Chính Sách Bảo Vệ Môi Trường Biển Của Thành Phố Đà Nẵng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu chính sách bảo vệ môi trường biển của thành phố đà nẵng, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực môi trường.

• Tác giả: Trần Tuyết Thương
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Lan Hương
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Chính Sách Bảo Vệ Môi Trường Biển Tại Đà Nẵng
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG BIỂN
• 1.1. Cơ sở lý luận về thực hiện chính sách bảo vệ môi trường biển
• 1.2. Cơ sở thực tiễn về thực hiện chính sách bảo vệ môi trường biển và bài học cho Đà Nẵng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG BIỂN CỦA THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 2.1. Điều kiện tự nhiên và điều kiện kinh tế xã hội Thành phố Đà Nẵng
• 2.2. Thực trạng môi trường biển Đà Nẵng
• 2.3. Chủ trương và chính sách bảo vệ môi trường biển của thành phố Đà Nẵng
• 2.4. Đánh giá việc thực hiện chính sách bảo vệ môi trường biển ở Đà Nẵng
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG BIỂN CỦA THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 3.1. Quan điểm và mục tiêu bảo vệ môi trường biển của Thành phố Đà Nẵng
• 3.2. Các giải pháp tăng cường thực hiện chính sách bảo vệ môi trường biển của Thành phố Đà Nẵng trong thời gian tới
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chính Sách Bảo Vệ Môi Trường Biển Tại Đà Nẵng

Chính sách bảo vệ môi trường biển tại Đà Nẵng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và phát triển bền vững. Đà Nẵng, với vị trí địa lý thuận lợi và bờ biển dài, là một trong những thành phố có tiềm năng du lịch lớn. Tuy nhiên, ô nhiễm môi trường biển đang là vấn đề cấp bách cần được giải quyết. Việc thực hiện các chính sách bảo vệ môi trường biển không chỉ giúp bảo tồn hệ sinh thái mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

1.1. Khái Niệm Chính Sách Bảo Vệ Môi Trường Biển

Chính sách bảo vệ môi trường biển là tập hợp các quy định và biện pháp nhằm bảo vệ và cải thiện chất lượng môi trường biển. Điều này bao gồm việc quản lý tài nguyên biển, ngăn chặn ô nhiễm và bảo tồn đa dạng sinh học. Chính sách này cần được thực hiện đồng bộ và hiệu quả để đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Chính Sách Bảo Vệ Môi Trường Biển

Chính sách bảo vệ môi trường biển không chỉ bảo vệ tài nguyên thiên nhiên mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của Đà Nẵng. Việc bảo vệ môi trường biển giúp duy trì nguồn lợi thủy sản, phát triển du lịch bền vững và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân địa phương.

II. Thực Trạng Ô Nhiễm Môi Trường Biển Tại Đà Nẵng Hiện Nay

Ô nhiễm môi trường biển tại Đà Nẵng đang ở mức báo động. Nguồn ô nhiễm chủ yếu đến từ nước thải sinh hoạt, rác thải từ các hoạt động du lịch và công nghiệp. Theo thống kê, có 29 cửa cống xả nước thải ra biển, trong đó nhiều cửa cống không được xử lý đúng quy trình. Điều này đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái biển.

2.1. Nguồn Gốc Ô Nhiễm Môi Trường Biển

Nguồn ô nhiễm môi trường biển tại Đà Nẵng chủ yếu đến từ nước thải sinh hoạt và rác thải từ các hoạt động du lịch. Nhiều khu vực ven biển không có hệ thống xử lý nước thải hiệu quả, dẫn đến tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng.

2.2. Tác Động Của Ô Nhiễm Đến Hệ Sinh Thái Biển

Ô nhiễm môi trường biển đã gây ra nhiều tác động tiêu cực đến hệ sinh thái biển. Đặc biệt, sự suy giảm đa dạng sinh học và chất lượng nước biển đã ảnh hưởng đến nguồn lợi thủy sản, làm giảm thu nhập của ngư dân và ảnh hưởng đến ngành du lịch.

III. Giải Pháp Tăng Cường Bảo Vệ Môi Trường Biển Tại Đà Nẵng

Để cải thiện tình hình ô nhiễm môi trường biển, Đà Nẵng cần triển khai các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm nâng cao nhận thức cộng đồng, cải thiện hệ thống xử lý nước thải và tăng cường quản lý tài nguyên biển. Việc thực hiện các giải pháp này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

3.1. Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng Về Bảo Vệ Môi Trường

Nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường biển là một trong những giải pháp quan trọng. Các chương trình giáo dục và tuyên truyền cần được triển khai rộng rãi để người dân hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường biển.

