Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG CÔNG CHỨC, VIÊN CHỨC VÀ CHÍNH SÁCH CỦA NHÀ NƯỚC VỀ ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG CÔNG CHỨC, VIÊN CHỨC 1. Các khái niệm cơ bản 1. Khái niệm công chức, viên chức 1. Khái niệm công chức Công chức là một khái niệm mang tính lịch sử, khái niệm công chức tùy thuộc vào quan điểm của từng thời điểm lịch sử, từng quốc gia mà được định nghĩa khác nhau.
Khi nói đến công chức, chúng ta thường hiểu đó là những người được tuyển dụng và làm việc trong các cơ quan quản lý Nhà nước. Thuật ngữ công chức được phổ biến trên thế giới từ thế kỷ XIX, theo đó công dân được tuyển dụng và bổ nhiệm giữ một công việc thường xuyên trong một cơ quan của Nhà nước ở Trung ương hay địa phương, ở trong nước hay ngoài nước, được xếp ngạch và hưởng lương từ ngân sách Nhà nước. Từ điển Tiếng Việt định nghĩa công chức là “những người được tuyển dụng, bổ nhiệm giữ một công vụ thường xuyên trong cơ quan Nhà nước, hưởng lương do ngân sách Nhà nước cấp” [51]. Khoản 1, Điều 1, Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức năm 2019 quy định “Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh tương ứng với vị trí việc làm trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan phục vụ theo chế độ chuyên 8 Luan van nghiệp, công nhân công an, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước”[31].
Từ những khái niệm trên, có thể hiểu công chức là những người được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong hệ thống chính trị và đảm nhiệm nhiệm vụ thường xuyên trong quản lý, điều hành các hoạt động nhất định của bộ máy Nhà nước. Khái niệm viên chức Khái niệm công chức, viên chức thường được hiểu là những người được Nhà nước tuyển dụng, nhận một nhiệm vụ nhất định, do Nhà nước trả lương và có nghĩa vụ, bổn phận phục vụ nhân dân, phục vụ Nhà nước theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, việc xác định đối tượng là công chức hay viên chức lại không giống nhau ở mỗi quốc gia. Ở nước ta Luật Cán bộ, công chức năm 2008; Luật Viên chức năm 2010 và Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức năm 2019 đã giải quyết tương đối triệt để và khoa học, phù hợp với thể chế chính trị và thực tiễn quản lý ở nước ta.
Đây là căn cứ để xác định rõ phạm vi, đối tượng điều chỉnh của Luật và để đội ngũ viên chức trong các đơn vị sự nghiệp công lập sẽ do Luật viên chức năm 2010 và Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức năm 2019 điều chỉnh. Theo đó, Điều 2, Luật Viên chức năm 2010 quy định “Viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật” [30]. Như vậy, có thể hiểu viên chức là những người hoạt động ở các đơn vị sự nghiệp, dịch vụ và các doanh nghiệp Nhà nước hưởng lương theo chính sách tiền lương chung của Nhà nước, có thể từ ngân sách Nhà nước, hoặc từ 9 Luan van các nguồn thu sự nghiệp, dịch vụ, hoặc theo kết quả kinh doanh ở các doanh nghiệp Nhà nước. Khái niệm đào tạo, bồi dưỡng 1.
Khái niệm đào tạo Đào tạo được hiểu là quá trình hoạt động có mục đích nhằm trang bị những kiến thức cho người học một cách hệ thống nhằm nâng cao trình độ, chuyên môn, làm cho người được đào tạo trở thành người có kiến thức, năng lực theo tiêu chuẩn đề ra. Từ điển Bách khoa Việt Nam định nghĩa đào tạo là "quá trình tác động đến con người, nhằm làm cho người đó lĩnh hội và nắm vững những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo. một cách có hệ thống nhằm chuẩn bị cho người đó thích nghi với cuộc sống và khả năng nhận được một sự phân công lao động nhất định, góp phần của mình vào việc phát triển xã hội, duy trì và phát triển nền văn minh của loài người” [39]. Như vậy, có thể hiểu đào tạo công chức, viên chức là hoạt động học tập nhằm cung cấp những kiến thức, kỹ năng giúp cho công chức, viên chức thực hiện hiệu quả hơn chức năng, nhiệm vụ và vị trí việc làm đã được phân công.
Điểm nội bật của việc đào tạo là gắn liền với những thay đổi của môi trường, đáp ứng được những yêu cầu của công việc và môi trường ở hiện tại và tương lai. Việc đào tạo sẽ giúp cho công chức, viên chức đạt được những tiêu chuẩn phù hợp với vị trí việc làm, khung năng lực của tổ chức. Bên cạnh đó việc đào tạo công chức, viên chức cần phải phù hợp với yêu cầu giải quyết công việc được giao, công tác đào tạo phải do các cơ sở giáo dục được Nhà nước công nhân thực hiện với thời gian, nội dung và chương trình theo quy định. Việc đào tạo sẽ tùy theo các cấp bậc, trình độ đào tạo khác nhau.
