CHƯƠNG 1: VAI TRÒ CUA DONG NAM A TRONG CHÍNH SÁCH DOI NGOẠI CUA MỸ Ll. Đông Nam A - Lich sử và hiện tại Trừ Thai Lan trước chiến tranh thé giới thứ hai. các nước Đông Nam A đều là thuộc địa của các nước để quốc phương Tây. Thăng lợi của Liên Xô và phe Đồng minh đánh bại phát xít Đức va quân phiệt Nhật không những đã khích lệ các dân tộc thuộc địa vùng lên tự giải phóng mà còn thôi một luông sinh khí mới về dan chủ va đân sinh vào các phong trào giải phóng dân tộc sau chiến tranh thế giới thứ hai.
Các quốc gia Dong Nam A sau khi giành được độc lập đều di theo xu hướng này. Thai Lan tuy không phải la một thuộc địa mới được giải phóng nhưng theo trảo lưu chung cũng đã thành lập được một chính quyền của những người theo chủ nghĩa dan tộc tiến bộ. đứng đầu là Thủ tướng Pridi Panomiang. Các quốc gia Đông Nam Á mới độc lập đã sớm nhận thức được tình đoàn kết khu vực bằng việc tự giúp lẫn nhau vẻ tinh than và vật chat chống lại việc chủ nghĩa thực dân phương Tây quay trở lại khu vực.
Quan hệ giữa Việt Nam với Lào, Campuchia. Thái Lan, Myanmar và Indonesia đã được thành lập ngay từ những ngày đâu. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ ở Việt Nam. Indonesia đã có sáng kiến cùng với một số nước chủ chốt trong khu vực triệu tập Hội nghị Bangdung (1955) với sự tham dự của 29 nước ở hai châu lục A - Phi.
Tư tưởng chính của Bangdung là cùng tôn tại hoà bình và không liên kết. Việc các cường quốc quay tro lại can thiệp vao Đông Nam A đã lam cho khu vực nay một lần nữa bị phân cực. trong số 10 nước Đông Nam A lúc bay giờ chỉ có 2 nước tham gia Hiệp ước SEATO do Mỹ lập ra (1954) là Thái Lan và Philippines. Tình hình Đông Nam Á cảng xấu đi với việc Mỹ can thiệp ngảy cảng sâu vào Việt Nam và các nước Đông Dương khác.
Cuộc xâm lược vả can thiệp vũ trang của Mỹ vào Việt Nam đã diễn ra động thời với các vụ xung đột và đối dau giữa một số nước trong khu vực qua các van dé do lịch sử đẻ lại. chủ yếu 1a di sản HH của chính sách chia đẻ trị của chủ nghĩa thực dân (như đổi dau giữa Indonesia với Liên bang Malaysia. giữa Malaysia với Philippines v. Năm 1967 đã đánh đầu một bước chuyển mới trong khu vực.
Các cuộc tranh chấp va đổi dau giữa một số nước trong khu vực cham dứt. Tuy chiến tranh Việt Nam đang ở đỉnh cao nhưng một số nhà lãnh đạo chủ chót ở Mỹ điều hành cuộc chiến tranh đã nhận thấy sai lầm và đi đến kết luận la Mỹ không thẻ thang. Một so chính khách khác của Mỹ bắt đâu nói đến "thời kỷ sau Việt Nam". Tổng thống De Gaulle của Pháp đến Phnom Pênh và tuyên bế về một Đông Nam A trung lập.
Thời gian này tại Trung Quốc. người láng giéng trực tiếp và vĩ đại của Đông Nam A, cách mạng văn hoá đang dién ra ác liệt dưới khâu hiệu "Thiên hạ đại loan”. Tình hình đó đã lâm cho một số nha lãnh đạo các nước Đông Nam A, chủ yếu là Indonesia va Malaysia thay cân phải có một hình thức nao đó dé đoản kết các nước Đông Nam A lại với nhau trên tinh than tự cường khu vực nhằm mục đích lâu dải bao đảm sự nghiệp hoa bình va phat triển của khu vực khong có sự can thiệp của nước ngoái. Đó là những tư tưởng khởi đầu đưa đến việc thành lập Hiệp hội các nước Dong Nam A (ASEAN) thang 8/1967.