3.2. Cải Thiện Hệ Thống Xử Lý Nước Thải

Cải thiện hệ thống xử lý nước thải là cần thiết để ngăn chặn ô nhiễm môi trường biển. Đà Nẵng cần đầu tư vào các công nghệ xử lý hiện đại và xây dựng thêm các trạm xử lý nước thải để đảm bảo nước thải được xử lý trước khi xả ra biển.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Chính Sách Bảo Vệ Môi Trường Biển

Việc thực hiện chính sách bảo vệ môi trường biển tại Đà Nẵng đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các chương trình bảo vệ môi trường đã giúp cải thiện chất lượng nước biển và bảo tồn đa dạng sinh học. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Chính Sách Bảo Vệ Môi Trường

Chính sách bảo vệ môi trường biển đã giúp cải thiện chất lượng nước biển và bảo tồn các loài sinh vật biển. Các chương trình bảo vệ môi trường đã thu hút sự tham gia của cộng đồng và các tổ chức xã hội.

4.2. Những Thách Thức Còn Tồn Tại

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng Đà Nẵng vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong việc thực hiện chính sách bảo vệ môi trường biển. Ô nhiễm từ các nguồn khác nhau vẫn tiếp tục ảnh hưởng đến chất lượng môi trường biển.

V. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai Về Bảo Vệ Môi Trường Biển

Bảo vệ môi trường biển tại Đà Nẵng là một nhiệm vụ cấp bách và cần thiết. Để đạt được mục tiêu phát triển bền vững, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, cộng đồng và doanh nghiệp. Đà Nẵng cần tiếp tục cải thiện chính sách bảo vệ môi trường biển và triển khai các giải pháp hiệu quả để bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

5.1. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Đà Nẵng cần xây dựng các chiến lược phát triển bền vững, trong đó bảo vệ môi trường biển là một trong những ưu tiên hàng đầu. Việc phát triển kinh tế cần gắn liền với bảo vệ môi trường để đảm bảo sự phát triển lâu dài.

5.2. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế Trong Bảo Vệ Môi Trường

Tăng cường hợp tác quốc tế trong bảo vệ môi trường biển là cần thiết để học hỏi kinh nghiệm và áp dụng các công nghệ tiên tiến. Đà Nẵng có thể tham gia vào các chương trình hợp tác quốc tế để nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường biển.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Đà Nẵng sở hữu vị trí địa kinh tế chiến lược tại miền Trung với đường bờ biển dài 92 km, diện tích tự nhiên 1.256,54 km2 cùng ngư trường trù phú có trữ lượng hải sản khai thác hàng năm đạt từ 37.000 đến 40.000 tấn. Tuy nhiên, tốc độ đô thị hóa nhanh và áp lực phát triển dịch vụ - du lịch đang đặt hệ sinh thái biển trước nhiều thách thức nghiêm trọng. Thực trạng đáng báo động là toàn thành phố có 29 cửa cống xả nước ven bờ từ quận Liên Chiểu qua Thanh Khê, Hải Châu đến cầu Thuận Phước, cộng thêm 15 cửa xả tại dải bờ biển phía Đông thuộc quận Sơn Trà và Ngũ Hành Sơn. Khi xảy ra mưa lớn, lưu lượng nước thải chưa qua xử lý hòa lẫn nước mưa tràn thẳng ra biển, gây ô nhiễm cục bộ và suy giảm cảnh quan tại các bãi tắm trọng điểm.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Chính sách công của tác giả Trần Tuyết Thương, dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Trần Thị Lan Hương tại Học viện Khoa học xã hội, tập trung giải quyết vấn đề bất cập trong việc hoạch định và thực thi chính sách bảo vệ môi trường biển tại thành phố Đà Nẵng. Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá toàn diện bức tranh thực thi chính sách giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2018, từ đó xác định các nguyên nhân gốc rễ và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện thể chế quản trị biển, hỗ trợ trực tiếp cho mục tiêu hiện thực hóa Đề án "Xây dựng Đà Nẵng - Thành phố môi trường" với 23 tiêu chí khắt khe, đồng thời bảo tồn bền vững hơn 58 ha rạn san hô quý giá và các nguồn lợi thủy sản ven bờ của địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng khung lý thuyết chu trình chính sách công và lý thuyết quản lý tổng hợp vùng bờ (Integrated Coastal Zone Management - ICZM). Lý thuyết chu trình chính sách công tiếp cận chính sách như một tập hợp các quyết định chính trị có liên quan của Nhà nước nhằm lựa chọn mục tiêu, giải pháp và công cụ giải quyết các vấn đề xã hội cụ thể theo định hướng phát triển bền vững. Song song với đó, lý thuyết quản lý tổng hợp vùng bờ giúp điều hòa xung đột lợi ích đa ngành giữa các bên liên quan gồm du lịch, công nghiệp, nuôi trồng thủy sản và giao thông hàng hải trên cùng một không gian ven bờ.

