh kinh te- xa h<)i ciia Han Quoc (1993-1999). Tritn vqng phat tritn.

Nhii:ng kinh nghi¢m phat triln cua Hem Quae (1961 -1993) dol' v6i Vi¢t 171 Nam. Ket luan 188 Danh m~c cong trlnh cua tac gia Tai li~u tham khao 194 PHAN PHL) LL)C Phl,lll;lc 1: Nhfing SI! ki¢n quan trQng trong tien trinh l!ch sir Him 1 Quoc (tit khOi thuy cho den nam 1993).c 2: Cac chi so phat tri~n kinh te- xa h<)i ciia Him Quoc 11 (1961- 1993). ,; NHUNG CHlf VIET TAT TRONG LUAN AN ChG' viet tat tieng Anh ADB Asia Development Bank: Ngan hang phat trie'n chau A. ASEAN Association of South-East Asian Nations: Hi¢p h9i cac nu6'c Dong Nam A.

CEC Central Economic Council: H9i dong Kinh tl trung uang. CGWU Chonggye Garment Workers' Union: Hi¢p h9i cong nhan nganh may mfic qudn ao Chonggye. DJP Democratic Justice Party: Ddng Cong bang Dan chu. DLP Democratic Liberal Party: Ddng T~t do Dan chu.

DP Democratic Party: Ddng Dan chu. DRP Democratic Republic Party: Ddng Ct?ng hoa Dan chu. EPB Economic Planning Board: Ca quan Kl hor;ch hoa trung uang. ESCAP Economic and Social Commision for Asia and the Pacific: Uy ban kinh te: xa h9i CUa Lien H {/p quoc ve' Chau A-Thai Binh Duang.

GATT General Agreement on Tariffs and Trade: H i¢p djnh chung ve' Thul quan va JV!(lu dfch. IELS Import- Export Linkage Strategy: Chien lur;c lien ket giii'a xudt nh(lp khait. ILO International Labour Organization: T6 chuc Lao dt?ng quoc tl IMF International Monetary Fund: Qu_y Tie'n t¢ quoc tl KAIST Korean Advanced Institue of Science and Technology: Vi¢n Khoa hqc va Cong ngh¢ cap cao Han Qu&:. KEDI Korean Educational Development Institue: Vi¢n Phat trie'n giao d¥c Han Quae.

KIET: Korean Institue for Economic and Technology: Vi¢n Kinh te'Cong ngh¢. KIST Korea Institue of Science and Technology: V i¢n Khoa hqc va Cong ngh¢ Han Quoc. LP Liberal Party: Ddng Tlf do. MEPM l\1onthly Export Promotion Meeting: Cu¢c kr;p dl day mc;znk xudt kkdu hlmg tkang.

MNC Multinational Company: C6ng ty da quae: gia. MOST Ministry of Science and Technology: B¢ Kkoa kr;c va Cong ngk¢. NDRP New Democratic Republican Party: Ddng C¢ng koa Dan cku m6'i. NIC New Industrial Country: Nu&c c6ng ngki¢p moi.

NIE New Industrial Economy: N en kinh tl c6ng nghi¢p moi. NIF National Investment Fund: Quy Dtlu tu· toan qu6c. OECD Organization for Economic Cooperation and Development: T 6 ckuc Hf?]J tac va Pkat triln kink t{ PPD Party for Peace and Democracy: Ddng vi Hoa bin.k va Dan ch1L R&D Research and Development: N gkien cU:u & Trie'n khai. RDP Reunification Democratic Party: Ddng Dan chu t{li Th6n.

SMIPL The Small and Medium Industry Promotion Law: Lu(it ddy nhank ph at triln c6ng ngki¢p vU'a va nko. TNC Transnational Company: C6ng ty xuyen qu6c gia.B World Banlc N gdn hang the' gioi. WHO World Health Word: T6 chuc Y tl the' gioi. ChU' viet tat Dqc Ia tieng Vi~t BH Bdo kilm.