Tuy nhiên tir ngày thanh lập cho đến khi chiến tranh lạnh chim dứt. hoạt động của ASEAN không may thành công cho đù là về mặt kinh tế. xã hội va văn hoá. Lý do chính là sự can thiệp của nước ngoài đã phân liệt các nước Đông Nam A thành 2 khối đối lập không những vẻ hệ tư tưởng mà cả vẻ mặt chính trị an ninh.
ASEAN mang nặng tư tưởng chống cộng. Indonesia vốn la một nước trung lập. không liên kết, có chính sách ngoại giao tích cực nhưng sau sự kiện 1965 cũng chuyển sang thân Mỹ va chong cộng. trong ASEAN lại có 2 nước tham gia SEATO (Philippines và Thái Lan) và đã từng đưa quân cùng với Mỹ tham chiến chống lại nhân đân Việt Nam.
Hình ảnh ASEAN lúc nảy bị méo mó phản bội lại những mục tiêu cao cá ma những nước sáng lập Hiệp hội đẻ ra. Do đó Myanmar đã từ chối tham gia ASEAN mặc di đã 2 lẫn được mời. Trong bồi cảnh đó, các nước Đông Dương. nạn nhãn của cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ không có cách nảo khác 12 mà phải nhìn ASEAN với con mắt nghỉ ky sâu sắc.
Tình hình này chỉ chấm dứt sau khi chiến tranh lạnh kết thúc tạo điều kiện cho một giải pháp hoa bình vẻ van dé Campuchia trên nguyên tắc tôn trọng nên độc lập và trung lập của Campuchia không có sự can thiệp của nước ngoài. Việc giải quyết vẫn để Campuchia đã làm tăng sự hiểu biết lẫn nhau giữa các nước Đông Nam A, đặc biệt là giữa các nước ASEAN va Việt Nam trong sự nghiệp đấu tranh cho một Đông Nam A hoa bình, hợp tác va phát triển. Va đó cũng 14 mâu số chung cho việc đoàn kết tất ca 10 nước Đông Nam Á trong một hiệp hội chung như ngày nay. Sau khi chiến tranh lạnh kết thúc.
Đông Nam A đã có nhiều biến đổi vẻ địa lý chính trị. Các nước này lần lược thực hiện các cải cách kinh tế và thu lại được những két quả khích lệ. Bên cạnh đó, một biến đổi đáng chú ý vẻ mặt chính trị là hau hết các nước Đông Nam A đều tiến tới chế độ dân chú. Sự biến đổi đáng lưu ý nhất là ở Philippines được bắt đầu bằng cuộc cách mạng chính quyển, năm 1986 đã thông qua tuyển cử toàn quốc.
Thái Lan đã cam kết với dân chủ. Mặt dù quan hệ căng thẳng giữa dan sự và quân sự và nên chính trị tiền tài đang làm cho chân trời chính trị bị u ám. Ở Malaysia vẫn tiếp tục có sự pha trộn giữa tuyển cứ mang tỉnh cạnh tranh và quyển tự do dan chủ bị hạn chế, va kết quả đó đã có một chính pha Malaysia tương đối chịu trách nhiệm đối với nhiệm vụ khó khan là điều hoà mỗi quan hệ giữa các nhóm chủng tộc đang tranh chấp nhau. Dù có tình hình dé bùng nỗ ở Campuchia.
trong khu vực Đông Nam A tỉnh hình chính trị tương đối ôn định va chiều hướng tình hình đối nội là có vẻ khả quan đối với nhân dân Đông Nam Á khi nó nhìn vẻ phía thập kỷ sắp tới. Hơn nữa, Đông Nam Á bắt đầu có sự tăng cường hợp tác với các nước khác ở rìa Thái Binh Dương. Khu vực này đang thử nghiệm các sáng kiến chung. kể cả song phương va đa phương.
nhằm thảo luận trên một điện rộng các van dé va tiến hành các cuộc trao đổi hợp tác châu A — Thái Bình Dương. Không còn nghỉ ngờ gì nữa. ASEAN ngày nay là một thắng lợi của tắt cả các dan tộc ở Đông Nam A. biến giấc mơ của những nha sáng lập ra nó cách day 30 13 năm thành hiện thực.