Nghiên cứu làm rõ ba khái niệm cốt lõi:

• Môi trường biển: Toàn bộ hệ thống tự nhiên bao gồm khối nước biển, đáy biển, lòng đất dưới đáy biển, các hệ sinh thái sinh vật, chất lượng nước và cảnh quan ven biển theo tinh thần Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982) và Chương trình Nghị sự 21 (Agenda 21).
• Ô nhiễm môi trường biển: Hiện tượng con người trực tiếp hoặc gián tiếp đưa các chất thải, năng lượng độc hại vào môi trường biển, làm suy giảm chất lượng nước và tổn hại tài nguyên sinh vật theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2014.
• Chính sách bảo vệ môi trường biển: Hệ thống các chủ trương, quy định, quy chuẩn kỹ thuật và công cụ quản lý của Nhà nước nhằm kiểm soát ô nhiễm, phục hồi các hệ sinh thái và duy trì chức năng cung cấp dịch vụ của biển.

Ngoài ra, luận văn còn đối sánh kinh nghiệm quản lý biển từ Đạo luật Quản lý Vùng Ven biển của Mỹ năm 1972 (CZMA), Chiến lược biển quốc gia của Canada năm 2002 và mô hình đô thị sinh thái kiểm soát xả thải nghiêm ngặt của Singapore để rút ra bài học cho Đà Nẵng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thu thập dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2010 - 2018 từ Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố Đà Nẵng, Chi cục Bảo vệ môi trường, Chi cục Biển và Hải đảo, cùng các báo cáo chuyên đề của Viện Hải dương học Nha Trang và Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam. Dữ liệu sơ cấp được kiểm chứng thông qua phương pháp quan sát thực địa tại các điểm nóng môi trường như Âu thuyền Thọ Quang, sông Phú Lộc, Bàu Tràm và 3 khu công nghiệp tập trung với quy mô 861 ha.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng để phân tích chuỗi dữ liệu quan trắc chất lượng nước biển ven bờ tại 8 trạm kiểm soát trọng điểm (B1 đến B8), bao gồm: bãi tắm Phạm Văn Đồng, bãi tắm Mỹ Khê, bãi tắm Non Nước, bãi Rạng, cầu cảng Tiên Sa, cửa sông Phú Lộc, cửa sông Cu Đê và cảng Liên Chiểu. Mẫu nước được lấy ở khoảng cách 100 m cách bờ và độ sâu 4 m.

Luận văn sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp kết hợp thống kê mô tả nhằm đối chiếu các thông số lý hóa với Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước biển (QCVN 10-MT:2015/BTNMT). Lý do lựa chọn cách tiếp cận này là vì chính sách công đòi hỏi bằng chứng định lượng chính xác về hiện trạng môi trường để làm căn cứ đánh giá hiệu quả của các văn bản pháp quy đã ban hành.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu thực nghiệm và chính sách của luận văn chỉ ra bốn phát hiện trọng tâm:

Thứ nhất, chất lượng nước biển ven bờ tại các bãi tắm lớn cơ bản vẫn nằm trong ngưỡng an toàn theo QCVN 10-MT:2015/BTNMT. Kết quả phân tích tại 8 vị trí quan trắc cho thấy độ pH dao động từ 8,15 đến 8,24; lượng oxy hòa tan (DO) đạt từ 5,71 đến 6,72 mg/l (vượt mức tối thiểu 4 mg/l); tổng chất rắn lơ lửng (TSS) từ 5 đến 16 mg/l (thấp hơn ngưỡng cho phép 50 mg/l); nồng độ Amoni (NH4+-N) duy trì từ 0,03 đến 0,18 mg/l; các kim loại nặng như Chì (Pb) từ 0,0014 đến 0,0037 mg/l và Cadimi (Cd) từ 0,0012 đến 0,0024 mg/l đều ở mức rất thấp.

Thứ hai, hoạt động khai thác hải sản ven bờ bộc lộ sự thiếu bền vững nghiêm trọng. Trong tổng sản lượng khai thác khoảng 36.801 tấn vào năm 2010, có tới 68,2% sản lượng được đánh bắt ở vùng nước nông ven bờ có độ sâu dưới 30 m bằng các ngư cụ mang tính hủy diệt như lưới mắt nhỏ, xung điện và giã cào.