CCRD Cdi each ru¢ng ddt. CNH C6ng ngki¢p hoa. CNHC Cong nghi¢p hoa chat. CNN C6ng nghi¢p n(ing.

CNXH Chu nghza xa h¢i. CNV-N C6ng nghi¢p vua va nko. CSXH Ckinh sack xa h¢i. GDDT Ciao dlfc dao tr;w.

HDH Hi¢n dgi hoa. KCX Khu che'xuat. KHH Ke' hoCJch hod. KHKT Khoa hc;c "-'Y thwU.

KTIT Kinh te' thl truang. LHQ Lien Hr;p Qu&:. PTCS Phd thong C(f sa. PTTH Phtf thong trung hr;c.

TBCN Tu bdn chu nghla. XHCH Xii ht)i chu nghfa. XNL Xi nghi¢p lfm. XNV-N Xi nghi¢p vua va nho.

YNGHTA KHOA HQC vATHl/C TIEN cuA v€ TAl. Vi¢t Nam va Han Qu6c la hai qu6c gia c6 nhfrng di~m gan gui , tuong d6ng v~ di~u ki¢n tl;l' nhien - dia ly, lich si'r va van h6a truy~n th6ng. Vi~c hqp tac Vi~t - Han eta va dang mif ra nhilng trie"n v~mg tot clfp xet v~ phuong di¢n thlf'c te, tinh thfin cling nhu qu6c te [1 , tr. Di~m quan tn;mg trong quan h¢ Vi¢t - Han hi¢n nay la bang nhi~u n6 l~rc d~ nhan dan hai nu6'c, hai chinh phu c6 di~u ki¢n tiep xuc, trao d6i tren nhi~u l!nh Vlf'C, qua d6 tang cubng hon niia s~r thong cdm, hii u bi 't ldn nhau va dci'y mgnh quan h¢ hr;p tac, trttac bet v~ kinh te - thuong m?i.

Vi¢t Nam dang trong qua trlnh d6i m6'i chu ngh'ia xa h¢i (CNXH), chuy~n tu n~n kinh te ke ho?ch h6a t~p trung sang n~n kinh te th! twang (KTTf) theo d!nh huang xa h¢i chu nghia (XHCN), tien hanh Slf' nghi~p cong nghi¢p boa, hi¢n d?i h6a (CNH, HDH) dat nu6'c nham thl}'c hi¢n m1;1c tieu chien luqc do D?i h¢i Vill (1996) ci:1a Dang d~ ra la phan dau den nam 2020 dua dat nu6'c cCI ban tro thanh m¢t qu6c gia cong nghi~p. D~ ho~m thanb tot lTil;lC tieu nay, ngoai vi~c phai k!p thai va th~n tn;mg xac d~nh, llf'a ch9n duqc nhfrng huang di dung dtm, phu hqp, vi¢c tham khdo, h9c hoi nhiing cai hay, nhflng mt;it tich Cl!C cua CUC m6 hinh phat trie"n kinh tl tiht bilu tren the' gi6'i va trong khu VlfC, diln hinh La Han Quae, thief tuifng ding Ia die'u can thief. va hiiu fch do'i v(/i Vi¢t Nam. Chfnh vl v~y, nghien CUu qua trlnh phat tri~n kinh te- xa h¢i cua Han Qu6c trong nhfrng nam 1961 - 1993, m9t giai do?n phat tri~n c6 tinh btt6'c ngo~t va nhay V9t cua dat nu6'c b?fl, dung 0 g6c d¢ Vi~t Nam, La m¢t vi¢c lam mangy nghTa khoa h9c ci1ng nhu th¥c tien sdu sdc, quan n·9ng.