ASEAN cũng là một sự phát triển tắt yếu của xu thế khu vực hod, toàn cầu hoá đang chỉ phối mọi mặt của đời sống quốc tế ngày nay. Một số người e ngại việc kết nạp 3 thành viên mới lả quá vội vã, nhất là đôi với Myanmar đang bị Mỹ va một số nước phương Tây chỉ trích va cam vận vì vấn dé nhân quyền. Theo họ việc làm này của ASEAN có thé khiến cho uy tín của tổ chức nay bị sút giảm va sẽ có những hậu quả không hay trong quan hệ với các nước phương Tây. Cần phải thừa nhận rằng việc kết nạp Myanmar là một quyết định khó khăn.
Không những Mỹ và các nước phương Tây mà một số báo chí, chính khách va học giả & một số nước ASEAN, đặc biệt là Thái Lan và Philippines cũng phê phán quyết định này. Nhưng điều này lại càng làm nổi lên tính chất đúng dan của quyết định vì nó cho thay ASEAN đã làm đúng tôn chi mục dich và điều lệ của minh. Nó nói lên tính chất độc lập, tự chủ của ASEAN và không chịu bat cứ một sức ép nao từ bên ngoài, dù là từ hướng nao. Tuy nhiên không có nước phương Tây nào vi thế ma không tham dự Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN và các hoạt động sau đó trong dip ky niệm 30 năm ngày thành lập.
Thực tế vấn để Myanmar có gây ra cho ASEAN một số khó khăn, nhưng không phải vi the ma làm giảm ảnh hướng và vị thế của ASEAN trên trường quốc tế và khu vực. ASEAN ngảy nay là một thực thé chính trị ở Châu A - Thái Binh Dương mà không một nước nao, dù lớn hay nhỏ trên thé giới. có thé bỏ qua nếu họ muốn tiếp tục duy trì và bảo vệ lợi ích của họ ở khu vực này. Những khó khăn của ASEAN khi hướng vào thé kỷ 21 nằm ở chỗ khác.
Có lẽ trong nhiều năm tới, tinh hình chính trị không ổn định cia một số nước Đông Nam A, đặc biệt là Thái Lan, Myanmar và Campuchia van là trờ ngại hang đầu để ASEAN phát huy uy tín của mình trên trường quốc tế và châu Á - Thái Bình Dương với tư cách là một thực thẻ chính trị thống nhất. Vì những khó khăn nội bộ, một số nước chưa có điều kiện đóng góp tích cực vào sự hội nhập chung của khu vực. Bản thân ASEAN với tư cách là một Hiệp hội cũng sẽ mắt rất nhiều thời giờ đóng vai tro hoà giải cho những xung đột nội bộ của một số nước thành viên. Trong 14 tinh hình đỏ.
tit nhiên sẽ mắt rất nhiều thời gian vả công sức dé đi đến một sự nhất tri của tat cả các nước trong việc xứ lý bat cử van đẻ gì dù là trong khu vực hay trên quốc tế. Đó là nói trong trường hợp các mâu thuẫn giữa các phe phái trong một số nước được giải quyết một cách hoa bình trên tính thần hoa giải dân tộc. Trong trường hợp nội chiến lại tái điển ở một số nước nao dé thi tinh hình còn tệ hại hơn. Khó khăn lớn thứ hai liên quan đến bản thân một trong những mục đích chủ yếu của ASEAN là hội nhập kinh tế.
Như mọi người đều biết trình độ phát triển của các nước Đỏng Nam A rất không đồng đều.