Thứ ba, hệ sinh thái rạn san hô và sinh vật biển tại bán đảo Sơn Trà suy thoái mạnh. Độ phủ của 58 ha rạn san hô ven bờ hiện chỉ đạt bậc 3 (khoảng 31% đến 50%) tại các khu vực như Bãi Bụt, Hục Lỡ, Mũi Súng và Bãi Nồm. Đáng chú ý, cấu trúc quần thể cá rạn bị xáo trộn nghiêm trọng khi nhóm cá kích thước nhỏ 1 - 10 cm chiếm tới 93,1% số lượng ghi nhận, trong khi cá trưởng thành kích thước 21 - 30 cm ghi nhận mức xấp xỉ 0%.

Thứ tư, áp lực chất thải từ đất liền tăng vọt do tốc độ gia tăng dân số đô thị. Giai đoạn 2000 - 2010, dân số thành phố tăng từ 661.800 người lên hơn 800.000 người, kéo theo mật độ dân số tăng từ 520 người/km2 lên gần 650 người/km2. Áp lực xả thải từ 44 cửa cống ven biển cùng hoạt động của 3 khu công nghiệp rộng 861 ha tạo nên các điểm nghẽn ô nhiễm nguồn nước cục bộ tại vịnh Đà Nẵng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các tồn tại trên xuất phát từ sự bất cập trong công tác quản lý nhà nước. Cơ cấu tổ chức bộ máy phân tán theo ngành dọc với hơn 15 bộ ngành và nhiều sở ban ngành cùng tham gia quản lý các hoạt động biển, dẫn đến tình trạng chồng chéo chức năng, thiếu cơ chế phối hợp kiểm tra liên ngành. Tình trạng này khiến các chế tài xử phạt hành vi xả thải trái phép hoặc khai thác san hô làm đồ mỹ nghệ chưa đủ sức răn đe.

Khi so sánh với bức tranh chung của cả nước, nơi 20% diện tích rạn san hô bị mất trong 15 năm qua và chỉ còn khoảng 3% rạn ở tình trạng rất tốt, Đà Nẵng vẫn giữ được tiềm năng phục hồi lớn hơn nhờ diện tích rạn san hô tập trung tại bán đảo Sơn Trà. Tuy nhiên, sự phát triển nóng của các dự án resort, bến du thuyền và tour lặn biển thiếu kiểm soát đang đẩy nhanh tốc độ hủy hoại sinh cảnh.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh sự phân hóa rõ rệt giữa các chỉ số chất lượng nước đạt chuẩn và mức độ tổn thương sinh học dưới đáy biển. Những dữ liệu này có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột đa trục so sánh các chỉ số DO, TSS, NH4+-N tại 8 trạm quan trắc với ngưỡng QCVN 10-MT:2015/BTNMT, kết hợp biểu đồ hình tròn thể hiện tỷ trọng kích thước cá rạn san hô (93,1% cá nhỏ đối lập với 0% cá trưởng thành) nhằm làm nổi bật sự mất cân bằng sinh thái.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tăng cường hiệu lực thực thi chính sách bảo vệ môi trường biển của Đà Nẵng đến năm 2020 và định hướng các năm tiếp theo, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế thể chế và tài chính công:

• Ban hành quy chế phối hợp quản lý tổng hợp vùng bờ giữa Sở Tài nguyên và Môi trường với Ban Quản lý các Khu công nghiệp và Công an thành phố trước năm 2019.
• Áp dụng triệt để cơ chế thu phí bảo vệ môi trường đối với nước thải công nghiệp theo Quyết định số 18/2017/QĐ-UBND và phí thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường theo Nghị quyết số 47/2016/NQ-HĐND. Mục tiêu đặt ra là 100% cơ sở sản xuất tại 3 khu công nghiệp phải đấu nối hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn trước khi xả ra môi trường.

Thứ hai, hiện đại hóa hạ tầng kỹ thuật thoát nước và kiểm soát ô nhiễm:

• Triển khai dự án tách riêng hệ thống thu gom nước thải sinh hoạt và hệ thống thoát nước mưa tại toàn bộ 44 cửa xả ven biển phía Đông và vịnh Đà Nẵng giai đoạn 2018 - 2020.
• Nâng cấp công suất các trạm xử lý nước thải tập trung tại Hòa Cường, Sơn Trà, Phú Lộc, bảo đảm xử lý 100% lượng nước thải đô thị trước khi đổ ra vịnh và biển Đông do Sở Xây dựng phối hợp Công ty Thoát nước và Xử lý nước thải thực hiện.