Qua nghien CUU d~ tai lu~n an se rut ra clUf?'C nhflng khai quat cein thiet ve' m6 hinh phat triln kinh te'- xa h¢i cua Han Qu6C: (trong m6i lien h~, so sanh v6'i m¢t s6 qu6c gia, lanh th6 dang phat tri~n khac) di ttr quan di~m chien luqc phat tri~n , CO cau, CCI che cung cac bi¢n phap di kern den nhfrng d~c di~m , quy lu~t phat tri~n (chung, d~c thtl) cua Han Qu6c trong qua trlnh CNH, HDH va mo ci'ra ra tbe gi6'i ben ngoai, v6'i nhfrng thanh cong dang k~ va nhfrng h?n che khong th~ tninh khoi cua nen KTIT. D6ng thai, thay duqc tac dqng bi¢n chtmg gifla cac yeu to' hr;p thanh: kinh tl- chinh trj- xd hqi- w1n h6a. trong tien trinh nciy. Nghien CUu de tai lu~n an con rut ra duqc nhflng kinh nghi¢m trong td chur, qudn ly die'u hanh kinh te: xii hqi cua Han Quoc.

Nhfrng kinh nghi~m nay, trong chung ml;fc nhat dinh, se la nhfrng ham y, gqi y thiet thl;fc, b6 fch cho Vi~t Nam trong vi~c ho~ch d!nh va Iva ch<;m cac chien luqc phat tri~n qu6c gia v6i ca.c bi~n phap va bUOC di Ct;J th~, cling nhU nhln ra va Xlr ly lqp thai nhfrng van de kh6 khan nay sinh. Qua day, llf minh tim toi, kham pha mqt con duimg di rieng, mqt mo hinh phat triln mang bdn sac V i¢t N am. LY DO v'A M~c vfcH NGHIEN cL!u. De tai nghien ctru ve sv p~at tri~n cua Han Qu6c sau ngay l~p qu6c (1948) den nay da trill qua ntra the ky.

Soi d¢ng nhat v~n la nhfrng cong trlnh, bai viet trong khoang hai th~p nien tra l~i day, khi qu6c gia nay da tirng bu6c xac l~p v! the _kha vli'ng chile tren chfnh truang khu vvc va qu6c te v6i m¢t nen kinh te nang d¢ng, c6 sue loi cu6n, hap d~n, da va dang thach thuc v6i cac nu6c cong nghi~p phat tri~n nhat the gi6i. Ole rma nghien CUU k.inh te, nha Stt h9c, nha chfnh tr!·. tren the gi6i dii neu /en Vel giai mil dLt(/C phQ'n nao nhfing van de' CO quan h¢ den Sf! phat triln nia Han Qu6c, dfic bi¢t trong giai dot;Jn ljch sic 1961 - 1993, duqc dong dao y kien xem la giai do~n cat canh kinh te cua dat nu6c nay v6i hai moe: 1961 - 1979 (cat canhIan thu nhat) va 1979- 1993 (cat canh lao thu hai) [1 , tr. Du thanh c6ng a nhung muc d¢ khac nhau, day deu la ket qua lao d<)ng khoa h9c dang tran tn;mg.

Nhfrng nam gan day, nhat Ht tu nam 1988 khi Vi~t Nam chu tnrang "da d~ng h6a cac m6i quan h~ qu6c te"' duqc phat tri~n theo tinh than cua D~i h<)i Dang lan thu VIII (1996): "Tiep ttfc thtf'c hi~n duang 16i d6i ngo~ d<)c l~p tv chu, r<)ng rna, da phtrcmg h6a va da d~ng h6a cac m6i quan h~ d6i ngo~i v6i tinh th1in Vi~t nam muon la b~n cua tat d. cac nu6c trong c¢ng d6ng the gi6i, dau tranh vl hoa binh ' d<)c l~p va phat tri~n '' [3, tr.120], aVi~t Nam da xuat hi~n m<)t s6 c6ng trlnh, bai viet cua cac nha nghien cUu trong, ngoai nu6c, g6p phan lam cho buc tranh toan canh cua Han Quoc ngay m¢t ro net hon, dap ung nhu d.u hi~u biet ngay cang tang cua nhi~u nganh, nhi~u giai v~ dat nu6'c nay.