Sau khi được đào tạo hoàn thành sẽ được cấp văn bằng, chứng chỉ tương ứng với trình độ đã được đào tạo. Khái niệm bồi dưỡng Khái niệm bồi dưỡng có thể hiểu là việc cập nhật, bổ sung thêm một số kiến thức, kỹ năng cần thiết nhằm cung cấp những kiến thức chuyên ngành, mang tính ứng dụng. Bồi dưỡng thường được tiến hành sau khi đào tạo nhằm bổ sung, cập nhật thêm kiến thức, bồi dưỡng được thực hiện trong thời gian ngắn trên cơ sở kiến thức đã được đào tạo từ trước. Việc bồi dưỡng thông thường được thực hiện trong thời gian từ vài ngày đến vài tuần.
Như vậy, có thể hiểu, bồi dưỡng công chức, viên chức là quá trình công chức, viên chức cập nhật, trang bị thêm những kiến thức, kỹ năng, thái độ trong một thời gian ngắn nhằm mục đích thực hiện tốt hơn, hiệu quả hơn nhiệm vụ được giao. Nội dung bồi dưỡng công chức, viên chức được thực hiện chủ yếu qua các nội dung về bồi dưỡng lý luận chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ; kỹ năng quản lý Nhà nước, ngoại ngữ, tin học nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ qua từng giai đoạn. Có nhiều hình thức bồi dưỡng như: Bồi dưỡng theo vị trí việc làm; bồi dưỡng theo tiêu chuẩn ngạch công chức, viên chức; bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức vụ. Yêu cầu của việc bồi dưỡng công chức, viên chức được quy định cụ thể tại các chương trình bồi dưỡng đảm bảo phù hợp với từng đối tượng công chức, viên chức.
Sau khi quá trình bồi dưỡng kết thúc, người học sẽ tiếp nhận được những kiến thức, kỹ năng cần thiết cho công việc mình đang đảm nhận và được cơ sở thực hiện việc bồi dưỡng cấp giấy chứng nhận hoàn thành chương trình bồi dưỡng. Khái niệm chính sách công và chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức 1. Khái niệm chính sách Từ điển bách khoa Việt Nam định nghĩa “Chính sách là những chuẩn tắc cụ thể để thực hiện đường lối, nhiệm vụ. Chính sách được thực hiện trên những lĩnh vực cụ thể nào đó và trong một thời gian nhất định.
Bản chất, nội 11 Luan van dung và phương hướng của chính sách tùy thuộc vào tính chất của đường lối, nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa…” [39]. Theo tác giả Vũ Cao Đàm “Chính sách là một tập hợp biện pháp được thể chế hóa, mà một chủ thể quyền lực, hoặc chủ thể quản lý đưa ra, trong đó tạo sự ưu đãi một hoặc một số nhóm xã hội; kích thích vào động cơ hoạt động của họ nhằm thực hiện một mục tiêu ưu tiên nào đó trong chiến lược phát triển của một hệ thống xã hội” [10]. Từ những định nghĩa nêu trên có thể hiểu chính sách có thể là chủ trương hoặc là các biện pháp hoặc là chương trình hành động do các nhà lãnh đạo hay nhà quản lý đề ra để giải quyết một vấn đề thuộc phạm vi, thẩm quyền của mình. Khái niệm chính sách công Hiện nay, có rất nhiều định nghĩa về chính sách công được các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước đưa ra: Theo Thomas Dye cho rằng chính sách công là “bất kỳ những gì mà nhà nước lựa chọn làm hoặc không làm” [19].
Tác giả Hồ Việt Hạnh thì cho rằng “Chính sách công là những quyết định của chủ thể được trao quyền lực công để giải quyết vấn đề vì lợi ích chung của cộng đồng” [20]. Tác giả Nguyễn Khắc Bình đưa ra khái niệm “Chính sách công là hoạt động mà chính phủ chọn thực hiện hoặc không thực hiện để điều hòa các xung đột trong xã hội nhằm thúc đẩy xã hội phát triển theo định hướng nhất định. [5] Từ những định nghĩa nêu trên, có thể hiểu chính sách công là hành động do Nhà nước lựa chọn và được các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban hành để giải quyết một hoặc nhiều vấn đề xã hội phát sinh trong một giai đoạn nhất định nhằm định hướng cho xã hội phát triển một cách thống nhất theo 12 Luan van mong muốn của Nhà nước. Hay nói cách khác chính sách công là chính sách được Nhà nước phê chuẩn, được Nhà nước thực hiện và có hiệu lực pháp lý để thực hiện.
Khái niệm chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức Trên cơ sở những quan điểm về chính sách và chính sách công nêu trên, có thể định nghĩa chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức như sau: Chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức là tập hợp các quyết định do Nhà nước ban hành và có liên quan với nhau, nhằm lựa chọn các mục tiêu, giải pháp giúp nâng cao trình độ, năng lực, phẩm chất chính trị cho đội ngũ công chức, viên chức trong thực thi công vụ, góp phần xây dựng đội ngũ công chức, viên chức có phẩm chất đạo đức, chính trị, trình độ, năng lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và phát triển đất nước. Chính sách của Đảng và Nhà nước về đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức 1.