Thứ ba, chuyển đổi cơ cấu khai thác thủy sản và khoanh vùng bảo tồn:

• Thực hiện lộ trình cắt giảm tàu khai thác ven bờ công suất dưới 20 CV từ mức 620 chiếc năm 2007 xuống còn 500 chiếc và tiến tới mục tiêu loại bỏ hoàn toàn tàu dưới 20 CV khai thác ven bờ vào năm 2020.
• Cung cấp chính sách hỗ trợ tài chính cho ngư dân hoán cải, đóng mới tàu vỏ thép công suất lớn vươn khơi xa bờ; thiết lập vùng cấm khai thác nghiêm ngặt đối với 58 ha rạn san hô Nam Hải Vân - Sơn Trà do Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì.

Thứ tư, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ giám sát và nâng cao nhận thức cộng đồng:

• Lắp đặt mạng lưới trạm quan trắc tự động liên tục truyền dữ liệu tại 8 vị trí bãi tắm và cửa sông trọng điểm.
• Duy trì thường niên phong trào "Ngày Chủ nhật xanh - sạch - đẹp", chương trình "Tuần lễ Biển và Hải đảo", kết hợp lắp đặt hệ thống thùng rác phân loại và máy sàng cát hiện đại tại 5 bãi biển công cộng do UBND các quận ven biển phối hợp Chi cục Bảo vệ môi trường triển khai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị tham khảo sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách:

• Cán bộ tại Sở Tài nguyên và Môi trường, Chi cục Biển và Hải đảo, Chi cục Bảo vệ Môi trường và UBND thành phố Đà Nẵng cũng như các tỉnh ven biển miền Trung.
• Giá trị ứng dụng: Cung cấp khung đánh giá thực thi chính sách công, mô hình phân cấp quản lý vùng bờ và giải pháp hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật địa phương về thu phí môi trường.

Thứ hai, giới học thuật, giảng viên và sinh viên sau đại học:

• Các nhà nghiên cứu thuộc chuyên ngành Chính sách công, Quản lý tài nguyên môi trường, Luật môi trường và Kinh tế phát triển.
• Giá trị ứng dụng: Làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp luận nghiên cứu chính sách quản lý tài nguyên biển, kỹ thuật xử lý dữ liệu quan trắc và khung lý thuyết ICZM.

Thứ ba, Ban quản lý các khu bảo tồn và doanh nghiệp du lịch, dịch vụ biển:

• Ban Quản lý Bán đảo Sơn Trà và các bãi biển du lịch Đà Nẵng, các hiệp hội du lịch, doanh nghiệp lữ hành và khu nghỉ dưỡng ven biển.
• Giá trị ứng dụng: Cung cấp bằng chứng thực tế về mức độ suy thoái san hô để xây dựng các quy chế khai thác tour lặn biển văn minh, mô hình du lịch sinh thái không rác thải nhựa.

Thứ tư, các tổ chức phi chính phủ (NGOs) và tổ chức phát triển quốc tế:

• Các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực bảo tồn đại dương, biến đổi khí hậu và phát triển sinh kế bền vững cho cộng đồng ngư dân.
• Giá trị ứng dụng: Cung cấp dữ liệu cơ sở phục vụ việc thiết kế các dự án viện trợ kỹ thuật, mô hình đồng quản lý bảo vệ nguồn lợi thủy sản ven bờ.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn đánh giá chất lượng nước biển ven bờ Đà Nẵng ở mức độ nào?

Kết quả kiểm tra tại 8 trạm quan trắc trọng điểm gồm Phạm Văn Đồng, Mỹ Khê, Non Nước, Bãi Rạng, Tiên Sa, Phú Lộc, Cu Đê và Liên Chiểu cho thấy toàn bộ các chỉ tiêu lý hóa như DO (5,71 - 6,72 mg/l), TSS (5 - 16 mg/l), kim loại nặng Pb, Cd đều nằm trong ngưỡng an toàn của QCVN 10-MT:2015/BTNMT, bảo đảm tốt cho hoạt động tắm biển và thể thao dưới nước.

Đâu là thách thức lớn nhất đối với hệ sinh thái san hô tại bán đảo Sơn Trà?

Thách thức nghiêm trọng nhất là nạn khai thác san hô trái phép làm đồ mỹ nghệ và tình trạng du khách tự ý bẻ san hô khi lặn biển. Điều này khiến độ phủ của hơn 58 ha rạn san hô chỉ còn ở mức trung bình từ 31% đến 50%, đồng thời cơ cấu cá rạn bị mất cân bằng khi có tới 93,1% là cá nhỏ dưới 10 cm.

Hệ thống thoát nước đô thị tác động tiêu cực như thế nào đến môi trường biển?

Đà Nẵng có tổng cộng 44 cửa cống xả ven biển (29 cửa cống phía vịnh và 15 cửa cống phía Đông). Do dùng chung hệ thống thoát nước mưa và nước thải, mỗi khi có mưa lớn, nước thải chưa qua xử lý bị tràn thẳng ra biển, gây ô nhiễm cục bộ tại một số bãi tắm và cửa sông.

Chính sách chuyển đổi cơ cấu tàu cá của Đà Nẵng có mục tiêu cụ thể ra sao?

Thành phố đặt mục tiêu cắt giảm mạnh đội tàu đánh bắt công suất nhỏ dưới 20 CV từ mức 620 chiếc năm 2007 xuống 500 chiếc năm 2010 và tiến tới xóa bỏ hoàn toàn tàu dưới 20 CV vào năm 2020, đồng thời ban hành chính sách hỗ trợ ngư dân đóng tàu vỏ thép công suất lớn để vươn khơi xa.

Đề án xây dựng thành phố môi trường đóng góp vai trò gì cho công tác quản lý biển?

Đề án "Xây dựng Đà Nẵng - Thành phố môi trường" thiết lập 23 tiêu chí toàn diện về chất lượng đất, nước, không khí và rác thải. Đề án tạo ra khung pháp lý và mục tiêu định lượng để các cơ quan chức năng đồng bộ hóa giải pháp kiểm soát nguồn thải từ đất liền, ngăn chặn sự cố tràn dầu và giữ gìn thương hiệu du lịch biển.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện hiện trạng thực thi chính sách bảo vệ môi trường biển tại thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2010 - 2018, chỉ ra sự đối lập giữa chất lượng nước mặt ven bờ đạt chuẩn và sự suy thoái nghiêm trọng của hệ sinh thái đáy biển.
• Xác định chính xác các điểm nghẽn quản trị do cơ chế phân tán giữa 15 bộ ngành, tình trạng quá tải hạ tầng với 44 cửa cống xả thải hỗn hợp và áp lực khai thác ven bờ chiếm tới 68,2% sản lượng hải sản.
• Đóng góp hệ thống giải pháp chính sách công có tính khả thi cao, gắn liền với tiến trình chuyển đổi cơ cấu tàu cá và bảo tồn nghiêm ngặt 58 ha rạn san hô Sơn Trà.
• Thiết lập lộ trình hành động phân kỳ cụ thể đến năm 2020 và tầm nhìn 2030, hỗ trợ trực tiếp cho mục tiêu xây dựng thương hiệu đô thị sinh thái Đà Nẵng.
• Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp cần nhanh chóng ứng dụng các khuyến nghị của luận văn vào thực tiễn quản lý tổng hợp vùng bờ để bảo đảm mục tiêu phát triển kinh tế biển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn kết cấu 3 chương. Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về chính sách bảo vệ môi trường (BVMT) biển. Thực hiện chính sách bảo vệ môi trường biển của Thành phố Đà Nẵng. Một số quan điểm và giải pháp tăng cường thực hiện chính sách bảo vệ môi trường biển của Thành phố Đà Nẵng.

7 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG BIỂN 1. Cơ sở lý luận về thực hiện chính sách bảo vệ môi trƣờng biển 1. Một số khái niệm cơ bản Khái niệm về môi trường biển: Môi trường biển được định nghĩa trên nhiều phương diện khác nhau, nếu xét về phương diện phạm vi địa lý, môi trường biển là toàn bộ vùng nước biển của trái đất với tất cả những gì có trong đó. Theo Điều 1, khoản 4 Công ước của Liên hợp quốc tế Luật biển năm 1982, môi trường biển được hiểu bao gồm các tài nguyên sinh vật, các hệ sinh thái biển và chất lượng nước biển, cảnh quan biển [12].

Năm 1992, tại Hội nghị thượng đỉnh trái đất về bảo vệ môi trường họp tại Rio De Janeiro (Brazill), là chương trình hành động phát triển bền vững. Ở chương 17 trong chương hành động 21 (Agenda 21) định nghĩa: “Môi trường biển là vùng bao gồm các đại dương và các biển, các vùng ven biển tạo thành một tổng thể, một thành phần cơ bản của hệ thống duy trì cuộc sống toàn cầu và là tài sản hữu ích tạo cơ hội cho sự phát triển bền vững”. Định nghĩa này được coi là định nghĩa chính thức về “môi trường biển”. Ô nhiễm môi trường biển: Pháp luật Việt Nam không có định nghĩa riêng về từng thành phần của môi trường mà Luật bảo vệ môi trường năm 2005 chỉ đưa ra định nghĩa: “Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và sinh vật” [5].

Căn cứ vào định nghĩa ô nhiễm môi trường của Luật bảo vệ môi trường thì, ô nhiễm môi trường biển là sự biến đổi trạng thái lý – hoá – sinh học của môi trường biển khi thả vào môi trường biển những chất độc hại, vi phạm tiêu chu n môi trường biển những chất độc hại, vi phạm tiêu chu n môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật. Theo tác giả, nên định nghĩa: Ô nhiễm môi trường biển là việc con người trực tiếp hoặc gián tiếp đưa các chất liệu hoặc năng lượng vào môi trường biển, bao gồm từ các cửa sông, đất liền, trên không trung, đáy biển hoặc do những biến đổi bất thường của tự nhiên, từ đó gây ra hoặc có thể gây ra những tác hại như gây 8 nguy hiểm cho sức khoẻ con người, gây trở ngại cho các hoạt động ở biển, kể cả việc đánh bắt hải sản và các việc sử dụng biển một cách hợp pháp khác, làm biến đổi chất lượng nước biển về phương diện sử dụng nó và giảm sút các giá trị mỹ cảm của biển. Bảo vệ môi trường biển: Luật Bảo vệ môi trường năm 2014 có một chương quy định về bảo vệ môi trường biển và hải đảo nhằm bảo đảm tính thống nhất và toàn diện, đây là văn bản quy phạm pháp luật quan trọng góp phần tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý tổng hợp, thống nhất nhà nước về tài nguyên, môi trường biển và hải đảo.Song trong các điều của Luật Bảo vệ môi trường năm 2014 không chỉ ra thế nào là bảo vệ môi trường biển. Từ đó, có thể định nghĩa: bảo vệ môi trường biển là những chủ trương, chính sách và hoạt động thực tiễn của Đảng, Nhà nước, nhân dân nhằm giữ gìn, khai thác, bảo vệ, cải tạo, phục hồi các yếu tố cấu thành môi trường biển gồm:nước biển, các sinh vật thủy, hải sản trong lòng biển, rêu rong tảo trong nước biển và các tài nguyên thiên nhiên có trong lòng biển.

Chính sách bảo vệ môi trường biển: Trước khi tìm hiểu khái niệm chính sách môi trường biển, cần làm rõ một số khái niệm sau: Chính sách: là tập hợp các chủ trương và hành động về phương diện nào đó của Chính phủ nó bao gồm các mục tiêu mà chính phủ muốn đạt được và cách làm để thực hiện các mục tiêu đó. Những mục tiêu này bao gồm sự phát triển toàn diện trên các lĩnh vực kinh tế - văn hóa - xã hội - môi trường. Chính sách bảo vệ môi trường: là những chủ trương, biện pháp mang tính chiến lược, thời đoạn, nhằm giải quyết một nhiệm vụ bảo vệ môi trường cụ thể nào đó, trong một giai đoạn nhất định. Chính sách bảo vệ môi trường biển: Chính sách bảo vệ môi trường biển là một loại chính sách công nhằm bảo vệ môi trường biển, là bộ phận của chính sách bảo vệ môi trường, tập trung vào các vấn đề môi trường biển và có liên quan chặt ch với các bộ phận khác của chính sách bảo vệ môi trường.TS Đ Phú Hải thì “Chính sách công là tập hợp các Quyết định chính trị có liên quan của Nhà nước nhằm lựa chọn mục tiêu, giải pháp và công cụ thực hiện nhằm giải quyết các vấn đề của xã hội theo mục tiêu tổng thể đã xác định”.

9 Như vậy, chính sách bảo vệ môi trường biển là một tập hợp các quy định, quyết định quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường biển nhằm lựa ch n các mục tiêu, giải pháp và công cụ thực hiện nhằm giải quyết các vấn đề môi trường biển theo mục tiêu tổng thể đ xác định [17]. Tài nguyên biển và hải đảo bao gồm tài nguyên sinh vật và tài nguyên phi sinh vật thuộc khối nước biển, đáy biển, lòng đất dưới đáy biển, vùng đất ven biển và quần đảo, đảo, bãi cạn lúc chìm lúc nổi, bãi ngầm thuộc chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia của Việt Nam. Nhà nước ta có những chính sách về bảo vệ môi trường biển là bảo vệ tài nguyên, môi trường biển và hải đảo cụ thể: Một là, nhà nước bảo đảm bảo vệ môi trường biển, tài nguyên biển và hải đảo được quản lý, bảo vệ, khai thác, sử dụng hợp lý, hiệu quả, bền vững theo chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ chủ quyền quốc gia, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Hai là, nhà nước huy động các nguồn lực, khuyến khích đ y mạnh công tác điều tra cơ bản, nghiên cứu khoa học về tài nguyên, môi trường biển và hải đảo; ưu tiên cho vùng biển sâu, biển xa, hải đảo, vùng biển quốc tế liền kề và các tài nguyên mới có tầm quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh; có chính sách khuyến khích tổ chức, cá nhân tham gia khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên, bảo vệ môi trường biển và hải đảo.

Ba là, tăng cường kiểm soát ô nhiễm môi trường biển và hải đảo; nâng cao hiệu quả công tác phối hợp trong việc kiểm soát ô nhiễm, phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường biển và hải đảo, biến đổi khí hậu, nước biển dâng; quản lý chặt ch hoạt động nhận chìm ở biển. ốn là, đầu tư nâng cao năng lực quan trắc, giám sát, dự báo về tài nguyên, môi trường biển và hải đảo; thiết lập hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu tổng hợp, đồng bộ về tài nguyên, môi trường biển và hải đảo phục vụ phát triển kinh tế biển, quốc phòng, an ninh. Năm là, mở rộng và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế trong quản lý, khai thác, sử dụng tài nguyên, bảo vệ môi trường biển và hải đảo trên nguyên tắc giữ vững độc lập, chủ quyền quốc gia. Các yếu tố ảnh hưởng tới việc thực hiện chính sách bảo vệ môi trường biển Thứ nhất, yếu tố tự nhiên: - Các vi sinh vật gây hại: các loại vi sinh vật biển, vi tảo biển gây hại cho biển gia tăng về số lượng, tham gia vào hiện tượng thuỷ triều đỏ, làm suy giảm các sinh vật biển có lợi.

- Các hoạt động địa chất như: núi lửa dưới lòng đất, bão, các cơn địa chấn, song thần…làm chết hàng loạt vi sinh vật biển, xác của chúng không được xử lý đã gây ô nhiễm vùng biển đới bờ. Bên cạnh đó sự đứt gãy của vỏ trái đất làm rò rỉ những mỏ dầu ở đáy đại dương cũng đã góp phần gây ra tình trạng ô nhiễm môi trường biển. - Không khí ô nhiễm: Các hoạt động tương tác biển - khí cũng kéo theo hiện tượng lắng đọng các chất gây ô nhiễm xuống biển. Loại này khó theo dõi và quản lý vì thường phát tán trên diện rộng.

Nồng độ CO2 được hoà tan vào trong nước biển tăng lên nhanh chóng cùng với nhiều chất gây nguy hại và bụi kim loại nặng được không khí mang ra biển. Sự gia tăng nhiệt độ trong khí quyển của trái đất do hiệu ứng nhà kính đã kéo theo sự dâng cao của mực nước biển và thay đổi môi trường sinh thái biển. Thứ hai, yếu tố con người - Dân số gia tăng, nghèo đói: Biển và vùng bờ thường là nơi rất giàu có và đa dạng các loại hình tài nguyên, cũng như ở đây chứa đựng tiềm năng to lớn để phát triển nền kinh tế biển đa dạng. Bởi vậy nơi đây rất sôi động các hoạt động phát triển kinh tế như dịch vụ, thương mại của con người có trên 50% số đô thị lớn, gần 60% dân số tính theo đơn vị cấp tỉnh, phần lớn các khu công công nghiệp và khu chế xuất, các vùng nuôi thuỷ sản, các hoạt động cảng biển - hàng hải và du lịch s được xây dựng đến năm 2020 [21].

- Tỷ lệ gia tăng dân số ở vùng này cũng thường cao đột biến, cao hơn trung bình cả nước. Chính vì hoạt động kinh tế phát triển nên sự gia tăng di dân tự do, tăng nhu cầu sử dụng tài nguyên thiên nhiên và hình thành thói quen tiêu thụ tài nguyên lãng phí. Kết quả, gây sức ép lớn đến môi trường biển, khu dân cư ven biển, 11 làm suy giảm, suy thoái tài nguyên biển ở những vùng ven bờ. Trong khi vùng biển gần bờ nước ta còn rất ít tôm c, thì cuộc sống của khoản “600.000 ngư dân và gia đình” họ vẫn cần có thức ăn hàng ngày và bản năng tồn tại vẫn buột họ khai thác nhiều tôm cá hơn nên nguồn lợi từ biển ngày càng cạn kiệt [21].